৭. ব্ৰাহ্মণসংযুত্তং
১. অৰহন্তৱগ্গো
১. ধনঞ্জানীসুত্তৱণ্ণনা
১৮৭. ব্ৰাহ্মণসংযুত্তস্স পঠমে ধনঞ্জানীতি ধনঞ্জানিগোত্তা. উক্কট্ঠগোত্তা কিৰেসা. সেসব্ৰাহ্মণা কিৰ ব্ৰহ্মুনো মুখতো জাতা, ধনঞ্জানিগোত্তা মত্থকং ভিন্দিত্ৱা নিক্খন্তাতি তেসং লদ্ধি. উদানং উদানেসীতি কস্মা উদানেসি? সো কিৰ ব্ৰাহ্মণো মিচ্ছাদিট্ঠিকো ‘‘বুদ্ধো ধম্মো সঙ্ঘো’’তি ৱুত্তে কণ্ণে পিদহতি, থদ্ধো খদিৰখাণুসদিসো. ব্ৰাহ্মণী পন সোতাপন্না অৰিযসাৱিকা. ব্ৰাহ্মণো দানং দেন্তো পঞ্চসতানং ব্ৰাহ্মণানং অপ্পোদকং পাযাসং দেতি, ব্ৰাহ্মণী বুদ্ধপ্পমুখস্স সঙ্ঘস্স নানাৰসভোজনং. ব্ৰাহ্মণস্স দানদিৱসে ব্ৰাহ্মণী তস্স ৱসৱত্তিতায পহীনমচ্ছেৰতায চ সহত্থা পৰিৱিসতি. ব্ৰাহ্মণিযা পন দানদিৱসে ব্ৰাহ্মণো পাতোৱ ঘৰা নিক্খমিত্ৱা পলাযতি. অথেকদিৱসং ব্ৰাহ্মণো ব্ৰাহ্মণিযা সদ্ধিং অসম্মন্তেত্ৱা পঞ্চসতে ব্ৰাহ্মণে নিমন্তেত্ৱা ব্ৰাহ্মণিং আহ – ‘‘স্ৱে ভোতি অম্হাকং ঘৰে পঞ্চসতা ব্ৰাহ্মণা ভুঞ্জিস্সন্তী’’তি. মযা কিং কাতব্বং ব্ৰাহ্মণাতি? তযা অঞ্ঞং কিঞ্চি কাতব্বং নত্থি, সব্বং পচনপৰিৱেসনং অঞ্ঞে কৰিস্সন্তি. যং পন ত্ৱং ঠিতাপি নিসিন্নাপি খিপিত্ৱাপি উক্কাসিত্ৱাপি ‘‘নমো বুদ্ধস্সা’’তি তস্স মুণ্ডকস্স সমণকস্স নমক্কাৰং কৰোসি, তং স্ৱে একদিৱসমত্তং মা অকাসি. তং হি সুত্ৱা ব্ৰাহ্মণা অনত্তমনা হোন্তি, মা মং ব্ৰাহ্মণেহি ভিন্দসীতি. ত্ৱং ব্ৰাহ্মণেহি ৱা ভিজ্জ দেৱেহি ৱা, অহং পন সত্থাৰং অনুস্সৰিত্ৱা ন সক্কোমি অনমস্সমানা সণ্ঠাতুন্তি. ভোতি কুলসতিকে গামে গামদ্ৱাৰম্পি তাৱ পিদহিতুং ৱাযমন্তি, ত্ৱং দ্ৱীহঙ্গুলেহি পিদহিতব্বং মুখং ব্ৰাহ্মণানং ভোজনকালমত্তং পিদহিতুং ন সক্কোসীতি. এৱং পুনপ্পুনং কথেত্ৱাপি সো নিৱাৰেতুং অসক্কোন্তো উস্সীসকে ঠপিতং মণ্ডলগ্গখগ্গং গহেত্ৱা – ‘‘ভোতি সচে স্ৱে ব্ৰাহ্মণেসু নিসিন্নেসু তং মুণ্ডসমণকং নমস্সসি, ইমিনা তং খগ্গেন পাদতলতো পট্ঠায যাৱ কেসমত্থকা কড়ীৰং ৱিয কোট্টেত্ৱা ৰাসিং কৰিস্সামী’’তি ইমং গাথং অভাসি –
‘‘ইমিনা মণ্ডলগ্গেন, পাদতো যাৱ মত্থকা;
কড়ীৰমিৱ ছেজ্জামি, যদি মিচ্ছং ন কাহসি.
‘‘সচে বুদ্ধোতি ভণসি, সচে ধম্মোতি ভাসসি;
সচে সঙ্ঘোতি কিত্তেসি, জীৱন্তী মে নিৱেসনে’’তি.
অৰিযসাৱিকা পন পথৱী ৱিয দুপ্পকম্পা, সিনেৰু ৱিয দুপ্পৰিৱত্তিযা. সা তেন নং এৱমাহ –
‘‘সচে মে অঙ্গমঙ্গানি, কামং ছেজ্জসি ব্ৰাহ্মণ;
নেৱাহং ৱিৰমিস্সামি, বুদ্ধসেট্ঠস্স সাসনা.
‘‘নাহং ওক্কা ৱৰধৰা, সক্কা ৰোধযিতুং জিনা;
ধীতাহং বুদ্ধসেট্ঠস্স, ছিন্দ ৱা মং ৱধস্সু ৱা’’তি.
এৱং ধনঞ্জানিগজ্জিতং নাম গজ্জন্তী পঞ্চ গাথাসতানি অভাসি. ব্ৰাহ্মণো ব্ৰাহ্মণিং পৰামসিতুং ৱা পহৰিতুং ৱা অসক্কোন্তো ‘‘ভোতি যং তে ৰুচ্চতি, তং কৰোহী’’তি ৱত্ৱা খগ্গং সযনে খিপি. পুনদিৱসে গেহং হৰিতুপলিত্তং কাৰাপেত্ৱা লাজাপুণ্ণঘটমালাগন্ধাদীহি তত্থ তত্থ অলঙ্কাৰাপেত্ৱা পঞ্চন্নং ব্ৰাহ্মণসতানং নৱসপ্পিসক্খৰমধুযুত্তং অপ্পোদকপাযাসং পটিযাদাপেত্ৱা কালং আৰোচাপেসি.
ব্ৰাহ্মণীপি পাতোৱ গন্ধোদকেন সযং ন্হাযিত্ৱা সহস্সগ্ঘনকং অহতৱত্থং নিৱাসেত্ৱা পঞ্চসতগ্ঘনকং একংসং কত্ৱা সব্বালঙ্কাৰপটিমণ্ডিতা সুৱণ্ণকটচ্ছুং গহেত্ৱা ভত্তগ্গে ব্ৰাহ্মণে পৰিৱিসমানা তেহি সদ্ধিং একপন্তিযং নিসিন্নস্স তস্স ব্ৰাহ্মণস্স ভত্তং উপসংহৰন্তী দুন্নিক্খিত্তে দাৰুভণ্ডে পক্খলি. পক্খলনঘট্টনায দুক্খা ৱেদনা উপ্পজ্জি. তস্মিং সমযে দসবলং সৰি. সতিসম্পন্নতায পন পাযাসপাতিং অছড্ডেত্ৱা সণিকং ওতাৰেত্ৱা ভূমিযং সণ্ঠপেত্ৱা পঞ্চন্নং ব্ৰাহ্মণসতানং মজ্ঝে সিৰসি অঞ্জলিং ঠপেত্ৱা যেন ৱেড়ুৱনং, তেনঞ্জলিং পণামেত্ৱা ইমং উদানং উদানেসি.
তস্মিঞ্চ সমযে তেসু ব্ৰাহ্মণেসু কেচি ভুত্তা হোন্তি, কেচি ভুঞ্জমানা, কেচি হত্থে ওতাৰিতমত্তা, কেসঞ্চি ভোজনং পুৰতো ঠপিতমত্তং হোতি. তে তং সদ্দং সুত্ৱাৱ সিনেৰুমত্তেন মুগ্গৰেন সীসে পহটা ৱিয কণ্ণেসু সূলেন ৱিদ্ধা ৱিয দুক্খদোমনস্সং পটিসংৱেদিযমানা ‘‘ইমিনা অঞ্ঞলদ্ধিকেন মযং ঘৰং পৱেসিতা’’তি কুজ্ঝিত্ৱা হত্থে পিণ্ডং ছড্ডেত্ৱা মুখেন গহিতং নিট্ঠুভিত্ৱা ধনুং দিস্ৱা কাকা ৱিয ব্ৰাহ্মণং অক্কোসমানা দিসাৱিদিসা পক্কমিংসু. ব্ৰাহ্মণো এৱং ভিজ্জিত্ৱা গচ্ছন্তে ব্ৰাহ্মণে দিস্ৱা ব্ৰাহ্মণিং সীসতো পট্ঠায ওলোকেত্ৱা, ‘‘ইদমেৱ ভযং সম্পস্সমানা মযং হিয্যো পট্ঠায ভোতিং যাচন্তা ন লভিম্হা’’তি নানপ্পকাৰেহি ব্ৰাহ্মণিং অক্কোসিত্ৱা, এতং ‘‘এৱমেৱং পনা’’তিআদিৱচনং অৱোচ.
উপসঙ্কমীতি ‘‘সমণো গোতমো গামনিগমৰট্ঠপূজিতো, ন সক্কা গন্ত্ৱা যং ৱা তং ৱা ৱত্ৱা সন্তজ্জেতুং, একমেৱ নং পঞ্হং পুচ্ছিস্সামী’’তি গচ্ছন্তোৱ ‘‘কিংসু ছেত্ৱা’’তি গাথং অভিসঙ্খৰিত্ৱা – ‘‘সচে ‘অসুকস্স নাম ৱধং ৰোচেমী’তি ৱক্খতি, অথ নং ‘যে তুয্হং ন ৰুচ্চন্তি, তে মাৰেতুকামোসি, লোকৱধায উপ্পন্নো, কিং তুয্হং সমণভাৱেনা’তি? নিগ্গহেস্সামি. সচে ‘ন কস্সচি ৱধং ৰোচেমী’তি ৱক্খতি, অথ নং ‘ত্ৱং ৰাগাদীনম্পি ৱধং ন ইচ্ছসি. কস্মা সমণো হুত্ৱা আহিণ্ডসী’তি? নিগ্গহেস্সামী. ইতি ইমং উভতোকোটিকং পঞ্হং সমণো গোতমো নেৱ গিলিতুং ন উগ্গিলিতুং সক্খিস্সতী’’তি চিন্তেত্ৱা উপসঙ্কমি. সম্মোদীতি অত্তনো পণ্ডিততায কুদ্ধভাৱং অদস্সেত্ৱা মধুৰকথং কথেন্তো সম্মোদি. পঞ্হো দেৱতাসংযুত্তে কথিতো. সেসম্পি হেট্ঠা ৱিত্থাৰিতমেৱাতি. পঠমং.
২. অক্কোসসুত্তৱণ্ণনা
১৮৮. দুতিযে অক্কোসকভাৰদ্ৱাজোতি ভাৰদ্ৱাজোৱ সো, পঞ্চমত্তেহি পন গাথা সতেহি তথাগতং অক্কোসন্তো আগতোতি. ‘‘অক্কোসকভাৰদ্ৱাজো’’তি তস্স সঙ্গীতিকাৰেহি নামং গহিতং. কুপিতো অনত্তমনোতি ‘‘সমণেন গোতমেন ময্হং জেট্ঠকভাতৰং পব্বাজেন্তেন জানি কতা, পক্খো ভিন্নো’’তি কোধেন কুপিতো দোমনস্সেন চ অনত্তমনো হুত্ৱাতি অত্থো. অক্কোসতীতি ‘‘চোৰোসি, বালোসি, মূড়্হোসি, থেনোসি, ওট্ঠোসি, মেণ্ডোসি, গোণোসি, গদ্ৰভোসি, তিৰচ্ছানগতোসি, নেৰযিকোসী’’তি দসহি অক্কোসৱত্থূহি অক্কোসতি. পৰিভাসতীতি ‘‘হোতু মুণ্ডকসমণক, ‘অদণ্ডো অহ’ন্তি কৰোসি, ইদানি তে ৰাজকুলং গন্ত্ৱা দণ্ডং আৰোপেস্সামী’’তিআদীনি ৱদন্তো পৰিভাসতি নাম.
সম্ভুঞ্জতীতি একতো ভুঞ্জতি. ৱীতিহৰতীতি কতস্স পটিকাৰং কৰোতি. ভগৱন্তং খো, গোতমন্তি কস্মা এৱমাহ? ‘‘তৱেৱেতং, ব্ৰাহ্মণ, তৱেৱেতং, ব্ৰাহ্মণা’’তি কিৰস্স সুত্ৱা. ‘‘ইসযো নাম কুপিতা সপনং দেন্তি কিসৱচ্ছাদযো ৱিযা’’তি অনুস্সৱৱসেন ‘‘সপতি মং মঞ্ঞে সমণো গোতমো’’তি ভযং উপ্পজ্জি. তস্মা এৱমাহ.
দন্তস্সাতি নিব্বিসেৱনস্স. তাদিনোতি তাদিলক্খণং পত্তস্স. তস্সেৱ তেন পাপিযোতি তস্সেৱ পুগ্গলস্স তেন কোধেন পাপং হোতি. সতো উপসম্মতীতি সতিযা সমন্নাগতো হুত্ৱা অধিৱাসেতি. উভিন্নং তিকিচ্ছন্তানন্তি উভিন্নং তিকিচ্ছন্তং. অযমেৱ ৱা পাঠো. যো পুগ্গলো সতো উপসম্মতি, উভিন্নমত্থং চৰতি তিকিচ্ছতি সাধেতি, তং পুগ্গলং জনা বালোতি মঞ্ঞন্তি. কীদিসা জনা? যে ধম্মস্স অকোৱিদা. ধম্মস্সাতি পঞ্চক্খন্ধধম্মস্স ৱা চতুসচ্চধম্মস্স ৱা. অকোৱিদাতি তস্মিং ধম্মে অকুসলা অন্ধবালপুথুজ্জনা. দুতিযং.
৩. অসুৰিন্দকসুত্তৱণ্ণনা
১৮৯. ততিযে অসুৰিন্দকভাৰদ্ৱাজোতি অক্কোসকভাৰদ্ৱাজস্স কনিট্ঠো. কুপিতোতি তেনেৱ কাৰণেন কুদ্ধো. জযঞ্চেৱস্স তং হোতীতি অস্সেৱ তং জযং হোতি, সো জযো হোতীতি অত্থো. কতমস্সাতি? যা তিতিক্খা ৱিজানতো অধিৱাসনায গুণং ৱিজানন্তস্স তিতিক্খা অধিৱাসনা, অযং তস্স ৱিজানতোৱ জযো. বালো পন ফৰুসং ভণন্তো ‘‘ময্হং জযো’’তি কেৱলং জযং মঞ্ঞতি. ততিযং.
৪. বিলঙ্গীকসুত্তৱণ্ণনা
১৯০. চতুত্থে বিলঙ্গিকভাৰদ্ৱাজোতি ভাৰদ্ৱাজোৱ সো, নানপ্পকাৰং পন সুদ্ধঞ্চ সম্ভাৰযুত্তঞ্চ কঞ্জিকং কাৰেত্ৱা ৱিক্কিণাপেন্তো বহুধনং সঙ্খৰীতি ‘‘বিলঙ্গিকভাৰদ্ৱাজো’’তি তস্স সঙ্গীতিকাৰেহি নামং গহিতং. তুণ্হীভূতোতি ‘‘তযো মে জেট্ঠকভাতৰো ইমিনা পব্বাজিতা’’তি অতিৱিয কুদ্ধো কিঞ্চি ৱত্তুং অসক্কোন্তো তুণ্হীভূতো অট্ঠাসি. গাথা পন দেৱতাসংযুত্তে কথিতাৱ. চতুত্থং.
৫. অহিংসকসুত্তৱণ্ণনা
১৯১. পঞ্চমে অহিংসকভাৰদ্ৱাজোতি ভাৰদ্ৱাজোৱেস, অহিংসকপঞ্হং পন পুচ্ছি, তেনস্সেতং সঙ্গীতিকাৰেহি নামং গহিতং. নামেন ৱা এস অহিংসকো, গোত্তেন ভাৰদ্ৱাজো. অহিংসকাহন্তি অহিংসকো অহং, ইতি মে ভৱং গোতমো জানাতূতি আহ. তথা চস্সাতি তথা চে অস্স, ভৱেয্যাসীতি অত্থো. ন হিংসতীতি ন ৱিহেঠেতি ন দুক্খাপেতি. পঞ্চমং.
৬. জটাসুত্তৱণ্ণনা
১৯২. ছট্ঠে জটাভাৰদ্ৱাজোতি ভাৰদ্ৱাজোৱেস, জটাপঞ্হস্স পন পুচ্ছিতত্তা সঙ্গীতিকাৰেহি এৱং ৱুত্তো. সেসং দেৱতাসংযুত্তে কথিতমেৱ. ছট্ঠং.
৭. সুদ্ধিকসুত্তৱণ্ণনা
১৯৩. সত্তমে সুদ্ধিকভাৰদ্ৱাজোতি অযম্পি ভাৰদ্ৱাজোৱ, সুদ্ধিকপঞ্হস্স পন পুচ্ছিতত্তা সঙ্গীতিকাৰেহি এৱং ৱুত্তো. সীলৱাপি তপোকৰন্তি সীলসম্পন্নোপি তপোকম্মং কৰোন্তো. ৱিজ্জাচৰণসম্পন্নোতি এত্থ ৱিজ্জাতি তযো ৱেদা. চৰণন্তি গোত্তচৰণং. সো সুজ্ঝতি ন অঞ্ঞা ইতৰা পজাতি সো তেৱিজ্জো ব্ৰাহ্মণো সুজ্ঝতি, অযং পন অঞ্ঞা নামিকা পজা ন সুজ্ঝতীতি ৱদতি. বহুম্পি পলপং জপ্পন্তি বহুম্পি পলপং জপ্পন্তো, ‘‘ব্ৰাহ্মণোৱ সুজ্ঝতী’’তি এৱং ৱচনসহস্সম্পি ভণন্তোতি অত্থো. অন্তোকসম্বূতি অন্তো কিলেসপূতিসভাৱেন পূতিকো. সংকিলিট্ঠোতি কিলিট্ঠেহি কাযকম্মাদীহি সমন্নাগতো. সত্তমং.
৮. অগ্গিকসুত্তৱণ্ণনা
১৯৪. অট্ঠমে অগ্গিকভাৰদ্ৱাজোতি অযম্পি ভাৰদ্ৱাজোৱ, অগ্গি পৰিচৰণৱসেন পনস্স সঙ্গীতিকাৰেহি এতং নামং গহিতং. সন্নিহিতো হোতীতি সংযোজিতো হোতি. অট্ঠাসীতি কস্মা তত্থ অট্ঠাসি? ভগৱা কিৰ পচ্চূসসমযে লোকং ওলোকেন্তো ইমং ব্ৰাহ্মণং দিস্ৱা চিন্তেসি – ‘‘অযং ব্ৰাহ্মণো এৱৰূপং অগ্গপাযাসং গহেত্ৱা ‘মহাব্ৰহ্মানং ভোজেমী’তি অগ্গিম্হি ঝাপেন্তো অফলং কৰোতি অপাযমগ্গং ওক্কমতি, ইমং লদ্ধিং অৱিস্সজ্জন্তো অপাযপূৰকোৱ ভৱিস্সতি, গচ্ছামিস্স ধম্মদেসনায, মিচ্ছাদিট্ঠিং ভিন্দিত্ৱা পব্বাজেত্ৱা চত্তাৰো মগ্গে চেৱ চত্তাৰি চ ফলানি দেমী’’তি, তস্মা পুব্বণ্হসমযে ৰাজগহং পৱিসিত্ৱা তত্থ অট্ঠাসি.
তীহি ৱিজ্জাহীতি তীহি ৱেদেহি. জাতিমাতি যাৱ সত্তমা পিতামহযুগা পৰিসুদ্ধায জাতিযা সমন্নাগতো. সুতৱা বহূতি বহু নানপ্পকাৰে গন্থে সুতৱা. সোমং ভুঞ্জেয্যাতি সো তেৱিজ্জো ব্ৰাহ্মণো ইমং পাযাসং ভুঞ্জিতুং যুত্তো, তুম্হাকং পনেস পাযাসো অযুত্তোতি ৱদতি.
ৱেদীতি পুব্বেনিৱাসঞাণেন জানি পটিৱিজ্ঝি. সগ্গাপাযন্তি দিব্বেন চক্খুনা সগ্গম্পি অপাযম্পি পস্সতি. জাতিক্খযন্তি অৰহত্তং. অভিঞ্ঞাৱোসিতোতি জানিত্ৱা ৱোসিতৱোসানো. ব্ৰাহ্মণো ভৱন্তি অৱীচিতো যাৱ ভৱগ্গা ভোতা গোতমেন সদিসো জাতিসম্পন্নো খীণাসৱব্ৰাহ্মণো নত্থি, ভৱংযেৱ ব্ৰাহ্মণোতি.
এৱঞ্চ পন ৱত্ৱা সুৱণ্ণপাতিং পূৰেত্ৱা দসবলস্স পাযাসং উপনামেসি. সত্থা উপ্পত্তিং দীপেত্ৱা ভোজনং পটিক্খিপন্তো গাথাভিগীতং মেতিআদিমাহ. তত্থ গাথাভিগীতন্তি গাথাহি অভিগীতং. অভোজনেয্যন্তি অভুঞ্জিতব্বং. ইদং ৱুত্তং হোতি – ত্ৱং, ব্ৰাহ্মণ, ময্হং এত্তকং কালং ভিক্খাচাৰৱত্তেন ঠিতস্স কটচ্ছুমত্তম্পি দাতুং নাসক্খি, ইদানি পন মযা তুয্হং কিলঞ্জম্হি তিলে ৱিত্থাৰেন্তেন ৱিয সব্বে বুদ্ধগুণা পকাসিতা, ইতি গাযনেন গাযিত্ৱা লদ্ধং ৱিয ইদং ভোজনং হোতি, তস্মা ইদং গাথাভিগীতং মে অভোজনেয্যন্তি. সম্পস্সতং, ব্ৰাহ্মণ, নেস ধম্মোতি, ব্ৰাহ্মণ, অত্থঞ্চ ধম্মঞ্চ সম্পস্সন্তানং ‘‘এৱৰূপং ভোজনং ভুঞ্জিতব্ব’’ন্তি এস ধম্মো ন হোতি. সুধাভোজনম্পি গাথাভিগীতং পনুদন্তি বুদ্ধা, গাথাহি গাযিত্ৱা লদ্ধং বুদ্ধা নীহৰন্তিযেৱ. ধম্মে সতি, ব্ৰাহ্মণ, ৱুত্তিৰেসাতি, ব্ৰাহ্মণ, ধম্মে সতি ধম্মং অপেক্খিত্ৱা ধম্মে পতিট্ঠায জীৱিতং কপ্পেন্তানং এসা ৱুত্তি অযং আজীৱো – এৱৰূপং নীহৰিত্ৱা ধম্মলদ্ধমেৱ ভুঞ্জিতব্বন্তি.
অথ ব্ৰাহ্মণো চিন্তেসি – অহং পুব্বে সমণস্স গোতমস্স গুণে ৱা অগুণে ৱা ন জানামি. ইদানি পনস্সাহং গুণে ঞত্ৱা মম গেহে অসীতিকোটিমত্তং ধনং সাসনে ৱিপ্পকিৰিতুকামো জাতো, অযঞ্চ ‘‘মযা দিন্নপচ্চযা অকপ্পিযা’’তি ৱদতি. অপ্পটিগ্গয্হো অহং সমণেন গোতমেনাতি. অথ ভগৱা সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণং পেসেত্ৱা তস্স চিত্তাচাৰং ৱীমংসন্তো, ‘‘অযং সব্বেপি অত্তনা দিন্নপচ্চযে ‘অকপ্পিযা’তি সল্লক্খেতি. যং হি ভোজনং আৰব্ভ কথা উপ্পন্না, এতদেৱ ন ৱট্টতি, সেসা নিদ্দোসা’’তি ব্ৰাহ্মণস্স চতুন্নং পচ্চযানং দানদ্ৱাৰং দস্সেন্তো অঞ্ঞেন চাতিআদিমাহ. তত্থ কুক্কুচ্চৱূপসন্তন্তি হত্থকুক্কুচ্চাদীনং ৱসেন ৱূপসন্তকুক্কুচ্চং. অন্নেন পানেনাতি দেসনামত্তমেতং. অযং পনত্থো – অঞ্ঞেহি তযা ‘‘পৰিচ্চজিস্সামী’’তি সল্লক্খিতেহি চীৱৰাদীহি পচ্চযেহি উপট্ঠহস্সু. খেত্তং হি তং পুঞ্ঞপেক্খস্স হোতীতি এতং তথাগতসাসনং নাম পুঞ্ঞপেক্খস্স পুঞ্ঞত্থিকস্স তুয্হং অপ্পেপি বীজে বহুসস্সফলদাযকং সুখেত্তং ৱিয পটিযত্তং হোতি. অট্ঠমং.
৯. সুন্দৰিকসুত্তৱণ্ণনা
১৯৫. নৱমে সুন্দৰিকভাৰদ্ৱাজোতি সুন্দৰিকায নদিযা তীৰে অগ্গিজুহণেন এৱংলদ্ধনামো. সুন্দৰিকাযাতি এৱংনামিকায নদিযা. অগ্গিং জুহতীতি আহুতিং পক্খিপনেন জালেতি. অগ্গিহুত্তং পৰিচৰতীতি অগ্যাযতনং সম্মজ্জনুপলেপনবলিকম্মাদিনা পযিৰুপাসতি. কো নু খো ইমং হব্যসেসং ভুঞ্জেয্যাতি সো কিৰ ব্ৰাহ্মণো অগ্গিম্হি হুতাৱসেসং পাযাসং দিস্ৱা চিন্তেসি – ‘‘অগ্গিম্হি তাৱ পক্খিত্তপাযাসো মহাব্ৰহ্মুনা ভুত্তো, অযং পন অৱসেসো অত্থি, তং যদি ব্ৰহ্মুনো মুখতো জাতস্স ব্ৰাহ্মণস্স দদেয্যং, এৱং মে পিতৰা সহ পুত্তোপি সন্তপ্পিতো ভৱেয্য, সুৱিসোধিতো চস্স ব্ৰহ্মলোকগামিমগ্গো’’তি. সো ব্ৰাহ্মণস্স দস্সনত্থং উট্ঠাযাসনা চতুদ্দিসা অনুৱিলোকেসি, ‘‘কো নু খো ইমং হব্যসেসং ভুঞ্জেয্যা’’তি?
ৰুক্খমূলেতি তস্মিং ৱনসণ্ডে জেট্ঠকৰুক্খস্স মূলে. সসীসং পাৰুতং নিসিন্নন্তি সহ সীসেন পাৰুতকাযং নিসিন্নং. কস্মা পন ভগৱা তত্থ নিসীদি? ভগৱা কিৰ পচ্চূসসমযে লোকং ওলোকেন্তো ইমং ব্ৰাহ্মণং দিস্ৱা চিন্তেসি – অযং ব্ৰাহ্মণো এৱৰূপং অগ্গপাযাসং গহেত্ৱা ‘‘মহাব্ৰহ্মানং ভোজেমী’’তি অগ্গিম্হি ঝাপেন্তো অফলং কৰোতি…পে… চত্তাৰো মগ্গে চেৱ চত্তাৰি চ ফলানি দেমীতি. তস্মা কালস্সেৱ ৱুট্ঠায সৰীৰপটিজগ্গনং কত্ৱা পত্তচীৱৰং আদায গন্ত্ৱা ৱুত্তনযেন তস্মিং ৰুক্খমূলে নিসীদি. অথ কস্মা সসীসং পাৰুপীতি? হিমপাতস্স চ সীতৱাতস্স চ পটিবাহণত্থং, পটিবলোৱ এতং তথাগতো অধিৱাসেতুং. সচে পন অপাৰুপিত্ৱা নিসীদেয্য, ব্ৰাহ্মণো দূৰতোৱ সঞ্জানিত্ৱা নিৱত্তেয্য, এৱং সতি কথা নপ্পৱত্তেয্য. ইতি ভগৱা – ‘‘ব্ৰাহ্মণে আগতে সীসং ৱিৱৰিস্সামি, অথ মং সো দিস্ৱা কথং পৱত্তেস্সতি, তস্সাহং কথানুসাৰেন ধম্মং দেসেস্সামী’’তি কথাপৱত্তনত্থং এৱমকাসি.
উপসঙ্কমীতি ব্ৰাহ্মণো – ‘‘অযং সসীসং পাৰুপিত্ৱা সব্বৰত্তিং পধানমনুযুত্তো. ইমস্স দক্খিণোদকং দত্ৱা ইমং হব্যসেসং দস্সামী’’তি, ব্ৰাহ্মণসঞ্ঞী হুত্ৱা উপসঙ্কমি. মুণ্ডো অযং ভৱং, মুণ্ডকো অযং ভৱন্তি সীসে ৱিৱৰিতমত্তে নীচকেসন্তং দিস্ৱা ‘‘মুণ্ডো’’তি আহ. ততো সুট্ঠুতৰং ওলোকেন্তো পৱত্তমত্তম্পি সিখং অদিস্ৱা হীড়েন্তো ‘‘মুণ্ডকো’’তি আহ. ততোৱাতি যত্থ ঠিতো অদ্দস, তম্হাৱ পদেসা. মুণ্ডাপি হীতি কেনচি কাৰণেন মুণ্ডিতসীসাপি হোন্তি.
মা জাতিং পুচ্ছাতি যদি দানস্স মহপ্ফলতং পচ্চাসীসসি, জাতিং মা পুচ্ছ. অকাৰণং হি দক্খিণেয্যভাৱস্স জাতি. চৰণঞ্চ পুচ্ছাতি অপিচ খো সীলাদিগুণভেদং চৰণং পুচ্ছ. এতং হি দক্খিণেয্যভাৱস্স কাৰণং. ইদানিস্স তমত্থং ৱিভাৱেন্তো কট্ঠা হৱে জাযতি জাতৱেদোতিআদিমাহ. তত্ৰাযং অধিপ্পাযো – ইধ কট্ঠা অগ্গি জাযতি, ন চ সো সালাদিকট্ঠা জাতোৱ অগ্গিকিচ্চং কৰোতি, সাপান-দোণিআদিকট্ঠা জাতো ন কৰোতি, অত্তনো পন অচ্চিযাদিগুণসম্পত্তিযা যতো ৱা ততো ৱা জাতো কৰোতিযেৱ. এৱং ন ব্ৰাহ্মণকুলাদীসু জাতোৱ দক্খিণেয্যো হোতি, চণ্ডালকুলাদীসু জাতো ন হোতি, অপিচ খো নীচকুলিনোপি উচ্চকুলিনোপি খীণাসৱ-মুনি ধিতিমা হিৰীনিসেধো আজানীযো হোতি. ইমায ধিতিহিৰিপমোক্খায গুণসম্পত্তিযা জাতিমা উত্তমদক্খিণেয্যো হোতি. সো হি ধিতিযা গুণে ধাৰেতি, হিৰিযা দোসে নিসেধেতীতি. অপিচেত্থ মুনীতি মোনধম্মেন সমন্নাগতো. ধিতিমাতি ৱীৰিযৱা. আজানীযোতি কাৰণাকাৰণজাননকো. হিৰীনিসেধোতি হিৰিযা পাপানি নিসেধেত্ৱা ঠিতো.
সচ্চেন দন্তোতি পৰমত্থসচ্চেন দন্তো. দমসা উপেতোতি ইন্দ্ৰিযদমেন উপেতো. ৱেদন্তগূতি চতুন্নং মগ্গৱেদানং অন্তং, চতূহি ৱা মগ্গৱেদেহি কিলেসানং অন্তং গতো. ৱুসিতব্ৰহ্মচৰিযোতি মগ্গব্ৰহ্মচৰিযৱাসং ৱুত্থো. যঞ্ঞোপনীতোতি উপনীতযঞ্ঞো পটিযাদিতযঞ্ঞো চ. তমুপৱ্হযেথাতি যেন যঞ্ঞো পটিযাদিতো, সো তং পৰমত্থব্ৰাহ্মণং অৱ্হযেয্য. ‘‘ইন্দমৱ্হযাম, সোমমৱ্হযাম, ৱৰুণমৱ্হযাম, ঈসানমৱ্হযাম, যামমৱ্হযামা’’তি ইদং পন অৱ্হানং নিৰত্থকং. কালেনাতি অৱ্হযন্তো চ ‘‘কালো, ভন্তে, নিট্ঠিতং ভত্ত’’ন্তি অন্তোমজ্ঝন্হিককালেযেৱ তং উপৱ্হযেয্য. সো জুহতি দক্খিণেয্যেতি যো এৱং কালে খীণাসৱং আমন্তেত্ৱা তত্থ চতুপচ্চযদক্খিণং পতিট্ঠপেতি, সো দক্খিণেয্যে জুহতি নাম, ন অচেতনে অগ্গিম্হি পক্খিপন্তো.
ইতি ব্ৰাহ্মণো ভগৱতো কথং সুণন্তো পসীদিত্ৱা ইদানি অত্তনো পসাদং আৱিকৰোন্তো অদ্ধা সুযিট্ঠন্তিআদিমাহ. তস্সত্থো – অদ্ধা মম যিদং ইদানি সুযিট্ঠঞ্চ সুহুতঞ্চ ভৱিস্সতি, পুব্বে পন অগ্গিম্হি ঝাপিতং নিৰত্থকং অহোসীতি. অঞ্ঞো জনোতি ‘‘অহং ব্ৰাহ্মণো, অহং ব্ৰাহ্মণো’’তি ৱদন্তো অন্ধবালপুথুজ্জনো. হব্যসেসন্তি হুতসেসং. ভুঞ্জতু ভৱন্তিআদি পুৰিমসুত্তে ৱুত্তনযেনেৱ ৱেদিতব্বং.
ন খ্ৱাহন্তি ন খো অহং. কস্মা পনেৱমাহাতি? তস্মিং কিৰ ভোজনে উপহটমত্তেৱ ‘‘সত্থা ভুঞ্জিস্সতী’’তি সঞ্ঞায চতূসু মহাদীপেসু দ্ৱীসু পৰিত্তদীপসহস্সেসু দেৱতা পুপ্ফফলাদীনি চেৱ সপ্পিনৱনীততেলমধুফাণিতাদীনি চ আদায মধুপটলং পীড়েত্ৱা মধুং গণ্হন্তিযো ৱিয দিব্বানুভাৱেন নিব্বত্তিতোজমেৱ গহেত্ৱা পক্খিপিংসু. তেন তং সুখুমত্তং গতং, মনুস্সানঞ্চ ওড়াৰিকং ৱত্থূতি তেসং তাৱ ওড়াৰিকৱত্থুতায সম্মা পৰিণামং ন গচ্ছতি. গোযূসে পন তিলবীজানি পক্খিপিত্ৱা পক্কত্তা ওড়াৰিকমিস্সকং জাতং, দেৱানঞ্চ সুখুমং ৱত্থূতি তেসং সুখুমৱত্থুতায সম্মা পৰিণামং ন গচ্ছতি. সুক্খৱিপস্সকখীণাসৱস্সাপি কুচ্ছিযং ন পৰিণমতি. অট্ঠসমাপত্তিলাভীখীণাসৱস্স পন সমাপত্তিবলেন পৰিণামেয্য. ভগৱতো পন পাকতিকেনেৱ কম্মজতেজেন পৰিণামেয্য.
অপ্পহৰিতেতি অহৰিতে. সচে হি হৰিতেসু তিণেসু পক্খিপেয্য, সিনিদ্ধপাযাসেন তিণানি পূতীনি ভৱেয্যুং. বুদ্ধা চ ভূতগামসিক্খাপদং ন ৱীতিক্কমন্তি, তস্মা এৱমাহ. যত্থ পন গলপ্পমাণানি মহাতিণানি, তাদিসে ঠানে পক্খিপিতুং ৱট্টতি. অপ্পাণকেতি সপ্পাণকস্মিং হি পৰিত্তকে উদকে পক্খিত্তে পাণকা মৰন্তি, তস্মা এৱমাহ. যং পন গম্ভীৰং মহাউদকং হোতি, পাতিসতেপি পাতিসহস্সেপি পক্খিত্তে ন আলুড়তি, তথাৰূপে উদকে ৱট্টতি. ওপিলাপেসীতি সুৱণ্ণপাতিযা সদ্ধিংযেৱ নিমুজ্জাপেসি. চিচ্চিটাযতি চিটিচিটাযতীতি এৱৰূপং সদ্দং কৰোতি. কিং পনেস পাযাসস্স আনুভাৱো, উদাহু তথাগতস্সাতি? তথাগতস্স. অযং হি ব্ৰাহ্মণো তং পাযাসং ওপিলাপেত্ৱা উম্মগ্গং আৰুয্হ সত্থু সন্তিকং অনাগন্ত্ৱাৱ গচ্ছেয্য, অথ ভগৱা – ‘‘এত্তকং অচ্ছৰিযং দিস্ৱা মম সন্তিকং আগমিস্সতি. অথস্সাহং ধম্মদেসনায মিচ্ছাদিট্ঠিগহণং ভিন্দিত্ৱা সাসনে ওতাৰেত্ৱা অমতপানং পাযেস্সামী’’তি অধিট্ঠানবলেন এৱমকাসি.
দাৰু সমাদহানোতি দাৰুং ঝাপযমানো. বহিদ্ধা হি এতন্তি এতং দাৰুজ্ঝাপনং নাম অৰিযধম্মতো বহিদ্ধা. যদি এতেন সুদ্ধি ভৱেয্য, যে দৱডাহকাদযো বহূনি দাৰূনি ঝাপেন্তি, তে পঠমতৰং সুজ্ঝেয্যুং. কুসলাতি খন্ধাদীসু কুসলা. অজ্ঝত্তমেৱুজ্জলযামি জোতিন্তি নিযকজ্ঝত্তে অত্তনো সন্তানস্মিংযেৱ ঞাণজোতিং জালেমি. নিচ্চগ্গিনীতি আৱজ্জনপটিবদ্ধেন সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণেন নিচ্চং পজ্জলিতগ্গি. নিচ্চসমাহিতত্তোতি নিচ্চং সম্মা ঠপিতচিত্তো. ব্ৰহ্মচৰিযং চৰামীতি বোধিমণ্ডে চৰিতং ব্ৰহ্মচৰিযং গহেত্ৱা এৱং ৱদতি.
মানো হি তে, ব্ৰাহ্মণ, খাৰিভাৰোতি যথা খাৰিভাৰো খন্ধেন ৱয্হমানো উপৰি ঠিতোপি অক্কন্তক্কন্তট্ঠানে পথৱিযা সদ্ধিং ফুসেতি, এৱমেৱ জাতিগোত্তকুলাদীনি মানৱত্থূনি নিস্সায উস্সাপিতো মানোপি তত্থ তত্থ ইস্সং উপ্পাদেন্তো চতূসু অপাযেসু সংসীদাপেতি. তেনাহ ‘‘মানো হি তে, ব্ৰাহ্মণ, খাৰিভাৰো’’তি. কোধো ধূমোতি তৱ ঞাণগ্গিস্স উপক্কিলেসট্ঠেন কোধো ধুমো. তেন হি তে উপক্কিলিট্ঠো ঞাণগ্গি ন ৱিৰোচতি. ভস্মনি মোসৱজ্জন্তি নিৰোজট্ঠেন মুসাৱাদো ছাৰিকা নাম. যথা হি ছাৰিকায পটিচ্ছন্নো অগ্গি ন জোতেতি, এৱং তে মুসাৱাদেন পটিচ্ছন্নং ঞাণন্তি দস্সেতি. জিৱ্হা সুজাতি যথা তুয্হং সুৱণ্ণৰজতলোহকট্ঠমত্তিকাসু অঞ্ঞতৰমযা যাগযজনত্থায সুজা হোতি, এৱং ময্হং ধম্মযাগং যজনত্থায পহূতজিৱ্হা সুজাতি ৱদতি. হদযং জোতিট্ঠানন্তি যথা তুয্হং নদীতীৰে জোতিট্ঠানং, এৱং ময্হং ধম্মযাগস্স যজনট্ঠানত্থেন সত্তানং হদযং জোতিট্ঠানং. অত্তাতি চিত্তং.
ধম্মো ৰহদোতি যথা ত্ৱং অগ্গিং পৰিচৰিত্ৱা ধূমছাৰিকসেদকিলিট্ঠসৰীৰো সুন্দৰিকং নদিং ওতৰিত্ৱা ন্হাযসি, এৱং ময্হং সুন্দৰিকাসদিসেন বাহিৰেন ৰহদেন অত্থো নত্থি, অট্ঠঙ্গিকমগ্গধম্মো পন ময্হং ৰহদো, তত্ৰাহং পাণসতম্পি পাণসহস্সম্পি চতুৰাসীতিপাণসহস্সানিপি একপ্পহাৰেন ন্হাপেমি. সীলতিত্থোতি তস্স পন মে ধম্মৰহদস্স চতুপাৰিসুদ্ধিসীলং তিত্থন্তি দস্সেতি. অনাৱিলোতি যথা তুয্হং সুন্দৰিকা নদী চতূহি পঞ্চহি একতো ন্হাযন্তেহি হেট্ঠুপৰিযৱালিকা আলুড়া হোতি, ন এৱং ময্হং ৰহদো, অনেকসতসহস্সেসুপি পাণেসু ওতৰিত্ৱা ন্হাযন্তেসু সো অনাৱিলো ৱিপ্পসন্নোৱ হোতি. সব্ভি সতং পসত্থোতি পণ্ডিতেহি পণ্ডিতানং পসট্ঠো. উত্তমত্থেন ৱা সো সব্ভীতি ৱুচ্চতি, পণ্ডিতেহি পসত্থত্তা সতং পসত্থো. তৰন্তি পাৰন্তি নিব্বানপাৰং গচ্ছন্তি.
ইদানি অৰিযমগ্গৰহদস্স অঙ্গানি উদ্ধৰিত্ৱা দস্সেন্তো সচ্চং ধম্মোতিআদিমাহ. তত্থ সচ্চন্তি ৱচীসচ্চং. ধম্মোতি ইমিনা দিট্ঠিসঙ্কপ্পৱাযামসতিসমাধযো দস্সেতি. সংযমোতি ইমিনা কম্মন্তাজীৱা গহিতা. সচ্চন্তি ৱা ইমিনা মগ্গসচ্চং গহিতং. সা অত্থতো সম্মাদিট্ঠি. ৱুত্তঞ্হেতং – ‘‘সম্মাদিট্ঠি মগ্গো চেৱ হেতু চা’’তি (ধ. স. ১০৩৯). সম্মাদিট্ঠিযা পন গহিতায তগ্গতিকত্তা সম্মাসঙ্কপ্পো গহিতোৱ হোতি. ধম্মোতি ইমিনা ৱাযামসতিসমাধযো. সংযমোতি ইমিনা ৱাচাকম্মন্তাজীৱা. এৱম্পি অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো দস্সিতো হোতি. অথ ৱা সচ্চন্তি পৰমত্থসচ্চং, তং অত্থতো নিব্বানং. ধম্মোতিপদেন দিট্ঠি সঙ্কপ্পো ৱাযামো সতি সমাধীতি পঞ্চঙ্গানি গহিতানি. সংযমোতি ৱাচা কম্মন্তো আজীৱোতি তীণি. এৱম্পি অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো দস্সিতো হোতি. ব্ৰহ্মচৰিযন্তি এতং ব্ৰহ্মচৰিযং নাম. মজ্ঝে সিতাতি সস্সতুচ্ছেদে ৱজ্জেত্ৱা মজ্ঝে নিস্সিতা. ব্ৰহ্মপত্তীতি সেট্ঠপত্তি. স তুজ্জুভূতেসু নমো কৰোহীতি এত্থ ত-কাৰো পদসন্ধিকৰো, স ত্ৱং উজুভূতেসু খীণাসৱেসু নমো কৰোহীতি অত্থো. তমহং নৰং ধম্মসাৰীতি ব্ৰূমীতি যো এৱং পটিপজ্জতি, তমহং পুগ্গলং ‘‘ধম্মসাৰী এসো ধম্মসাৰিযা পটিচ্ছন্নো’’তি চ ‘‘কুসলধম্মেহি অকুসলধম্মে সাৰেত্ৱা ঠিতো’’তি ৱাতি ৱদামীতি. নৱমং.
১০. বহুধীতৰসুত্তৱণ্ণনা
১৯৬. দসমে অঞ্ঞতৰস্মিং ৱনসণ্ডেতি পচ্চূসসমযে লোকং ওলোকেন্তো তস্স ব্ৰাহ্মণস্স অৰহত্তস্স উপনিস্সযং দিস্ৱা ‘‘গচ্ছামিস্স সঙ্গহং কৰিস্সামী’’তি গন্ত্ৱা তস্মিং ৱনসণ্ডে ৱিহৰতি. নট্ঠা হোন্তীতি কসিত্ৱা ৱিস্সট্ঠা অটৱিমুখা চৰমানা ব্ৰাহ্মণে ভুঞ্জিতুং গতে পলাতা হোন্তি. পল্লঙ্কন্তি সমন্ততো ঊৰুবদ্ধাসনং. আভুজিত্ৱাতি বন্ধিত্ৱা. উজুং কাযং পণিধাযাতি উপৰিমং সৰীৰং উজুকং ঠপেত্ৱা, অট্ঠাৰস পিট্ঠিকণ্টকে কোটিযা কোটিং পটিপাদেত্ৱা. পৰিমুখং সতিং উপট্ঠপেত্ৱাতি কম্মট্ঠানাভিমুখং সতিং ঠপযিত্ৱা, মুখসমীপে ৱা কত্ৱাতি অত্থো. তেনেৱ ৱিভঙ্গে ৱুত্তং – ‘‘অযং সতি উপট্ঠিতা হোতি সূপট্ঠিতা নাসিকগ্গে ৱা মুখনিমিত্তে ৱা, তেন ৱুচ্চতি পৰিমুখং সতিং উপট্ঠপেত্ৱা’’তি (ৱিভ. ৫৩৭). অথ ৱা ‘‘পৰীতি পৰিগ্গহট্ঠো. মুখন্তি নিয্যানট্ঠো. সতীতি উপট্ঠানট্ঠো. তেন ৱুচ্চতি পৰিমুখং সতিং উপট্ঠপেত্ৱা’’তি এৱং পটিসম্ভিদাযং (পটি. ম. ১.১৬৪) ৱুত্তনযেনপেত্থ অত্থো দট্ঠব্বো. তত্ৰাযং সঙ্খেপো – ‘‘পৰিগ্গহিতনিয্যানং সতিং কত্ৱা’’তি. এৱং নিসীদন্তো চ পন ছব্বণ্ণা ঘনবুদ্ধৰস্মিযো ৱিস্সজ্জেত্ৱা নিসীদি. উপসঙ্কমীতি দোমনস্সাভিভূতো আহিণ্ডন্তো, ‘‘সুখেন ৱতাযং সমণো নিসিন্নো’’তি চিন্তেত্ৱা উপসঙ্কমি.
অজ্জসট্ঠিং ন দিস্সন্তীতি অজ্জ ছদিৱসমত্তকা পট্ঠায ন দিস্সন্তি. পাপকাতি লামকা তিলখাণুকা. তেন কিৰ তিলখেত্তে ৱপিতে তদহেৱ দেৱো ৱস্সিত্ৱা তিলে পংসুম্হি ওসীদাপেসি, পুপ্ফং ৱা ফলং ৱা গহেতুং নাসক্খিংসু. যেপি ৱড্ঢিংসু, তেসং উপৰি পাণকা পতিত্ৱা পণ্ণানি খাদিংসু, একপণ্ণদুপণ্ণা খাণুকা অৱসিস্সিংসু. ব্ৰাহ্মণো খেত্তং ওলোকেতুং গতো তে দিস্ৱা – ‘‘ৱড্ঢিযা মে তিলা গহিতা, তেপি নট্ঠা’’তি দোমনস্সজাতো অহোসি, তং গহেত্ৱা ইমং গাথমাহ.
উস্সোড়্হিকাযাতি উস্সাহেন কণ্ণনঙ্গুট্ঠাদীনি উক্খিপিত্ৱা ৱিচৰন্তা উপ্পতন্তি. তস্স কিৰ অনুপুব্বেন ভোগেসু পৰিক্খীণেসু পক্খিপিতব্বস্স অভাৱেন তুচ্ছকোট্ঠা অহেসুং. তস্স ইতো চিতো চ সত্তহি ঘৰেহি আগতা মূসিকা তে তুচ্ছকোট্ঠে পৱিসিত্ৱা উয্যানকীড়ং কীড়ন্তা ৱিয নচ্চন্তি, তং গহেত্ৱা এৱমাহ.
উপ্পাটকেহি সঞ্ছন্নোতি উপ্পাটকপাণকেহি সঞ্ছন্নো. তস্স কিৰ ব্ৰাহ্মণস্স সযনত্থায সন্থতং তিণপণ্ণসন্থাৰং কোচি অন্তৰন্তৰা পটিজগ্গন্তো নত্থি. সো দিৱসং অৰঞ্ঞে কম্মং কত্ৱা সাযং আগন্ত্ৱা তস্মিং নিপজ্জতি. অথস্স উপ্পাটকপাণকা সৰীৰং একচ্ছন্নং কৰোন্তা খাদন্তি, তং গহেত্ৱা এৱমাহ.
ৱিধৱাতি মতপতিকা. যাৱ কিৰ তস্স ব্ৰাহ্মণস্স গেহে ৱিভৱমত্তা অহোসি, তাৱ তা ৱিধৱাপি হুত্ৱা পতিকুলেসু ৱসিতুং লভিংসু. যদা পন সো নিদ্ধনো জাতো, তদা তা ‘‘পিতুঘৰং গচ্ছথা’’তি সস্সুসসুৰাদীহি নিক্কড্ঢিতা ততো তস্সেৱ ঘৰং আগন্ত্ৱা ৱসন্তিযো ব্ৰাহ্মণস্স ভোজনকালে ‘‘গচ্ছথ অয্যকেন সদ্ধিং ভুঞ্জথা’’তি পুত্তে পেসেন্তি, তেহি পাতিযং হত্থেসু ওতাৰিতেসু ব্ৰাহ্মণো হত্থস্স ওকাসং ন লভতি. তং গহেত্ৱা ইমং গাথমাহ.
পিঙ্গলাতি কড়াৰপিঙ্গলা. তিলকাহতাতি কাড়সেতাদিৱণ্ণেহি তিলকেহি আহতগত্তা. সোত্তং পাদেন বোধেতীতি নিদ্দং ওক্কন্তং পাদেন পহৰিত্ৱা পবোধেতি. অযং কিৰ ব্ৰাহ্মণো মূসিকসদ্দেন উব্বাড়্হো উপ্পাটকেহি চ খজ্জমানো সব্বৰত্তিং নিদ্দং অলভিত্ৱা পচ্চূসকালে নিদ্দাযতি. অথ নং অক্খীসু নিম্মিলিতমত্তেস্ৱেৱ – ‘‘কিং কৰোসি, ব্ৰাহ্মণ, পচ্ছা চ পুব্বে চ গহিতস্স ইণস্স? ৱড্ঢি মত্থকং পত্তা, সত্ত ধীতৰো পোসেতব্বা. ইদানি ইণাযিকা আগন্ত্ৱা গেহং পৰিৱাৰেস্সন্তি, গচ্ছ কম্মং কৰোহী’’তি পাদেন পহৰিত্ৱা পবোধেতি. তং গহেত্ৱা ইমং গাথমাহ.
ইণাযিকাতি যেসং অনেন হত্থতো ইণং গহিতং. সো কিৰ কস্সচি হত্থতো একং কহাপণং কস্সচি দ্ৱে কস্সচি দস…পে… কস্সচি সতন্তি এৱং বহূনং হত্থতো ইণং অগ্গহেসি. তে দিৱা ব্ৰাহ্মণং অপস্সন্তা ‘‘গেহতো তং নিক্খন্তমেৱ গণ্হিস্সামা’’তি বলৱপচ্চূসে গন্ত্ৱা চোদেন্তি. তং গহেত্ৱা ইমং গাথমাহ.
ভগৱা তেন ব্ৰাহ্মণেন ইমাহি সত্তহি গাথাহি দুক্খে কথিতে ‘‘যং যং, ব্ৰাহ্মণ, তযা দুক্খং কথিতং, সব্বমেতং ময্হং নত্থী’’তি দস্সেন্তো পটিগাথাহি ব্ৰাহ্মণস্স ধম্মদেসনং ৱড্ঢেসি. ব্ৰাহ্মণো তা গাথা সুত্ৱা ভগৱতি পসন্নো সৰণেসু পতিট্ঠায পব্বজিত্ৱা অৰহত্তং পাপুণি. তং দস্সেতুং এৱং ৱুত্তে ভাৰদ্ৱাজগোত্তোতিআদি ৱুত্তং. তত্থ অলত্থাতি লভি.
তঞ্চ পন ব্ৰাহ্মণং ভগৱা পব্বাজেত্ৱা আদায জেতৱনং গন্ত্ৱা পুনদিৱসে তেন থেৰেন পচ্ছাসমণেন কোসলৰঞ্ঞো গেহদ্ৱাৰং অগমাসি. ৰাজা ‘‘সত্থা আগতো’’তি সুত্ৱা পাসাদা ওৰুয্হ ৱন্দিত্ৱা হত্থতো পত্তং গহেত্ৱা তথাগতং উপৰিপাসাদং আৰোপেত্ৱা ৱৰাসনে নিসীদাপেত্ৱা গন্ধোদকেন পাদে ধোৱিত্ৱা সতপাকতেলেন মক্খেত্ৱা যাগুং আহৰাপেত্ৱা ৰজতদণ্ডং সুৱণ্ণকটচ্ছুং গহেত্ৱা সত্থু উপনামেসি. সত্থা পত্তং পিদহি. ৰাজা তথাগতস্স পাদেসু পতিত্ৱা, ‘‘সচে মে, ভন্তে, দোসো অত্থি, খমথা’’তি আহ. নত্থি, মহাৰাজাতি. অথ কস্মা যাগুং ন গণ্হথাতি? পলিবোধো অত্থি, মহাৰাজাতি. কিং পন, ভন্তে, যাগুং অগণ্হন্তেহেৱ লভিতব্বো এস পলিবোধো, পটিবলো অহং পলিবোধং দাতুং, গণ্হথ, ভন্তেতি. সত্থা অগ্গহেসি. মহল্লকত্থেৰোপি দীঘৰত্তং ছাতো যাৱদত্থং যাগুং পিৱি. ৰাজা খাদনীযভোজনীযং দত্ৱা ভত্তকিচ্চাৱসানে ভগৱন্তং ৱন্দিত্ৱা আহ – ‘‘ভগৱা তুম্হে পৱেণিযা আগতে ওক্কাকৱংসে উপ্পজ্জিত্ৱা চক্কৱত্তিসিৰিং পহায পব্বজিত্ৱা লোকে অগ্গতং পত্তো, কো নাম, ভন্তে, তুম্হাকং পলিবোধো’’তি? মহাৰাজ, এতস্স মহল্লকত্থেৰস্স পলিবোধো অম্হাকং পলিবোধসদিসোৱাতি.
ৰাজা থেৰং ৱন্দিত্ৱা – ‘‘কো, ভন্তে, তুম্হাকং পলিবোধো’’তি পুচ্ছি? ইণপলিবোধো, মহাৰাজাতি. কিত্তকো, ভন্তেতি? গণেহি, মহাৰাজাতি. ৰঞ্ঞো ‘‘একং দ্ৱে সতং সহস্স’’ন্তি গণেন্তস্স অঙ্গুলিযো নপ্পহোন্তি. অথেকং পুৰিসং পক্কোসিত্ৱা, ‘‘গচ্ছ, ভণে, নগৰে ভেৰিং চৰাপেহি ‘সব্বে বহুধীতিকব্ৰাহ্মণস্স ইণাযিকা ৰাজঙ্গণে সন্নিপতন্তূ’’তি. মনুস্সা ভেৰিং সুত্ৱা সন্নিপতিংসু. ৰাজা তেসং হত্থতো পণ্ণানি আহৰাপেত্ৱা সব্বেসং অনূনং ধনমদাসি. তত্থ সুৱণ্ণমেৱ সতসহস্সগ্ঘনকং অহোসি. পুন ৰাজা পুচ্ছি – ‘‘অঞ্ঞোপি অত্থি, ভন্তে, পলিবোধো’’তি. ইণং নাম, মহাৰাজ, দত্ৱা মুচ্চিতুং সক্কা, এতা পন সত্ত দাৰিকা মহাপলিবোধা ময্হন্তি. ৰাজা যানানি পেসেত্ৱা তস্স ধীতৰো আহৰাপেত্ৱা অত্তনো ধীতৰো কত্ৱা তং তং কুলঘৰং পেসেত্ৱা, ‘‘অঞ্ঞোপি, ভন্তে, অত্থি পলিবোধো’’তি পুচ্ছি? ব্ৰাহ্মণী, মহাৰাজাতি. ৰাজা যানং পেসেত্ৱা, তস্স ব্ৰাহ্মণিং আহৰাপেত্ৱা, অয্যিকট্ঠানে ঠপেত্ৱা পুন পুচ্ছি – ‘‘অঞ্ঞোপি, ভন্তে, অত্থি পলিবোধো’’তি? নত্থি, মহাৰাজাতি ৱুত্তে ৰাজাপি চীৱৰদুস্সানি দাপেত্ৱা, ‘‘ভন্তে, মম সন্তকং তুম্হাকং ভিক্খুভাৱং জানাথা’’তি আহ. আম, মহাৰাজাতি. অথ নং ৰাজা আহ – ‘‘ভন্তে, চীৱৰপিণ্ডপাতাদযোপি সব্বে পচ্চযা অম্হাকং সন্তকা ভৱিস্সন্তি. তুম্হে তথাগতস্স মনং গহেত্ৱা সমণধম্মং কৰোথা’’তি. থেৰো তথেৱ অপ্পমত্তো সমণধম্মং কৰোন্তো নচিৰস্সেৱ আসৱক্খযং পত্তোতি. দসমং.
পঠমো ৱগ্গো.
২. উপাসকৱগ্গো
১. কসিভাৰদ্ৱাজসুত্তৱণ্ণনা
১৯৭. দুতিযৱগ্গস্স পঠমে মগধেসূতি এৱংনামকে জনপদে. দক্খিণাগিৰিস্মিন্তি ৰাজগহং পৰিৱাৰেত্ৱা ঠিতস্স গিৰিনো দক্খিণভাগে জনপদো অত্থি, তস্মিং জনপদে, তত্থ ৱিহাৰস্সাপি তদেৱ নামং. একনাড়াযং ব্ৰাহ্মণগামেতি একনাড়াতি তস্স গামস্স নামং. ব্ৰাহ্মণা পনেত্থ সম্বহুলা পটিৱসন্তি, ব্ৰাহ্মণভোগো এৱ ৱা সো. তস্মা ‘‘ব্ৰাহ্মণগামো’’তি ৱুচ্চতি.
তেন খো পন সমযেনাতি যং সমযং ভগৱা মগধৰট্ঠে একনাড়ং ব্ৰাহ্মণগামং উপনিস্সায দক্খিণগিৰিমহাৱিহাৰে ব্ৰাহ্মণস্স ইন্দ্ৰিযপৰিপাকং আগমযমানো ৱিহৰতি, তেন সমযেন. কসিভাৰদ্ৱাজস্সাতি সো ব্ৰাহ্মণো কসিং নিস্সায জীৱতি, ভাৰদ্ৱাজোতি চস্স গোত্তং. পঞ্চমত্তানীতি পঞ্চ পমাণানি, অনূনানি অনধিকানি পঞ্চনঙ্গলসতানীতি ৱুত্তং হোতি. পযুত্তানীতি যোজিতানি, বলীবদ্দানং খন্ধেসু ঠপেত্ৱা যুগে যোত্তেহি যোজিতানীতি অত্থো.
ৱপ্পকালেতি ৱপ্পনকালে বীজনিক্খেপসমযে. তত্থ দ্ৱে ৱপ্পানি কললৱপ্পঞ্চ পংসুৱপ্পঞ্চ. পংসুৱপ্পং ইধ অধিপ্পেতং, তঞ্চ খো পঠমদিৱসে মঙ্গলৱপ্পং. তত্থাযং উপকৰণসম্পদা – তীণি বলিবদ্দসহস্সানি উপট্ঠাপিতানি হোন্তি, সব্বেসং সুৱণ্ণমযানি সিঙ্গানি পটিমুক্কানি, ৰজতমযা খুৰা, সব্বে সেতমালাহি চেৱ গন্ধপঞ্চঙ্গুলীহি চ অলঙ্কতা পৰিপুণ্ণপঞ্চঙ্গা সব্বলক্খণসম্পন্না, একচ্চে কাড়া অঞ্জনৱণ্ণা, একচ্চে সেতা ফলিকৱণ্ণা, একচ্চে ৰত্তা পৱাড়ৱণ্ণা, একচ্চে কম্মাসা মসাৰগল্লৱণ্ণা. এৱং পঞ্চসতা কস্সকা সব্বে অহতসেতৱত্থা গন্ধমালালঙ্কতা দক্খিণঅংসকূটেসু পতিট্ঠিতপুপ্ফচুম্বটকা হৰিতালমনোসিলালঞ্জনুজ্জলগত্তা দস দস নঙ্গলা একেকগুম্বা হুত্ৱা গচ্ছন্তি. নঙ্গলানং সীসঞ্চ যুগঞ্চ পতোদা চ সুৱণ্ণখচিতা. পঠমনঙ্গলে অট্ঠ বলীবদ্দা যুত্তা, সেসেসু চত্তাৰো চত্তাৰো, অৱসেসা কিলন্তপৰিৱত্তনত্থং আনীতা. একেকগুম্বে একেকবীজসকটং একেকো কসতি, একেকো ৱপ্পতি.
ব্ৰাহ্মণো পন পগেৱ মস্সুকম্মং কাৰাপেত্ৱা ন্হাযিত্ৱা সুগন্ধগন্ধেহি ৱিলিত্তো পঞ্চসতগ্ঘনকং ৱত্থং নিৱাসেত্ৱা সহস্সগ্ঘনকং একংসং কৰিত্ৱা একেকিস্সা অঙ্গুলিযা দ্ৱে দ্ৱেতি ৱীসতি অঙ্গুলিমুদ্দিকাযো কণ্ণেসু সীহকুণ্ডলানি সীসে ব্ৰহ্মৱেঠনং পটিমুঞ্চিত্ৱা সুৱণ্ণমালং কণ্ঠে কত্ৱা ব্ৰাহ্মণগণপৰিৱুতো কম্মন্তং ৱোসাসতি. অথস্স ব্ৰাহ্মণী অনেকসতভাজনেসু পাযাসং পচাপেত্ৱা মহাসকটেসু আৰোপেত্ৱা গন্ধোদকেন ন্হাযিত্ৱা সব্বালঙ্কাৰৱিভূসিতা ব্ৰাহ্মণীগণপৰিৱুতা কম্মন্তং অগমাসি. গেহম্পিস্স হৰিতুপলিত্তং ৱিপ্পকিণ্ণলাজং পুণ্ণঘটকদলিধজপটাকাহি অলঙ্কতং গন্ধপুপ্ফাদীহি সুকতবলিকম্মং, খেত্তঞ্চ তেসু তেসু ঠানেসু সমুস্সিতদ্ধজপটাকং অহোসি. পৰিজনকম্মকাৰেহি সদ্ধিং ওসটপৰিসা অড্ঢতেয্যসহস্সা অহোসি, সব্বে অহতৱত্থা, সব্বেসং পাযাসভোজনমেৱ পটিযত্তং.
অথ ব্ৰাহ্মণো সুৱণ্ণপাতিং ধোৱাপেত্ৱা পাযাসস্স পূৰেত্ৱা সপ্পিমধুফাণিতেহি অভিসঙ্খৰিত্ৱা নঙ্গলবলিকম্মং কাৰাপেসি. ব্ৰাহ্মণী পঞ্চন্নং কস্সকসতানং সুৱণ্ণৰজতকংসতম্বলোহমযানি ভাজনানি দাপেত্ৱা সুৱণ্ণকটচ্ছুং গহেত্ৱা পাযাসেন পৰিৱিসন্তী গচ্ছতি. ব্ৰাহ্মণো পন বলিকম্মং কাৰেত্ৱা ৰত্তবন্ধিকাযো উপাহনাযো আৰোহিত্ৱা ৰত্তসুৱণ্ণদণ্ডকং গহেত্ৱা, ‘‘ইধ পাযাসং দেথ, ইধ সপ্পিং দেথ, ইধ সক্খৰং দেথা’’তি ৱোসাসমানো ৱিচৰতি. অযং তাৱ কম্মন্তে পৱত্তি.
ৱিহাৰে পন যত্থ যত্থ বুদ্ধা ৱসন্তি, তত্থ তত্থ নেসং দেৱসিকং পঞ্চ কিচ্চানি ভৱন্তি, সেয্যথিদং – পুৰেভত্তকিচ্চং পচ্ছাভত্তকিচ্চং পুৰিমযামকিচ্চং মজ্ঝিমযামকিচ্চং পচ্ছিমযামকিচ্চন্তি.
তত্ৰিদং পুৰেভত্তকিচ্চং – ভগৱা হি পাতোৱ উট্ঠায উপট্ঠাকানুগ্গহত্থং সৰীৰফাসুকত্থঞ্চ মুখধোৱনাদিপৰিকম্মং কত্ৱা যাৱ ভিক্খাচাৰৱেলা, তাৱ ৱিৱিত্তাসনে ৱীতিনামেত্ৱা ভিক্খাচাৰৱেলায নিৱাসেত্ৱা কাযবন্ধনং বন্ধিত্ৱা চীৱৰং পাৰুপিত্ৱা পত্তমাদায কদাচি এককো কদাচি ভিক্খুসঙ্ঘপৰিৱুতো গামং ৱা নিগমং ৱা পিণ্ডায পৱিসতি কদাচি পকতিযা, কদাচি অনেকেহি পাটিহাৰিযেহি ৱত্তমানেহি. সেয্যথিদং – পিণ্ডায পৱিসতো লোকনাথস্স পুৰতো পুৰতো গন্ত্ৱা মুদুগতিযো ৱাতা পথৱিং সোধেন্তি, ৱলাহকা উদকফুসিতানি মুঞ্চন্তা মগ্গে ৰেণুং ৱূপসমেত্ৱা উপৰি ৱিতানং হুত্ৱা তিট্ঠন্তি, অপৰে ৱাতা পুপ্ফানি উপহৰিত্ৱা মগ্গে ওকিৰন্তি. উন্নতা ভূমিপ্পদেসা ওনমন্তি, ওনতা উন্নমন্তি. পাদনিক্খেপসমযে সমাৱ ভূমি হোতি, সুখসম্ফস্সানি পদুমপুপ্ফানি ৱা পাদে সম্পটিচ্ছন্তি. ইন্দখীলস্স অন্তো ঠপিতমত্তে দক্খিণপাদে সৰীৰা ছব্বণ্ণৰস্মিযো নিক্খমিত্ৱা সুৱণ্ণৰসসিঞ্চনানি ৱিয চিত্ৰপটপৰিক্খিত্তানি ৱিয চ পাসাদকূটাগাৰাদীনি কৰোন্তিযো ইতো চিতো চ ৱিধাৱন্তি. হত্থিঅস্সৱিহঙ্গাদযো সকসকট্ঠানেসু ঠিতাযেৱ মধুৰেনাকাৰেন সদ্দং কৰোন্তি, তথা ভেৰিৱীণাদীনি তূৰিযানি মনুস্সানঞ্চ কাযূপগানি আভৰণানি. তেন সঞ্ঞাণেন মনুস্সা জানন্তি ‘‘অজ্জ ভগৱা ইধ পিণ্ডায পৱিট্ঠো’’তি. তে সুনিৱত্থা সুপাৰুতা গন্ধপুপ্ফাদীনি আদায ঘৰা নিক্খমিত্ৱা অন্তৰৱীথিং পটিপজ্জিত্ৱা ভগৱন্তং গন্ধপুপ্ফাদীহি সক্কচ্চং পূজেত্ৱা ৱন্দিত্ৱা – ‘‘অম্হাকং, ভন্তে, দস ভিক্খূ, অম্হাকং ৱীসতি, অম্হাকং ভিক্খুসতং দেথা’’তি যাচিত্ৱা ভগৱতোপি পত্তং গহেত্ৱা আসনং পঞ্ঞাপেত্ৱা সক্কচ্চং পিণ্ডপাতেন পটিমানেন্তি.
ভগৱা কতভত্তকিচ্চো তেসং সন্তানানি ওলোকেত্ৱা তথা ধম্মং দেসেতি, যথা কেচি সৰণগমনে পতিট্ঠহন্তি, কেচি পঞ্চসু সীলেসু, কেচি সোতাপত্তিসকদাগামিঅনাগামিফলানং অঞ্ঞতৰস্মিং, কেচি পব্বজিত্ৱা অগ্গফলে অৰহত্তেতি. এৱং মহাজনং অনুগ্গহেত্ৱা উট্ঠাযাসনা ৱিহাৰং গচ্ছতি. তত্থ গন্ধমণ্ডলমাড়ে পঞ্ঞত্তৱৰবুদ্ধাসনে নিসীদতি ভিক্খূনং ভত্তকিচ্চপৰিযোসানং আগমযমানো. ততো ভিক্খূনং ভত্তকিচ্চপৰিযোসানে উপট্ঠাকো ভগৱতো নিৱেদেতি. অথ ভগৱা গন্ধকুটিং পৱিসতি. ইদং তাৱ পুৰেভত্তকিচ্চং.
অথ ভগৱা এৱং কতপুৰেভত্তকিচ্চো গন্ধকুটিযা উপট্ঠানে নিসীদিত্ৱা পাদে পক্খালেত্ৱা পাদপীঠে ঠত্ৱা ভিক্খুসঙ্ঘং ওৱদতি – ‘‘ভিক্খৱে, অপ্পমাদেন সম্পাদেথ, দুল্লভো বুদ্ধুপ্পাদো লোকস্মিং, দুল্লভো মনুস্সত্তপটিলাভো, দুল্লভা সদ্ধাসম্পত্তি, দুল্লভা পব্বজ্জা, দুল্লভং সদ্ধম্মস্সৱন’’ন্তি. তত্থ কেচি ভগৱন্তং কম্মট্ঠানং পুচ্ছন্তি. ভগৱা তেসং অত্তনো চৰিযানুৰূপং কম্মট্ঠানং দেতি. ততো সব্বেপি ভগৱন্তং ৱন্দিত্ৱা অত্তনো অত্তনো ৰত্তিট্ঠানদিৱাট্ঠানানি গচ্ছন্তি, কেচি অৰঞ্ঞং, কেচি ৰুক্খমূলং, কেচি পব্বতাদীনং অঞ্ঞতৰং, কেচি চাতুমহাৰাজিকভৱনং…পে… কেচি ৱসৱত্তিভৱনন্তি. ততো ভগৱা গন্ধকুটিং পৱিসিত্ৱা সচে আকঙ্খতি, দক্খিণেন পস্সেন সতো সম্পজানো মুহুত্তং সীহসেয্যং কপ্পেতি. অথ সমস্সাসিতকাযো উট্ঠহিত্ৱা দুতিযভাগে লোকং ৱোলোকেতি. ততিযভাগে যং গামং ৱা নিগমং ৱা উপনিস্সায ৱিহৰতি, তত্থ মহাজনো পুৰেভত্তং দানং দত্ৱা পচ্ছাভত্তং সুনিৱত্থো সুপাৰুতো গন্ধপুপ্ফাদীনি আদায ৱিহাৰে সন্নিপততি. ততো ভগৱা সম্পত্তপৰিসায অনুৰূপেন পাটিহাৰিযেন গন্ত্ৱা ধম্মসভাযং পঞ্ঞত্তৱৰবুদ্ধাসনে নিসজ্জ ধম্মং দেসেতি কালযুত্তং সমযযুত্তং. অথ কালং ৱিদিত্ৱা পৰিসং উয্যোজেতি, মনুস্সা ভগৱন্তং ৱন্দিত্ৱা পক্কমন্তি. ইদং পচ্ছাভত্তকিচ্চং.
সো এৱং নিট্ঠিতপচ্ছাভত্তকিচ্চো সচে গত্তানি ওসিঞ্চিতুকামো হোতি, বুদ্ধাসনা ৱুট্ঠায ন্হানকোট্ঠকং পৱিসিত্ৱা উপট্ঠাকেন পটিযাদিতউদকেন গত্তানি উতুং গাহাপেতি. উপট্ঠাকোপি বুদ্ধাসনং আনেত্ৱা পপ্ফোটেত্ৱা গন্ধকুটিপৰিৱেণে পঞ্ঞাপেতি. ভগৱা সুৰত্তদুপট্টং নিৱাসেত্ৱা কাযবন্ধনং বন্ধিত্ৱা উত্তৰাসঙ্গং কত্ৱা তত্থ আগন্ত্ৱা নিসীদতি এককোৱ মুহুত্তং পটিসল্লীনো. অথ ভিক্খূ ততো ততো আগম্ম ভগৱতো উপট্ঠানং গচ্ছন্তি. তত্থ একচ্চে পঞ্হং পুচ্ছন্তি, একচ্চে কম্মট্ঠানং, একচ্চে ধম্মস্সৱনং যাচন্তি. ভগৱা তেসং অধিপ্পাযং সম্পাদেন্তো পুৰিমযামং ৱীতিনামেতি. ইদং পুৰিমযামকিচ্চং.
পুৰিমযামকিচ্চপৰিযোসানে পন ভিক্খূসু ভগৱন্তং ৱন্দিত্ৱা পক্কমন্তেসু সকলদসসহস্সিলোকধাতুদেৱতাযো ওকাসং লভমানা ভগৱন্তং উপসঙ্কমিত্ৱা পঞ্হং পুচ্ছন্তি যথাভিসঙ্খতং অন্তমসো চতুৰক্খৰম্পি. ভগৱা তাসং তাসং দেৱতানং পঞ্হং ৱিস্সজ্জেন্তো মজ্ঝিমযামং ৱীতিনামেতি. ইদং মজ্ঝিমযামকিচ্চং.
পচ্ছিমযামং পন তযো কোট্ঠাসে কত্ৱা পুৰেভত্ততো পট্ঠায নিসজ্জাপীড়িতস্স সৰীৰস্স কিলাসুভাৱমোচনত্থং একং কোট্ঠাসং চঙ্কমেন ৱীতিনামেতি. দুতিযকোট্ঠাসে গন্ধকুটিং পৱিসিত্ৱা দক্খিণেন পস্সেন সতো সম্পজানো সীহসেয্যং কপ্পেতি. ততিযকোট্ঠাসে পচ্চুট্ঠায নিসীদিত্ৱা পুৰিমবুদ্ধানং সন্তিকে দানসীলাদিৱসেন কতাধিকাৰপুগ্গলদস্সনত্থং বুদ্ধচক্খুনা লোকং ওলোকেতি. ইদং পচ্ছিমযামকিচ্চং.
তদাপি এৱং ওলোকেন্তো কসিভাৰদ্ৱাজং ব্ৰাহ্মণং অৰহত্তস্স উপনিস্সযসম্পন্নং দিস্ৱা – ‘‘তত্থ মযি গতে কথা পৱত্তিস্সতি, কথাৱসানে ধম্মদেসনং সুত্ৱা এসো ব্ৰাহ্মণো সপুত্তদাৰো তীসু সৰণেসু পতিট্ঠায অসীতিকোটিধনং মম সাসনে ৱিপ্পকিৰিত্ৱা অপৰভাগে নিক্খম্ম পব্বজিত্ৱা অৰহত্তং পাপুণিস্সতী’’তি ঞত্ৱা তত্থ গন্ত্ৱা কথং সমুট্ঠাপেত্ৱা ধম্মং দেসেসি. এতমত্থং দস্সেতুং অথ খো ভগৱাতিআদি ৱুত্তং.
তত্থ পুব্বণ্হসমযন্তি ভুম্মত্থে উপযোগৱচনং, পুব্বণ্হসমযেতি অত্থো. নিৱাসেত্ৱাতি পৰিদহিত্ৱা. ৱিহাৰচীৱৰপৰিৱত্তনৱসেনেতং ৱুত্তং. পত্তচীৱৰমাদাযাতি পত্তং হত্থেহি, চীৱৰং কাযেন আদিযিত্ৱা, সম্পটিচ্ছিত্ৱা ধাৰেত্ৱাতি অত্থো. ভগৱতো কিৰ পিণ্ডায পৱিসিতুকামস্স ভমৰো ৱিয ৱিকসিতপদুমদ্ৱযমজ্ঝং, ইন্দনীলমণিৱণ্ণসেলমযপত্তো হত্থদ্ৱযমজ্ঝং আগচ্ছতি. তং এৱমাগতং পত্তং হত্থেহি সম্পটিচ্ছিত্ৱা চীৱৰঞ্চ পৰিমণ্ডলং পাৰুতং কাযেন ধাৰেত্ৱাতি ৱুত্তং হোতি. তেনুপসঙ্কমীতি যেন মগ্গেন কম্মন্তো গন্তব্বো, তেন এককোৱ উপসঙ্কমি. কস্মা পন নং ভিক্খূ নানুবন্ধিংসূতি? যদা হি ভগৱা এককোৱ কত্থচি গন্তুকামো হোতি, যাৱ ভিক্খাচাৰৱেলা দ্ৱাৰং পিদহিত্ৱা অন্তোগন্ধকুটিযং নিসীদতি. ভিক্খূ তায সঞ্ঞায জানন্তি ‘‘অজ্জ ভগৱা এককোৱ পিণ্ডায চৰিতুকামো, অদ্ধা কঞ্চি এৱ ৱিনেতব্বপুগ্গলং অদ্দসা’’তি. তে অত্তনো পত্তচীৱৰং গহেত্ৱা গন্ধকুটিং পদক্খিণং কত্ৱা ৱন্দিত্ৱা ভিক্খাচাৰং গচ্ছন্তি. তদা চ ভগৱা এৱমকাসি, তস্মা ভিক্খূ নানুবন্ধিংসূতি.
পৰিৱেসনা ৱত্ততীতি তেসং সুৱণ্ণভাজনাদীনি গহেত্ৱা নিসিন্নানং পঞ্চসতানং কস্সকানং পৰিৱিসনা ৱিপ্পকতা হোতি. একমন্তং অট্ঠাসীতি যত্থ ঠিতং ব্ৰাহ্মণো পস্সতি, তথাৰূপে দস্সনূপচাৰে কথাসৱনফাসুকে উচ্চট্ঠানে অট্ঠাসি. ঠত্ৱা চ ৰজতসুৱণ্ণৰসপিঞ্জৰং চন্দিমসূৰিযানং পভং অতিৰোচমানং সমন্ততো সৰীৰপ্পভং মুঞ্চি, যায অজ্ঝোত্থটত্তা ব্ৰাহ্মণস্স কম্মন্তসালাভিত্তিৰুক্খকসিতমত্তিকপিণ্ডাদযো সুৱণ্ণমযা ৱিয অহেসুং. অথ মনুস্সা ভুঞ্জন্তা চ কসন্তা চ সব্বকিচ্চানি পহায অসীতিঅনুব্যঞ্জনপৰিৱাৰং দ্ৱত্তিংসমহাপুৰিসলক্খণপটিমণ্ডিতং সৰীৰং ব্যামপ্পভাপৰিক্খেপৱিভূসিতং বাহুযুগলং জঙ্গমং ৱিয পদুমসৰং, ৰস্মিজালসমুজ্জলিততাৰাগণমিৱ গগনতলং, ৱিজ্জুলতাৱিনদ্ধমিৱ চ কনকসিখৰং সিৰিযা জলমানং সম্মাসম্বুদ্ধং একমন্তং ঠিতং দিস্ৱা হত্থপাদে ধোৱিত্ৱা অঞ্জলিং পগ্গয্হ সম্পৰিৱাৰেত্ৱা অট্ঠংসু. এৱং তেহি সম্পৰিৱাৰিতং অদ্দসা খো কসিভাৰদ্ৱাজো ব্ৰাহ্মণো ভগৱন্তং পিণ্ডায ঠিতং, দিস্ৱান ভগৱন্তং এতদৱোচ – অহং খো, সমণ, কসামি চ ৱপামি চাতি.
কস্মা পনাযং এৱমাহ, কিং সমন্তপাসাদিকে পসাদনীযে উত্তমদমথসমথমনুপ্পত্তেপি তথাগতে অপ্পসাদেন, উদাহু অড্ঢতিযানং জনসহস্সানং পাযাসং পটিযাদেত্ৱাপি কটচ্ছুভিক্খায মচ্ছেৰেনাতি? উভযথাপি নো, ভগৱতো পনস্স দস্সনেন অতিত্তং নিক্খিত্তকম্মন্তং জনং দিস্ৱা ‘‘কম্মভঙ্গং মে কাতুং আগতো’’তি অনত্তমনতা অহোসি, তস্মা এৱমাহ. ভগৱতো চ লক্খণসম্পত্তিং দিস্ৱা – ‘‘সচাযং কম্মন্তে অপ্পযোজযিস্স, সকলজম্বুদীপে মনুস্সানং সীসে চূড়ামণি ৱিয অভৱিস্স, কো নামস্স অত্থো ন সম্পজ্জিস্সতি, এৱমেৱং অলসতায কম্মন্তে অপ্পযোজেত্ৱা ৱপ্পমঙ্গলাদীসু পিণ্ডায চৰতী’’তিপিস্স অনত্তমনতা অহোসি. তেনাহ – ‘‘অহং খো, সমণ, কসামি চ ৱপামি চ, কসিত্ৱা চ ৱপিত্ৱা চ ভুঞ্জামী’’তি.
অযং কিৰস্স অধিপ্পাযো – ময্হম্পি তাৱ কম্মন্তা ন ব্যাপজ্জন্তি, ন চম্হি যথা ত্ৱং এৱং লক্খণসম্পন্নো, ত্ৱম্পি কসিত্ৱা চ ৱপিত্ৱা চ ভুঞ্জস্সু, কো তে অত্থো ন সম্পজ্জেয্য এৱং লক্খণসম্পন্নস্সাতি. অপিচাযং অস্সোসি – ‘‘সক্যৰাজকুলে কিৰ কুমাৰো উপ্পন্নো, সো চক্কৱত্তিৰজ্জং পহায পব্বজিতো’’তি. তস্মা ইদানি ‘‘অযং সো’’তি ঞত্ৱা ‘‘চক্কৱত্তিৰজ্জং পহায কিলন্তোসী’’তি উপাৰম্ভং আৰোপেন্তো এৱমাহ. অপিচ তিক্খপঞ্ঞো এস ব্ৰাহ্মণো, ন ভগৱন্তং অপসাদেন্তো ভণতি, ভগৱতো পন ৰূপসম্পত্তিং দিস্ৱা পুঞ্ঞসম্পত্তিং সম্ভাৱযমানো কথাপৱত্তনত্থম্পি এৱমাহ. অথ ভগৱা ৱেনেয্যৱসেন সদেৱকে লোকে অগ্গকস্সকৱপ্পকভাৱং অত্তনো দস্সেন্তো অহম্পি খো ব্ৰাহ্মণোতিআদিমাহ.
অথ ব্ৰাহ্মণো চিন্তেসি – ‘‘অযং সমণো’’ ‘অহম্পি কসামি চ ৱপামি চা’তি ভণতি. ন চস্স ওড়াৰিকানি যুগনঙ্গলাদীনি কসিভণ্ডানি পস্সামি, কিং নু খো মুসা ভণতী’’তি? ভগৱন্তং পাদতলতো পট্ঠায যাৱ কেসগ্গা ওলোকযমানো, অঙ্গৱিজ্জায কতাধিকাৰত্তা দ্ৱত্তিংসৱৰলক্খণসম্পত্তিমস্স ঞত্ৱা, ‘‘অট্ঠানমেতং যং এৱৰূপো মুসা ভণেয্যা’’তি সঞ্জাতবহুমানো ভগৱতি সমণৱাদং পহায গোত্তেন ভগৱন্তং সমুদাচৰমানো ন খো পন মযং পস্সাম ভোতো গোতমস্সাতিআদিমাহ. ভগৱা পন যস্মা পুব্বধম্মসভাগতায কথনং নাম বুদ্ধানং আনুভাৱো, তস্মা বুদ্ধানুভাৱং দীপেন্তো সদ্ধা বীজন্তিআদিমাহ.
কা পনেত্থ পুব্বধম্মসভাগতা? ননু ব্ৰাহ্মণেন ভগৱা নঙ্গলাদিকসিসম্ভাৰসমাযোগং পুট্ঠো অপুচ্ছিতস্স বীজস্স সভাগতায আহ ‘‘সদ্ধা বীজ’’ন্তি, এৱঞ্চ সতি কথাপি অননুসন্ধিকা হোতি? ন হি বুদ্ধানং অননুসন্ধিককথা নাম অত্থি, নপি পুব্বধম্মস্স অসভাগতায কথেন্তি. এৱং পনেত্থ অনুসন্ধি ৱেদিতব্বা – ব্ৰাহ্মণেন হি ভগৱা যুগনঙ্গলাদিকসিসম্ভাৰৱসেন কসিং পুচ্ছিতো. সো তস্স অনুকম্পায ‘‘ইদং অপুচ্ছিত’’ন্তি অপৰিহাপেত্ৱা সমূলং সউপকাৰং সসম্ভাৰং সফলং কসিং পঞ্ঞাপেতুং মূলতো পট্ঠায দস্সেন্তো ‘‘সদ্ধা বীজ’’ন্তিআদিমাহ. তত্থ বীজং কসিযা মূলং, তস্মিং সতি কত্তব্বতো, অসতি অকত্তব্বতো, তপ্পমাণেন চ কত্তব্বতো. বীজে হি সতি কসিং কৰোন্তি, ন অসতি. বীজপ্পমাণেন চ কুসলা কস্সকা খেত্তং কসন্তি, ন ঊনং ‘‘মা নো সস্সং পৰিহাযী’’তি, ন অধিকং ‘‘মা নো মোঘো ৱাযামো অহোসী’’তি. যস্মা চ বীজমেৱ মূলং, তস্মা ভগৱা মূলতো পট্ঠায কসিসম্ভাৰং দস্সেন্তো তস্স ব্ৰাহ্মণস্স কসিযা পুব্বধম্মস্স বীজস্স সভাগতায অত্তনো কসিযা পুব্বধম্মং দস্সেন্তো আহ ‘‘সদ্ধা বীজ’’ন্তি. এৱমেত্থ পুব্বধম্মসভাগতাপি ৱেদিতব্বা.
পুচ্ছিতংযেৱ ৱত্ৱা অপুচ্ছিতং পচ্ছা কিং ন ৱুত্তন্তি চে? তস্স উপকাৰভাৱতো চ ধম্মসম্বন্ধসমত্থভাৱতো চ. অযং হি ব্ৰাহ্মণো পঞ্ঞৱা, মিচ্ছাদিট্ঠিকুলে পন জাতত্তা সদ্ধাৰহিতো, সদ্ধাৰহিতো চ পঞ্ঞৱা পৰেসং সদ্ধায অত্তনো অৱিসযে অপটিপজ্জমানো ৱিসেসং নাধিগচ্ছতি, কিলেসকালুস্সিযপৰামট্ঠাপি চস্স দুব্বলা সদ্ধা বলৱতিযা পঞ্ঞায সহসা ৱত্তমানা অত্থসিদ্ধিং ন কৰোতি হত্থিনা সদ্ধিং একধুৰে যুত্তো গোণো ৱিয. ইতিস্স সদ্ধা উপকাৰিকাতি তং ব্ৰাহ্মণং সদ্ধায পতিট্ঠাপেন্তেন পচ্ছাপি ৱত্তব্বো অযমত্থো দেসনাকুসলতায পুব্বে ৱুত্তো. বীজস্স চ উপকাৰিকা ৱুট্ঠি, সা তদনন্তৰংযেৱ ৱুচ্চমানা সমত্থা হোতি. এৱং ধম্মসম্বন্ধসমত্থভাৱতো পচ্ছাপি ৱত্তব্বো অযমত্থো, অঞ্ঞো চ এৱৰূপো ঈসাযোত্তাদি পুব্বে ৱুত্তোতি ৱেদিতব্বো.
তত্থ সম্পসাদলক্খণা সদ্ধা, ওকপ্পনলক্খণা ৱা. বীজন্তি পঞ্চৱিধং বীজং মূলবীজং খন্ধবীজং ফলুবীজং অগ্গবীজং বীজবীজমেৱ পঞ্চমন্তি. তং সব্বম্পি ৱিৰুহণট্ঠেন বীজন্তেৱ সঙ্খং গচ্ছতি.
তত্থ যথা ব্ৰাহ্মণস্স কসিযা মূলভূতং বীজং দ্ৱে কিচ্চানি কৰোতি, হেট্ঠা মূলেন পতিট্ঠাতি, উপৰি অঙ্কুৰং উট্ঠাপেতি, এৱং ভগৱতো কসিযা মূলভূতা সদ্ধা হেট্ঠা সীলমূলেন পতিট্ঠাতি, উপৰি সমথৱিপস্সনঙ্কুৰং উট্ঠাপেতি. যথা চ তং মূলেন পথৱিৰসং আপোৰসং গহেত্ৱা নাড়েন ধঞ্ঞপৰিপাকগহণত্থং ৱড্ঢতি, এৱমযং সীলমূলেন সমথৱিপস্সনাৰসং গহেত্ৱা অৰিযমগ্গনাড়েন অৰিযফলধঞ্ঞপৰিপাকগহণত্থং ৱড্ঢতি. যথা চ তং সুভূমিযং পতিট্ঠহিত্ৱা মূলঙ্কুৰপণ্ণনাড়কণ্ডপসৱেহি ৱুদ্ধিং ৱিৰূড়্হিং ৱেপুল্লং পত্ৱা খীৰং জনেত্ৱা অনেকসালিফলভৰিতং সালিসীসং নিপ্ফাদেতি, এৱমেসা চিত্তসন্তানে পতিট্ঠহিত্ৱা ছহি ৱিসুদ্ধীহি ৱুদ্ধিং ৱিৰূড়্হিং ৱেপুল্লং পত্ৱা ঞাণদস্সনৱিসুদ্ধিখীৰং জনেত্ৱা অনেকপটিসম্ভিদাভিঞ্ঞাভৰিতং অৰহত্তফলং নিপ্ফাদেতি. তেন ৱুত্তং ‘‘সদ্ধা বীজ’’ন্তি.
কস্মা পন অঞ্ঞেসু পৰোপঞ্ঞাসায কুসলধম্মেসু একতো উপ্পজ্জমানেসু সদ্ধাৱ ‘‘বীজ’’ন্তি ৱুত্তাতি চে? বীজকিচ্চকৰণতো. যথা হি তেসু ৱিঞ্ঞাণংযেৱ ৱিজাননকিচ্চং কৰোতি, এৱং সদ্ধা বীজকিচ্চং. সা চ সব্বকুসলানং মূলভূতা. যথাহ – ‘‘সদ্ধাজাতো উপসঙ্কমতি, উপসঙ্কমন্তো পযিৰুপাসতি…পে… পঞ্ঞায চ নং অতিৱিজ্ঝ পস্সতী’’তি (ম. নি. ২.১৮৩).
অকুসলধম্মে চেৱ কাযঞ্চ তপতীতি তপো. ইন্দ্ৰিযসংৱৰৱীৰিযধুতঙ্গদুক্কৰকাৰিকানং এতং অধিৱচনং, ইধ পন ইন্দ্ৰিযসংৱৰো অধিপ্পেতো. ৱুট্ঠীতি ৱস্সৱুট্ঠি ৱাতৱুট্ঠীতিআদি অনেকৱিধা, ইধ ৱস্সৱুট্ঠি অধিপ্পেতা. যথা হি ব্ৰাহ্মণস্স ৱস্সৱুট্ঠিসমনুগ্গহিতং বীজং বীজমূলকঞ্চ সস্সং ৱিৰুহতি ন মিলাযতি নিপ্ফত্তিং গচ্ছতি, এৱং ভগৱতো ইন্দ্ৰিযসংৱৰসমনুগ্গহিতা সদ্ধা, সদ্ধামূলা চ সীলাদযো ধম্মা ৱিৰুহন্তি, ন মিলাযন্তি নিপ্ফত্তিং গচ্ছন্তি. তেনাহ ‘‘তপো ৱুট্ঠী’’তি.
পঞ্ঞা মেতি এত্থ ৱুত্তো মে-সদ্দো পুৰিমপদেসুপি যোজেতব্বো ‘‘সদ্ধা মে বীজং, তপো মে ৱুট্ঠী’’তি তেন কিং দীপেতি? যথা, ব্ৰাহ্মণ, তযা ৱপিতে খেত্তে সচে ৱুট্ঠি অত্থি, ইচ্চেতং কুসলং. নো চে অত্থি, উদকম্পি তাৱ দাতব্বং হোতি. তথা মযা হিৰিঈসে পঞ্ঞাযুগনঙ্গলে মনোযোত্তেন একাবদ্ধে কতে ৱীৰিযবলীবদ্দে যোজেত্ৱা সতিপাচনেন ৱিজ্ঝিত্ৱা অত্তনো চিত্তসন্তানখেত্তম্হি সদ্ধাবীজে ৱপিতে ৱুট্ঠিযা অভাৱো নাম নত্থি, অযং পন মে নিচ্চকালং ইন্দ্ৰিযসংৱৰতপো ৱুট্ঠীতি.
পঞ্ঞাতি কামাৱচৰাদিভেদতো অনেকৱিধা. ইধ পন সহ ৱিপস্সনায মগ্গপঞ্ঞা অধিপ্পেতা. যুগনঙ্গলন্তি যুগঞ্চ নঙ্গলঞ্চ যুগনঙ্গলং. যথা হি ব্ৰাহ্মণস্স যুগনঙ্গলং, এৱং ভগৱতো দুৱিধাপি ৱিপস্সনা পঞ্ঞা চ. তত্থ যথা যুগং ঈসায উপনিস্সযং হোতি, পুৰতো চ ঈসাবদ্ধং হোতি, যোত্তানং নিস্সযং হোতি, বলীবদ্দানং একতো গমনং ধাৰেতি, এৱং পঞ্ঞা হিৰিপ্পমুখানং ধম্মানং উপনিস্সযা হোতি. যথাহ – ‘‘পঞ্ঞুত্তৰা সব্বে কুসলা ধম্মা’’তি (অ. নি. ৮.৮৩; ১০.৫৮) চ, ‘‘পঞ্ঞা হি সেট্ঠা কুসলা ৱদন্তি, নক্খত্তৰাজাৰিৱ তাৰকান’’ন্তি (জা. ২.১৭.৮১) চ. কুসলানং ধম্মানং পুব্বঙ্গমট্ঠেন পুৰতো চ হোতি. যথাহ – ‘‘সীলং সিৰী চাপি সতঞ্চ ধম্মো, অন্ৱাযিকা পঞ্ঞৱতো ভৱন্তী’’তি হিৰিৱিপ্পযোগেন অনুপ্পত্তিতো পন ঈসাবদ্ধো হোতি. মনোসঙ্খাতস্স সমাধিযোত্তস্স নিস্সযপচ্চযতো যোত্তানং নিস্সযো হোতি. অচ্চাৰদ্ধাতিলীনভাৱপটিসেধনতো ৱীৰিযবলীবদ্দানং একতো গমনং ধাৰেতি, যথা চ নঙ্গলং ফালযুত্তং কসনকালে পথৱিঘনং ভিন্দতি, মূলসন্তানকানি পদালেতি, এৱং সতিযুত্তা পঞ্ঞা ৱিপস্সনাকালে ধম্মানং সন্ততিসমূহকিচ্চাৰম্মণঘনং ভিন্দতি, সব্বকিলেসমূলসন্তানকানি পদালেতি. সা চ খো লোকুত্তৰাৱ, ইতৰা পন লোকিকাপি সিযা. তেনাহ ‘‘পঞ্ঞা মে যুগনঙ্গল’’ন্তি.
হিৰীযতি পাপকেহি ধম্মেহীতি হিৰী. তগ্গহণেন তায অৱিপ্পযুত্তং ওত্তপ্পম্পি গহিতমেৱ হোতি. ঈসাতি যুগনঙ্গলসন্ধাৰিকা ৰুক্খলট্ঠি. যথা হি ব্ৰাহ্মণস্স ঈসা যুগনঙ্গলং ধাৰেতি, এৱং ভগৱতোপি হিৰী লোকিযলোকুত্তৰপঞ্ঞাসঙ্খাতং যুগনঙ্গলং ধাৰেতি হিৰিঅভাৱে পঞ্ঞায অভাৱতো. যথা চ ঈসাপটিবদ্ধযুগনঙ্গলং কিচ্চকৰং হোতি অচলং অসিথিলং, এৱং হিৰিপটিবদ্ধা চ পঞ্ঞা কিচ্চকাৰী হোতি অচলা অসিথিলা অব্বোকিণ্ণা অহিৰিকেন. তেনাহ ‘‘হিৰী ঈসা’’তি. মুনাতীতি মনো, চিত্তস্সেতং নামং. ইধ পন মনোসীসেন তংসম্পযুত্তো সমাধি অধিপ্পেতো. যোত্তন্তি ৰজ্জুবন্ধনং. তং তিৱিধং ঈসায সহ যুগস্স বন্ধনং, যুগেন সহ বলীবদ্দানং বন্ধনং, সাৰথিনা সহ বলীবদ্দানং একাবন্ধনন্তি. তত্থ যথা ব্ৰাহ্মণস্স যোত্তং ঈসাযুগবলীবদ্দে একাবদ্ধে কত্ৱা সককিচ্চে পটিপাদেতি, এৱং ভগৱতো সমাধি সব্বেৱ তে হিৰিপঞ্ঞাৱীৰিযধম্মে একাৰম্মণে অৱিক্খেপসভাৱেন বন্ধিত্ৱা সককিচ্চে পটিপাদেতি. তেনাহ ‘‘মনো যোত্ত’’ন্তি.
চিৰকতাদিমত্থং সৰতীতি সতি. ফালেতীতি ফালো. পাজেন্তি এতেনাতি পাজনং. তং ইধ ‘‘পাচন’’ন্তি ৱুত্তং. পতোদস্সেতং নামং. ফালো চ পাচনঞ্চ ফালপাচনং. যথা হি ব্ৰাহ্মণস্স ফালপাচনং, এৱং ভগৱতো ৱিপস্সনাসম্পযুত্তা মগ্গসম্পযুত্তা চ সতি. তত্থ যথা ফালো নঙ্গলং অনুৰক্খতি, পুৰতো চস্স গচ্ছতি, এৱং সতি কুসলাকুসলানং ধম্মানং গতিযো সমন্ৱেসমানা আৰম্মণে ৱা উপট্ঠাপযমানা পঞ্ঞানঙ্গলং ৰক্খতি. তেনেৱেসা ‘‘সতাৰক্খেন চেতসা ৱিহৰতী’’তিআদীসু (অ. নি. ১০.২০) ৱিয আৰক্খাতি ৱুত্তা. অপ্পমুস্সনৱসেন চস্সা পুৰতো হোতি. সতিপৰিচিতে হি ধম্মে পঞ্ঞা পজানাতি, নো পমুট্ঠে. যথা চ পাচনং বলীবদ্দানং ৱিজ্ঝনভযং দস্সেন্তং সংসীদিতুং ন দেতি, উপ্পথগমনং ৱাৰেতি, এৱং সতি ৱীৰিযবলীবদ্দানং অপাযভযং দস্সেন্তী কোসজ্জসংসীদনং ন দেতি, কামগুণসঙ্খাতে অগোচৰে চাৰং নিৱাৰেত্ৱা কম্মট্ঠানে নিযোজেন্তী উপ্পথগমনং ৱাৰেতি. তেনাহ ‘‘সতি মে ফালপাচন’’ন্তি.
কাযগুত্তোতি তিৱিধেন কাযসুচৰিতেন গুত্তো. ৱচীগুত্তোতি চতুব্বিধেন ৱচীসুচৰিতেন গুত্তো. এত্তাৱতা পাতিমোক্খসংৱৰসীলং ৱুত্তং. আহাৰে উদৰে যতোতি এত্থ আহাৰমুখেন সব্বপচ্চযানং গহিতত্তা চতুব্বিধেপি পচ্চযে যতো সংযতো নিৰুপক্কিলেসোতি অত্থো. ইমিনা আজীৱপাৰিসুদ্ধিসীলং ৱুত্তং. উদৰে যতোতি উদৰে যতো সংযতো মিতভোজী, আহাৰে মত্তঞ্ঞূতি ৱুত্তং হোতি. ইমিনা ভোজনে মত্তঞ্ঞুতামুখেন পচ্চযপটিসেৱনসীলং ৱুত্তং. তেন কিং দীপেতি? যথা ত্ৱং, ব্ৰাহ্মণ, বীজং ৱপিত্ৱা সস্সপৰিপালনত্থং কণ্টকৱতিং ৱা ৰুক্খৱতিং ৱা পাকাৰপৰিক্খেপং ৱা কৰোসি, তেন তে গোমহিংসমিগগণা পৱেসং অলভন্তা সস্সং ন ৱিলুম্পন্তি, এৱমহম্পি তং সদ্ধাবীজং ৱপিত্ৱা নানপ্পকাৰকুসলসস্সপৰিপালনত্থং কাযৱচীআহাৰগুত্তিমযং তিৱিধং পৰিক্খেপং কৰোমি, তেন মে ৰাগাদিঅকুসলধম্মগোমহিংসমিগগণা পৱেসং অলভন্তা নানপ্পকাৰকং কুসলসস্সং ন ৱিলুম্পন্তীতি.
সচ্চং কৰোমি নিদ্দানন্তি এত্থ দ্ৱীহাকাৰেহি অৱিসংৱাদনং সচ্চং. নিদ্দানন্তি ছেদনং লুননং উপ্পাটনং. কৰণত্থে চেতং উপযোগৱচনং ৱেদিতব্বং. অযং হেত্থ অত্থো ‘‘সচ্চেন কৰোমি নিদ্দান’’ন্তি. কিং ৱুত্তং হোতি – ‘‘যথা ত্ৱং বাহিৰং কসিং কত্ৱা সস্সদূসকানং তিণানং হত্থেন ৱা অসিতেন ৱা নিদ্দানং কৰোসি, এৱং অহম্পি অজ্ঝত্তিকং কসিং কত্ৱা কুসলসস্সদূসকানং ৱিসংৱাদনতিণানং সচ্চেন নিদ্দানং কৰোমী’’তি. যথাভূতঞাণং ৱা এত্থ সচ্চন্তি ৱেদিতব্বং. তেন অত্তসঞ্ঞাদীনং তিণানং নিদ্দানং কৰোমীতি দস্সেতি. অথ ৱা নিদ্দানন্তি ছেদকং লাৱকং উপ্পাটকন্তি অত্থো. যথা ত্ৱং দাসং ৱা কম্মকৰং ৱা নিদ্দানং কৰোসি, ‘‘নিদ্দেহি তিণানী’’তি তিণানং ছেদকং লাৱকং উপ্পাটকং কৰোসি, এৱমহং সচ্চং কৰোমীতি দস্সেতি, অথ ৱা সচ্চন্তি দিট্ঠিসচ্চং. তমহং নিদ্দানং কৰোমি, ছিন্দিতব্বং লুনিতব্বং উপ্পাটেতব্বং কৰোমীতি. ইতি ইমেসু দ্ৱীসু ৱিকপ্পেসু উপযোগেনেৱত্থো যুজ্জতি.
সোৰচ্চং মে পমোচনন্তি এত্থ যং তং ‘‘কাযিকো অৱীতিক্কমো ৱাচসিকো অৱীতিক্কমো’’তি সীলমেৱ ‘‘সোৰচ্চ’’ন্তি ৱুত্তং, ন তং অধিপ্পেতং. ‘‘কাযগুত্তো’’তিআদিনা হি তং ৱুত্তমেৱ. অৰহত্তফলং পন অধিপ্পেতং. তং হি সুন্দৰে নিব্বানে ৰতত্তা ‘‘সোৰচ্চ’’ন্তি ৱুচ্চতি. পমোচনন্তি যোগৱিস্সজ্জনং. ইদং ৱুত্তং হোতি – যথা তৱ পমোচনং পুনপি সাযন্হে ৱা দুতিযদিৱসে ৱা অনাগতসংৱচ্ছৰে ৱা যোজেতব্বতো অপ্পমোচনমেৱ হোতি, ন মম এৱং. ন হি মম অন্তৰা মোচনং নাম অত্থি. অহং হি দীপঙ্কৰদসবলকালতো পট্ঠায পঞ্ঞানঙ্গলে ৱীৰিযবলীবদ্দে যোজেত্ৱা কপ্পসতসহস্সাধিকানি চত্তাৰি অসঙ্খ্যেয্যানি মহাকসিং কসন্তো তাৱ ন মুঞ্চিং, যাৱ ন সম্মাসম্বোধিং অভিসম্বুজ্ঝিং. যদা চ মে সব্বং তং কালং খেপেত্ৱা বোধিমূলে অপৰাজিতপল্লঙ্কে নিসিন্নস্স সব্বগুণপৰিৱাৰং অৰহত্তফলং উদপাদি, তদা মযা তং সব্বুস্সুক্কপটিপ্পস্সদ্ধিযা পমুত্তং, ন দানি পুন যোজেতব্বং ভৱিস্সতীতি. এতমত্থং সন্ধাযাহ ‘‘সোৰচ্চং মে পমোচন’’ন্তি.
ৱীৰিযং মে ধুৰধোৰয্হন্তি এত্থ ৱীৰিযন্তি কাযিকচেতসিকো ৱীৰিযাৰম্ভো. ধুৰধোৰয্হন্তি ধুৰাযং ধোৰয্হং, ধুৰাৱহন্তি অত্থো. যথা হি ব্ৰাহ্মণস্স ধুৰাযং ধোৰয্হাকড্ঢিতং নঙ্গলং ভূমিঘনং ভিন্দতি, মূলসন্তানকানি চ পদালেতি, এৱং ভগৱতো ৱীৰিযাকড্ঢিতং পঞ্ঞানঙ্গলং যথা ৱুত্তং ঘনং ভিন্দতি, কিলেসসন্তানকানি চ পদালেতি. তেনাহ ‘‘ৱীৰিযং মে ধুৰধোৰয্হ’’ন্তি. অথ ৱা পুৰিমধুৰাৱহত্তা ধুৰা, মূলধুৰাৱহত্তা ধোৰয্হা, ধুৰা চ ধোৰয্হা চ ধুৰধোৰয্হা. ইতি যথা ব্ৰাহ্মণস্স একেকস্মিং নঙ্গলে চতুবলীবদ্দপভেদং ধুৰধোৰয্হং ৱহন্তং উপ্পন্নুপ্পন্নং তিণমূলঘাতঞ্চেৱ সস্সসম্পত্তিঞ্চ সাধেতি, এৱং ভগৱতো চতুসম্মপ্পধানৱীৰিযভেদং ধুৰধোৰয্হং ৱহন্তং উপ্পন্নুপ্পন্নং অকুসলঘাতঞ্চেৱ কুসলসম্পত্তিঞ্চ সাধেতি. তেনাহ ‘‘ৱীৰিযং মে ধুৰধোৰয্হ’’ন্তি.
যোগক্খেমাধিৱাহনন্তি এত্থ যোগেহি খেমত্তা নিব্বানং যোগক্খেমং নাম, তং অধিকিচ্চ ৱাহীযতি, অভিমুখং ৱা ৱাহীযতীতি অধিৱাহনং, যোগক্খেমস্স অধিৱাহনং যোগক্খেমাধিৱাহনন্তি. ইদং ৱুত্তং হোতি – যথা তৱ ধুৰধোৰয্হং পুৰত্থিমাদীসু অঞ্ঞতৰদিসাভিমুখং ৱাহীযতি, তথা মম ধুৰধোৰয্হং নিব্বানাভিমুখং ৱাহীযতীতি. এৱং ৱাহীযমানংৱ গচ্ছতি অনিৱত্তন্তং. যথা তৱ নঙ্গলং ৱহন্তং ধুৰধোৰয্হং খেত্তকোটিং পত্ৱা পুন নিৱত্ততি, এৱং অনিৱত্তন্তং দীপঙ্কৰকালতো পট্ঠায গচ্ছতেৱ. যস্মা ৱা তেন তেন মগ্গেন পহীনা কিলেসা ন পুনপ্পুনং পহাতব্বা হোন্তি, যথা তৱ নঙ্গলেন ছিন্নানি তিণানি পুন অপৰস্মিং সমযে ছিন্দিতব্বানি হোন্তি, তস্মাপি এৱং পঠমমগ্গৱসেন দিট্ঠেকট্ঠে কিলেসে, দুতিযৱসেন ওড়াৰিকে, ততিযৱসেন অণুসহগতে, চতুত্থৱসেন সব্বকিলেসে পজহন্তং গচ্ছতি অনিৱত্তন্তং. অথ ৱা গচ্ছতি অনিৱত্তন্তি নিৱত্তনৰহিতং হুত্ৱা গচ্ছতীতি অত্থো. তন্তি তং ধুৰধোৰয্হং. এৱমেত্থ অত্থো ৱেদিতব্বো. এৱং গচ্ছন্তঞ্চ যথা তৱ ধুৰধোৰয্হং ন তং ঠানং গচ্ছতি, যত্থ গন্ত্ৱা কস্সকো অসোকো ৱিৰজো হুত্ৱা ন সোচতি. এতং পন তং ঠানং গচ্ছতি যত্থ গন্ত্ৱা ন সোচতি. যত্থ সতিপাচনেন এতং ৱীৰিযধুৰধোৰয্হং চোদেন্তো গন্ত্ৱা মাদিসো কস্সকো অসোকো ৱিৰজো হুত্ৱা ন সোচতি, তং সব্বসোকসল্লসমুগ্ঘাতভূতং নিব্বানং নাম অসঙ্খতং ঠানং গচ্ছতীতি.
ইদানি নিগমনং কৰোন্তো এৱমেসা কসীতি গাথমাহ. তস্সাযং সঙ্খেপত্থো – যস্স, ব্ৰাহ্মণ, এসা সদ্ধাবীজা তপোৱুট্ঠিযা অনুগ্গহিতা কসী পঞ্ঞামযং যুগনঙ্গলং হিৰিমযঞ্চ ঈসং মনোমযেন যোত্তেন একাবদ্ধং কত্ৱা পঞ্ঞানঙ্গলেন সতিফালং আকোটেত্ৱা সতিপাচনং গহেত্ৱা কাযৱচীআহাৰগুত্তিযা গোপেত্ৱা সচ্চং নিদ্দানং কত্ৱা সোৰচ্চপমোচনং ৱীৰিযধুৰধোৰয্হং যোগক্খেমাভিমুখং অনিৱত্তন্তং ৱাহন্তেন কট্ঠা কসী কম্মপৰিযোসানং চতুব্বিধং সামঞ্ঞফলং পাপিতা, সা হোতি অমতপ্ফলা, সা এসা কসী অমতপ্ফলা হোতি. অমতং ৱুচ্চতি নিব্বানং, নিব্বানানিসংসা হোতীতি অত্থো. সা খো পনেসা কসী ন মমেৱেকস্স অমতপ্ফলা হোতি, অথ খো যো কোচি খত্তিযো ৱা ব্ৰাহ্মণো ৱা ৱেস্সো ৱা সুদ্দো ৱা গহট্ঠো ৱা পব্বজিতো ৱা এতং কসিং কসতি, সো সব্বোপি এতং কসিত্ৱান সব্বদুক্খা পমুচ্চতীতি.
এৱং ভগৱা ব্ৰাহ্মণস্স অৰহত্তনিকূটেন নিব্বানপৰিযোসানং কত্ৱা দেসনং নিট্ঠাপেসি. ততো ব্ৰাহ্মণো গম্ভীৰত্থং দেসনং সুত্ৱা – ‘‘মম কসিফলং ভুঞ্জিত্ৱা পুনপি দিৱসেযেৱ ছাতো হোতি, ইমস্স পন কসী অমতপ্ফলা, তস্স ফলং ভুঞ্জিত্ৱা সব্বদুক্খা পমুচ্চতী’’তি ঞত্ৱা পসন্নো পসন্নাকাৰং কৰোন্তো ভুঞ্জতু ভৱং গোতমোতিআদিমাহ. তং সব্বং ততো পৰঞ্চ ৱুত্তত্থমেৱাতি. পঠমং.
২. উদযসুত্তৱণ্ণনা
১৯৮. দুতিযে ওদনেন পূৰেসীতি অত্তনো অত্থায সম্পাদিতেন সূপব্যঞ্জনেন ওদনেন পূৰেত্ৱা অদাসি. ভগৱা কিৰ পচ্চূসসমযে লোকং ওলোকেন্তোৱ তং ব্ৰাহ্মণং দিস্ৱা, পাতোৱ সৰীৰপটিজগ্গনং কত্ৱা, গন্ধকুটিং পৱিসিত্ৱা, দ্ৱাৰং পিধায, নিসিন্নো তস্স ভোজনং উপসংহৰিযমানং দিস্ৱা, এককোৱ পত্তং অংসকূটে লগ্গেত্ৱা, গন্ধকুটিতো নিক্খম্ম, নগৰদ্ৱাৰে পত্তং নীহৰিত্ৱা, অন্তোনগৰং পৱিসিত্ৱা, পটিপাটিযা গচ্ছন্তো ব্ৰাহ্মণস্স দ্ৱাৰকোট্ঠকে অট্ঠাসি. ব্ৰাহ্মণো ভগৱন্তং দিস্ৱা, অত্তনো সজ্জিতং ভোজনং অদাসি. তং সন্ধাযেতং ৱুত্তং. দুতিযম্পীতি দুতিযদিৱসেপি. ততিযম্পীতি ততিযদিৱসেপি. তানি কিৰ তীণি দিৱসানি নিৰন্তৰং ব্ৰাহ্মণস্স ঘৰদ্ৱাৰং গচ্ছন্তস্স ভগৱতো অন্তৰা অঞ্ঞো কোচি উট্ঠায পত্তং গহেতুং সমত্থো নাম নাহোসি, মহাজনো ওলোকেন্তোৱ অট্ঠাসি.
এতদৱোচাতি ব্ৰাহ্মণো তীণি দিৱসানি পত্তং পূৰেত্ৱা দেন্তোপি ন সদ্ধায অদাসি, ‘‘ঘৰদ্ৱাৰং আগন্ত্ৱা ঠিতস্স পব্বজিতস্স ভিক্খামত্তম্পি অদত্ৱা ভুঞ্জতী’’তি উপাৰম্ভভযেন অদাসি. দদন্তো চ দ্ৱে দিৱসানি দত্ৱা কিঞ্চি অৱত্ৱাৱ নিৱত্তো. ভগৱাপি কিঞ্চি অৱত্ৱাৱ পক্কন্তো. ততিযদিৱসে পন অধিৱাসেতুং অসক্কোন্তো এতং ‘‘পকট্ঠকো’’তিআদিৱচনং অৱোচ. ভগৱাপি এতং ৱচনং নিচ্ছাৰাপনত্থমেৱ যাৱ ততিযমগমাসি. তত্থ পকট্ঠকোতি ৰসগিদ্ধো.
পুনপ্পুনং চেৱ ৱপন্তি বীজন্তি সত্থা ব্ৰাহ্মণস্স ৱচনং সুত্ৱা, ‘‘ব্ৰাহ্মণ, ত্ৱং তীণি দিৱসানি পিণ্ডপাতং দত্ৱা ওসক্কসি, পুনপ্পুনং কাতব্বা নাম লোকস্মিং সোড়স ধম্মা’’তি ৱত্ৱা তে ধম্মে দস্সেতুং ইমং দেসনং আৰভি. তত্থ পুনপ্পুনং চেৱ ৱপন্তীতি একস্মিং সস্সৱাৰে ৱুত্তং ‘‘অলমেত্তাৱতা’’তি অনোসক্কিত্ৱা অপৰাপৰেসুপি সস্সৱাৰেসু চ ৱপন্তিযেৱ. পুনপ্পুনং ৱস্সতীতি ন একদিৱসং ৱস্সিত্ৱা তিট্ঠতি, পুনপ্পুনদিৱসেসুপি পুনপ্পুনসংৱচ্ছৰেসুপি ৱস্সতিযেৱ, এৱং জনপদা ইদ্ধা হোন্তি. এতেনুপাযেন সব্বত্থ নযো ৱেদিতব্বো.
যাচকাতি ইমস্মিং পদে সত্থা দেসনাকুসলতায অত্তানম্পি পক্খিপিত্ৱা দস্সেতি. খীৰনিকাতি খীৰকাৰকা গোদোহকা. ন হি তে একৱাৰমেৱ থনং অঞ্ছন্তি, পুনপ্পুনং অঞ্ছন্তা ধেনুং দুহন্তীতি অত্থো. কিলমতি ফন্দতি চাতি অযং সত্তো তেন ইৰিযাপথেন কিলমতি চেৱ ফন্দতি চ. গব্ভন্তি সোণসিঙ্গালাদীনম্পি তিৰচ্ছানগতানং কুচ্ছিং. সিৱথিকন্তি সুসানং, মতং মতং সত্তং তত্থ পুনপ্পুনং হৰন্তীতি অত্থো. মগ্গঞ্চ লদ্ধা অপুনব্ভৱাযাতি অপুনব্ভৱায মগ্গো নাম নিব্বানং, তং লভিত্ৱাতি অত্থো.
এৱং ৱুত্তেতি এৱং ভগৱতা অন্তৰৱীথিযং ঠত্ৱাৱ সোড়স পুনপ্পুনধম্মে দেসেন্তেন ৱুত্তে. এতদৱোচাতি দেসনাপৰিযোসানে পসন্নো সদ্ধিং পুত্তদাৰমিত্তঞাতিৱগ্গেন ভগৱতো পাদে ৱন্দিত্ৱা এতং ‘‘অভিক্কন্তং ভো’’তিআদিৱচনং অৱোচ. দুতিযং.
৩. দেৱহিতসুত্তৱণ্ণনা
১৯৯. ততিযে ৱাতেহীতি উদৰৱাতেহি. ভগৱতো কিৰ ছব্বস্সানি দুক্কৰকাৰিকং কৰোন্তস্স পসতমুগ্গযূসাদীনি আহাৰযতো দুব্ভোজনেন চেৱ দুক্খসেয্যায চ উদৰৱাতো কুপ্পি. অপৰভাগে সম্বোধিং পত্ৱা পণীতভোজনং ভুঞ্জন্তস্সাপি অন্তৰন্তৰা সো আবাধো অত্তানং দস্সেতিযেৱ. তং সন্ধাযেতং ৱুত্তং. উপট্ঠাকো হোতীতি পঠমবোধিযং অনিবদ্ধুপট্ঠাককালে উপট্ঠাকো হোতি. তস্মিং কিৰ কালে সত্থুঅসীতিমহাথেৰেসু উপট্ঠাকো অভূতপুব্বো নাম নত্থি. নাগসমালো উপৱানো সুনক্খত্তো চুন্দো সমণুদ্দেসো সাগতো বোধি মেঘিযোতি ইমে পন পাড়িযং আগতুপট্ঠাকা. ইমস্মিং পন কালে উপৱানত্থেৰো পাতোৱ উট্ঠায পৰিৱেণসম্মজ্জনং দন্তকট্ঠদানং ন্হানোদকপৰিযাদনং পত্তচীৱৰং গহেত্ৱা অনুগমনন্তি সব্বং ভগৱতো উপট্ঠানমকাসি. উপসঙ্কমীতি পঠমবোধিযং কিৰ ৱীসতি ৱস্সানি নিদ্ধূমং অৰঞ্ঞমেৱ হোতি, ভিক্খুসঙ্ঘস্স উদকতাপনম্পি ন ভগৱতা অনুঞ্ঞাতং. সো চ ব্ৰাহ্মণো উদ্ধনপাড়িং বন্ধাপেত্ৱা মহাচাটিযো উদ্ধনমাৰোপেত্ৱা উণ্হোদকং কাৰেত্ৱা, ন্হানীযচুণ্ণাদীহি সদ্ধিং তং ৱিক্কিণন্তো জীৱিকং কপ্পেতি. ন্হাযিতুকামা তত্থ গন্ত্ৱা মূলং দত্ৱা ন্হাযিত্ৱা গন্ধে ৱিলিম্পিত্ৱা মালং পিড়ন্ধিত্ৱা পক্কমন্তি. তস্মা থেৰো তত্থ উপসঙ্কমি.
কিং পত্থযানোতি কিং ইচ্ছন্তো. কিং এসন্তি কিং গৱেসন্তো. পূজিতো পূজনেয্যানন্তি ইদং থেৰো দসবলস্স ৱণ্ণং কথেতুমাৰভি. গিলানভেসজ্জত্থং গতেন কিৰ গিলানস্স ৱণ্ণো কথেতব্বোতি ৱত্তমেতং. ৱণ্ণং হি সুত্ৱা মনুস্সা সক্কচ্চং ভেসজ্জং দাতব্বং মঞ্ঞন্তি. সপ্পাযভেসজ্জং লদ্ধা গিলানো খিপ্পমেৱ ৱুট্ঠাতি. কথেন্তেন চ ঝানৱিমোক্খসমাপত্তিমগ্গফলানি আৰব্ভ কথেতুং ন ৱট্টতি. ‘‘সীলৱা লজ্জী কুক্কুচ্চকো বহুস্সুতো আগমধৰো ৱংসানুৰক্খকো’’তি এৱং পন আগমনীযপটিপদংযেৱ কথেতুং ৱট্টতি. পূজনেয্যানন্তি অসীতিমহাথেৰা সদেৱকেন লোকেন পূজেতব্বাতি পূজনেয্যা. তেযেৱ সক্কাতব্বাতি সক্কৰেয্যা. তেসংযেৱ অপচিতি কত্তব্বাতি অপচেয্যা. ভগৱা তেসং পূজিতো সক্কতো অপচিতো চ, ইচ্চস্স তং গুণং পকাসেন্তো থেৰো এৱমাহ. হাতৱেতি হৰিতুং.
ফাণিতস্স চ পুটন্তি মহন্তং নিচ্ছাৰিকং গুড়পিণ্ডং. সো কিৰ ‘‘কিং সমণস্স গোতমস্স অফাসুক’’ন্তি? পুচ্ছিত্ৱা, ‘‘উদৰৱাতো’’তি সুত্ৱা, ‘‘তেন হি মযমেত্থ ভেসজ্জং জানাম, ইতো থোকেন উদকেন ইদং ফাণিতং আলোড়েত্ৱা ন্হানপৰিযোসানে পাতুং দেথ, ইতি উণ্হোদকেন বহি পৰিসেদো ভৱিস্সতি, ইমিনা অন্তোতি এৱং সমণস্স গোতমস্স ফাসুকং ভৱিস্সতী’’তি ৱত্ৱা থেৰস্স পত্তে পক্খিপিত্ৱা অদাসি.
উপসঙ্কমীতি তস্মিং কিৰ আবাধে পটিপ্পস্সদ্ধে ‘‘দেৱহিতেন তথাগতস্স ভেসজ্জং দিন্নং, তেনেৱ ৰোগো ৱূপসন্তো, অহো দানং পৰমদানং ব্ৰাহ্মণস্সা’’তি কথা ৱিত্থাৰিতা জাতা. তং সুত্ৱা কিত্তিকামো ব্ৰাহ্মণো ‘‘এত্তকেনপি তাৱ মে অযং কিত্তিসদ্দো অব্ভুগ্গতো’’তি সোমনস্সজাতো অত্তনা কতভাৱং জানাপেতুকামো তাৱতকেনেৱ দসবলে ৱিস্সাসং আপজ্জিত্ৱা উপসঙ্কমি.
দজ্জাতি দদেয্য. কথং হি যজমানস্সাতি কেন কাৰণেন যজন্তস্স. ইজ্ঝতীতি সমিজ্ঝতি মহপ্ফলো হোতি. যোৱেদীতি যো অৱেদি অঞ্ঞাসি, ৱিদিতং পাকটমকাসি ‘‘যোৱেতী’’তিপি পাঠো, যো অৱেতি জানাতীতি অত্থো. পস্সতীতি দিব্বচক্খুনা পস্সতি. জাতিক্খযন্তি অৰহত্তং. অভিঞ্ঞাৱোসিতোতি জানিত্ৱা ৱোসিতো ৱোসানং কতকিচ্চতং পত্তো. এৱং হি যজমানস্সাতি ইমিনা খীণাসৱে যজনাকাৰেন যজন্তস্স. ততিযং.
৪. মহাসালসুত্তৱণ্ণনা
২০০. চতুত্থে লূখো লূখপাৱুৰণোতি জিণ্ণো জিণ্ণপাৱুৰণো. উপসঙ্কমীতি কস্মা উপসঙ্কমি? তস্স কিৰ ঘৰে অট্ঠসতসহস্সধনং অহোসি. সো চতুন্নং পুত্তানং আৱাহং কত্ৱা চত্তাৰি সতসহস্সানি অদাসি. অথস্স ব্ৰাহ্মণিযা কালঙ্কতায পুত্তা সম্মন্তযিংসু – ‘‘সচে অঞ্ঞং ব্ৰাহ্মণিং আনেস্সতি, তস্সা কুচ্ছিযং নিব্বত্তৱসেন কুলং ভিজ্জিস্সতি. হন্দ নং মযং সঙ্গণ্হামা’’তি. তে চত্তাৰোপি পণীতেহি ঘাসচ্ছাদনাদীহি উপট্ঠহন্তা হত্থপাদসম্বাহনাদীনি কৰোন্তা সঙ্গণ্হিত্ৱা একদিৱসং দিৱা নিদ্দাযিত্ৱা ৱুট্ঠিতস্স হত্থপাদে সম্বাহমানা পাটিযেক্কং ঘৰাৱাসে আদীনৱং ৱত্ৱা – ‘‘মযং তুম্হে ইমিনা নীহাৰেন যাৱজীৱং উপট্ঠহিস্সাম, সেসধনম্পি নো দেথা’’তি যাচিংসু. ব্ৰাহ্মণো পুন একেকস্স সতসহস্সং সতসহস্সং দত্ৱা অত্তনো নিৱত্থপাৰুপনমত্তং ঠপেত্ৱা সব্বং উপভোগপৰিভোগং চত্তাৰো কোট্ঠাসে কত্ৱা নিয্যাদেসি. তং জেট্ঠপুত্তো কতিপাহং উপট্ঠহি.
অথ নং একদিৱসং ন্হত্ৱা আগচ্ছন্তং দ্ৱাৰকোট্ঠকে ঠত্ৱা সুণ্হা এৱমাহ – ‘‘কিং তযা জেট্ঠপুত্তস্স সতং ৱা সহস্সং ৱা অতিৰেকং দিন্নমত্থি? ননু সব্বেসং দ্ৱে দ্ৱে সতসহস্সানি দিন্নানি, কিং সেসপুত্তানং ঘৰস্স মগ্গং ন জানাসী’’তি? সো ‘‘নস্স ৱসলী’’তি কুজ্ঝিত্ৱা অঞ্ঞস্স ঘৰং অগমাসি, ততোপি কতিপাহচ্চযেন ইমিনাৱ উপাযেন পলাপিতো অঞ্ঞস্সাতি এৱং একঘৰেপি পৱেসনং অলভমানো পণ্ডৰঙ্গপব্বজ্জং পব্বজিত্ৱা ভিক্খায চৰন্তো কালানমচ্চযেন জৰাজিণ্ণো দুব্ভোজনদুক্খসেয্যাহি মিলাতসৰীৰো ভিক্খাচাৰতো আগম্ম, পীঠকায নিপন্নো নিদ্দং ওক্কমিত্ৱা ৱুট্ঠায নিসিন্নো অত্তানং ওলোকেত্ৱা পুত্তেসু পতিট্ঠং অপস্সন্তো চিন্তেসি – ‘‘সমণো কিৰ গোতমো অব্ভাকুটিকো উত্তানমুখো সুখসম্ভাসো পটিসন্থাৰকুসলো, সক্কা সমণং গোতমং উপসঙ্কমিত্ৱা পটিসন্থাৰং লভিতু’’ন্তি নিৱাসনপাৱুৰণং সণ্ঠপেত্ৱা ভিক্খাভাজনমাদায যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি.
দাৰেহি সংপুচ্ছ ঘৰা নিক্খামেন্তীতি সব্বং মম সন্তকং গহেত্ৱা ময্হং নিদ্ধনভাৱং ঞত্ৱা অত্তনো ভৰিযাহি সদ্ধিং মন্তযিত্ৱা মং ঘৰা নিক্কড্ঢাপেন্তি.
নন্দিস্সন্তি নন্দিজাতো তুট্ঠো পমুদিতো অহোসিং. ভৱমিচ্ছিসন্তি ৱুড্ঢিং পত্থযিং. সাৱ ৱাৰেন্তি সূকৰন্তি যথা সুনখা ৱগ্গৱগ্গা হুত্ৱা ভুস্সন্তা ভুস্সন্তা সূকৰং ৱাৰেন্তি, পুনপ্পুনং মহাৰৱং ৰৱাপেন্তি, এৱং দাৰেহি সদ্ধিং মং বহুং ৱত্ৱা ৱিৰৱন্তং পলাপেন্তীতি অত্থো.
অসন্তাতি অসপ্পুৰিসা. জম্মাতি লামকা. ভাসৰেতি ভাসন্তি. পুত্তৰূপেনাতি পুত্তৱেসেন. ৱযোগতন্তি তযো ৱযে গতং অতিক্কন্তং পচ্ছিমৱযে ঠিতং মং. জহন্তীতি পৰিচ্চজন্তি.
নিব্ভোগোতি নিপ্পৰিভোগো. খাদনা অপনীযতীতি অস্সো হি যাৱদেৱ তৰুণো হোতি জৱসম্পন্নো, তাৱস্স নানাৰসং খাদনং দদন্তি, জিণ্ণং নিব্ভোগং ততো অপনেন্তি, অন্তিমৱযে তং ৱত্তং ন লভতি, গাৱীহি সদ্ধিং অটৱিযং সুক্খতিণানি খাদন্তো চৰতি. যথা সো অস্সো, এৱং জিণ্ণকালে ৱিলুত্তসব্বধনত্তা নিব্ভোগো মাদিসোপি বালকানং পিতা থেৰো পৰঘৰেসু ভিক্খতি.
যঞ্চেতি নিপাতো. ইদং ৱুত্তং হোতি – যে মম পুত্তা অনস্সৱা অপ্পতিস্সা অৱসৱত্তিনো, তেহি দণ্ডোৱ কিৰ সেয্যো সুন্দৰতৰোতি. ইদানিস্স সেয্যভাৱং দস্সেতুং চণ্ডম্পি গোণন্তিআদি ৱুত্তং.
পুৰে হোতীতি অগ্গতো হোতি, তং পুৰতো কত্ৱা গন্তুং সুখং হোতীতি অত্থো. গাধমেধতীতি উদকং ওতৰণকালে গম্ভীৰে উদকে পতিট্ঠং লভতি.
পৰিযাপুণিত্ৱাতি উগ্গণ্হিত্ৱা ৱা ৱাচুগ্গতা কত্ৱা. সন্নিসিন্নেসূতি তথাৰূপে ব্ৰাহ্মণানং সমাগমদিৱসে সব্বালঙ্কাৰপটিমণ্ডিতেসু পুত্তেসু তং সভং ওগাহেত্ৱা ব্ৰাহ্মণানং মজ্ঝে মহাৰহে আসনে নিসিন্নেসু. অভাসীতি ‘অযং মে কালো’তি সভায মজ্ঝে পৱিসিত্ৱা হত্থং উক্খিপিত্ৱা, ‘‘ভো অহং তুম্হাকং গাথা ভাসিতুকামো, ভাসিতে সুণিস্সথা’’তি ৱত্ৱা – ‘‘ভাস, ব্ৰাহ্মণ, সুণোমা’’তি ৱুত্তো ঠিতকোৱ অভাসি. ‘‘তেন চ সমযেন মনুস্সানং ৱত্তং হোতি যো মাতাপিতূনং সন্তকং খাদন্তো মাতাপিতৰো ন পোসেতি, সো মাৰেতব্বো’’তি. তস্মা তে ব্ৰাহ্মণপুত্তা পিতুপাদেসু নিপতিত্ৱা ‘‘জীৱিতং নো তাত, দেহী’’তি যাচিংসু. সো পিতুহদযস্স পুত্তানং মুদুত্তা ‘‘মা মে, ভো, বালকে ৱিনাসযিত্থ, পোসিস্সন্তি ম’’ন্তি আহ.
অথস্স পুত্তে মনুস্সা আহংসু – ‘‘সচে, ভো, অজ্জ পট্ঠায পিতৰং ন সম্মা পটিজগ্গিস্সথ, ঘাতেস্সাম ৱো’’তি. তে ভীতা ঘৰং নেত্ৱা পটিজগ্গিংসু. তং দস্সেতুং অথ খো নং ব্ৰাহ্মণমহাসালন্তিআদি ৱুত্তং. তত্থ নেত্ৱাতি পীঠে নিসীদাপেত্ৱা সযং উক্খিপিত্ৱা নযিংসু. ন্হাপেত্ৱাতি সৰীৰং তেলেন অব্ভঞ্জিত্ৱা উব্বট্টেত্ৱা গন্ধচুণ্ণাদীহি ন্হাপেসুং. ব্ৰাহ্মণিযোপি পক্কোসাপেত্ৱা, ‘‘অজ্জ পট্ঠায অম্হাকং পিতৰং সম্মা পটিজগ্গথ. সচে পমাদং আপজ্জিস্সথ, ঘৰতো ৱো নিক্কড্ঢিস্সামা’’তি ৱত্ৱা, পণীতভোজনং ভোজেসুং.
ব্ৰাহ্মণো সুভোজনঞ্চ সুখসেয্যঞ্চ আগম্ম কতিপাহচ্চযেন সঞ্জাতবলো পীণিতিন্দ্ৰিযো অত্তভাৱং ওলোকেত্ৱা, ‘‘অযং মে সম্পত্তি সমণং গোতমং নিস্সায লদ্ধা’’তি পণ্ণাকাৰং আদায ভগৱতো সন্তিকং অগমাসি. তং দস্সেতুং অথ খো সোতিআদি ৱুত্তং. তত্থ এতদৱোচাতি দুস্সযুগং পাদমূলে ঠপেত্ৱা এতং অৱোচ. সৰণগমনাৱসানে চাপি ভগৱন্তং এৱমাহ – ‘‘ভো গোতম, ময্হং পুত্তেহি চত্তাৰি ধুৰভত্তানি দিন্নানি, ততো অহং দ্ৱে তুম্হাকং দম্মি, দ্ৱে সযং পৰিভুঞ্জিস্সামী’’তি. কল্যাণং, ব্ৰাহ্মণ, পাটিযেক্কং পন মা নিয্যাদেহি, অম্হাকং ৰুচ্চনট্ঠানমেৱ গমিস্সামাতি. ‘‘এৱং, ভো’’তি খো ব্ৰাহ্মণো ভগৱন্তং ৱন্দিত্ৱা ঘৰং গন্ত্ৱা পুত্তে আমন্তেসি ‘‘তাতা, সমণো গোতমো ময্হং সহাযো, তস্স দ্ৱে ধুৰভত্তানি দিন্নানি, তুম্হে তস্মিং সম্পত্তে মা পমজ্জথা’’তি. সাধু, তাতাতি. পুনদিৱসে ভগৱা পুব্বণ্হসমযে পত্তচীৱৰং আদায জেট্ঠপুত্তস্স নিৱেসনদ্ৱাৰং গতো. সো সত্থাৰং দিস্ৱাৱ হত্থতো পত্তং গহেত্ৱা ঘৰং পৱেসেত্ৱা মহাৰহে পল্লঙ্কে নিসীদাপেত্ৱা পণীতভোজনমদাসি. সত্থা পুনদিৱসে ইতৰস্স, পুনদিৱসে ইতৰস্সাতি পটিপাটিযা সব্বেসং ঘৰানি অগমাসি. সব্বে তথেৱ সক্কাৰং অকংসু.
অথেকদিৱসং জেট্ঠপুত্তস্স ঘৰে মঙ্গলং পচ্চুপট্ঠিতং. সো পিতৰং আহ – ‘‘তাত, কস্স মঙ্গলং দেমা’’তি. অম্হে অঞ্ঞং ন জানাম? ননু সমণো গোতমো ময্হং সহাযোতি? তেন হি তুম্হে পঞ্চহি ভিক্খুসতেহি সদ্ধিং স্ৱাতনায সমণং গোতমং নিমন্তেথাতি. ব্ৰাহ্মণো তথা অকাসি. ভগৱা অধিৱাসেত্ৱা পুনদিৱসে ভিক্খুসঙ্ঘপৰিৱুতো তস্স গেহদ্ৱাৰং অগমাসি. সো হৰিতুপলিত্তং সব্বালঙ্কাৰপটিমণ্ডিতং গেহং সত্থাৰং পৱেসেত্ৱা বুদ্ধপ্পমুখং ভিক্খুসঙ্ঘং পঞ্ঞত্তাসনেসু নিসীদাপেত্ৱা অপ্পোদকপাযাসঞ্চেৱ খজ্জকৱিকতিঞ্চ অদাসি. অন্তৰভত্তস্মিংযেৱ ব্ৰাহ্মণস্স চত্তাৰোপি পুত্তা সত্থু সন্তিকে নিসীদিত্ৱা আহংসু – ‘‘ভো গোতম, মযং অম্হাকং পিতৰং পটিজগ্গাম নপ্পমজ্জাম, পস্সথস্স অত্তভাৱ’’ন্তি. সত্থা ‘‘কল্যাণং ৱো কতং, মাতাপিতুপোসকং নাম পোৰাণকপণ্ডিতানং আচিণ্ণমেৱা’’তি ৱত্ৱা মহানাগজাতকং (জা. ১.১১.১ আদযো; চৰিযা. ২.১ আদযো) নাম কথেত্ৱা, চত্তাৰি সচ্চানি দীপেত্ৱা ধম্মং দেসেসি. দেসনাপৰিযোসানে ব্ৰাহ্মণো সদ্ধিং চতূহি পুত্তেহি চতূহি চ সুণ্হাহি দেসনানুসাৰেন ঞাণং পেসেত্ৱা সোতাপত্তিফলে পতিট্ঠিতো. ততো পট্ঠায সত্থা ন সব্বকালং তেসং গেহং অগমাসীতি. চতুত্থং.
৫. মানত্থদ্ধসুত্তৱণ্ণনা
২০১. পঞ্চমে মানত্থদ্ধোতি ৱাতভৰিতভস্তা ৱিয মানেন থদ্ধো. আচৰিযন্তি সিপ্পুগ্গহণকালে আচৰিযো অনভিৱাদেন্তস্স সিপ্পং ন দেতি, অঞ্ঞস্মিং পন কালে তং ন অভিৱাদেতি, অত্থিভাৱম্পিস্স ন জানাতি. নাযং সমণোতি এৱং কিৰস্স অহোসি – ‘‘যস্মা অযং সমণো মাদিসে জাতিসম্পন্নব্ৰাহ্মণে সম্পত্তে পটিসন্থাৰমত্তম্পি ন কৰোতি, তস্মা ন কিঞ্চি জানাতী’’তি.
অব্ভুতৱিত্তজাতাতি অভূতপুব্বায তুট্ঠিযা সমন্নাগতা. কেসু চস্সাতি কেসু ভৱেয্য. ক্যস্সাতি কে অস্স পুগ্গলস্স. অপচিতা অস্সূতি অপচিতিং দস্সেতুং যুত্তা ভৱেয্যুং. অৰহন্তেতি ইমায গাথায দেসনাকুসলত্তা অত্তানং অন্তোকত্ৱা পূজনেয্যং দস্সেতি. পঞ্চমং.
৬. পচ্চনীকসুত্তৱণ্ণনা
২০২. ছট্ঠে ‘‘সব্বং সেত’’ন্তি ৱুত্তে ‘‘সব্বং কণ্হ’’ন্তিআদিনা নযেন পচ্চনীকং কৰোন্তস্সেৱস্স সাতং সুখং হোতীতি পচ্চনীকসাতো. যো চ ৱিনেয্য সাৰম্ভন্তি যো কৰণুত্তৰিযলক্খণং সাৰম্ভং ৱিনেত্ৱা সুণাতীতি অত্থো. ছট্ঠং.
৭. নৱকম্মিকসুত্তৱণ্ণনা
২০৩. সত্তমে নৱকম্মিকভাৰদ্ৱাজোতি সো কিৰ অৰঞ্ঞে ৰুক্খং ছিন্দাপেত্ৱা তত্থেৱ পাসাদকূটাগাৰাদীনি যোজেত্ৱা নগৰং আহৰিত্ৱা ৱিক্কিণাতি, ইতি নৱকম্মং নিস্সায জীৱতীতি নৱকম্মিকো, গোত্তেন ভাৰদ্ৱাজোতি নৱকম্মিকভাৰদ্ৱাজো. দিস্ৱানস্স এতদহোসীতি ছব্বণ্ণৰস্মিযো ৱিস্সজ্জেত্ৱা নিসিন্নং ভগৱন্তং দিস্ৱান অস্স এতং অহোসি. ৱনস্মিন্তি ইমস্মিং ৱনসণ্ডে. উচ্ছিন্নমূলং মে ৱনন্তি ময্হং কিলেসৱনং উচ্ছিন্নমূলং. নিব্বনথোতি নিক্কিলেসৱনো. একো ৰমেতি এককো অভিৰমামি. অৰতিং ৱিপ্পহাযাতি পন্তসেনাসনেসু চেৱ ভাৱনায চ উক্কণ্ঠিতং জহিত্ৱা. সত্তমং.
৮. কট্ঠহাৰসুত্তৱণ্ণনা
২০৪. অট্ঠমে অন্তেৱাসিকাতি ৱেয্যাৱচ্চং কত্ৱা সিপ্পুগ্গণ্হনকা ধম্মন্তেৱাসিকা. নিসিন্নন্তি ছব্বণ্ণৰস্মিযো ৱিস্সজ্জেত্ৱা নিসিন্নং. গম্ভীৰৰূপেতি গম্ভীৰসভাৱে.
বহুভেৰৱেতি তত্ৰট্ঠকসৱিঞ্ঞাণকঅৱিঞ্ঞাণকভেৰৱেহি বহুভেৰৱে. ৱিগাহিযাতি অনুপৱিসিত্ৱা. অনিঞ্জমানেনাতিআদীনি কাযৱিসেসনানি, এৱৰূপেন কাযেনাতি অত্থো. সুচাৰুৰূপং ৱতাতি অতিসুন্দৰং ৱত ঝানং ঝাযসীতি ৱদতি.
ৱনৱস্সিতো মুনীতি ৱনং অৱস্সিতো বুদ্ধমুনি. ইদন্তি ইদং তুম্হাকং এৱং ৱনে নিসিন্নকাৰণং ময্হং অচ্ছেৰৰূপং পটিভাতি. পীতিমনোতি তুট্ঠচিত্তো. ৱনে ৱসেতি ৱনম্হি ৱসি.
মঞ্ঞামহন্তি মঞ্ঞামি অহং. লোকাধিপতিসহব্যতন্তি লোকাধিপতিমহাব্ৰহ্মুনা সহভাৱং. আকঙ্খমানোতি ইচ্ছমানো. তিদিৱং অনুত্তৰন্তি ইদং ব্ৰহ্মলোকমেৱ সন্ধাযাহ. কস্মা ভৱং ৱিজনমৰঞ্ঞমস্সিতোতি অহং তাৱ ব্ৰহ্মলোকং আকঙ্খমানোতি মঞ্ঞামি. যদি এৱং ন হোতি, অথ মে আচিক্খ, কস্মা ভৱন্তি? পুচ্ছতি. ব্ৰহ্মপত্তিযাতি সেট্ঠপত্তিযা. ইধ ইদং তপো কস্মা কৰোসীতি অপৰেনপি আকাৰেন পুচ্ছতি.
কঙ্খাতি তণ্হা. অভিনন্দনাতি অভিনন্দনৱসেন তণ্হাৱ ৱুত্তা. অনেকধাতূসূতি অনেকসভাৱেসু আৰম্মণেসু. পুথূতি নানপ্পকাৰা তণ্হা সেসকিলেসা ৱা. সদাসিতাতি নিচ্চকালং অৱস্সিতা. অঞ্ঞাণমূলপ্পভৱাতি অৱিজ্জামূলা হুত্ৱা জাতা. পজপ্পিতাতি তণ্হাৱ ‘‘ইদম্পি ময্হং, ইদম্পি ময্হ’’ন্তি পজপ্পাপনৱসেন পজপ্পিতা নামাতি ৱুত্তা. সব্বা মযা ব্যন্তিকতাতি সব্বা তণ্হা মযা অগ্গমগ্গেন ৱিগতন্তা নিৰন্তা কতা. সমূলিকাতি সদ্ধিং অঞ্ঞাণমূলেন.
অনূপযোতি অনুপগমনো. সব্বেসু ধম্মেসু ৱিসুদ্ধদস্সনোতি ইমিনা সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণং দীপেতি. সম্বোধিমনুত্তৰন্তি অৰহত্তং সন্ধাযাহ. সিৱন্তি সেট্ঠং. ঝাযামীতি দ্ৱীহি ঝানেহি ঝাযামি. ৱিসাৰদোতি ৱিগতসাৰজ্জো. অট্ঠমং.
৯. মাতুপোসকসুত্তৱণ্ণনা
২০৫. নৱমে পেচ্চাতি ইতো পটিগন্ত্ৱা. নৱমং.
১০. ভিক্খকসুত্তৱণ্ণনা
২০৬. দসমে ইধাতি ইমস্মিং ভিক্খুভাৱে. ৱিস্সং ধম্মন্তি দুগ্গন্ধং অকুসলধম্মং. বাহিত্ৱাতি অগ্গমগ্গেন জহিত্ৱা. সঙ্খাযাতি ঞাণেন. স ৱে ভিক্খূতি ৱুচ্চতীতি সো ৱে ভিন্নকিলেসত্তা ভিক্খু নাম ৱুচ্চতি. দসমং.
১১. সঙ্গাৰৱসুত্তৱণ্ণনা
২০৭. একাদসমে পচ্চেতীতি ইচ্ছতি পত্থেতি. সাধু, ভন্তেতি আযাচমানো আহ. থেৰস্স কিৰেস গিহিসহাযো, তস্মা থেৰো ‘‘অযং ৱৰাকো মং সহাযং লভিত্ৱাপি মিচ্ছাদিট্ঠিং গহেত্ৱা মা অপাযপূৰকো অহোসী’’তি আযাচতি. অপিচেস মহাপৰিৱাৰো, তস্মিং পসন্নে পঞ্চকুলসতানি অনুৱত্তিস্সন্তীতি মঞ্ঞমানোপি আযাচতি. অত্থৱসন্তি অত্থানিসংসং অত্থকাৰণং. পাপন্তি পাণাতিপাতাদিঅকুসলং. পৱাহেমীতি গলপ্পমাণং উদকং ওতৰিত্ৱা পৱাহেমি পলাপেমি. ধম্মোতি গাথা ৱুত্তত্থাৱ. একাদসমং.
১২. খোমদুস্সসুত্তৱণ্ণনা
২০৮. দ্ৱাদসমে খোমদুস্সং নামাতি খোমদুস্সানং উস্সন্নত্তা এৱংলদ্ধনামং. সভাযন্তি সালাযং. ফুসাযতীতি ফুসিতানি মুঞ্চতি ৱস্সতি. সত্থা কিৰ তং সভং উপসঙ্কমিতুকামো – ‘‘মযি এৱমেৱং উপসঙ্কমন্তে অফাসুকধাতুকং হোতি, একং কাৰণং পটিচ্চ উপসঙ্কমিস্সামী’’তি অধিট্ঠানৱসেন ৱুট্ঠিং উপ্পাদেসি. সভাধম্মন্তি সুখনিসিন্নে কিৰ অসঞ্চালেত্ৱা একপস্সেন পৱিসনং তেসং সভাধম্মো নাম, ন মহাজনং চালেত্ৱা উজুকমেৱ পৱিসনং. ভগৱা চ উজুকমেৱ আগচ্ছতি, তেন তে কুপিতা ভগৱন্তং হীড়েন্তা ‘‘কে চ মুণ্ডকা সমণকা, কে চ সভাধম্মং জানিস্সন্তী’’তি আহংসু. সন্তোতি পণ্ডিতা সপ্পুৰিসা. পহাযাতি এতে ৰাগাদযো জহিত্ৱা ৰাগাদিৱিনযায ধম্মং ভণন্তি, তস্মা তে সন্তো নামাতি. দ্ৱাদসমং.
উপাসকৱগ্গো দুতিযো.
ইতি সাৰত্থপ্পকাসিনিযা
সংযুত্তনিকায-অট্ঠকথায
ব্ৰাহ্মণসংযুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.