২. কড়াৰসুত্তৱণ্ণনা
৩২. দুতিযে কড়াৰখত্তিযোতি তস্স থেৰস্স নামং. দন্তা পনস্স কড়াৰা ৱিসমসণ্ঠানা, তস্মা ‘‘কড়াৰো’’তি ৱুচ্চতি. হীনাযাৱত্তোতি হীনস্স গিহিভাৱস্স অত্থায নিৱত্তো. অস্সাসমলত্থাতি অস্সাসং অৱস্সযং পতিট্ঠং ন হি নূন অলত্থ, তযো মগ্গে তীণি চ ফলানি নূন নালত্থাতি দীপেতি. যদি হি তানি লভেয্য, ন সিক্খং পচ্চক্খায হীনাযাৱত্তেয্যাতি অযং থেৰস্স অধিপ্পাযো. ন খ্ৱাহং, আৱুসোতি অহং খো, আৱুসো, ‘‘অস্সাসং পত্তো, ন পত্তো’’তি ন কঙ্খামি. থেৰস্স হি সাৱকপাৰমীঞাণং অৱস্সযো, তস্মা সো ন কঙ্খতি. আযতিং পনাৱুসোতি ইমিনা ‘‘আযতিং পটিসন্ধি তুম্হাকং উগ্ঘাটিতা, ন উগ্ঘাটিতা’’তি অৰহত্তপ্পত্তিং পুচ্ছতি. ন খ্ৱাহং, আৱুসো, ৱিচিকিচ্ছামীতি ইমিনা থেৰো তত্থ ৱিচিকিচ্ছাভাৱং দীপেতি.
যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমীতি ‘‘ইমং সুতকাৰণং ভগৱতো আৰোচেস্সামী’’তি উপসঙ্কমি. অঞ্ঞা ব্যাকতাতি অৰহত্তং ব্যাকতং. খীণা জাতীতি ন থেৰেন এৱং ব্যাকতা, অযং পন থেৰো তুট্ঠো পসন্নো এৱং পদব্যঞ্জনানি আৰোপেত্ৱা আহ. অঞ্ঞতৰং ভিক্খুং আমন্তেসীতি তং সুত্ৱা সত্থা চিন্তেসি – ‘‘সাৰিপুত্তো ধীৰো গম্ভীৰো. ন সো কেনচি কাৰণেন এৱং ব্যাকৰিস্সতি. সংখিত্তেন পন পঞ্হো ব্যাকতো ভৱিস্সতি. পক্কোসাপেত্ৱা নং পঞ্হং ব্যাকৰাপেস্সামী’’তি অঞ্ঞতৰং ভিক্খুং আমন্তেসি.
সচে তং সাৰিপুত্তাতি ইদং ভগৱা ‘‘ন এস অত্তনো ধম্মতায অঞ্ঞং ব্যাকৰিস্সতি, পঞ্হমেতং পুচ্ছিস্সামি, তং কথেন্তোৱ অঞ্ঞং ব্যাকৰিস্সতী’’তি অঞ্ঞং ব্যাকৰাপেতুং এৱং পুচ্ছি. যংনিদানাৱুসো, জাতীতি, আৱুসো, অযং জাতি নাম যংপচ্চযা, তস্স পচ্চযস্স খযা খীণস্মিং জাতিযা পচ্চযে জাতিসঙ্খাতং ফলং খীণন্তি ৱিদিতং. ইধাপি চ থেৰো পঞ্হে অকঙ্খিত্ৱা অজ্ঝাসযে কঙ্খতি. এৱং কিৰস্স অহোসি – ‘‘অঞ্ঞা নাম তণ্হা খীণা, উপাদানং খীণং, ভৱো খীণো, পচ্চযো খীণো, কিলেসা খীণাতিআদীহি বহূহি কাৰণেহি সক্কা ব্যাকাতুং, কথং কথেন্তো পন সত্থু অজ্ঝাসযং গহেতুং সক্খিস্সামী’’তি.
কিঞ্চাপি এৱং অজ্ঝাসযে কঙ্খতি, পঞ্হং পন অট্ঠপেত্ৱাৱ পচ্চযাকাৰৱসেন ব্যাকাসি. সত্থাপি পচ্চযাকাৰৱসেনেৱ ব্যাকৰাপেতুকামো, তস্মা এস ব্যাকৰোন্তোৱ অজ্ঝাসযং গণ্হি. তাৱদেৱ ‘‘গহিতো মে সত্থু অজ্ঝাসযো’’তি অঞ্ঞাসি. অথস্স নযসতেন নযসহস্সেন পঞ্হব্যাকৰণং উপট্ঠাসি. যস্মা পন ভগৱা উত্তৰি পঞ্হং পুচ্ছতি, তস্মা তেন তং ব্যাকৰণং অনুমোদিতন্তি ৱেদিতব্বং.
কথং জানতো পন তেতি ইদং কস্মা আৰভি? সৱিসযে সীহনাদং নদাপেতুং. থেৰো কিৰ সূকৰনিখাতলেণদ্ৱাৰে দীঘনখপৰিব্বাজকস্স ৱেদনাপৰিগ্গহসুত্তে কথিযমানে তালৱণ্টং গহেত্ৱা সত্থাৰং বীজযমানো ঠিতো তিস্সো ৱেদনা পৰিগ্গহেত্ৱা সাৱকপাৰমীঞাণং অধিগতো, অযমস্স সৱিসযো. ইমস্মিং সৱিসযে ঠিতো সীহনাদং নদিস্সতীতি নং সন্ধায সত্থা ইদং পঞ্হং পুচ্ছি. অনিচ্চাতি হুত্ৱা অভাৱট্ঠেন অনিচ্চা. যদনিচ্চং তং দুক্খন্তি এত্থ কিঞ্চাপি সুখা ৱেদনা ঠিতিসুখা ৱিপৰিণামদুক্খা, দুক্খা ৱেদনা ঠিতিদুক্খা ৱিপৰিণামসুখা, অদুক্খমসুখা ঞাণসুখা অঞ্ঞাণদুক্খা, ৱিপৰিণামকোটিযা পন সব্বাৱ দুক্খা নাম জাতা. ৱিদিতন্তি যস্মা এৱং ৱেদনাত্তযং দুক্খন্তি ৱিদিতং, তস্মা যা তত্থ তণ্হা, সা ন উপট্ঠাসীতি দস্সেতি.
সাধু সাধূতি থেৰস্স ৱেদনাপৰিচ্ছেদজাননে সম্পহংসনং. থেৰো হি ৱেদনা একাতি ৱা দ্ৱে তিস্সো চতস্সোতি ৱা অৱুত্তেপি ৱুত্তনযেন তাসং তিস্সোতি পৰিচ্ছেদং অঞ্ঞাসি, তেন তং ভগৱা সম্পহংসন্তো এৱমাহ. দুক্খস্মিন্তি ইদং ভগৱা ইমিনা অধিপ্পাযেন আহ – ‘‘সাৰিপুত্ত, যং তযা ‘ইমিনা কাৰণেন ৱেদনাসু তণ্হা ন উপট্ঠাসী’তি ব্যাকতং, তং সুব্যাকতং. ‘তিস্সো ৱেদনা’তি ৱিভজন্তেন পন তে অতিপ্পপঞ্চো কতো, তং ‘দুক্খস্মি’ন্তি ব্যাকৰোন্তেনপি হি তে সুব্যাকতমেৱ ভৱেয্য. যংকিঞ্চি ৱেদযিতং, তং দুক্খন্তি ঞাতমত্তেপি হি ৱেদনাসু তণ্হা ন তিট্ঠতি’’.
কথং ৱিমোক্খাতি কতৰা ৱিমোক্খা, কতৰেন ৱিমোক্খেন তযা অঞ্ঞা ব্যাকতাতি অত্থো? অজ্ঝত্তং ৱিমোক্খাতি অজ্ঝত্তৱিমোক্খেন, অজ্ঝত্তসঙ্খাৰে পৰিগ্গহেত্ৱা পত্তঅৰহত্তেনাতি অত্থো. তত্থ চতুক্কং ৱেদিতব্বং – অজ্ঝত্তং অভিনিৱেসো অজ্ঝত্তং ৱুট্ঠানং, অজ্ঝত্তং অভিনিৱেসো বহিদ্ধা ৱুট্ঠানং, বহিদ্ধা অভিনিৱেসো বহিদ্ধা ৱুট্ঠানং, বহিদ্ধা অভিনিৱেসো অজ্ঝত্তং ৱুট্ঠানন্তি. অজ্ঝত্তঞ্হি অভিনিৱেসিত্ৱা বহিদ্ধাধম্মাপি দট্ঠব্বাযেৱ, বহিদ্ধা অভিনিৱেসিত্ৱা অজ্ঝত্তধম্মাপি. তস্মা কোচি ভিক্খু অজ্ঝত্তং সঙ্খাৰেসু ঞাণং ওতাৰেত্ৱা তে ৱৱত্থপেত্ৱা বহিদ্ধা ওতাৰেতি, বহিদ্ধাপি পৰিগ্গহেত্ৱা পুন অজ্ঝত্তং ওতাৰেতি, তস্স অজ্ঝত্ত সঙ্খাৰে সম্মসনকালে মগ্গৱুট্ঠানং হোতি. ইতি অজ্ঝত্তং অভিনিৱেসো অজ্ঝত্তং ৱুট্ঠানং নাম. কোচি অজ্ঝত্তং সঙ্খাৰেসু ঞাণং ওতাৰেত্ৱা তে ৱৱত্থপেত্ৱা বহিদ্ধা ওতাৰেতি, তস্স বহিদ্ধা সঙ্খাৰে সম্মসনকালে মগ্গৱুট্ঠানং হোতি. ইতি অজ্ঝত্তং অভিনিৱেসো বহিদ্ধা ৱুট্ঠানং নাম. কোচি বহিদ্ধা সঙ্খাৰেসু ঞাণং ওতাৰেত্ৱা, তে ৱৱত্থপেত্ৱা অজ্ঝত্তং ওতাৰেতি, অজ্ঝত্তম্পি পৰিগ্গহেত্ৱা পুন বহিদ্ধা ওতাৰেতি, তস্স বহিদ্ধা সঙ্খাৰে সম্মসনকালে মগ্গৱুট্ঠানং হোতি. ইতি বহিদ্ধা অভিনিৱেসো বহিদ্ধা ৱুট্ঠানং নাম. কোচি বহিদ্ধা সঙ্খাৰেসু ঞাণং ওতাৰেত্ৱা তে ৱৱত্থপেত্ৱা অজ্ঝত্তং ওতাৰেতি, তস্স অজ্ঝত্তসঙ্খাৰে সম্মসনকালে মগ্গৱুট্ঠানং হোতি. ইতি বহিদ্ধা অভিনিৱেসো অজ্ঝত্তং ৱুট্ঠানং নাম. তত্ৰ থেৰো ‘‘অজ্ঝত্তসঙ্খাৰে পৰিগ্গহেত্ৱা তেসং ৱৱত্থানকালে মগ্গৱুট্ঠানেন অৰহত্তং পত্তোস্মী’’তি দস্সেন্তো অজ্ঝত্তং ৱিমোক্খা খ্ৱাহং, আৱুসোতি আহ.
সব্বুপাদানক্খযাতি সব্বেসং চতুন্নম্পি উপাদানানং খযেন. তথা সতো ৱিহৰামীতি তেনাকাৰেন সতিযা সমন্নাগতো ৱিহৰামি. যথা সতং ৱিহৰন্তন্তি যেনাকাৰেন মং সতিযা সমন্নাগতং ৱিহৰন্তং. আসৱা নানুস্সৱন্তীতি চক্খুতো ৰূপে সৱন্তি আসৱন্তি সন্দন্তি পৱত্তন্তীতি এৱং ছহি দ্ৱাৰেহি ছসু আৰম্মণেসু সৱনধম্মা কামাসৱাদযো আসৱা নানুস্সৱন্তি নানুপ্পৱড্ঢন্তি, যথা মে ন উপ্পজ্জন্তীতি অত্থো. অত্তানঞ্চ নাৱজানামীতি অত্তানঞ্চ ন অৱজানামি. ইমিনা ওমানপহানং কথিতং. এৱঞ্হি সতি পজাননা পসন্না হোতি.
সমণেনাতি বুদ্ধসমণেন. তেস্ৱাহং ন কঙ্খামীতি তেসু অহং ‘‘কতৰো কামাসৱো, কতৰো ভৱাসৱো, কতৰো দিট্ঠাসৱো, কতৰো অৱিজ্জাসৱো’’তি এৱং সৰূপভেদতোপি, ‘‘চত্তাৰো আসৱা’’তি এৱং গণনপৰিচ্ছেদতোপি ন কঙ্খামি. তে মে পহীনাতি ন ৱিচিকিচ্ছামীতি তে ময্হং পহীনাতি ৱিচিকিচ্ছং ন উপ্পাদেমি. ইদং ভগৱা ‘‘এৱং ব্যাকৰোন্তেনপি তযা সুব্যাকতং ভৱেয্য ‘অজ্ঝত্তং ৱিমোক্খা খ্ৱাহং, আৱুসো’তিআদীনি পন তে ৱদন্তেন অতিপ্পপঞ্চো কতো’’তি দস্সেন্তো আহ.
উট্ঠাযাসনা ৱিহাৰং পাৱিসীতি পঞ্ঞত্তৱৰবুদ্ধাসনতো উট্ঠহিত্ৱা ৱিহাৰং অন্তোমহাগন্ধকুটিং পাৱিসি অসম্ভিন্নায এৱ পৰিসায. কস্মা? বুদ্ধা হি অনিট্ঠিতায দেসনায অসম্ভিন্নায পৰিসায উট্ঠাযাসনা গন্ধকুটিং পৱিসন্তা পুগ্গলথোমনত্থং ৱা পৱিসন্তি ধম্মথোমনত্থং ৱা. তত্থ পুগ্গলথোমনত্থং পৱিসন্তো সত্থা এৱং চিন্তেসি – ‘‘ইমং মযা সংখিত্তেন উদ্দেসং উদ্দিট্ঠং ৱিত্থাৰেন চ অৱিভত্তং ধম্মপটিগ্গাহকা ভিক্খূ উগ্গহেত্ৱা আনন্দং ৱা কচ্চাযনং ৱা উপসঙ্কমিত্ৱা পুচ্ছিস্সন্তি, তে ময্হং ঞাণেন সংসন্দেত্ৱা কথেস্সন্তি, ততোপি ধম্মপটিগ্গাহকা পুন মং পুচ্ছিস্সন্তি. তেসমহং ‘সুকথিতং, ভিক্খৱে, আনন্দেন, সুকথিতং কচ্চাযনেন, মং চেপি তুম্হে এতমত্থং পুচ্ছেয্যাথ, অহম্পি নং এৱমেৱ ব্যাকৰেয্য’ন্তি এৱং তে পুগ্গলে থোমেস্সামি. ততো তেসু গাৰৱং জনেত্ৱা ভিক্খূ উপসঙ্কমিস্সন্তি, তেপি ভিক্খূ অত্থে চ ধম্মে চ নিযোজেস্সন্তি, তে তেহি নিযোজিতা তিস্সো সিক্খা পৰিপূৰেত্ৱা দুক্খস্সন্তং কৰিস্সন্তী’’তি.
অথ ৱা পনস্স এৱং হোতি – ‘‘এস মযি পক্কন্তে অত্তনো আনুভাৱং কৰিস্সতি, অথ নং অহম্পি তথেৱ থোমেস্সামি, তং মম থোমনং সুত্ৱা গাৰৱজাতা ভিক্খূ ইমং উপসঙ্কমিতব্বং, ৱচনঞ্চস্স সোতব্বং সদ্ধাতব্বং মঞ্ঞিস্সন্তি, তং তেসং ভৱিস্সতি দীঘৰত্তং হিতায সুখাযা’’তি ধম্মথোমনত্থং পৱিসন্তো এৱং চিন্তেসি যথা ধম্মদাযাদসুত্তে চিন্তেসি. তত্ৰ হিস্স এৱং অহোসি – ‘‘মযি ৱিহাৰং পৱিট্ঠে আমিসদাযাদং গৰহন্তো ধম্মদাযাদঞ্চ থোমেন্তো ইমিস্সংযেৱ পৰিসতি নিসিন্নো সাৰিপুত্তো ধম্মং দেসেস্সতি, এৱং দ্ৱিন্নম্পি অম্হাকং একজ্ঝাসযায মতিযা দেসিতা অযং দেসনা অগ্গা চ গৰুকা চ ভৱিস্সতি পাসাণচ্ছত্তসদিসা’’তি.
ইধ পন আযস্মন্তং সাৰিপুত্তং উক্কংসেত্ৱা পকাসেত্ৱা ঠপেতুকামো পুগ্গলথোমনত্থং উট্ঠাযাসনা ৱিহাৰং পাৱিসি. ঈদিসেসু ঠানেসু ভগৱা নিসিন্নাসনেযেৱ অন্তৰহিতো চিত্তগতিযা ৱিহাৰং পৱিসতীতি ৱেদিতব্বো. যদি হি কাযগতিযা গচ্ছেয্য, সব্বা পৰিসা ভগৱন্তং পৰিৱাৰেত্ৱা গচ্ছেয্য, সা একৱাৰং ভিন্না পুন দুস্সন্নিপাতা ভৱেয্যাতি ভগৱা অদিস্সমানেন কাযেন চিত্তগতিযা এৱ পাৱিসি.
এৱং পৱিট্ঠে পন ভগৱতি ভগৱতো অধিপ্পাযানুৰূপমেৱ সীহনাদং নদিতুকামো তত্ৰ খো আযস্মা সাৰিপুত্তো অচিৰপক্কন্তস্স ভগৱতো ভিক্খূ আমন্তেসি. পুব্বে অপ্পটিসংৱিদিতন্তি ইদং নাম পুচ্ছিস্সতীতি পুব্বে মযা অৱিদিতং অঞ্ঞাতং. পঠমং পঞ্হন্তি, ‘‘সচে তং, সাৰিপুত্ত, এৱং পুচ্ছেয্যুং কথং জানতা পন তযা, আৱুসো সাৰিপুত্ত, কথং পস্সতা অঞ্ঞা ব্যাকতা খীণা জাতী’’তি ইমং পঠমং পঞ্হং. দন্ধাযিতত্তন্তি সত্থু আসযজাননত্থং দন্ধভাৱো অসীঘতা. পঠমং পঞ্হং অনুমোদীতি, ‘‘জাতি পনাৱুসো সাৰিপুত্ত, কিংনিদানা’’তি ইমং দুতিযং পঞ্হং পুচ্ছন্তো, ‘‘যংনিদানাৱুসো, জাতী’’তি এৱং ৱিস্সজ্জিতং পঠমং পঞ্হং অনুমোদি.
এতদহোসীতি ভগৱতা অনুমোদিতে নযসতেন নযসহস্সেন পঞ্হস্স একঙ্গণিকভাৱেন পাকটীভূতত্তা এতং অহোসি. দিৱসম্পাহং ভগৱতো এতমত্থং ব্যাকৰেয্যন্তি সকলদিৱসম্পি অহং ভগৱতো এতং পটিচ্চসমুপ্পাদত্থং পুট্ঠো সকলদিৱসম্পি অঞ্ঞমঞ্ঞেহি পদব্যঞ্জনেহি ব্যাকৰেয্যং. যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমীতি এৱং কিৰস্স অহোসি – ‘‘থেৰো উড়াৰসীহনাদং নদতি, সুকাৰণং এতং, দসবলস্স নং আৰোচেস্সামী’’তি. তস্মা যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি.
সা হি ভিক্খু সাৰিপুত্তস্স ধম্মধাতূতি এত্থ ধম্মধাতূতি পচ্চযাকাৰস্স ৱিৱটভাৱদস্সনসমত্থং সাৱকপাৰমীঞাণং. সাৱকানঞ্হি সাৱকপাৰমীঞাণং সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণগতিকমেৱ হোতি. যথা বুদ্ধানং অতীতানাগতপচ্চুপ্পন্না ধম্মা সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণস্স পাকটা হোন্তি, এৱং থেৰস্স সাৱকপাৰমীঞাণং সব্বেপি সাৱকঞাণস্স গোচৰধম্মে জানাতীতি. দুতিযং.