১. নানত্তৱগ্গো

১.ধাতুনানত্তসুত্তৱণ্ণনা

৮৫. ধাতুসংযুত্তস্স পঠমে নিস্সত্তট্ঠসুঞ্ঞতট্ঠসঙ্খাতেন সভাৱট্ঠেন ধাতূতি লদ্ধনামানং ধম্মানং নানাসভাৱো ধাতুনানত্তং. চক্খুধাতূতিআদীসু চক্খুপসাদো চক্খুধাতু, ৰূপাৰম্মণং ৰূপধাতু, চক্খুপসাদৱত্থুকং চিত্তং চক্খুৱিঞ্ঞাণধাতু. সোতপসাদো সোতধাতু, সদ্দাৰম্মণং সদ্দধাতু, সোতপসাদৱত্থুকং চিত্তং সোতৱিঞ্ঞাণধাতু. ঘানপসাদো ঘানধাতু, গন্ধাৰম্মণং গন্ধধাতু, ঘানপসাদৱত্থুকং চিত্তং ঘানৱিঞ্ঞাণধাতু. জিৱ্হাপসাদো জিৱ্হাধাতু, ৰসাৰম্মণং ৰসধাতু, জিৱ্হাপসাদৱত্থুকং চিত্তং জিৱ্হাৱিঞ্ঞাণধাতু. কাযপসাদো কাযধাতু, ফোট্ঠব্বাৰম্মণং ফোট্ঠব্বধাতু, কাযপসাদৱত্থুকং চিত্তং কাযৱিঞ্ঞাণধাতু. তিস্সো মনোধাতুযো মনোধাতু, ৱেদনাদযো তযো খন্ধা সুখুমৰূপানি নিব্বানঞ্চ ধম্মধাতু, সব্বম্পি মনোৱিঞ্ঞাণং মনোৱিঞ্ঞাণধাতূতি. এত্থ চ সোড়স ধাতুযো কামাৱচৰা, অৱসানে দ্ৱে চতুভূমিকাতি. পঠমং.

২. ফস্সনানত্তসুত্তৱণ্ণনা

৮৬. দুতিযে উপ্পজ্জতি ফস্সনানত্তন্তি নানাসভাৱো ফস্সো উপ্পজ্জতি. তত্থ চক্খুসম্ফস্সাদযো চক্খুৱিঞ্ঞাণাদিসম্পযুত্তা, মনোসম্ফস্সো মনোদ্ৱাৰে পঠমজৱনসম্পযুত্তো, তস্মা. মনোধাতুং পটিচ্চাতি মনোদ্ৱাৰাৱজ্জনং কিৰিযামনোৱিঞ্ঞাণধাতুং পটিচ্চ পঠমজৱনসম্ফস্সো উপ্পজ্জতীতি অযমেত্থ অত্থো. দুতিযং.

৩. নোফস্সনানত্তসুত্তৱণ্ণনা

৮৭. ততিযে নো মনোসম্ফস্সং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি মনোধাতূতি মনোদ্ৱাৰে পঠমজৱনসম্পযুত্তং ফস্সং পটিচ্চ আৱজ্জনকিৰিযামনোৱিঞ্ঞাণধাতু নো উপ্পজ্জতীতি এৱমত্থো দট্ঠব্বো. ততিযং.

৪. ৱেদনানানত্তসুত্তৱণ্ণনা

৮৮. চতুত্থে চক্খুসম্ফস্সজা ৱেদনাতি সম্পটিচ্ছনমনোধাতুতো পট্ঠায সব্বাপি তস্মিং দ্ৱাৰে ৱেদনা ৱত্তেয্যুং, নিব্বত্তিফাসুকত্থং পন অনন্তৰং সম্পটিচ্ছনৱেদনমেৱ গহেতুং ৱট্টতীতি ৱুত্তং. মনোসম্ফস্সং পটিচ্চাতি মনোদ্ৱাৰে আৱজ্জনসম্ফস্সং পটিচ্চ পঠমজৱনৱেদনা, পঠমজৱনসম্ফস্সং পটিচ্চ দুতিযজৱনৱেদনাতি অযমধিপ্পাযো. চতুত্থং.

৫. দুতিযৱেদনানানত্তসুত্তৱণ্ণনা

৮৯. পঞ্চমে ততিযচতুত্থেসু ৱুত্তনযাৱ একতো কত্ৱা দেসিতাতি. ইতি দুতিযাদীসু চতূসু সুত্তেসু মনোধাতুং মনোধাতূতি অগহেত্ৱা মনোদ্ৱাৰাৱজ্জনং মনোধাতূতি গহিতং. সব্বানি চেতানি তথা তথা কথিতে বুজ্ঝনকানং অজ্ঝাসযেন দেসিতানি. ইতো পৰেসুপি এসেৱ নযো. পঞ্চমং.

৬. বাহিৰধাতুনানত্তসুত্তৱণ্ণনা

৯০. ছট্ঠে পন পঞ্চ ধাতুযো কামাৱচৰা, ধম্মধাতু চতুভূমিকাতি. ছট্ঠং.

৭. সঞ্ঞানানত্তসুত্তৱণ্ণনা

৯১. সত্তমে ৰূপধাতূতি আপাথে পতিতং অত্তনো ৱা পৰস্স ৱা সাটকৱেঠনাদিৱত্থুকং ৰূপাৰম্মণং. ৰূপসঞ্ঞাতি চক্খুৱিঞ্ঞাণসম্পযুত্তা সঞ্ঞা. ৰূপসঙ্কপ্পোতি সম্পটিচ্ছনাদীহি তীহি চিত্তেহি সম্পযুত্তো সঙ্কপ্পো. ৰূপচ্ছন্দোতি ৰূপে ছন্দিকতট্ঠেন ছন্দো. ৰূপপৰিড়াহোতি ৰূপে অনুডহনট্ঠেন পৰিড়াহো. ৰূপপৰিযেসনাতি পৰিড়াহে উপ্পন্নে সন্দিট্ঠসম্ভত্তে গহেত্ৱা তস্স ৰূপস্স পটিলাভত্থায পৰিযেসনা. এত্থ চ সঞ্ঞাসঙ্কপ্পছন্দা একজৱনৱাৰেপি নানাজৱনৱাৰেপি লব্ভন্তি, পৰিড়াহপৰিযেসনা পন নানাজৱনৱাৰেযেৱ লব্ভন্তীতি. এৱং খো, ভিক্খৱে, ধাতুনানত্তন্তি এত্থ চ এৱং ৰূপাদিনানাসভাৱং ধাতুং পটিচ্চ ৰূপসঞ্ঞাদিনানাসভাৱসঞ্ঞা উপ্পজ্জতীতি ইমিনা নযেন অত্থো ৱেদিতব্বো. সত্তমং.

৮. নোপৰিযেসনানানত্তসুত্তৱণ্ণনা

৯২. অট্ঠমে নো ধম্মপৰিযেসনং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি ধম্মপৰিড়াহোতি এৱং আগতং পটিসেধমত্তমেৱ নানং. অট্ঠমং.

৯. বাহিৰফস্সনানত্তসুত্তাদিৱণ্ণনা

৯৩-৯৪. নৱমে উপ্পজ্জতি ৰূপসঞ্ঞাতি ৱুত্তপ্পকাৰে আৰম্মণে উপ্পজ্জতি সঞ্ঞা. ৰূপসঙ্কপ্পোতি তস্মিংযেৱ আৰম্মণে তীহি চিত্তেহি সম্পযুত্তসঙ্কপ্পো. ৰূপসম্ফস্সোতি তদেৱাৰম্মণং ফুসমানো ফস্সো. ৱেদনাতি তদেৱ আৰম্মণং অনুভৱমানা ৱেদনা. ছন্দাদযো ৱুত্তনযাৱ. ৰূপলাভোতি পৰিযেসিত্ৱা লদ্ধং সহ তণ্হায আৰম্মণং ‘‘ৰূপলাভো’’তি ৱুত্তং. অযং তাৱ সব্বসঙ্গাহিকনযো একস্মিং যেৱাৰম্মণে সব্বধম্মানং উপ্পত্তিৱসেন ৱুত্তো. অপৰো আগন্তুকাৰম্মণমিস্সকো হোতি – ৰূপসঞ্ঞা ৰূপসঙ্কপ্পো ফস্সো ৱেদনাতি ইমে তাৱ চত্তাৰো ধম্মা ধুৱপৰিভোগে নিবদ্ধাৰম্মণে হোন্তি. নিবদ্ধাৰম্মণঞ্হি ইট্ঠং কন্তং মনাপং পিযং যংকিঞ্চি ৱিয উপট্ঠাতি, আগন্তুকাৰম্মণং পন যংকিঞ্চি সমানম্পি খোভেত্ৱা তিট্ঠতি.

তত্ৰিদং ৱত্থু – একো কিৰ অমচ্চপুত্তো গামিযেহি পৰিৱাৰিতো গামমজ্ঝে ঠত্ৱা কম্মং কৰোতি. তস্মিঞ্চস্স সমযে উপাসিকা নদিং গন্ত্ৱা ন্হত্ৱা অলঙ্কতপটিযত্তা ধাতিগণপৰিৱুতা গেহং গচ্ছতি. সো দূৰতো দিস্ৱা ‘‘আগন্তুকমাতুগামো ভৱিস্সতী’’তি সঞ্ঞং উপ্পাদেত্ৱা ‘‘গচ্ছ, ভণে জানাহি, কা এসা’’তি পুৰিসং পেসেসি. সো গন্ত্ৱা তং দিস্ৱা পচ্চাগতো, ‘‘কা এসা’’তি পুট্ঠো যথাসভাৱং আৰোচেসি. এৱং আগন্তুকাৰম্মণং খোভেতি. তস্মিং উপ্পন্নো ছন্দো ৰূপছন্দো নাম, তদেৱ আৰম্মণং কত্ৱা উপ্পন্নো পৰিড়াহো ৰূপপৰিড়াহো নাম, সহাযে গণ্হিত্ৱা তস্স পৰিযেসনং ৰূপপৰিযেসনা নাম, পৰিযেসিত্ৱা লদ্ধং সহ তণ্হায আৰম্মণং ৰূপলাভো নাম.

উৰুৱল্লিযৱাসী চূড়তিস্সত্থেৰো পনাহ – ‘‘কিঞ্চাপি ভগৱতা ফস্সৱেদনা পাড়িযা মজ্ঝে গহিতা, পাড়িং পন পৰিৱট্টেত্ৱা ৱুত্তপ্পকাৰে আৰম্মণে উপ্পন্না সঞ্ঞা ৰূপসঞ্ঞা, তস্মিংযেৱ সঙ্কপ্পো ৰূপসঙ্কপ্পো তস্মিং ছন্দো ৰূপচ্ছন্দো, তস্মিং পৰিড়াহো ৰূপপৰিড়াহো, তস্মিং পৰিযেসনা ৰূপপৰিযেসনা, পৰিযেসিত্ৱা লদ্ধং সহ তণ্হায আৰম্মণং ৰূপলাভো. এৱং লদ্ধাৰম্মণে পন ফুসনং ফস্সো, অনুভৱনং ৱেদনা. ৰূপসম্ফস্সো ৰূপসম্ফস্সজা ৱেদনাতি ইদং দ্ৱযং লব্ভতী’’তি. অপৰম্পি অৱিভূতৱাৰং নাম গণ্হন্তি. আৰম্মণঞ্হি সাণিপাকাৰেহি ৱা পৰিক্খিত্তং তিণপণ্ণাদীহি ৱা পটিচ্ছন্নং হোতি, তং ‘‘উপড্ঢং দিট্ঠং মে আৰম্মণং, সুট্ঠু নং পস্সিস্সামী’’তি ওলোকযতো তস্মিং আৰম্মণে উপ্পন্না সঞ্ঞা ৰূপসঞ্ঞা নাম. তস্মিংযেৱ উপ্পন্না সঙ্কপ্পাদযো ৰূপসঙ্কপ্পাদযো নামাতি ৱেদিতব্বা. এত্থাপি চ সঞ্ঞাসঙ্কপ্পফস্সৱেদনাছন্দা একজৱনৱাৰেপি নানাজৱনৱাৰেপি লব্ভন্তি, পৰিড়াহপৰিযেসনালাভা নানাজৱনৱাৰেযেৱাতি. দসমং উত্তানমেৱাতি. নৱমদসমানি.

নানত্তৱগ্গো পঠমো.