১. অৰহন্তৱগ্গো

১. ধনঞ্জানীসুত্তৱণ্ণনা

১৮৭. ব্ৰাহ্মণসংযুত্তস্স পঠমে ধনঞ্জানীতি ধনঞ্জানিগোত্তা. উক্কট্ঠগোত্তা কিৰেসা. সেসব্ৰাহ্মণা কিৰ ব্ৰহ্মুনো মুখতো জাতা, ধনঞ্জানিগোত্তা মত্থকং ভিন্দিত্ৱা নিক্খন্তাতি তেসং লদ্ধি. উদানং উদানেসীতি কস্মা উদানেসি? সো কিৰ ব্ৰাহ্মণো মিচ্ছাদিট্ঠিকো ‘‘বুদ্ধো ধম্মো সঙ্ঘো’’তি ৱুত্তে কণ্ণে পিদহতি, থদ্ধো খদিৰখাণুসদিসো. ব্ৰাহ্মণী পন সোতাপন্না অৰিযসাৱিকা. ব্ৰাহ্মণো দানং দেন্তো পঞ্চসতানং ব্ৰাহ্মণানং অপ্পোদকং পাযাসং দেতি, ব্ৰাহ্মণী বুদ্ধপ্পমুখস্স সঙ্ঘস্স নানাৰসভোজনং. ব্ৰাহ্মণস্স দানদিৱসে ব্ৰাহ্মণী তস্স ৱসৱত্তিতায পহীনমচ্ছেৰতায চ সহত্থা পৰিৱিসতি. ব্ৰাহ্মণিযা পন দানদিৱসে ব্ৰাহ্মণো পাতোৱ ঘৰা নিক্খমিত্ৱা পলাযতি. অথেকদিৱসং ব্ৰাহ্মণো ব্ৰাহ্মণিযা সদ্ধিং অসম্মন্তেত্ৱা পঞ্চসতে ব্ৰাহ্মণে নিমন্তেত্ৱা ব্ৰাহ্মণিং আহ – ‘‘স্ৱে ভোতি অম্হাকং ঘৰে পঞ্চসতা ব্ৰাহ্মণা ভুঞ্জিস্সন্তী’’তি. মযা কিং কাতব্বং ব্ৰাহ্মণাতি? তযা অঞ্ঞং কিঞ্চি কাতব্বং নত্থি, সব্বং পচনপৰিৱেসনং অঞ্ঞে কৰিস্সন্তি. যং পন ত্ৱং ঠিতাপি নিসিন্নাপি খিপিত্ৱাপি উক্কাসিত্ৱাপি ‘‘নমো বুদ্ধস্সা’’তি তস্স মুণ্ডকস্স সমণকস্স নমক্কাৰং কৰোসি, তং স্ৱে একদিৱসমত্তং মা অকাসি. তং হি সুত্ৱা ব্ৰাহ্মণা অনত্তমনা হোন্তি, মা মং ব্ৰাহ্মণেহি ভিন্দসীতি. ত্ৱং ব্ৰাহ্মণেহি ৱা ভিজ্জ দেৱেহি ৱা, অহং পন সত্থাৰং অনুস্সৰিত্ৱা ন সক্কোমি অনমস্সমানা সণ্ঠাতুন্তি. ভোতি কুলসতিকে গামে গামদ্ৱাৰম্পি তাৱ পিদহিতুং ৱাযমন্তি, ত্ৱং দ্ৱীহঙ্গুলেহি পিদহিতব্বং মুখং ব্ৰাহ্মণানং ভোজনকালমত্তং পিদহিতুং ন সক্কোসীতি. এৱং পুনপ্পুনং কথেত্ৱাপি সো নিৱাৰেতুং অসক্কোন্তো উস্সীসকে ঠপিতং মণ্ডলগ্গখগ্গং গহেত্ৱা – ‘‘ভোতি সচে স্ৱে ব্ৰাহ্মণেসু নিসিন্নেসু তং মুণ্ডসমণকং নমস্সসি, ইমিনা তং খগ্গেন পাদতলতো পট্ঠায যাৱ কেসমত্থকা কড়ীৰং ৱিয কোট্টেত্ৱা ৰাসিং কৰিস্সামী’’তি ইমং গাথং অভাসি –

‘‘ইমিনা মণ্ডলগ্গেন, পাদতো যাৱ মত্থকা;

কড়ীৰমিৱ ছেজ্জামি, যদি মিচ্ছং ন কাহসি.

‘‘সচে বুদ্ধোতি ভণসি, সচে ধম্মোতি ভাসসি;

সচে সঙ্ঘোতি কিত্তেসি, জীৱন্তী মে নিৱেসনে’’তি.

অৰিযসাৱিকা পন পথৱী ৱিয দুপ্পকম্পা, সিনেৰু ৱিয দুপ্পৰিৱত্তিযা. সা তেন নং এৱমাহ –

‘‘সচে মে অঙ্গমঙ্গানি, কামং ছেজ্জসি ব্ৰাহ্মণ;

নেৱাহং ৱিৰমিস্সামি, বুদ্ধসেট্ঠস্স সাসনা.

‘‘নাহং ওক্কা ৱৰধৰা, সক্কা ৰোধযিতুং জিনা;

ধীতাহং বুদ্ধসেট্ঠস্স, ছিন্দ ৱা মং ৱধস্সু ৱা’’তি.

এৱং ধনঞ্জানিগজ্জিতং নাম গজ্জন্তী পঞ্চ গাথাসতানি অভাসি. ব্ৰাহ্মণো ব্ৰাহ্মণিং পৰামসিতুং ৱা পহৰিতুং ৱা অসক্কোন্তো ‘‘ভোতি যং তে ৰুচ্চতি, তং কৰোহী’’তি ৱত্ৱা খগ্গং সযনে খিপি. পুনদিৱসে গেহং হৰিতুপলিত্তং কাৰাপেত্ৱা লাজাপুণ্ণঘটমালাগন্ধাদীহি তত্থ তত্থ অলঙ্কাৰাপেত্ৱা পঞ্চন্নং ব্ৰাহ্মণসতানং নৱসপ্পিসক্খৰমধুযুত্তং অপ্পোদকপাযাসং পটিযাদাপেত্ৱা কালং আৰোচাপেসি.

ব্ৰাহ্মণীপি পাতোৱ গন্ধোদকেন সযং ন্হাযিত্ৱা সহস্সগ্ঘনকং অহতৱত্থং নিৱাসেত্ৱা পঞ্চসতগ্ঘনকং একংসং কত্ৱা সব্বালঙ্কাৰপটিমণ্ডিতা সুৱণ্ণকটচ্ছুং গহেত্ৱা ভত্তগ্গে ব্ৰাহ্মণে পৰিৱিসমানা তেহি সদ্ধিং একপন্তিযং নিসিন্নস্স তস্স ব্ৰাহ্মণস্স ভত্তং উপসংহৰন্তী দুন্নিক্খিত্তে দাৰুভণ্ডে পক্খলি. পক্খলনঘট্টনায দুক্খা ৱেদনা উপ্পজ্জি. তস্মিং সমযে দসবলং সৰি. সতিসম্পন্নতায পন পাযাসপাতিং অছড্ডেত্ৱা সণিকং ওতাৰেত্ৱা ভূমিযং সণ্ঠপেত্ৱা পঞ্চন্নং ব্ৰাহ্মণসতানং মজ্ঝে সিৰসি অঞ্জলিং ঠপেত্ৱা যেন ৱেড়ুৱনং, তেনঞ্জলিং পণামেত্ৱা ইমং উদানং উদানেসি.

তস্মিঞ্চ সমযে তেসু ব্ৰাহ্মণেসু কেচি ভুত্তা হোন্তি, কেচি ভুঞ্জমানা, কেচি হত্থে ওতাৰিতমত্তা, কেসঞ্চি ভোজনং পুৰতো ঠপিতমত্তং হোতি. তে তং সদ্দং সুত্ৱাৱ সিনেৰুমত্তেন মুগ্গৰেন সীসে পহটা ৱিয কণ্ণেসু সূলেন ৱিদ্ধা ৱিয দুক্খদোমনস্সং পটিসংৱেদিযমানা ‘‘ইমিনা অঞ্ঞলদ্ধিকেন মযং ঘৰং পৱেসিতা’’তি কুজ্ঝিত্ৱা হত্থে পিণ্ডং ছড্ডেত্ৱা মুখেন গহিতং নিট্ঠুভিত্ৱা ধনুং দিস্ৱা কাকা ৱিয ব্ৰাহ্মণং অক্কোসমানা দিসাৱিদিসা পক্কমিংসু. ব্ৰাহ্মণো এৱং ভিজ্জিত্ৱা গচ্ছন্তে ব্ৰাহ্মণে দিস্ৱা ব্ৰাহ্মণিং সীসতো পট্ঠায ওলোকেত্ৱা, ‘‘ইদমেৱ ভযং সম্পস্সমানা মযং হিয্যো পট্ঠায ভোতিং যাচন্তা ন লভিম্হা’’তি নানপ্পকাৰেহি ব্ৰাহ্মণিং অক্কোসিত্ৱা, এতং ‘‘এৱমেৱং পনা’’তিআদিৱচনং অৱোচ.

উপসঙ্কমীতি ‘‘সমণো গোতমো গামনিগমৰট্ঠপূজিতো, ন সক্কা গন্ত্ৱা যং ৱা তং ৱা ৱত্ৱা সন্তজ্জেতুং, একমেৱ নং পঞ্হং পুচ্ছিস্সামী’’তি গচ্ছন্তোৱ ‘‘কিংসু ছেত্ৱা’’তি গাথং অভিসঙ্খৰিত্ৱা – ‘‘সচে ‘অসুকস্স নাম ৱধং ৰোচেমী’তি ৱক্খতি, অথ নং ‘যে তুয্হং ন ৰুচ্চন্তি, তে মাৰেতুকামোসি, লোকৱধায উপ্পন্নো, কিং তুয্হং সমণভাৱেনা’তি? নিগ্গহেস্সামি. সচে ‘ন কস্সচি ৱধং ৰোচেমী’তি ৱক্খতি, অথ নং ‘ত্ৱং ৰাগাদীনম্পি ৱধং ন ইচ্ছসি. কস্মা সমণো হুত্ৱা আহিণ্ডসী’তি? নিগ্গহেস্সামী. ইতি ইমং উভতোকোটিকং পঞ্হং সমণো গোতমো নেৱ গিলিতুং ন উগ্গিলিতুং সক্খিস্সতী’’তি চিন্তেত্ৱা উপসঙ্কমি. সম্মোদীতি অত্তনো পণ্ডিততায কুদ্ধভাৱং অদস্সেত্ৱা মধুৰকথং কথেন্তো সম্মোদি. পঞ্হো দেৱতাসংযুত্তে কথিতো. সেসম্পি হেট্ঠা ৱিত্থাৰিতমেৱাতি. পঠমং.

২. অক্কোসসুত্তৱণ্ণনা

১৮৮. দুতিযে অক্কোসকভাৰদ্ৱাজোতি ভাৰদ্ৱাজোৱ সো, পঞ্চমত্তেহি পন গাথা সতেহি তথাগতং অক্কোসন্তো আগতোতি. ‘‘অক্কোসকভাৰদ্ৱাজো’’তি তস্স সঙ্গীতিকাৰেহি নামং গহিতং. কুপিতো অনত্তমনোতি ‘‘সমণেন গোতমেন ময্হং জেট্ঠকভাতৰং পব্বাজেন্তেন জানি কতা, পক্খো ভিন্নো’’তি কোধেন কুপিতো দোমনস্সেন চ অনত্তমনো হুত্ৱাতি অত্থো. অক্কোসতীতি ‘‘চোৰোসি, বালোসি, মূড়্হোসি, থেনোসি, ওট্ঠোসি, মেণ্ডোসি, গোণোসি, গদ্ৰভোসি, তিৰচ্ছানগতোসি, নেৰযিকোসী’’তি দসহি অক্কোসৱত্থূহি অক্কোসতি. পৰিভাসতীতি ‘‘হোতু মুণ্ডকসমণক, ‘অদণ্ডো অহ’ন্তি কৰোসি, ইদানি তে ৰাজকুলং গন্ত্ৱা দণ্ডং আৰোপেস্সামী’’তিআদীনি ৱদন্তো পৰিভাসতি নাম.

সম্ভুঞ্জতীতি একতো ভুঞ্জতি. ৱীতিহৰতীতি কতস্স পটিকাৰং কৰোতি. ভগৱন্তং খো, গোতমন্তি কস্মা এৱমাহ? ‘‘তৱেৱেতং, ব্ৰাহ্মণ, তৱেৱেতং, ব্ৰাহ্মণা’’তি কিৰস্স সুত্ৱা. ‘‘ইসযো নাম কুপিতা সপনং দেন্তি কিসৱচ্ছাদযো ৱিযা’’তি অনুস্সৱৱসেন ‘‘সপতি মং মঞ্ঞে সমণো গোতমো’’তি ভযং উপ্পজ্জি. তস্মা এৱমাহ.

দন্তস্সাতি নিব্বিসেৱনস্স. তাদিনোতি তাদিলক্খণং পত্তস্স. তস্সেৱ তেন পাপিযোতি তস্সেৱ পুগ্গলস্স তেন কোধেন পাপং হোতি. সতো উপসম্মতীতি সতিযা সমন্নাগতো হুত্ৱা অধিৱাসেতি. উভিন্নং তিকিচ্ছন্তানন্তি উভিন্নং তিকিচ্ছন্তং. অযমেৱ ৱা পাঠো. যো পুগ্গলো সতো উপসম্মতি, উভিন্নমত্থং চৰতি তিকিচ্ছতি সাধেতি, তং পুগ্গলং জনা বালোতি মঞ্ঞন্তি. কীদিসা জনা? যে ধম্মস্স অকোৱিদা. ধম্মস্সাতি পঞ্চক্খন্ধধম্মস্স ৱা চতুসচ্চধম্মস্স ৱা. অকোৱিদাতি তস্মিং ধম্মে অকুসলা অন্ধবালপুথুজ্জনা. দুতিযং.

৩. অসুৰিন্দকসুত্তৱণ্ণনা

১৮৯. ততিযে অসুৰিন্দকভাৰদ্ৱাজোতি অক্কোসকভাৰদ্ৱাজস্স কনিট্ঠো. কুপিতোতি তেনেৱ কাৰণেন কুদ্ধো. জযঞ্চেৱস্স তং হোতীতি অস্সেৱ তং জযং হোতি, সো জযো হোতীতি অত্থো. কতমস্সাতি? যা তিতিক্খা ৱিজানতো অধিৱাসনায গুণং ৱিজানন্তস্স তিতিক্খা অধিৱাসনা, অযং তস্স ৱিজানতোৱ জযো. বালো পন ফৰুসং ভণন্তো ‘‘ময্হং জযো’’তি কেৱলং জযং মঞ্ঞতি. ততিযং.

৪. বিলঙ্গীকসুত্তৱণ্ণনা

১৯০. চতুত্থে বিলঙ্গিকভাৰদ্ৱাজোতি ভাৰদ্ৱাজোৱ সো, নানপ্পকাৰং পন সুদ্ধঞ্চ সম্ভাৰযুত্তঞ্চ কঞ্জিকং কাৰেত্ৱা ৱিক্কিণাপেন্তো বহুধনং সঙ্খৰীতি ‘‘বিলঙ্গিকভাৰদ্ৱাজো’’তি তস্স সঙ্গীতিকাৰেহি নামং গহিতং. তুণ্হীভূতোতি ‘‘তযো মে জেট্ঠকভাতৰো ইমিনা পব্বাজিতা’’তি অতিৱিয কুদ্ধো কিঞ্চি ৱত্তুং অসক্কোন্তো তুণ্হীভূতো অট্ঠাসি. গাথা পন দেৱতাসংযুত্তে কথিতাৱ. চতুত্থং.

৫. অহিংসকসুত্তৱণ্ণনা

১৯১. পঞ্চমে অহিংসকভাৰদ্ৱাজোতি ভাৰদ্ৱাজোৱেস, অহিংসকপঞ্হং পন পুচ্ছি, তেনস্সেতং সঙ্গীতিকাৰেহি নামং গহিতং. নামেন ৱা এস অহিংসকো, গোত্তেন ভাৰদ্ৱাজো. অহিংসকাহন্তি অহিংসকো অহং, ইতি মে ভৱং গোতমো জানাতূতি আহ. তথা চস্সাতি তথা চে অস্স, ভৱেয্যাসীতি অত্থো. ন হিংসতীতি ন ৱিহেঠেতি ন দুক্খাপেতি. পঞ্চমং.

৬. জটাসুত্তৱণ্ণনা

১৯২. ছট্ঠে জটাভাৰদ্ৱাজোতি ভাৰদ্ৱাজোৱেস, জটাপঞ্হস্স পন পুচ্ছিতত্তা সঙ্গীতিকাৰেহি এৱং ৱুত্তো. সেসং দেৱতাসংযুত্তে কথিতমেৱ. ছট্ঠং.

৭. সুদ্ধিকসুত্তৱণ্ণনা

১৯৩. সত্তমে সুদ্ধিকভাৰদ্ৱাজোতি অযম্পি ভাৰদ্ৱাজোৱ, সুদ্ধিকপঞ্হস্স পন পুচ্ছিতত্তা সঙ্গীতিকাৰেহি এৱং ৱুত্তো. সীলৱাপি তপোকৰন্তি সীলসম্পন্নোপি তপোকম্মং কৰোন্তো. ৱিজ্জাচৰণসম্পন্নোতি এত্থ ৱিজ্জাতি তযো ৱেদা. চৰণন্তি গোত্তচৰণং. সো সুজ্ঝতি ন অঞ্ঞা ইতৰা পজাতি সো তেৱিজ্জো ব্ৰাহ্মণো সুজ্ঝতি, অযং পন অঞ্ঞা নামিকা পজা ন সুজ্ঝতীতি ৱদতি. বহুম্পি পলপং জপ্পন্তি বহুম্পি পলপং জপ্পন্তো, ‘‘ব্ৰাহ্মণোৱ সুজ্ঝতী’’তি এৱং ৱচনসহস্সম্পি ভণন্তোতি অত্থো. অন্তোকসম্বূতি অন্তো কিলেসপূতিসভাৱেন পূতিকো. সংকিলিট্ঠোতি কিলিট্ঠেহি কাযকম্মাদীহি সমন্নাগতো. সত্তমং.

৮. অগ্গিকসুত্তৱণ্ণনা

১৯৪. অট্ঠমে অগ্গিকভাৰদ্ৱাজোতি অযম্পি ভাৰদ্ৱাজোৱ, অগ্গি পৰিচৰণৱসেন পনস্স সঙ্গীতিকাৰেহি এতং নামং গহিতং. সন্নিহিতো হোতীতি সংযোজিতো হোতি. অট্ঠাসীতি কস্মা তত্থ অট্ঠাসি? ভগৱা কিৰ পচ্চূসসমযে লোকং ওলোকেন্তো ইমং ব্ৰাহ্মণং দিস্ৱা চিন্তেসি – ‘‘অযং ব্ৰাহ্মণো এৱৰূপং অগ্গপাযাসং গহেত্ৱা ‘মহাব্ৰহ্মানং ভোজেমী’তি অগ্গিম্হি ঝাপেন্তো অফলং কৰোতি অপাযমগ্গং ওক্কমতি, ইমং লদ্ধিং অৱিস্সজ্জন্তো অপাযপূৰকোৱ ভৱিস্সতি, গচ্ছামিস্স ধম্মদেসনায, মিচ্ছাদিট্ঠিং ভিন্দিত্ৱা পব্বাজেত্ৱা চত্তাৰো মগ্গে চেৱ চত্তাৰি চ ফলানি দেমী’’তি, তস্মা পুব্বণ্হসমযে ৰাজগহং পৱিসিত্ৱা তত্থ অট্ঠাসি.

তীহি ৱিজ্জাহীতি তীহি ৱেদেহি. জাতিমাতি যাৱ সত্তমা পিতামহযুগা পৰিসুদ্ধায জাতিযা সমন্নাগতো. সুতৱা বহূতি বহু নানপ্পকাৰে গন্থে সুতৱা. সোমং ভুঞ্জেয্যাতি সো তেৱিজ্জো ব্ৰাহ্মণো ইমং পাযাসং ভুঞ্জিতুং যুত্তো, তুম্হাকং পনেস পাযাসো অযুত্তোতি ৱদতি.

ৱেদীতি পুব্বেনিৱাসঞাণেন জানি পটিৱিজ্ঝি. সগ্গাপাযন্তি দিব্বেন চক্খুনা সগ্গম্পি অপাযম্পি পস্সতি. জাতিক্খযন্তি অৰহত্তং. অভিঞ্ঞাৱোসিতোতি জানিত্ৱা ৱোসিতৱোসানো. ব্ৰাহ্মণো ভৱন্তি অৱীচিতো যাৱ ভৱগ্গা ভোতা গোতমেন সদিসো জাতিসম্পন্নো খীণাসৱব্ৰাহ্মণো নত্থি, ভৱংযেৱ ব্ৰাহ্মণোতি.

এৱঞ্চ পন ৱত্ৱা সুৱণ্ণপাতিং পূৰেত্ৱা দসবলস্স পাযাসং উপনামেসি. সত্থা উপ্পত্তিং দীপেত্ৱা ভোজনং পটিক্খিপন্তো গাথাভিগীতং মেতিআদিমাহ. তত্থ গাথাভিগীতন্তি গাথাহি অভিগীতং. অভোজনেয্যন্তি অভুঞ্জিতব্বং. ইদং ৱুত্তং হোতি – ত্ৱং, ব্ৰাহ্মণ, ময্হং এত্তকং কালং ভিক্খাচাৰৱত্তেন ঠিতস্স কটচ্ছুমত্তম্পি দাতুং নাসক্খি, ইদানি পন মযা তুয্হং কিলঞ্জম্হি তিলে ৱিত্থাৰেন্তেন ৱিয সব্বে বুদ্ধগুণা পকাসিতা, ইতি গাযনেন গাযিত্ৱা লদ্ধং ৱিয ইদং ভোজনং হোতি, তস্মা ইদং গাথাভিগীতং মে অভোজনেয্যন্তি. সম্পস্সতং, ব্ৰাহ্মণ, নেস ধম্মোতি, ব্ৰাহ্মণ, অত্থঞ্চ ধম্মঞ্চ সম্পস্সন্তানং ‘‘এৱৰূপং ভোজনং ভুঞ্জিতব্ব’’ন্তি এস ধম্মো ন হোতি. সুধাভোজনম্পি গাথাভিগীতং পনুদন্তি বুদ্ধা, গাথাহি গাযিত্ৱা লদ্ধং বুদ্ধা নীহৰন্তিযেৱ. ধম্মে সতি, ব্ৰাহ্মণ, ৱুত্তিৰেসাতি, ব্ৰাহ্মণ, ধম্মে সতি ধম্মং অপেক্খিত্ৱা ধম্মে পতিট্ঠায জীৱিতং কপ্পেন্তানং এসা ৱুত্তি অযং আজীৱো – এৱৰূপং নীহৰিত্ৱা ধম্মলদ্ধমেৱ ভুঞ্জিতব্বন্তি.

অথ ব্ৰাহ্মণো চিন্তেসি – অহং পুব্বে সমণস্স গোতমস্স গুণে ৱা অগুণে ৱা ন জানামি. ইদানি পনস্সাহং গুণে ঞত্ৱা মম গেহে অসীতিকোটিমত্তং ধনং সাসনে ৱিপ্পকিৰিতুকামো জাতো, অযঞ্চ ‘‘মযা দিন্নপচ্চযা অকপ্পিযা’’তি ৱদতি. অপ্পটিগ্গয্হো অহং সমণেন গোতমেনাতি. অথ ভগৱা সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণং পেসেত্ৱা তস্স চিত্তাচাৰং ৱীমংসন্তো, ‘‘অযং সব্বেপি অত্তনা দিন্নপচ্চযে ‘অকপ্পিযা’তি সল্লক্খেতি. যং হি ভোজনং আৰব্ভ কথা উপ্পন্না, এতদেৱ ন ৱট্টতি, সেসা নিদ্দোসা’’তি ব্ৰাহ্মণস্স চতুন্নং পচ্চযানং দানদ্ৱাৰং দস্সেন্তো অঞ্ঞেন চাতিআদিমাহ. তত্থ কুক্কুচ্চৱূপসন্তন্তি হত্থকুক্কুচ্চাদীনং ৱসেন ৱূপসন্তকুক্কুচ্চং. অন্নেন পানেনাতি দেসনামত্তমেতং. অযং পনত্থো – অঞ্ঞেহি তযা ‘‘পৰিচ্চজিস্সামী’’তি সল্লক্খিতেহি চীৱৰাদীহি পচ্চযেহি উপট্ঠহস্সু. খেত্তং হি তং পুঞ্ঞপেক্খস্স হোতীতি এতং তথাগতসাসনং নাম পুঞ্ঞপেক্খস্স পুঞ্ঞত্থিকস্স তুয্হং অপ্পেপি বীজে বহুসস্সফলদাযকং সুখেত্তং ৱিয পটিযত্তং হোতি. অট্ঠমং.

৯. সুন্দৰিকসুত্তৱণ্ণনা

১৯৫. নৱমে সুন্দৰিকভাৰদ্ৱাজোতি সুন্দৰিকায নদিযা তীৰে অগ্গিজুহণেন এৱংলদ্ধনামো. সুন্দৰিকাযাতি এৱংনামিকায নদিযা. অগ্গিং জুহতীতি আহুতিং পক্খিপনেন জালেতি. অগ্গিহুত্তং পৰিচৰতীতি অগ্যাযতনং সম্মজ্জনুপলেপনবলিকম্মাদিনা পযিৰুপাসতি. কো নু খো ইমং হব্যসেসং ভুঞ্জেয্যাতি সো কিৰ ব্ৰাহ্মণো অগ্গিম্হি হুতাৱসেসং পাযাসং দিস্ৱা চিন্তেসি – ‘‘অগ্গিম্হি তাৱ পক্খিত্তপাযাসো মহাব্ৰহ্মুনা ভুত্তো, অযং পন অৱসেসো অত্থি, তং যদি ব্ৰহ্মুনো মুখতো জাতস্স ব্ৰাহ্মণস্স দদেয্যং, এৱং মে পিতৰা সহ পুত্তোপি সন্তপ্পিতো ভৱেয্য, সুৱিসোধিতো চস্স ব্ৰহ্মলোকগামিমগ্গো’’তি. সো ব্ৰাহ্মণস্স দস্সনত্থং উট্ঠাযাসনা চতুদ্দিসা অনুৱিলোকেসি, ‘‘কো নু খো ইমং হব্যসেসং ভুঞ্জেয্যা’’তি?

ৰুক্খমূলেতি তস্মিং ৱনসণ্ডে জেট্ঠকৰুক্খস্স মূলে. সসীসং পাৰুতং নিসিন্নন্তি সহ সীসেন পাৰুতকাযং নিসিন্নং. কস্মা পন ভগৱা তত্থ নিসীদি? ভগৱা কিৰ পচ্চূসসমযে লোকং ওলোকেন্তো ইমং ব্ৰাহ্মণং দিস্ৱা চিন্তেসি – অযং ব্ৰাহ্মণো এৱৰূপং অগ্গপাযাসং গহেত্ৱা ‘‘মহাব্ৰহ্মানং ভোজেমী’’তি অগ্গিম্হি ঝাপেন্তো অফলং কৰোতি…পে… চত্তাৰো মগ্গে চেৱ চত্তাৰি চ ফলানি দেমীতি. তস্মা কালস্সেৱ ৱুট্ঠায সৰীৰপটিজগ্গনং কত্ৱা পত্তচীৱৰং আদায গন্ত্ৱা ৱুত্তনযেন তস্মিং ৰুক্খমূলে নিসীদি. অথ কস্মা সসীসং পাৰুপীতি? হিমপাতস্স চ সীতৱাতস্স চ পটিবাহণত্থং, পটিবলোৱ এতং তথাগতো অধিৱাসেতুং. সচে পন অপাৰুপিত্ৱা নিসীদেয্য, ব্ৰাহ্মণো দূৰতোৱ সঞ্জানিত্ৱা নিৱত্তেয্য, এৱং সতি কথা নপ্পৱত্তেয্য. ইতি ভগৱা – ‘‘ব্ৰাহ্মণে আগতে সীসং ৱিৱৰিস্সামি, অথ মং সো দিস্ৱা কথং পৱত্তেস্সতি, তস্সাহং কথানুসাৰেন ধম্মং দেসেস্সামী’’তি কথাপৱত্তনত্থং এৱমকাসি.

উপসঙ্কমীতি ব্ৰাহ্মণো – ‘‘অযং সসীসং পাৰুপিত্ৱা সব্বৰত্তিং পধানমনুযুত্তো. ইমস্স দক্খিণোদকং দত্ৱা ইমং হব্যসেসং দস্সামী’’তি, ব্ৰাহ্মণসঞ্ঞী হুত্ৱা উপসঙ্কমি. মুণ্ডো অযং ভৱং, মুণ্ডকো অযং ভৱন্তি সীসে ৱিৱৰিতমত্তে নীচকেসন্তং দিস্ৱা ‘‘মুণ্ডো’’তি আহ. ততো সুট্ঠুতৰং ওলোকেন্তো পৱত্তমত্তম্পি সিখং অদিস্ৱা হীড়েন্তো ‘‘মুণ্ডকো’’তি আহ. ততোৱাতি যত্থ ঠিতো অদ্দস, তম্হাৱ পদেসা. মুণ্ডাপি হীতি কেনচি কাৰণেন মুণ্ডিতসীসাপি হোন্তি.

মা জাতিং পুচ্ছাতি যদি দানস্স মহপ্ফলতং পচ্চাসীসসি, জাতিং মা পুচ্ছ. অকাৰণং হি দক্খিণেয্যভাৱস্স জাতি. চৰণঞ্চ পুচ্ছাতি অপিচ খো সীলাদিগুণভেদং চৰণং পুচ্ছ. এতং হি দক্খিণেয্যভাৱস্স কাৰণং. ইদানিস্স তমত্থং ৱিভাৱেন্তো কট্ঠা হৱে জাযতি জাতৱেদোতিআদিমাহ. তত্ৰাযং অধিপ্পাযো – ইধ কট্ঠা অগ্গি জাযতি, ন চ সো সালাদিকট্ঠা জাতোৱ অগ্গিকিচ্চং কৰোতি, সাপান-দোণিআদিকট্ঠা জাতো ন কৰোতি, অত্তনো পন অচ্চিযাদিগুণসম্পত্তিযা যতো ৱা ততো ৱা জাতো কৰোতিযেৱ. এৱং ন ব্ৰাহ্মণকুলাদীসু জাতোৱ দক্খিণেয্যো হোতি, চণ্ডালকুলাদীসু জাতো ন হোতি, অপিচ খো নীচকুলিনোপি উচ্চকুলিনোপি খীণাসৱ-মুনি ধিতিমা হিৰীনিসেধো আজানীযো হোতি. ইমায ধিতিহিৰিপমোক্খায গুণসম্পত্তিযা জাতিমা উত্তমদক্খিণেয্যো হোতি. সো হি ধিতিযা গুণে ধাৰেতি, হিৰিযা দোসে নিসেধেতীতি. অপিচেত্থ মুনীতি মোনধম্মেন সমন্নাগতো. ধিতিমাতি ৱীৰিযৱা. আজানীযোতি কাৰণাকাৰণজাননকো. হিৰীনিসেধোতি হিৰিযা পাপানি নিসেধেত্ৱা ঠিতো.

সচ্চেন দন্তোতি পৰমত্থসচ্চেন দন্তো. দমসা উপেতোতি ইন্দ্ৰিযদমেন উপেতো. ৱেদন্তগূতি চতুন্নং মগ্গৱেদানং অন্তং, চতূহি ৱা মগ্গৱেদেহি কিলেসানং অন্তং গতো. ৱুসিতব্ৰহ্মচৰিযোতি মগ্গব্ৰহ্মচৰিযৱাসং ৱুত্থো. যঞ্ঞোপনীতোতি উপনীতযঞ্ঞো পটিযাদিতযঞ্ঞো চ. তমুপৱ্হযেথাতি যেন যঞ্ঞো পটিযাদিতো, সো তং পৰমত্থব্ৰাহ্মণং অৱ্হযেয্য. ‘‘ইন্দমৱ্হযাম, সোমমৱ্হযাম, ৱৰুণমৱ্হযাম, ঈসানমৱ্হযাম, যামমৱ্হযামা’’তি ইদং পন অৱ্হানং নিৰত্থকং. কালেনাতি অৱ্হযন্তো চ ‘‘কালো, ভন্তে, নিট্ঠিতং ভত্ত’’ন্তি অন্তোমজ্ঝন্হিককালেযেৱ তং উপৱ্হযেয্য. সো জুহতি দক্খিণেয্যেতি যো এৱং কালে খীণাসৱং আমন্তেত্ৱা তত্থ চতুপচ্চযদক্খিণং পতিট্ঠপেতি, সো দক্খিণেয্যে জুহতি নাম, ন অচেতনে অগ্গিম্হি পক্খিপন্তো.

ইতি ব্ৰাহ্মণো ভগৱতো কথং সুণন্তো পসীদিত্ৱা ইদানি অত্তনো পসাদং আৱিকৰোন্তো অদ্ধা সুযিট্ঠন্তিআদিমাহ. তস্সত্থো – অদ্ধা মম যিদং ইদানি সুযিট্ঠঞ্চ সুহুতঞ্চ ভৱিস্সতি, পুব্বে পন অগ্গিম্হি ঝাপিতং নিৰত্থকং অহোসীতি. অঞ্ঞো জনোতি ‘‘অহং ব্ৰাহ্মণো, অহং ব্ৰাহ্মণো’’তি ৱদন্তো অন্ধবালপুথুজ্জনো. হব্যসেসন্তি হুতসেসং. ভুঞ্জতু ভৱন্তিআদি পুৰিমসুত্তে ৱুত্তনযেনেৱ ৱেদিতব্বং.

ন খ্ৱাহন্তি ন খো অহং. কস্মা পনেৱমাহাতি? তস্মিং কিৰ ভোজনে উপহটমত্তেৱ ‘‘সত্থা ভুঞ্জিস্সতী’’তি সঞ্ঞায চতূসু মহাদীপেসু দ্ৱীসু পৰিত্তদীপসহস্সেসু দেৱতা পুপ্ফফলাদীনি চেৱ সপ্পিনৱনীততেলমধুফাণিতাদীনি চ আদায মধুপটলং পীড়েত্ৱা মধুং গণ্হন্তিযো ৱিয দিব্বানুভাৱেন নিব্বত্তিতোজমেৱ গহেত্ৱা পক্খিপিংসু. তেন তং সুখুমত্তং গতং, মনুস্সানঞ্চ ওড়াৰিকং ৱত্থূতি তেসং তাৱ ওড়াৰিকৱত্থুতায সম্মা পৰিণামং ন গচ্ছতি. গোযূসে পন তিলবীজানি পক্খিপিত্ৱা পক্কত্তা ওড়াৰিকমিস্সকং জাতং, দেৱানঞ্চ সুখুমং ৱত্থূতি তেসং সুখুমৱত্থুতায সম্মা পৰিণামং ন গচ্ছতি. সুক্খৱিপস্সকখীণাসৱস্সাপি কুচ্ছিযং ন পৰিণমতি. অট্ঠসমাপত্তিলাভীখীণাসৱস্স পন সমাপত্তিবলেন পৰিণামেয্য. ভগৱতো পন পাকতিকেনেৱ কম্মজতেজেন পৰিণামেয্য.

অপ্পহৰিতেতি অহৰিতে. সচে হি হৰিতেসু তিণেসু পক্খিপেয্য, সিনিদ্ধপাযাসেন তিণানি পূতীনি ভৱেয্যুং. বুদ্ধা চ ভূতগামসিক্খাপদং ন ৱীতিক্কমন্তি, তস্মা এৱমাহ. যত্থ পন গলপ্পমাণানি মহাতিণানি, তাদিসে ঠানে পক্খিপিতুং ৱট্টতি. অপ্পাণকেতি সপ্পাণকস্মিং হি পৰিত্তকে উদকে পক্খিত্তে পাণকা মৰন্তি, তস্মা এৱমাহ. যং পন গম্ভীৰং মহাউদকং হোতি, পাতিসতেপি পাতিসহস্সেপি পক্খিত্তে ন আলুড়তি, তথাৰূপে উদকে ৱট্টতি. ওপিলাপেসীতি সুৱণ্ণপাতিযা সদ্ধিংযেৱ নিমুজ্জাপেসি. চিচ্চিটাযতি চিটিচিটাযতীতি এৱৰূপং সদ্দং কৰোতি. কিং পনেস পাযাসস্স আনুভাৱো, উদাহু তথাগতস্সাতি? তথাগতস্স. অযং হি ব্ৰাহ্মণো তং পাযাসং ওপিলাপেত্ৱা উম্মগ্গং আৰুয্হ সত্থু সন্তিকং অনাগন্ত্ৱাৱ গচ্ছেয্য, অথ ভগৱা – ‘‘এত্তকং অচ্ছৰিযং দিস্ৱা মম সন্তিকং আগমিস্সতি. অথস্সাহং ধম্মদেসনায মিচ্ছাদিট্ঠিগহণং ভিন্দিত্ৱা সাসনে ওতাৰেত্ৱা অমতপানং পাযেস্সামী’’তি অধিট্ঠানবলেন এৱমকাসি.

দাৰু সমাদহানোতি দাৰুং ঝাপযমানো. বহিদ্ধা হি এতন্তি এতং দাৰুজ্ঝাপনং নাম অৰিযধম্মতো বহিদ্ধা. যদি এতেন সুদ্ধি ভৱেয্য, যে দৱডাহকাদযো বহূনি দাৰূনি ঝাপেন্তি, তে পঠমতৰং সুজ্ঝেয্যুং. কুসলাতি খন্ধাদীসু কুসলা. অজ্ঝত্তমেৱুজ্জলযামি জোতিন্তি নিযকজ্ঝত্তে অত্তনো সন্তানস্মিংযেৱ ঞাণজোতিং জালেমি. নিচ্চগ্গিনীতি আৱজ্জনপটিবদ্ধেন সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণেন নিচ্চং পজ্জলিতগ্গি. নিচ্চসমাহিতত্তোতি নিচ্চং সম্মা ঠপিতচিত্তো. ব্ৰহ্মচৰিযং চৰামীতি বোধিমণ্ডে চৰিতং ব্ৰহ্মচৰিযং গহেত্ৱা এৱং ৱদতি.

মানো হি তে, ব্ৰাহ্মণ, খাৰিভাৰোতি যথা খাৰিভাৰো খন্ধেন ৱয্হমানো উপৰি ঠিতোপি অক্কন্তক্কন্তট্ঠানে পথৱিযা সদ্ধিং ফুসেতি, এৱমেৱ জাতিগোত্তকুলাদীনি মানৱত্থূনি নিস্সায উস্সাপিতো মানোপি তত্থ তত্থ ইস্সং উপ্পাদেন্তো চতূসু অপাযেসু সংসীদাপেতি. তেনাহ ‘‘মানো হি তে, ব্ৰাহ্মণ, খাৰিভাৰো’’তি. কোধো ধূমোতি তৱ ঞাণগ্গিস্স উপক্কিলেসট্ঠেন কোধো ধুমো. তেন হি তে উপক্কিলিট্ঠো ঞাণগ্গি ন ৱিৰোচতি. ভস্মনি মোসৱজ্জন্তি নিৰোজট্ঠেন মুসাৱাদো ছাৰিকা নাম. যথা হি ছাৰিকায পটিচ্ছন্নো অগ্গি ন জোতেতি, এৱং তে মুসাৱাদেন পটিচ্ছন্নং ঞাণন্তি দস্সেতি. জিৱ্হা সুজাতি যথা তুয্হং সুৱণ্ণৰজতলোহকট্ঠমত্তিকাসু অঞ্ঞতৰমযা যাগযজনত্থায সুজা হোতি, এৱং ময্হং ধম্মযাগং যজনত্থায পহূতজিৱ্হা সুজাতি ৱদতি. হদযং জোতিট্ঠানন্তি যথা তুয্হং নদীতীৰে জোতিট্ঠানং, এৱং ময্হং ধম্মযাগস্স যজনট্ঠানত্থেন সত্তানং হদযং জোতিট্ঠানং. অত্তাতি চিত্তং.

ধম্মো ৰহদোতি যথা ত্ৱং অগ্গিং পৰিচৰিত্ৱা ধূমছাৰিকসেদকিলিট্ঠসৰীৰো সুন্দৰিকং নদিং ওতৰিত্ৱা ন্হাযসি, এৱং ময্হং সুন্দৰিকাসদিসেন বাহিৰেন ৰহদেন অত্থো নত্থি, অট্ঠঙ্গিকমগ্গধম্মো পন ময্হং ৰহদো, তত্ৰাহং পাণসতম্পি পাণসহস্সম্পি চতুৰাসীতিপাণসহস্সানিপি একপ্পহাৰেন ন্হাপেমি. সীলতিত্থোতি তস্স পন মে ধম্মৰহদস্স চতুপাৰিসুদ্ধিসীলং তিত্থন্তি দস্সেতি. অনাৱিলোতি যথা তুয্হং সুন্দৰিকা নদী চতূহি পঞ্চহি একতো ন্হাযন্তেহি হেট্ঠুপৰিযৱালিকা আলুড়া হোতি, ন এৱং ময্হং ৰহদো, অনেকসতসহস্সেসুপি পাণেসু ওতৰিত্ৱা ন্হাযন্তেসু সো অনাৱিলো ৱিপ্পসন্নোৱ হোতি. সব্ভি সতং পসত্থোতি পণ্ডিতেহি পণ্ডিতানং পসট্ঠো. উত্তমত্থেন ৱা সো সব্ভীতি ৱুচ্চতি, পণ্ডিতেহি পসত্থত্তা সতং পসত্থো. তৰন্তি পাৰন্তি নিব্বানপাৰং গচ্ছন্তি.

ইদানি অৰিযমগ্গৰহদস্স অঙ্গানি উদ্ধৰিত্ৱা দস্সেন্তো সচ্চং ধম্মোতিআদিমাহ. তত্থ সচ্চন্তি ৱচীসচ্চং. ধম্মোতি ইমিনা দিট্ঠিসঙ্কপ্পৱাযামসতিসমাধযো দস্সেতি. সংযমোতি ইমিনা কম্মন্তাজীৱা গহিতা. সচ্চন্তি ৱা ইমিনা মগ্গসচ্চং গহিতং. সা অত্থতো সম্মাদিট্ঠি. ৱুত্তঞ্হেতং – ‘‘সম্মাদিট্ঠি মগ্গো চেৱ হেতু চা’’তি (ধ. স. ১০৩৯). সম্মাদিট্ঠিযা পন গহিতায তগ্গতিকত্তা সম্মাসঙ্কপ্পো গহিতোৱ হোতি. ধম্মোতি ইমিনা ৱাযামসতিসমাধযো. সংযমোতি ইমিনা ৱাচাকম্মন্তাজীৱা. এৱম্পি অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো দস্সিতো হোতি. অথ ৱা সচ্চন্তি পৰমত্থসচ্চং, তং অত্থতো নিব্বানং. ধম্মোতিপদেন দিট্ঠি সঙ্কপ্পো ৱাযামো সতি সমাধীতি পঞ্চঙ্গানি গহিতানি. সংযমোতি ৱাচা কম্মন্তো আজীৱোতি তীণি. এৱম্পি অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো দস্সিতো হোতি. ব্ৰহ্মচৰিযন্তি এতং ব্ৰহ্মচৰিযং নাম. মজ্ঝে সিতাতি সস্সতুচ্ছেদে ৱজ্জেত্ৱা মজ্ঝে নিস্সিতা. ব্ৰহ্মপত্তীতি সেট্ঠপত্তি. স তুজ্জুভূতেসু নমো কৰোহীতি এত্থ ত-কাৰো পদসন্ধিকৰো, স ত্ৱং উজুভূতেসু খীণাসৱেসু নমো কৰোহীতি অত্থো. তমহং নৰং ধম্মসাৰীতি ব্ৰূমীতি যো এৱং পটিপজ্জতি, তমহং পুগ্গলং ‘‘ধম্মসাৰী এসো ধম্মসাৰিযা পটিচ্ছন্নো’’তি চ ‘‘কুসলধম্মেহি অকুসলধম্মে সাৰেত্ৱা ঠিতো’’তি ৱাতি ৱদামীতি. নৱমং.

১০. বহুধীতৰসুত্তৱণ্ণনা

১৯৬. দসমে অঞ্ঞতৰস্মিং ৱনসণ্ডেতি পচ্চূসসমযে লোকং ওলোকেন্তো তস্স ব্ৰাহ্মণস্স অৰহত্তস্স উপনিস্সযং দিস্ৱা ‘‘গচ্ছামিস্স সঙ্গহং কৰিস্সামী’’তি গন্ত্ৱা তস্মিং ৱনসণ্ডে ৱিহৰতি. নট্ঠা হোন্তীতি কসিত্ৱা ৱিস্সট্ঠা অটৱিমুখা চৰমানা ব্ৰাহ্মণে ভুঞ্জিতুং গতে পলাতা হোন্তি. পল্লঙ্কন্তি সমন্ততো ঊৰুবদ্ধাসনং. আভুজিত্ৱাতি বন্ধিত্ৱা. উজুং কাযং পণিধাযাতি উপৰিমং সৰীৰং উজুকং ঠপেত্ৱা, অট্ঠাৰস পিট্ঠিকণ্টকে কোটিযা কোটিং পটিপাদেত্ৱা. পৰিমুখং সতিং উপট্ঠপেত্ৱাতি কম্মট্ঠানাভিমুখং সতিং ঠপযিত্ৱা, মুখসমীপে ৱা কত্ৱাতি অত্থো. তেনেৱ ৱিভঙ্গে ৱুত্তং – ‘‘অযং সতি উপট্ঠিতা হোতি সূপট্ঠিতা নাসিকগ্গে ৱা মুখনিমিত্তে ৱা, তেন ৱুচ্চতি পৰিমুখং সতিং উপট্ঠপেত্ৱা’’তি (ৱিভ. ৫৩৭). অথ ৱা ‘‘পৰীতি পৰিগ্গহট্ঠো. মুখন্তি নিয্যানট্ঠো. সতীতি উপট্ঠানট্ঠো. তেন ৱুচ্চতি পৰিমুখং সতিং উপট্ঠপেত্ৱা’’তি এৱং পটিসম্ভিদাযং (পটি. ম. ১.১৬৪) ৱুত্তনযেনপেত্থ অত্থো দট্ঠব্বো. তত্ৰাযং সঙ্খেপো – ‘‘পৰিগ্গহিতনিয্যানং সতিং কত্ৱা’’তি. এৱং নিসীদন্তো চ পন ছব্বণ্ণা ঘনবুদ্ধৰস্মিযো ৱিস্সজ্জেত্ৱা নিসীদি. উপসঙ্কমীতি দোমনস্সাভিভূতো আহিণ্ডন্তো, ‘‘সুখেন ৱতাযং সমণো নিসিন্নো’’তি চিন্তেত্ৱা উপসঙ্কমি.

অজ্জসট্ঠিং ন দিস্সন্তীতি অজ্জ ছদিৱসমত্তকা পট্ঠায ন দিস্সন্তি. পাপকাতি লামকা তিলখাণুকা. তেন কিৰ তিলখেত্তে ৱপিতে তদহেৱ দেৱো ৱস্সিত্ৱা তিলে পংসুম্হি ওসীদাপেসি, পুপ্ফং ৱা ফলং ৱা গহেতুং নাসক্খিংসু. যেপি ৱড্ঢিংসু, তেসং উপৰি পাণকা পতিত্ৱা পণ্ণানি খাদিংসু, একপণ্ণদুপণ্ণা খাণুকা অৱসিস্সিংসু. ব্ৰাহ্মণো খেত্তং ওলোকেতুং গতো তে দিস্ৱা – ‘‘ৱড্ঢিযা মে তিলা গহিতা, তেপি নট্ঠা’’তি দোমনস্সজাতো অহোসি, তং গহেত্ৱা ইমং গাথমাহ.

উস্সোড়্হিকাযাতি উস্সাহেন কণ্ণনঙ্গুট্ঠাদীনি উক্খিপিত্ৱা ৱিচৰন্তা উপ্পতন্তি. তস্স কিৰ অনুপুব্বেন ভোগেসু পৰিক্খীণেসু পক্খিপিতব্বস্স অভাৱেন তুচ্ছকোট্ঠা অহেসুং. তস্স ইতো চিতো চ সত্তহি ঘৰেহি আগতা মূসিকা তে তুচ্ছকোট্ঠে পৱিসিত্ৱা উয্যানকীড়ং কীড়ন্তা ৱিয নচ্চন্তি, তং গহেত্ৱা এৱমাহ.

উপ্পাটকেহি সঞ্ছন্নোতি উপ্পাটকপাণকেহি সঞ্ছন্নো. তস্স কিৰ ব্ৰাহ্মণস্স সযনত্থায সন্থতং তিণপণ্ণসন্থাৰং কোচি অন্তৰন্তৰা পটিজগ্গন্তো নত্থি. সো দিৱসং অৰঞ্ঞে কম্মং কত্ৱা সাযং আগন্ত্ৱা তস্মিং নিপজ্জতি. অথস্স উপ্পাটকপাণকা সৰীৰং একচ্ছন্নং কৰোন্তা খাদন্তি, তং গহেত্ৱা এৱমাহ.

ৱিধৱাতি মতপতিকা. যাৱ কিৰ তস্স ব্ৰাহ্মণস্স গেহে ৱিভৱমত্তা অহোসি, তাৱ তা ৱিধৱাপি হুত্ৱা পতিকুলেসু ৱসিতুং লভিংসু. যদা পন সো নিদ্ধনো জাতো, তদা তা ‘‘পিতুঘৰং গচ্ছথা’’তি সস্সুসসুৰাদীহি নিক্কড্ঢিতা ততো তস্সেৱ ঘৰং আগন্ত্ৱা ৱসন্তিযো ব্ৰাহ্মণস্স ভোজনকালে ‘‘গচ্ছথ অয্যকেন সদ্ধিং ভুঞ্জথা’’তি পুত্তে পেসেন্তি, তেহি পাতিযং হত্থেসু ওতাৰিতেসু ব্ৰাহ্মণো হত্থস্স ওকাসং ন লভতি. তং গহেত্ৱা ইমং গাথমাহ.

পিঙ্গলাতি কড়াৰপিঙ্গলা. তিলকাহতাতি কাড়সেতাদিৱণ্ণেহি তিলকেহি আহতগত্তা. সোত্তং পাদেন বোধেতীতি নিদ্দং ওক্কন্তং পাদেন পহৰিত্ৱা পবোধেতি. অযং কিৰ ব্ৰাহ্মণো মূসিকসদ্দেন উব্বাড়্হো উপ্পাটকেহি চ খজ্জমানো সব্বৰত্তিং নিদ্দং অলভিত্ৱা পচ্চূসকালে নিদ্দাযতি. অথ নং অক্খীসু নিম্মিলিতমত্তেস্ৱেৱ – ‘‘কিং কৰোসি, ব্ৰাহ্মণ, পচ্ছা চ পুব্বে চ গহিতস্স ইণস্স? ৱড্ঢি মত্থকং পত্তা, সত্ত ধীতৰো পোসেতব্বা. ইদানি ইণাযিকা আগন্ত্ৱা গেহং পৰিৱাৰেস্সন্তি, গচ্ছ কম্মং কৰোহী’’তি পাদেন পহৰিত্ৱা পবোধেতি. তং গহেত্ৱা ইমং গাথমাহ.

ইণাযিকাতি যেসং অনেন হত্থতো ইণং গহিতং. সো কিৰ কস্সচি হত্থতো একং কহাপণং কস্সচি দ্ৱে কস্সচি দস…পে… কস্সচি সতন্তি এৱং বহূনং হত্থতো ইণং অগ্গহেসি. তে দিৱা ব্ৰাহ্মণং অপস্সন্তা ‘‘গেহতো তং নিক্খন্তমেৱ গণ্হিস্সামা’’তি বলৱপচ্চূসে গন্ত্ৱা চোদেন্তি. তং গহেত্ৱা ইমং গাথমাহ.

ভগৱা তেন ব্ৰাহ্মণেন ইমাহি সত্তহি গাথাহি দুক্খে কথিতে ‘‘যং যং, ব্ৰাহ্মণ, তযা দুক্খং কথিতং, সব্বমেতং ময্হং নত্থী’’তি দস্সেন্তো পটিগাথাহি ব্ৰাহ্মণস্স ধম্মদেসনং ৱড্ঢেসি. ব্ৰাহ্মণো তা গাথা সুত্ৱা ভগৱতি পসন্নো সৰণেসু পতিট্ঠায পব্বজিত্ৱা অৰহত্তং পাপুণি. তং দস্সেতুং এৱং ৱুত্তে ভাৰদ্ৱাজগোত্তোতিআদি ৱুত্তং. তত্থ অলত্থাতি লভি.

তঞ্চ পন ব্ৰাহ্মণং ভগৱা পব্বাজেত্ৱা আদায জেতৱনং গন্ত্ৱা পুনদিৱসে তেন থেৰেন পচ্ছাসমণেন কোসলৰঞ্ঞো গেহদ্ৱাৰং অগমাসি. ৰাজা ‘‘সত্থা আগতো’’তি সুত্ৱা পাসাদা ওৰুয্হ ৱন্দিত্ৱা হত্থতো পত্তং গহেত্ৱা তথাগতং উপৰিপাসাদং আৰোপেত্ৱা ৱৰাসনে নিসীদাপেত্ৱা গন্ধোদকেন পাদে ধোৱিত্ৱা সতপাকতেলেন মক্খেত্ৱা যাগুং আহৰাপেত্ৱা ৰজতদণ্ডং সুৱণ্ণকটচ্ছুং গহেত্ৱা সত্থু উপনামেসি. সত্থা পত্তং পিদহি. ৰাজা তথাগতস্স পাদেসু পতিত্ৱা, ‘‘সচে মে, ভন্তে, দোসো অত্থি, খমথা’’তি আহ. নত্থি, মহাৰাজাতি. অথ কস্মা যাগুং ন গণ্হথাতি? পলিবোধো অত্থি, মহাৰাজাতি. কিং পন, ভন্তে, যাগুং অগণ্হন্তেহেৱ লভিতব্বো এস পলিবোধো, পটিবলো অহং পলিবোধং দাতুং, গণ্হথ, ভন্তেতি. সত্থা অগ্গহেসি. মহল্লকত্থেৰোপি দীঘৰত্তং ছাতো যাৱদত্থং যাগুং পিৱি. ৰাজা খাদনীযভোজনীযং দত্ৱা ভত্তকিচ্চাৱসানে ভগৱন্তং ৱন্দিত্ৱা আহ – ‘‘ভগৱা তুম্হে পৱেণিযা আগতে ওক্কাকৱংসে উপ্পজ্জিত্ৱা চক্কৱত্তিসিৰিং পহায পব্বজিত্ৱা লোকে অগ্গতং পত্তো, কো নাম, ভন্তে, তুম্হাকং পলিবোধো’’তি? মহাৰাজ, এতস্স মহল্লকত্থেৰস্স পলিবোধো অম্হাকং পলিবোধসদিসোৱাতি.

ৰাজা থেৰং ৱন্দিত্ৱা – ‘‘কো, ভন্তে, তুম্হাকং পলিবোধো’’তি পুচ্ছি? ইণপলিবোধো, মহাৰাজাতি. কিত্তকো, ভন্তেতি? গণেহি, মহাৰাজাতি. ৰঞ্ঞো ‘‘একং দ্ৱে সতং সহস্স’’ন্তি গণেন্তস্স অঙ্গুলিযো নপ্পহোন্তি. অথেকং পুৰিসং পক্কোসিত্ৱা, ‘‘গচ্ছ, ভণে, নগৰে ভেৰিং চৰাপেহি ‘সব্বে বহুধীতিকব্ৰাহ্মণস্স ইণাযিকা ৰাজঙ্গণে সন্নিপতন্তূ’’তি. মনুস্সা ভেৰিং সুত্ৱা সন্নিপতিংসু. ৰাজা তেসং হত্থতো পণ্ণানি আহৰাপেত্ৱা সব্বেসং অনূনং ধনমদাসি. তত্থ সুৱণ্ণমেৱ সতসহস্সগ্ঘনকং অহোসি. পুন ৰাজা পুচ্ছি – ‘‘অঞ্ঞোপি অত্থি, ভন্তে, পলিবোধো’’তি. ইণং নাম, মহাৰাজ, দত্ৱা মুচ্চিতুং সক্কা, এতা পন সত্ত দাৰিকা মহাপলিবোধা ময্হন্তি. ৰাজা যানানি পেসেত্ৱা তস্স ধীতৰো আহৰাপেত্ৱা অত্তনো ধীতৰো কত্ৱা তং তং কুলঘৰং পেসেত্ৱা, ‘‘অঞ্ঞোপি, ভন্তে, অত্থি পলিবোধো’’তি পুচ্ছি? ব্ৰাহ্মণী, মহাৰাজাতি. ৰাজা যানং পেসেত্ৱা, তস্স ব্ৰাহ্মণিং আহৰাপেত্ৱা, অয্যিকট্ঠানে ঠপেত্ৱা পুন পুচ্ছি – ‘‘অঞ্ঞোপি, ভন্তে, অত্থি পলিবোধো’’তি? নত্থি, মহাৰাজাতি ৱুত্তে ৰাজাপি চীৱৰদুস্সানি দাপেত্ৱা, ‘‘ভন্তে, মম সন্তকং তুম্হাকং ভিক্খুভাৱং জানাথা’’তি আহ. আম, মহাৰাজাতি. অথ নং ৰাজা আহ – ‘‘ভন্তে, চীৱৰপিণ্ডপাতাদযোপি সব্বে পচ্চযা অম্হাকং সন্তকা ভৱিস্সন্তি. তুম্হে তথাগতস্স মনং গহেত্ৱা সমণধম্মং কৰোথা’’তি. থেৰো তথেৱ অপ্পমত্তো সমণধম্মং কৰোন্তো নচিৰস্সেৱ আসৱক্খযং পত্তোতি. দসমং.

পঠমো ৱগ্গো.