২. দুতিযৱগ্গো
১. সত্তধাতুসুত্তৱণ্ণনা
৯৫. দুতিযৱগ্গস্স পঠমে আভাধাতূতি আলোকধাতু. আলোকস্সপি আলোককসিণে পৰিকম্মং কত্ৱা উপ্পন্নজ্ঝানস্সাপীতি সহাৰম্মণস্স ঝানস্স এতং নামং. সুভধাতূতি সুভকসিণে উপ্পন্নজ্ঝানৱসেন সহাৰম্মণজ্ঝানমেৱ. আকাসানঞ্চাযতনমেৱ আকাসানঞ্চাযতনধাতু. সঞ্ঞাৱেদযিতনিৰোধোৱ সঞ্ঞাৱেদযিতনিৰোধধাতু. ইতি ভগৱা অনুসন্ধিকুসলস্স ভিক্খুনো তত্থ নিসীদিত্ৱা পঞ্হং পুচ্ছিতুকামস্স ওকাসং দেন্তো দেসনং নিট্ঠাপেসি.
অন্ধকাৰং পটিচ্চাতি অন্ধকাৰো হি আলোকেন পৰিচ্ছিন্নো, আলোকোপি অন্ধকাৰেন. অন্ধকাৰেন হি সো পাকটো হোতি. তস্মা ‘‘অন্ধকাৰং পটিচ্চ পঞ্ঞাযতী’’তি আহ. অসুভং পটিচ্চাতি এত্থাপি এসেৱ নযো. অসুভঞ্হি সুভেন, সুভঞ্চ অসুভেন পৰিচ্ছিন্নং, অসুভে সতি সুভং পঞ্ঞাযতি, তস্মা এৱমাহ. ৰূপং পটিচ্চাতি ৰূপাৱচৰসমাপত্তিং পটিচ্চ. ৰূপাৱচৰসমাপত্তিযা হি সতি আকাসানঞ্চাযতনসমাপত্তি নাম হোতি ৰূপসমতিক্কমো ৱা, তস্মা এৱমাহ. ৱিঞ্ঞাণঞ্চাযতনধাতুআদীসুপি এসেৱ নযো. নিৰোধং পটিচ্চাতি চতুন্নং খন্ধানং পটিসঙ্খাঅপ্পৱত্তিং পটিচ্চ. খন্ধনিৰোধঞ্হি পটিচ্চ নিৰোধসমাপত্তি নাম পঞ্ঞাযতি, ন খন্ধপৱত্তিং, তস্মা এৱমাহ. এত্থ চ চতুন্নং খন্ধানং নিৰোধোৱ নিৰোধসমাপত্তীতি ৱেদিতব্বো.
কথং সমাপত্তি পত্তব্বাতি কথং সমাপত্তিযো কীদিসা সমাপত্তিযো নাম হুত্ৱা পত্তব্বাতি? সঞ্ঞাসমাপত্তি পত্তব্বাতি সঞ্ঞায অত্থিভাৱেন সঞ্ঞাসমাপত্তিযো সঞ্ঞাসমাপত্তিযো নাম হুত্ৱা পত্তব্বা. সঙ্খাৰাৱসেসসমাপত্তি পত্তব্বাতি সুখুমসঙ্খাৰানং অৱসিট্ঠতায সঙ্খাৰাৱসেসসমাপত্তি নাম হুত্ৱা পত্তব্বা. নিৰোধসমাপত্তি পত্তব্বাতি নিৰোধোৱ নিৰোধসমাপত্তি নিৰোধসমাপত্তি নাম হুত্ৱা পত্তব্বাতি অত্থো. পঠমং.
২. সনিদানসুত্তৱণ্ণনা
৯৬. দুতিযে সনিদানন্তি ভাৱনপুংসকমেতং, সনিদানো সপচ্চযো হুত্ৱা উপ্পজ্জতীতি অত্থো. কামধাতুং, ভিক্খৱে, পটিচ্চাতি এত্থ কামৱিতক্কোপি কামধাতু কামাৱচৰধম্মাপি, ৱিসেসতো সব্বাকুসলম্পি. যথাহ –
‘‘তত্থ কতমা কামধাতু? কামপটিসংযুত্তো তক্কো ৱিতক্কো সঙ্কপ্পো অপ্পনা ব্যপ্পনা চেতসো অভিনিৰোপনা মিচ্ছাসঙ্কপ্পো, অযং ৱুচ্চতি কামধাতু. হেট্ঠতো অৱীচিনিৰযং পৰিযন্তং কৰিত্ৱা উপৰিতো পৰনিম্মিতৱসৱত্তী দেৱে অন্তোকৰিত্ৱা যং এতস্মিং অন্তৰে এত্থাৱচৰা এত্থ পৰিযাপন্না খন্ধধাতুআযতনা ৰূপা ৱেদনা সঞ্ঞা সঙ্খাৰা ৱিঞ্ঞাণং, অযং ৱুচ্চতি কামধাতু. সব্বেপি অকুসলা ধম্মা কামধাতূ’’তি (ৱিভ. ১৮২).
এত্থ সব্বসঙ্গাহিকা অসম্ভিন্নাতি দ্ৱে কথা হোন্তি. কথং? কামধাতুগ্গহণেন হি ব্যাপাদধাতুৱিহিংসাধাতুযো গহিতা হোন্তীতি অযং সব্বসঙ্গাহিকা. তাসং পন দ্ৱিন্নং ধাতূনং ৱিসুং আগতত্তা সেসধম্মা কামধাতূতি অযং অসম্ভিন্নকথা. অযমিধ গহেতব্বা ইমং কামধাতুং আৰম্মণৱসেন ৱা সম্পযোগৱসেন ৱা পটিচ্চ কামসঞ্ঞা নাম উপ্পজ্জতি. কামসঞ্ঞং পটিচ্চাতি কামসঞ্ঞং পন সম্পযোগৱসেন ৱা উপনিস্সযৱসেন ৱা পটিচ্চ কামসঙ্কপ্পো নাম উপ্পজ্জতি. ইমিনা নযেন সব্বপদেসু অত্থো ৱেদিতব্বো. তীহি ঠানেহীতি তীহি কাৰণেহি. মিচ্ছা পটিপজ্জতীতি অযাথাৱপটিপদং অনিয্যানিকপটিপদং পটিপজ্জতি.
ব্যাপাদধাতুং, ভিক্খৱেতি এত্থ ব্যাপাদৱিতক্কোপি ব্যাপাদধাতু ব্যাপাদোপি. যথাহ –
‘‘তত্থ কতমা ব্যাপাদধাতু? ব্যাপাদপটিসংযুত্তো তক্কো ৱিতক্কো…পে… অযং ৱুচ্চতি ব্যাপাদধাতু. দসসু আঘাতৱত্থূসু চিত্তস্স আঘাতো পটিৱিৰোধো কোপো পকোপো…পে… অনত্তমনতা চিত্তস্স, অযং ৱুচ্চতি ব্যাপাদধাতূ’’তি (ৱিভ. ১৮২).
ইমং ব্যাপাদধাতুং সহজাতপচ্চযাদিৱসেন পটিচ্চ ব্যাপাদসঞ্ঞা নাম উপ্পজ্জতি. সেসং পুৰিমনযেনেৱ ৱেদিতব্বং.
ৱিহিংসাধাতুং, ভিক্খৱেতি এত্থ ৱিহিংসাৱিতক্কোপি ৱিহিংসাধাতু ৱিহিংসাপি. যথাহ –
‘‘তত্থ কতমা ৱিহিংসাধাতু? ৱিহিংসাপটিসংযুত্তো তক্কো ৱিতক্কো…পে… অযং ৱুচ্চতি ৱিহিংসাধাতু. ইধেকচ্চো পাণিনা ৱা লেড্ডুনা ৱা দণ্ডেন ৱা সত্থেন ৱা ৰজ্জুযা ৱা অঞ্ঞতৰঞ্ঞতৰেন ৱা সত্তে ৱিহেঠেতি. যা এৱৰূপা হেঠনা ৱিহেঠনা হিংসনা ৱিহিংসনা ৰোসনা পৰূপঘাতো, অযং ৱুচ্চতি ৱিহিংসাধাতূ’’তি (ৱিভ. ১৮২).
ইমং ৱিহিংসাধাতুং সহজাতপচ্চযাদিৱসেন পটিচ্চ ৱিহিংসাসঞ্ঞা নাম উপ্পজ্জতি. সেসমিধাপি পুৰিমনযেনেৱ ৱেদিতব্বং.
তিণদাযেতি তিণগহনে অৰঞ্ঞে. অনযব্যসনন্তি অৱুড্ঢিং ৱিনাসং. এৱমেৱ খোতি এত্থ সুক্খতিণদাযো ৱিয আৰম্মণং দট্ঠব্বং, তিণুক্কা ৱিয অকুসলসঞ্ঞা, তিণকট্ঠনিস্সিতা পাণা ৱিয ইমে সত্তা. যথা সুক্খতিণদাযে ঠপিতং তিণুক্কং খিপ্পং ৱাযমিত্ৱা অনিব্বাপেন্তস্স তে পাণা অনযব্যসনং পাপুণন্তি. এৱমেৱ যে সমণা ৱা ব্ৰাহ্মণা ৱা উপ্পন্নং অকুসলসঞ্ঞং ৱিক্খম্ভনতদঙ্গসমুচ্ছেদপ্পহানেহি নপ্পজহন্তি, তে দুক্খং ৱিহৰন্তি.
ৱিসমগতন্তি ৰাগৱিসমাদীনি অনুগতং অকুসলসঞ্ঞং. ন খিপ্পমেৱ পজহতীতি ৱিক্খম্ভনাদিৱসেন সীঘং নপ্পজহতি. ন ৱিনোদেতীতি ন নীহৰতি. ন ব্যন্তীকৰোতীতি ভঙ্গমত্তম্পি অনৱসেসেন্তো ন ৱিগতন্তং কৰোতি. ন অনভাৱং গমেতীতি ন অনুঅভাৱং গমেতি. এৱং সব্বপদেসু ন – কাৰো আহৰিতব্বো. পাটিকঙ্খাতি পাটিকঙ্খিতব্বা ইচ্ছিতব্বা.
নেক্খম্মধাতুং, ভিক্খৱেতি এত্থ নেক্খম্মৱিতক্কোপি নেক্খম্মধাতু সব্বেপি কুসলা ধম্মা. যথাহ –
‘‘তত্থ কতমা নেক্খম্মধাতু? নেক্খম্মপটিসংযুত্তো তক্কো ৱিতক্কো…পে… সম্মাসঙ্কপ্পো, অযং ৱুচ্চতি নেক্খম্মধাতূ’’তি (ৱিভ. ১৮২).
ইধাপি দুৱিধা কথা. নেক্খম্মধাতুগ্গহণেন হি ইতৰাপি দ্ৱে ধাতুযো গহণং গচ্ছন্তি কুসলধম্মপৰিযাপন্নত্তা, অযং সব্বসঙ্গাহিকা. তা পন ধাতুযো ৱিসুং দীপেতব্বাতি তা ঠপেত্ৱা সেসা সব্বকুসলা নেক্খম্মধাতূতি অযং অসম্ভিন্না. ইমং নেক্খম্মধাতুং সহজাতাদিপচ্চযৱসেন পটিচ্চ নেক্খম্মসঞ্ঞা নাম উপ্পজ্জতি. সঞ্ঞাদীনি পটিচ্চ ৱিতক্কাদযো যথানুৰূপং.
অব্যাপাদধাতুং, ভিক্খৱেতি এত্থ অব্যাপাদৱিতক্কোপি অব্যাপাদধাতু অব্যাপাদোপি. যথাহ –
‘‘তত্থ কতমা অব্যাপাদধাতু? অব্যাপাদপটিসংযুত্তো তক্কো…পে… অযং ৱুচ্চতি অব্যাপাদধাতু. যা সত্তেসু মেত্তি মেত্তাযনা মেত্তাযিতত্তং মেত্তাচেতোৱিমুত্তি, অযং ৱুচ্চতি অব্যাপাদধাতূ’’তি (ৱিভ. ১৮২).
ইমং অব্যাপাদধাতুং পটিচ্চ ৱুত্তনযেনেৱ অব্যাপাদসঞ্ঞা নাম উপ্পজ্জতি.
অৱিহিংসাধাতুং, ভিক্খৱেতি এত্থাপি অৱিহিংসাৱিতক্কোপি অৱিহিংসাধাতু কৰুণাপি. যথাহ –
‘‘তত্থ কতমা অৱিহিংসাধাতু? অৱিহিংসাপটিসংযুত্তো তক্কো…পে… অযং ৱুচ্চতি অৱিহিংসাধাতু. যা সত্তেসু কৰুণা কৰুণাযনা কৰুণাযিতত্তং কৰুণাচেতোৱিমুত্তি, অযং ৱুচ্চতি অৱিহিংসাধাতূ’’তি (ৱিভ. ১৮২).
ইমং অৱিহিংসাধাতুং পটিচ্চ ৱুত্তনযেনেৱ অৱিহিংসাসঞ্ঞা নাম উপ্পজ্জতি. সেসং সব্বত্থ ৱুত্তানুসাৰেনেৱ ৱেদিতব্বং. দুতিযং.
৩. গিঞ্জকাৱসথসুত্তৱণ্ণনা
৯৭. ততিযে ধাতুং, ভিক্খৱেতি ইতো পট্ঠায অজ্ঝাসযং ধাতূতি দীপেতি. উপ্পজ্জতি সঞ্ঞাতি অজ্ঝাসযং পটিচ্চ সঞ্ঞা উপ্পজ্জতি, দিট্ঠি উপ্পজ্জতি, ৱিতক্কো উপ্পজ্জতীতি. ইধাপি ‘‘কচ্চানো পঞ্হং পুচ্ছিস্সতী’’তি তস্স ওকাসদানত্থং এত্তাৱতাৱ দেসনং নিট্ঠাপেসি. অসম্মাসম্বুদ্ধেসূতি ছসু সত্থাৰেসু. সম্মাসম্বুদ্ধাতি মযমস্ম সম্মাসম্বুদ্ধাতি. কিং পটিচ্চ পঞ্ঞাযতীতি কিস্মিং সতি হোতীতি? সত্থাৰানং উপ্পন্নং দিট্ঠিং পুচ্ছতি. অসম্মাসম্বুদ্ধেসু তেসু সম্মাসম্বুদ্ধা এতেতি এৱং উপ্পন্নং তিত্থিযসাৱকানম্পি দিট্ঠিং পুচ্ছতিযেৱ.
ইদানি যস্মা তেসং অৱিজ্জাধাতুং পটিচ্চ সা দিট্ঠি হোতি, অৱিজ্জাধাতু চ নাম মহতী ধাতু, তস্মা মহতিং ধাতুং পটিচ্চ তস্সা উপ্পত্তিং দীপেন্তো মহতী খো এসাতিআদিমাহ. হীনং, কচ্চান, ধাতুং পটিচ্চাতি হীনং অজ্ঝাসযং পটিচ্চ. পণিধীতি চিত্তট্ঠপনং. সা পনেসা ইত্থিভাৱং ৱা মক্কটাদিতিৰচ্ছানভাৱং ৱা পত্থেন্তস্স উপ্পজ্জতি. হীনো পুগ্গলোতি যস্সেতে হীনা ধম্মা উপ্পজ্জন্তি, সব্বো সো পুগ্গলোপি হীনো নাম. হীনা ৱাচাতি যা তস্স ৱাচা, সাপি হীনা. হীনং আচিক্খতীতি সো আচিক্খন্তোপি হীনমেৱ আচিক্খতি, দেসেন্তোপি হীনমেৱ দেসেতীতি সব্বপদানি যোজেতব্বানি. উপপত্তীতি দ্ৱে উপপত্তিযো পটিলাভো চ নিব্বত্তি চ. নিব্বত্তি হীনকুলাদিৱসেন ৱেদিতব্বা, পটিলাভো চিত্তুপ্পাদক্খণে হীনত্তিকৱসেন. কথং? তস্স হি পঞ্চসু নীচকুলেসু উপ্পজ্জনতো হীনা নিব্বত্তি, ৱেস্সসুদ্দকুলেসু উপ্পজ্জনতো মজ্ঝিমা, খত্তিযব্ৰাহ্মণকুলেসু উপ্পজ্জনতো পণীতা. দ্ৱাদসাকুসলচিত্তুপ্পাদানং পন পটিলাভতো হীনো পটিলাভো, তেভূমকধম্মানং পটিলাভতো মজ্ঝিমো, নৱলোকুত্তৰধম্মানং পটিলাভতো পণীতো. ইমস্মিং পন ঠানে নিব্বত্তিযেৱ অধিপ্পেতাতি. ততিযং.
৪. হীনাধিমুত্তিকসুত্তৱণ্ণনা
৯৮. চতুত্থে সংসন্দন্তীতি একতো হোন্তি. সমেন্তীতি সমাগচ্ছন্তি, নিৰন্তৰা হোন্তি. হীনাধিমুত্তিকাতি হীনজ্ঝাসযা. কল্যাণাধিমুত্তিকাতি কল্যাণজ্ঝাসযা. চতুত্থং.
৫. চঙ্কমসুত্তৱণ্ণনা
৯৯. পঞ্চমে পস্সথ নোতি পস্সথ নু. সব্বে খো এতেতি সাৰিপুত্তত্থেৰো ভগৱতা ‘‘এতদগ্গং, ভিক্খৱে, মম সাৱকানং ভিক্খূনং মহাপঞ্ঞানং যদিদং সাৰিপুত্তো’’তি (অ. নি. ১.১৮৯) মহাপঞ্ঞেসু এতদগ্গে ঠপিতো. ইতি নং ‘‘খন্ধন্তৰং ধাত্ৱন্তৰং আযতনন্তৰং সতিপট্ঠানবোধিপক্খিযধম্মন্তৰং তিলক্খণাহতং গম্ভীৰং পঞ্হং পুচ্ছিস্সামা’’তি মহাপঞ্ঞাৱ পৰিৱাৰেন্তি. সোপি তেসং পথৱিং পত্থৰেন্তো ৱিয সিনেৰুপাদতো ৱালিকং উদ্ধৰন্তো ৱিয চক্কৱাড়পব্বতং ভিন্দন্তো ৱিয সিনেৰুং উক্খিপন্তো ৱিয আকাসং ৱিত্থাৰেন্তো ৱিয চন্দিমসূৰিযে উট্ঠাপেন্তো ৱিয চ পুচ্ছিতপুচ্ছিতং কথেতি. তেন ৱুত্তং ‘‘সব্বে খো এতে, ভিক্খৱে, ভিক্খূ মহাপঞ্ঞা’’তি.
মহামোগ্গল্লানোপি ভগৱতা ‘‘এতদগ্গং, ভিক্খৱে, মম সাৱকানং ভিক্খূনং ইদ্ধিমন্তানং যদিদং মহামোগ্গল্লানো’’তি ইদ্ধিমন্তেসু এতদগ্গে ঠপিতো. ইতি নং ‘‘পৰিকম্মং আনিসংসং অধিট্ঠানং ৱিকুব্বনং পুচ্ছিস্সামা’’তি ইদ্ধিমন্তোৱ পৰিৱাৰেন্তি. সোপি তেসং ৱুত্তনযেনেৱ পুচ্ছিতপুচ্ছিতং কথেতি. তেন ৱুত্তং ‘‘সব্বে খো এতে, ভিক্খৱে, ভিক্খূ মহিদ্ধিকা’’তি.
মহাকস্সপোপি ভগৱতা ‘‘এতদগ্গং, ভিক্খৱে, মম সাৱকানং ভিক্খূনং ধুতৱাদানং যদিদং মহাকস্সপো’’তি ধুতৱাদেসু এতদগ্গে ঠপিতো. ইতি নং ‘‘ধুতঙ্গপৰিহাৰং আনিসংসং সমোধানং অধিট্ঠানং ভেদং পুচ্ছিস্সামা’’তি ধুতৱাদাৱ পৰিৱাৰেন্তি. সোপি তেসং তথেৱ পুচ্ছিতপুচ্ছিতং ব্যাকৰোতি. তেন ৱুত্তং ‘‘সব্বে খো এতে, ভিক্খৱে, ভিক্খূ ধুতৱাদা’’তি.
অনুৰুদ্ধত্থেৰোপি ভগৱতা ‘‘এতদগ্গং, ভিক্খৱে, মম সাৱকানং ভিক্খূনং দিব্বচক্খুকানং যদিদং অনুৰুদ্ধো’’তি (অ. নি. ১.১৯২) দিব্বচক্খুকেসু এতদগ্গে ঠপিতো. ইতি নং ‘‘দিব্বচক্খুস্স পৰিকম্মং আনিসংসং উপক্কিলেসং পুচ্ছিস্সামা’’তি দিব্বচক্খুকাৱ পৰিৱাৰেন্তি. সোপি তেসং তথেৱ পুচ্ছিতপুচ্ছিতং কথেতি. তেন ৱুত্তং ‘‘সব্বে খো এতে, ভিক্খৱে, ভিক্খূ দিব্বচক্খুকা’’তি.
পুণ্ণত্থেৰোপি ভগৱতা ‘‘এতদগ্গং, ভিক্খৱে, মম সাৱকানং ভিক্খূনং ধম্মকথিকানং যদিদং পুণ্ণো মন্তাণিপুত্তো’’তি (অ. নি. ১.১৯৬) ধম্মকথিকেসু এতদগ্গে ঠপিতো. ইতি নং ‘‘ধম্মকথায সঙ্খেপৱিত্থাৰগম্ভীৰুত্তানৱিচিত্ৰকথাদীসু তং তং আকাৰং পুচ্ছিস্সামা’’তি ধম্মকথিকাৱ পৰিৱাৰেন্তি. সোপি তেসং ‘‘আৱুসো, ধম্মকথিকেন নাম আদিতো পৰিসং ৱণ্ণেতুং ৱট্টতি, মজ্ঝে সুঞ্ঞতং পকাসেতুং, অন্তে চতুসচ্চৱসেন কূটং গণ্হিতু’’ন্তি এৱং তং তং ধম্মকথানযং আচিক্খতি. তেন ৱুত্তং ‘‘সব্বে খো এতে, ভিক্খৱে, ভিক্খূ ধম্মকথিকা’’তি.
উপালিত্থেৰোপি ভগৱতা ‘‘এতদগ্গং, ভিক্খৱে, মম সাৱকানং ভিক্খূনং ৱিনযধৰানং যদিদং উপালী’’তি (অ. নি. ১.২২৮) ৱিনযধৰেসু এতদগ্গে ঠপিতো. ইতি নং ‘‘গৰুকলহুকং সতেকিচ্ছঅতেকিচ্ছং আপত্তানাপত্তিং পুচ্ছিস্সামা’’তি ৱিনযধৰাৱ পৰিৱাৰেন্তি. সোপি তেসং পুচ্ছিতপুচ্ছিতং তথেৱ কথেতি. তেন ৱুত্তং ‘‘সব্বে খো এতে, ভিক্খৱে, ভিক্খূ ৱিনযধৰা’’তি.
আনন্দত্থেৰোপি ভগৱতা ‘‘এতদগ্গং, ভিক্খৱে, মম সাৱকানং ভিক্খূনং বহুস্সুতানং যদিদং আনন্দো’’তি (অ. নি. ১.২২৩) বহুস্সুতেসু এতদগ্গে ঠপিতো. ইতি নং ‘‘দসৱিধং ব্যঞ্জনবুদ্ধিং অট্ঠুপ্পত্তিং অনুসন্ধিং পুব্বাপৰং পুচ্ছিস্সামা’’তি বহুস্সুতাৱ পৰিৱাৰেন্তি. সোপি তেসং ‘‘ইদং এৱং ৱত্তব্বং, ইদং এৱং গহেতব্ব’’ন্তি সব্বং কথেতি. তেন ৱুত্তং ‘‘সব্বে খো এতে, ভিক্খৱে, ভিক্খূ বহুস্সুতা’’তি.
দেৱদত্তো পন পাপিচ্ছো ইচ্ছাপকতো, তেন নং ‘‘কুলসঙ্গণ্হনপৰিহাৰং নানপ্পকাৰকং কোহঞ্ঞতং পুচ্ছিস্সামা’’তি পাপিচ্ছাৱ পৰিৱাৰেন্তি. সোপি তেসং তং তং নিযামং আচিক্খতি. তেন ৱুত্তং ‘‘সব্বে খো এতে, ভিক্খৱে, ভিক্খূ পাপিচ্ছা’’তি.
কস্মা পনেতে অৱিদূৰে চঙ্কমিংসূতি. ‘‘দেৱদত্তো সত্থৰি পদুট্ঠচিত্তো অনত্থম্পি কাতুং উপক্কমেয্যা’’তি আৰক্খগ্গহণত্থং. অথ দেৱদত্তো কস্মা চঙ্কমীতি? ‘‘অকাৰকো অযং, যদি কাৰকো ভৱেয্য, ন ইধ আগচ্ছেয্যা’’তি অত্তনো কতদোসপটিচ্ছাদনত্থং. কিং পন দেৱদত্তো ভগৱতো অনত্থং কাতুং সমত্থো, ভগৱতো ৱা আৰক্খকিচ্চং অত্থীতি? নত্থি. তেন ৱুত্তং ‘‘অট্ঠানমেতং, আনন্দ, অনৱকাসো, যং তথাগতো পৰূপক্কমেন পৰিনিব্বাযেয্যা’’তি (চূড়ৱ. ৩৪১). ভিক্খূ পন সত্থৰি গাৰৱেন আগতা. তেনেৱ ভগৱা এৱং ৱত্ৱা ‘‘ৱিস্সজ্জেহি, আনন্দ, ভিক্খুসঙ্ঘ’’ন্তি ৱিস্সজ্জাপেসি. পঞ্চমং.
৬. সগাথাসুত্তৱণ্ণনা
১০০. ছট্ঠে গূথো গূথেন সংসন্দতি সমেতীতি সমুদ্দন্তৰে জনপদন্তৰে চক্কৱাড়ন্তৰে ঠিতোপি ৱণ্ণেনপি গন্ধেনপি ৰসেনপি নানত্তং অনুপগচ্ছন্তো সংসন্দতি সমেতি, একসদিসোৱ হোতি নিৰন্তৰো. সেসেসুপি এসেৱ নযো. অযং পন অনিট্ঠউপমা হীনজ্ঝাসযানং হীনঅজ্ঝাসযস্স সৰিক্খভাৱদস্সনত্থং আহটা, খীৰাদিৱিসিট্ঠোপমা কল্যাণজ্ঝাসযানং অজ্ঝাসযস্স সৰিক্খভাৱদস্সনত্থং.
সংসগ্গাতি দস্সনসৱনসংসগ্গাদিৱত্থুকেন তণ্হাস্নেহেন. ৱনথো জাতোতি কিলেসৱনং জাতং. অসংসগ্গেন ছিজ্জতীতি একতো ঠাননিসজ্জাদীনি অকৰোন্তস্স অসংসগ্গেন অদস্সনেন ছিজ্জতি. সাধুজীৱীতি পৰিসুদ্ধজীৱিতং জীৱমানো. সহাৱসেতি সহৱাসং ৱসেয্য. ছট্ঠং.
৭. অস্সদ্ধসংসন্দনসুত্তৱণ্ণনা
১০১. সত্তমে অস্সদ্ধা অস্সদ্ধেহীতিআদীসু বুদ্ধে ৱা ধম্মে ৱা সঙ্ঘে ৱা সদ্ধাৱিৰহিতা নিৰোজা নিৰসা পুগ্গলা সমুদ্দস্স ওৰিমতীৰে ঠিতা পাৰিমতীৰেপি ঠিতেহি অস্সদ্ধেহি সদ্ধিং তায অস্সদ্ধতায একসদিসা নিৰন্তৰা হোন্তি. তথা অহিৰিকা ভিন্নমৰিযাদা অলজ্জিপুগ্গলা অহিৰিকেহি, অনোত্তপ্পিনো পাপকিৰিযায অভাযমানা অনোত্তপ্পীহি, অপ্পস্সুতা সুতৱিৰহিতা অপ্পস্সুতেহি, কুসীতা আলসিযপুগ্গলা কুসীতেহি, মুট্ঠস্সতিনো ভত্তনিক্খিত্তকাকমংসনিক্খিত্তসিঙ্গালসদিসা মুট্ঠস্সতীহি, দুপ্পঞ্ঞা খন্ধাদিপৰিচ্ছেদিকায পঞ্ঞায অভাৱেন নিপ্পঞ্ঞা তাদিসেহেৱ দুপ্পঞ্ঞেহি, সদ্ধাসম্পন্না চেতিযৱন্দনাদিকিচ্চপসুতা সদ্ধেহি, হিৰিমনা লজ্জিপুগ্গলা হিৰিমনেহি, ওত্তপ্পিনো পাপভীৰুকা ওত্তপ্পীহি, বহুস্সুতা সুতধৰা আগমধৰা তন্তিপালকা ৱংসানুৰক্খকা বহুস্সুতেহি, আৰদ্ধৱীৰিযা পৰিপুণ্ণপৰক্কমা আৰদ্ধৱীৰিযেহি, উপট্ঠিতস্সতী সব্বকিচ্চপৰিগ্গাহিকায সতিযা সমন্নাগতা উপট্ঠিতস্সতীহি, পঞ্ঞৱন্তো মহাপঞ্ঞেহি ৱজিৰূপমঞাণেহি পঞ্ঞৱন্তেহি সদ্ধিং দূৰে ঠিতাপি তায পঞ্ঞাসম্পত্তিযা সংসন্দন্তি সমেন্তি. সত্তমং.
৮-১২. অস্সদ্ধমূলকসুত্তাদিৱণ্ণনা
১০২-১০৬. অট্ঠমাদীনি তেযেৱ অস্সদ্ধাদিধম্মে তিকৱসেন কত্ৱা দেসিতানি. তত্থ অট্ঠমে অস্সদ্ধাদিমূলকা কণ্হপক্খসুক্কপক্খৱসেন পঞ্চ তিকা ৱুত্তা, নৱমে অহিৰিকমূলকা চত্তাৰো. দসমে অনোত্তপ্পমূলকা তযো, একাদসমে অপ্পস্সুতমূলকা দ্ৱে, দ্ৱাদসমে কুসীতমূলকো একো তিকো ৱুত্তোতি সব্বেপি পঞ্চসু সুত্তন্তেসু পন্নৰস তিকা হোন্তি. পন্নৰস চেতে সুত্তন্তাতিপি ৱদন্তি. অযং তিকপেয্যালো নাম. অট্ঠমাদীনি.
দুতিযো ৱগ্গো.