১০. বহুধীতৰসুত্তৱণ্ণনা

১৯৬. দসমে অঞ্ঞতৰস্মিং ৱনসণ্ডেতি পচ্চূসসমযে লোকং ওলোকেন্তো তস্স ব্ৰাহ্মণস্স অৰহত্তস্স উপনিস্সযং দিস্ৱা ‘‘গচ্ছামিস্স সঙ্গহং কৰিস্সামী’’তি গন্ত্ৱা তস্মিং ৱনসণ্ডে ৱিহৰতি. নট্ঠা হোন্তীতি কসিত্ৱা ৱিস্সট্ঠা অটৱিমুখা চৰমানা ব্ৰাহ্মণে ভুঞ্জিতুং গতে পলাতা হোন্তি. পল্লঙ্কন্তি সমন্ততো ঊৰুবদ্ধাসনং. আভুজিত্ৱাতি বন্ধিত্ৱা. উজুং কাযং পণিধাযাতি উপৰিমং সৰীৰং উজুকং ঠপেত্ৱা, অট্ঠাৰস পিট্ঠিকণ্টকে কোটিযা কোটিং পটিপাদেত্ৱা. পৰিমুখং সতিং উপট্ঠপেত্ৱাতি কম্মট্ঠানাভিমুখং সতিং ঠপযিত্ৱা, মুখসমীপে ৱা কত্ৱাতি অত্থো. তেনেৱ ৱিভঙ্গে ৱুত্তং – ‘‘অযং সতি উপট্ঠিতা হোতি সূপট্ঠিতা নাসিকগ্গে ৱা মুখনিমিত্তে ৱা, তেন ৱুচ্চতি পৰিমুখং সতিং উপট্ঠপেত্ৱা’’তি (ৱিভ. ৫৩৭). অথ ৱা ‘‘পৰীতি পৰিগ্গহট্ঠো. মুখন্তি নিয্যানট্ঠো. সতীতি উপট্ঠানট্ঠো. তেন ৱুচ্চতি পৰিমুখং সতিং উপট্ঠপেত্ৱা’’তি এৱং পটিসম্ভিদাযং (পটি. ম. ১.১৬৪) ৱুত্তনযেনপেত্থ অত্থো দট্ঠব্বো. তত্ৰাযং সঙ্খেপো – ‘‘পৰিগ্গহিতনিয্যানং সতিং কত্ৱা’’তি. এৱং নিসীদন্তো চ পন ছব্বণ্ণা ঘনবুদ্ধৰস্মিযো ৱিস্সজ্জেত্ৱা নিসীদি. উপসঙ্কমীতি দোমনস্সাভিভূতো আহিণ্ডন্তো, ‘‘সুখেন ৱতাযং সমণো নিসিন্নো’’তি চিন্তেত্ৱা উপসঙ্কমি.

অজ্জসট্ঠিং ন দিস্সন্তীতি অজ্জ ছদিৱসমত্তকা পট্ঠায ন দিস্সন্তি. পাপকাতি লামকা তিলখাণুকা. তেন কিৰ তিলখেত্তে ৱপিতে তদহেৱ দেৱো ৱস্সিত্ৱা তিলে পংসুম্হি ওসীদাপেসি, পুপ্ফং ৱা ফলং ৱা গহেতুং নাসক্খিংসু. যেপি ৱড্ঢিংসু, তেসং উপৰি পাণকা পতিত্ৱা পণ্ণানি খাদিংসু, একপণ্ণদুপণ্ণা খাণুকা অৱসিস্সিংসু. ব্ৰাহ্মণো খেত্তং ওলোকেতুং গতো তে দিস্ৱা – ‘‘ৱড্ঢিযা মে তিলা গহিতা, তেপি নট্ঠা’’তি দোমনস্সজাতো অহোসি, তং গহেত্ৱা ইমং গাথমাহ.

উস্সোড়্হিকাযাতি উস্সাহেন কণ্ণনঙ্গুট্ঠাদীনি উক্খিপিত্ৱা ৱিচৰন্তা উপ্পতন্তি. তস্স কিৰ অনুপুব্বেন ভোগেসু পৰিক্খীণেসু পক্খিপিতব্বস্স অভাৱেন তুচ্ছকোট্ঠা অহেসুং. তস্স ইতো চিতো চ সত্তহি ঘৰেহি আগতা মূসিকা তে তুচ্ছকোট্ঠে পৱিসিত্ৱা উয্যানকীড়ং কীড়ন্তা ৱিয নচ্চন্তি, তং গহেত্ৱা এৱমাহ.

উপ্পাটকেহি সঞ্ছন্নোতি উপ্পাটকপাণকেহি সঞ্ছন্নো. তস্স কিৰ ব্ৰাহ্মণস্স সযনত্থায সন্থতং তিণপণ্ণসন্থাৰং কোচি অন্তৰন্তৰা পটিজগ্গন্তো নত্থি. সো দিৱসং অৰঞ্ঞে কম্মং কত্ৱা সাযং আগন্ত্ৱা তস্মিং নিপজ্জতি. অথস্স উপ্পাটকপাণকা সৰীৰং একচ্ছন্নং কৰোন্তা খাদন্তি, তং গহেত্ৱা এৱমাহ.

ৱিধৱাতি মতপতিকা. যাৱ কিৰ তস্স ব্ৰাহ্মণস্স গেহে ৱিভৱমত্তা অহোসি, তাৱ তা ৱিধৱাপি হুত্ৱা পতিকুলেসু ৱসিতুং লভিংসু. যদা পন সো নিদ্ধনো জাতো, তদা তা ‘‘পিতুঘৰং গচ্ছথা’’তি সস্সুসসুৰাদীহি নিক্কড্ঢিতা ততো তস্সেৱ ঘৰং আগন্ত্ৱা ৱসন্তিযো ব্ৰাহ্মণস্স ভোজনকালে ‘‘গচ্ছথ অয্যকেন সদ্ধিং ভুঞ্জথা’’তি পুত্তে পেসেন্তি, তেহি পাতিযং হত্থেসু ওতাৰিতেসু ব্ৰাহ্মণো হত্থস্স ওকাসং ন লভতি. তং গহেত্ৱা ইমং গাথমাহ.

পিঙ্গলাতি কড়াৰপিঙ্গলা. তিলকাহতাতি কাড়সেতাদিৱণ্ণেহি তিলকেহি আহতগত্তা. সোত্তং পাদেন বোধেতীতি নিদ্দং ওক্কন্তং পাদেন পহৰিত্ৱা পবোধেতি. অযং কিৰ ব্ৰাহ্মণো মূসিকসদ্দেন উব্বাড়্হো উপ্পাটকেহি চ খজ্জমানো সব্বৰত্তিং নিদ্দং অলভিত্ৱা পচ্চূসকালে নিদ্দাযতি. অথ নং অক্খীসু নিম্মিলিতমত্তেস্ৱেৱ – ‘‘কিং কৰোসি, ব্ৰাহ্মণ, পচ্ছা চ পুব্বে চ গহিতস্স ইণস্স? ৱড্ঢি মত্থকং পত্তা, সত্ত ধীতৰো পোসেতব্বা. ইদানি ইণাযিকা আগন্ত্ৱা গেহং পৰিৱাৰেস্সন্তি, গচ্ছ কম্মং কৰোহী’’তি পাদেন পহৰিত্ৱা পবোধেতি. তং গহেত্ৱা ইমং গাথমাহ.

ইণাযিকাতি যেসং অনেন হত্থতো ইণং গহিতং. সো কিৰ কস্সচি হত্থতো একং কহাপণং কস্সচি দ্ৱে কস্সচি দস…পে… কস্সচি সতন্তি এৱং বহূনং হত্থতো ইণং অগ্গহেসি. তে দিৱা ব্ৰাহ্মণং অপস্সন্তা ‘‘গেহতো তং নিক্খন্তমেৱ গণ্হিস্সামা’’তি বলৱপচ্চূসে গন্ত্ৱা চোদেন্তি. তং গহেত্ৱা ইমং গাথমাহ.

ভগৱা তেন ব্ৰাহ্মণেন ইমাহি সত্তহি গাথাহি দুক্খে কথিতে ‘‘যং যং, ব্ৰাহ্মণ, তযা দুক্খং কথিতং, সব্বমেতং ময্হং নত্থী’’তি দস্সেন্তো পটিগাথাহি ব্ৰাহ্মণস্স ধম্মদেসনং ৱড্ঢেসি. ব্ৰাহ্মণো তা গাথা সুত্ৱা ভগৱতি পসন্নো সৰণেসু পতিট্ঠায পব্বজিত্ৱা অৰহত্তং পাপুণি. তং দস্সেতুং এৱং ৱুত্তে ভাৰদ্ৱাজগোত্তোতিআদি ৱুত্তং. তত্থ অলত্থাতি লভি.

তঞ্চ পন ব্ৰাহ্মণং ভগৱা পব্বাজেত্ৱা আদায জেতৱনং গন্ত্ৱা পুনদিৱসে তেন থেৰেন পচ্ছাসমণেন কোসলৰঞ্ঞো গেহদ্ৱাৰং অগমাসি. ৰাজা ‘‘সত্থা আগতো’’তি সুত্ৱা পাসাদা ওৰুয্হ ৱন্দিত্ৱা হত্থতো পত্তং গহেত্ৱা তথাগতং উপৰিপাসাদং আৰোপেত্ৱা ৱৰাসনে নিসীদাপেত্ৱা গন্ধোদকেন পাদে ধোৱিত্ৱা সতপাকতেলেন মক্খেত্ৱা যাগুং আহৰাপেত্ৱা ৰজতদণ্ডং সুৱণ্ণকটচ্ছুং গহেত্ৱা সত্থু উপনামেসি. সত্থা পত্তং পিদহি. ৰাজা তথাগতস্স পাদেসু পতিত্ৱা, ‘‘সচে মে, ভন্তে, দোসো অত্থি, খমথা’’তি আহ. নত্থি, মহাৰাজাতি. অথ কস্মা যাগুং ন গণ্হথাতি? পলিবোধো অত্থি, মহাৰাজাতি. কিং পন, ভন্তে, যাগুং অগণ্হন্তেহেৱ লভিতব্বো এস পলিবোধো, পটিবলো অহং পলিবোধং দাতুং, গণ্হথ, ভন্তেতি. সত্থা অগ্গহেসি. মহল্লকত্থেৰোপি দীঘৰত্তং ছাতো যাৱদত্থং যাগুং পিৱি. ৰাজা খাদনীযভোজনীযং দত্ৱা ভত্তকিচ্চাৱসানে ভগৱন্তং ৱন্দিত্ৱা আহ – ‘‘ভগৱা তুম্হে পৱেণিযা আগতে ওক্কাকৱংসে উপ্পজ্জিত্ৱা চক্কৱত্তিসিৰিং পহায পব্বজিত্ৱা লোকে অগ্গতং পত্তো, কো নাম, ভন্তে, তুম্হাকং পলিবোধো’’তি? মহাৰাজ, এতস্স মহল্লকত্থেৰস্স পলিবোধো অম্হাকং পলিবোধসদিসোৱাতি.

ৰাজা থেৰং ৱন্দিত্ৱা – ‘‘কো, ভন্তে, তুম্হাকং পলিবোধো’’তি পুচ্ছি? ইণপলিবোধো, মহাৰাজাতি. কিত্তকো, ভন্তেতি? গণেহি, মহাৰাজাতি. ৰঞ্ঞো ‘‘একং দ্ৱে সতং সহস্স’’ন্তি গণেন্তস্স অঙ্গুলিযো নপ্পহোন্তি. অথেকং পুৰিসং পক্কোসিত্ৱা, ‘‘গচ্ছ, ভণে, নগৰে ভেৰিং চৰাপেহি ‘সব্বে বহুধীতিকব্ৰাহ্মণস্স ইণাযিকা ৰাজঙ্গণে সন্নিপতন্তূ’’তি. মনুস্সা ভেৰিং সুত্ৱা সন্নিপতিংসু. ৰাজা তেসং হত্থতো পণ্ণানি আহৰাপেত্ৱা সব্বেসং অনূনং ধনমদাসি. তত্থ সুৱণ্ণমেৱ সতসহস্সগ্ঘনকং অহোসি. পুন ৰাজা পুচ্ছি – ‘‘অঞ্ঞোপি অত্থি, ভন্তে, পলিবোধো’’তি. ইণং নাম, মহাৰাজ, দত্ৱা মুচ্চিতুং সক্কা, এতা পন সত্ত দাৰিকা মহাপলিবোধা ময্হন্তি. ৰাজা যানানি পেসেত্ৱা তস্স ধীতৰো আহৰাপেত্ৱা অত্তনো ধীতৰো কত্ৱা তং তং কুলঘৰং পেসেত্ৱা, ‘‘অঞ্ঞোপি, ভন্তে, অত্থি পলিবোধো’’তি পুচ্ছি? ব্ৰাহ্মণী, মহাৰাজাতি. ৰাজা যানং পেসেত্ৱা, তস্স ব্ৰাহ্মণিং আহৰাপেত্ৱা, অয্যিকট্ঠানে ঠপেত্ৱা পুন পুচ্ছি – ‘‘অঞ্ঞোপি, ভন্তে, অত্থি পলিবোধো’’তি? নত্থি, মহাৰাজাতি ৱুত্তে ৰাজাপি চীৱৰদুস্সানি দাপেত্ৱা, ‘‘ভন্তে, মম সন্তকং তুম্হাকং ভিক্খুভাৱং জানাথা’’তি আহ. আম, মহাৰাজাতি. অথ নং ৰাজা আহ – ‘‘ভন্তে, চীৱৰপিণ্ডপাতাদযোপি সব্বে পচ্চযা অম্হাকং সন্তকা ভৱিস্সন্তি. তুম্হে তথাগতস্স মনং গহেত্ৱা সমণধম্মং কৰোথা’’তি. থেৰো তথেৱ অপ্পমত্তো সমণধম্মং কৰোন্তো নচিৰস্সেৱ আসৱক্খযং পত্তোতি. দসমং.

পঠমো ৱগ্গো.