৪. মহাসালসুত্তৱণ্ণনা
২০০. চতুত্থে লূখো লূখপাৱুৰণোতি জিণ্ণো জিণ্ণপাৱুৰণো. উপসঙ্কমীতি কস্মা উপসঙ্কমি? তস্স কিৰ ঘৰে অট্ঠসতসহস্সধনং অহোসি. সো চতুন্নং পুত্তানং আৱাহং কত্ৱা চত্তাৰি সতসহস্সানি অদাসি. অথস্স ব্ৰাহ্মণিযা কালঙ্কতায পুত্তা সম্মন্তযিংসু – ‘‘সচে অঞ্ঞং ব্ৰাহ্মণিং আনেস্সতি, তস্সা কুচ্ছিযং নিব্বত্তৱসেন কুলং ভিজ্জিস্সতি. হন্দ নং মযং সঙ্গণ্হামা’’তি. তে চত্তাৰোপি পণীতেহি ঘাসচ্ছাদনাদীহি উপট্ঠহন্তা হত্থপাদসম্বাহনাদীনি কৰোন্তা সঙ্গণ্হিত্ৱা একদিৱসং দিৱা নিদ্দাযিত্ৱা ৱুট্ঠিতস্স হত্থপাদে সম্বাহমানা পাটিযেক্কং ঘৰাৱাসে আদীনৱং ৱত্ৱা – ‘‘মযং তুম্হে ইমিনা নীহাৰেন যাৱজীৱং উপট্ঠহিস্সাম, সেসধনম্পি নো দেথা’’তি যাচিংসু. ব্ৰাহ্মণো পুন একেকস্স সতসহস্সং সতসহস্সং দত্ৱা অত্তনো নিৱত্থপাৰুপনমত্তং ঠপেত্ৱা সব্বং উপভোগপৰিভোগং চত্তাৰো কোট্ঠাসে কত্ৱা নিয্যাদেসি. তং জেট্ঠপুত্তো কতিপাহং উপট্ঠহি.
অথ নং একদিৱসং ন্হত্ৱা আগচ্ছন্তং দ্ৱাৰকোট্ঠকে ঠত্ৱা সুণ্হা এৱমাহ – ‘‘কিং তযা জেট্ঠপুত্তস্স সতং ৱা সহস্সং ৱা অতিৰেকং দিন্নমত্থি? ননু সব্বেসং দ্ৱে দ্ৱে সতসহস্সানি দিন্নানি, কিং সেসপুত্তানং ঘৰস্স মগ্গং ন জানাসী’’তি? সো ‘‘নস্স ৱসলী’’তি কুজ্ঝিত্ৱা অঞ্ঞস্স ঘৰং অগমাসি, ততোপি কতিপাহচ্চযেন ইমিনাৱ উপাযেন পলাপিতো অঞ্ঞস্সাতি এৱং একঘৰেপি পৱেসনং অলভমানো পণ্ডৰঙ্গপব্বজ্জং পব্বজিত্ৱা ভিক্খায চৰন্তো কালানমচ্চযেন জৰাজিণ্ণো দুব্ভোজনদুক্খসেয্যাহি মিলাতসৰীৰো ভিক্খাচাৰতো আগম্ম, পীঠকায নিপন্নো নিদ্দং ওক্কমিত্ৱা ৱুট্ঠায নিসিন্নো অত্তানং ওলোকেত্ৱা পুত্তেসু পতিট্ঠং অপস্সন্তো চিন্তেসি – ‘‘সমণো কিৰ গোতমো অব্ভাকুটিকো উত্তানমুখো সুখসম্ভাসো পটিসন্থাৰকুসলো, সক্কা সমণং গোতমং উপসঙ্কমিত্ৱা পটিসন্থাৰং লভিতু’’ন্তি নিৱাসনপাৱুৰণং সণ্ঠপেত্ৱা ভিক্খাভাজনমাদায যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি.
দাৰেহি সংপুচ্ছ ঘৰা নিক্খামেন্তীতি সব্বং মম সন্তকং গহেত্ৱা ময্হং নিদ্ধনভাৱং ঞত্ৱা অত্তনো ভৰিযাহি সদ্ধিং মন্তযিত্ৱা মং ঘৰা নিক্কড্ঢাপেন্তি.
নন্দিস্সন্তি নন্দিজাতো তুট্ঠো পমুদিতো অহোসিং. ভৱমিচ্ছিসন্তি ৱুড্ঢিং পত্থযিং. সাৱ ৱাৰেন্তি সূকৰন্তি যথা সুনখা ৱগ্গৱগ্গা হুত্ৱা ভুস্সন্তা ভুস্সন্তা সূকৰং ৱাৰেন্তি, পুনপ্পুনং মহাৰৱং ৰৱাপেন্তি, এৱং দাৰেহি সদ্ধিং মং বহুং ৱত্ৱা ৱিৰৱন্তং পলাপেন্তীতি অত্থো.
অসন্তাতি অসপ্পুৰিসা. জম্মাতি লামকা. ভাসৰেতি ভাসন্তি. পুত্তৰূপেনাতি পুত্তৱেসেন. ৱযোগতন্তি তযো ৱযে গতং অতিক্কন্তং পচ্ছিমৱযে ঠিতং মং. জহন্তীতি পৰিচ্চজন্তি.
নিব্ভোগোতি নিপ্পৰিভোগো. খাদনা অপনীযতীতি অস্সো হি যাৱদেৱ তৰুণো হোতি জৱসম্পন্নো, তাৱস্স নানাৰসং খাদনং দদন্তি, জিণ্ণং নিব্ভোগং ততো অপনেন্তি, অন্তিমৱযে তং ৱত্তং ন লভতি, গাৱীহি সদ্ধিং অটৱিযং সুক্খতিণানি খাদন্তো চৰতি. যথা সো অস্সো, এৱং জিণ্ণকালে ৱিলুত্তসব্বধনত্তা নিব্ভোগো মাদিসোপি বালকানং পিতা থেৰো পৰঘৰেসু ভিক্খতি.
যঞ্চেতি নিপাতো. ইদং ৱুত্তং হোতি – যে মম পুত্তা অনস্সৱা অপ্পতিস্সা অৱসৱত্তিনো, তেহি দণ্ডোৱ কিৰ সেয্যো সুন্দৰতৰোতি. ইদানিস্স সেয্যভাৱং দস্সেতুং চণ্ডম্পি গোণন্তিআদি ৱুত্তং.
পুৰে হোতীতি অগ্গতো হোতি, তং পুৰতো কত্ৱা গন্তুং সুখং হোতীতি অত্থো. গাধমেধতীতি উদকং ওতৰণকালে গম্ভীৰে উদকে পতিট্ঠং লভতি.
পৰিযাপুণিত্ৱাতি উগ্গণ্হিত্ৱা ৱা ৱাচুগ্গতা কত্ৱা. সন্নিসিন্নেসূতি তথাৰূপে ব্ৰাহ্মণানং সমাগমদিৱসে সব্বালঙ্কাৰপটিমণ্ডিতেসু পুত্তেসু তং সভং ওগাহেত্ৱা ব্ৰাহ্মণানং মজ্ঝে মহাৰহে আসনে নিসিন্নেসু. অভাসীতি ‘অযং মে কালো’তি সভায মজ্ঝে পৱিসিত্ৱা হত্থং উক্খিপিত্ৱা, ‘‘ভো অহং তুম্হাকং গাথা ভাসিতুকামো, ভাসিতে সুণিস্সথা’’তি ৱত্ৱা – ‘‘ভাস, ব্ৰাহ্মণ, সুণোমা’’তি ৱুত্তো ঠিতকোৱ অভাসি. ‘‘তেন চ সমযেন মনুস্সানং ৱত্তং হোতি যো মাতাপিতূনং সন্তকং খাদন্তো মাতাপিতৰো ন পোসেতি, সো মাৰেতব্বো’’তি. তস্মা তে ব্ৰাহ্মণপুত্তা পিতুপাদেসু নিপতিত্ৱা ‘‘জীৱিতং নো তাত, দেহী’’তি যাচিংসু. সো পিতুহদযস্স পুত্তানং মুদুত্তা ‘‘মা মে, ভো, বালকে ৱিনাসযিত্থ, পোসিস্সন্তি ম’’ন্তি আহ.
অথস্স পুত্তে মনুস্সা আহংসু – ‘‘সচে, ভো, অজ্জ পট্ঠায পিতৰং ন সম্মা পটিজগ্গিস্সথ, ঘাতেস্সাম ৱো’’তি. তে ভীতা ঘৰং নেত্ৱা পটিজগ্গিংসু. তং দস্সেতুং অথ খো নং ব্ৰাহ্মণমহাসালন্তিআদি ৱুত্তং. তত্থ নেত্ৱাতি পীঠে নিসীদাপেত্ৱা সযং উক্খিপিত্ৱা নযিংসু. ন্হাপেত্ৱাতি সৰীৰং তেলেন অব্ভঞ্জিত্ৱা উব্বট্টেত্ৱা গন্ধচুণ্ণাদীহি ন্হাপেসুং. ব্ৰাহ্মণিযোপি পক্কোসাপেত্ৱা, ‘‘অজ্জ পট্ঠায অম্হাকং পিতৰং সম্মা পটিজগ্গথ. সচে পমাদং আপজ্জিস্সথ, ঘৰতো ৱো নিক্কড্ঢিস্সামা’’তি ৱত্ৱা, পণীতভোজনং ভোজেসুং.
ব্ৰাহ্মণো সুভোজনঞ্চ সুখসেয্যঞ্চ আগম্ম কতিপাহচ্চযেন সঞ্জাতবলো পীণিতিন্দ্ৰিযো অত্তভাৱং ওলোকেত্ৱা, ‘‘অযং মে সম্পত্তি সমণং গোতমং নিস্সায লদ্ধা’’তি পণ্ণাকাৰং আদায ভগৱতো সন্তিকং অগমাসি. তং দস্সেতুং অথ খো সোতিআদি ৱুত্তং. তত্থ এতদৱোচাতি দুস্সযুগং পাদমূলে ঠপেত্ৱা এতং অৱোচ. সৰণগমনাৱসানে চাপি ভগৱন্তং এৱমাহ – ‘‘ভো গোতম, ময্হং পুত্তেহি চত্তাৰি ধুৰভত্তানি দিন্নানি, ততো অহং দ্ৱে তুম্হাকং দম্মি, দ্ৱে সযং পৰিভুঞ্জিস্সামী’’তি. কল্যাণং, ব্ৰাহ্মণ, পাটিযেক্কং পন মা নিয্যাদেহি, অম্হাকং ৰুচ্চনট্ঠানমেৱ গমিস্সামাতি. ‘‘এৱং, ভো’’তি খো ব্ৰাহ্মণো ভগৱন্তং ৱন্দিত্ৱা ঘৰং গন্ত্ৱা পুত্তে আমন্তেসি ‘‘তাতা, সমণো গোতমো ময্হং সহাযো, তস্স দ্ৱে ধুৰভত্তানি দিন্নানি, তুম্হে তস্মিং সম্পত্তে মা পমজ্জথা’’তি. সাধু, তাতাতি. পুনদিৱসে ভগৱা পুব্বণ্হসমযে পত্তচীৱৰং আদায জেট্ঠপুত্তস্স নিৱেসনদ্ৱাৰং গতো. সো সত্থাৰং দিস্ৱাৱ হত্থতো পত্তং গহেত্ৱা ঘৰং পৱেসেত্ৱা মহাৰহে পল্লঙ্কে নিসীদাপেত্ৱা পণীতভোজনমদাসি. সত্থা পুনদিৱসে ইতৰস্স, পুনদিৱসে ইতৰস্সাতি পটিপাটিযা সব্বেসং ঘৰানি অগমাসি. সব্বে তথেৱ সক্কাৰং অকংসু.
অথেকদিৱসং জেট্ঠপুত্তস্স ঘৰে মঙ্গলং পচ্চুপট্ঠিতং. সো পিতৰং আহ – ‘‘তাত, কস্স মঙ্গলং দেমা’’তি. অম্হে অঞ্ঞং ন জানাম? ননু সমণো গোতমো ময্হং সহাযোতি? তেন হি তুম্হে পঞ্চহি ভিক্খুসতেহি সদ্ধিং স্ৱাতনায সমণং গোতমং নিমন্তেথাতি. ব্ৰাহ্মণো তথা অকাসি. ভগৱা অধিৱাসেত্ৱা পুনদিৱসে ভিক্খুসঙ্ঘপৰিৱুতো তস্স গেহদ্ৱাৰং অগমাসি. সো হৰিতুপলিত্তং সব্বালঙ্কাৰপটিমণ্ডিতং গেহং সত্থাৰং পৱেসেত্ৱা বুদ্ধপ্পমুখং ভিক্খুসঙ্ঘং পঞ্ঞত্তাসনেসু নিসীদাপেত্ৱা অপ্পোদকপাযাসঞ্চেৱ খজ্জকৱিকতিঞ্চ অদাসি. অন্তৰভত্তস্মিংযেৱ ব্ৰাহ্মণস্স চত্তাৰোপি পুত্তা সত্থু সন্তিকে নিসীদিত্ৱা আহংসু – ‘‘ভো গোতম, মযং অম্হাকং পিতৰং পটিজগ্গাম নপ্পমজ্জাম, পস্সথস্স অত্তভাৱ’’ন্তি. সত্থা ‘‘কল্যাণং ৱো কতং, মাতাপিতুপোসকং নাম পোৰাণকপণ্ডিতানং আচিণ্ণমেৱা’’তি ৱত্ৱা মহানাগজাতকং (জা. ১.১১.১ আদযো; চৰিযা. ২.১ আদযো) নাম কথেত্ৱা, চত্তাৰি সচ্চানি দীপেত্ৱা ধম্মং দেসেসি. দেসনাপৰিযোসানে ব্ৰাহ্মণো সদ্ধিং চতূহি পুত্তেহি চতূহি চ সুণ্হাহি দেসনানুসাৰেন ঞাণং পেসেত্ৱা সোতাপত্তিফলে পতিট্ঠিতো. ততো পট্ঠায সত্থা ন সব্বকালং তেসং গেহং অগমাসীতি. চতুত্থং.