১২. দক্খিণাৱিভঙ্গসুত্তৱণ্ণনা
৩৭৬. এৱং মে সুতন্তি দক্খিণাৱিভঙ্গসুত্তং. তত্থ মহাপজাপতি গোতমীতি গোতমীতি গোত্তং. নামকৰণদিৱসে পনস্সা লদ্ধসক্কাৰা ব্ৰাহ্মণা লক্খণসম্পত্তিং দিস্ৱা – ‘‘সচে অযং ধীতৰং লভিস্সতি, চক্কৱত্তিৰঞ্ঞো অগ্গমহেসী ভৱিস্সতি. সচে পুত্তং লভিস্সতি, চক্কৱত্তিৰাজা ভৱিস্সতীতি উভযথাপি মহতীযেৱস্সা পজা ভৱিস্সতী’’তি ব্যাকৰিংসু. অথস্সা মহাপজাপতীতি নামং অকংসু. ইধ পন গোত্তেন সদ্ধিং সংসন্দিত্ৱা মহাপজাপতিগোতমীতি ৱুত্তং. নৱন্তি অহতং. সামং ৱাযিতন্তি ন সহত্থেনেৱ ৱাযিতং, একদিৱসং পন ধাতিগণপৰিৱুতা সিপ্পিকানং ৱাযনট্ঠানং আগন্ত্ৱা ৱেমকোটিং গহেত্ৱা ৱাযনাকাৰং অকাসি. তং সন্ধাযেতং ৱুত্তং.
কদা পন গোতমিযা ভগৱতো দুস্সযুগং দাতুং চিত্তং উপ্পন্নন্তি. অভিসম্বোধিং পত্ৱা পঠমগমনেন কপিলপুৰং আগতকালে. তদা হি পিণ্ডায পৱিট্ঠং সত্থাৰং গহেত্ৱা সুদ্ধোদনমহাৰাজা সকং নিৱেসনং পৱেসেসি, অথ ভগৱতো ৰূপসোভগ্গং দিস্ৱা মহাপজাপতিগোতমী চিন্তেসি – ‘‘সোভতি ৱত মে পুত্তস্স অত্তভাৱো’’তি. অথস্সা বলৱসোমনস্সং উপ্পজ্জি. ততো চিন্তেসি – ‘‘মম পুত্তস্স একূনতিংস ৱস্সানি অগাৰমজ্ঝে ৱসন্তস্স অন্তমসো মোচফলমত্তম্পি মযা দিন্নকমেৱ অহোসি, ইদানিপিস্স চীৱৰসাটকং দস্সামী’’তি. ‘‘ইমস্মিং খো পন ৰাজগেহে বহূনি মহগ্ঘানি ৱত্থানি অত্থি, তানি মং ন তোসেন্তি, সহত্থা কতমেৱ মং তোসেতি, সহত্থা কত্ৱা দস্সামী’’তি চিত্তং উপ্পাদেসি.
অথন্তৰাপণা কপ্পাসং আহৰাপেত্ৱা সহত্থেনেৱ পিসিত্ৱা পোথেত্ৱা সুখুমসুত্তং কন্তিত্ৱা অন্তোৱত্থুস্মিংযেৱ সালং কাৰাপেত্ৱা সিপ্পিকে পক্কোসাপেত্ৱা সিপ্পিকানং অত্তনো পৰিভোগখাদনীযভোজনীযমেৱ দত্ৱা ৱাযাপেসি, কালানুকালঞ্চ ধাতিগণপৰিৱুতা গন্ত্ৱা ৱেমকোটিং অগ্গহেসি. নিট্ঠিতকালে সিপ্পিকানং মহাসক্কাৰং কত্ৱা দুস্সযুগং গন্ধসমুগ্গে পক্খিপিত্ৱা ৱাসং গাহাপেত্ৱা – ‘‘ময্হং পুত্তস্স চীৱৰসাটকং গহেত্ৱা গমিস্সামী’’তি ৰঞ্ঞো আৰোচেসি. ৰাজা মগ্গং পটিযাদাপেসি, ৱীথিযো সম্মজ্জিত্ৱা পুণ্ণঘটে ঠপেত্ৱা ধজপটাকা উস্সাপেত্ৱা ৰাজঘৰদ্ৱাৰতো পট্ঠায যাৱ নিগ্ৰোধাৰামা মগ্গং পটিযাদাপেত্ৱা পুপ্ফাভিকিণ্ণং অকংসু. মহাপজাপতিপি সব্বালঙ্কাৰং অলঙ্কৰিত্ৱা ধাতিগণপৰিৱুতা সমুগ্গং সীসে ঠপেত্ৱা ভগৱতো সন্তিকং গন্ত্ৱা ইদং মে, ভন্তে, নৱং দুস্সযুগন্তিআদিমাহ.
দুতিযম্পি খোতি ‘‘সঙ্ঘে গোতমি দেহী’’তি ৱুত্তে – ‘‘পহোমহং, ভন্তে, দুস্সকোট্ঠাগাৰতো ভিক্খুসতস্সাপি ভিক্খুসহস্সস্সাপি ভিক্খুসতসহস্সস্সাপি চীৱৰদুস্সানি দাতুং, ইদং পন মে ভগৱন্তং উদ্দিস্স সামং কন্তং সামং ৱাযিতং, তং মে, ভন্তে, ভগৱা পটিগ্গণ্হাতূ’’তি নিমন্তযমানা আহ. এৱং যাৱততিযং যাচি, ভগৱাপি পটিক্খিপিযেৱ.
কস্মা পন ভগৱা অত্তনো দিয্যমানং ভিক্খুসঙ্ঘস্স দাপেতীতি? মাতৰি অনুকম্পায. এৱং কিৰস্স অহোসি – ‘‘ইমিস্সা মং আৰব্ভ পুব্বচেতনা মুঞ্চচেতনা পৰচেতনাতি তিস্সো চেতনা উপ্পন্না, ভিক্খুসঙ্ঘম্পিস্সা আৰব্ভ উপ্পজ্জন্তু, এৱমস্সা ছ চেতনা একতো হুত্ৱা দীঘৰত্তং হিতায সুখায পৱত্তিস্সন্তী’’তি. ৱিতণ্ডৱাদী পনাহ – ‘‘সঙ্ঘে দিন্নং মহপ্ফলন্তি তস্মা এৱং ৱুত্ত’’ন্তি. সো ৱত্তব্বো – ‘‘কিং ত্ৱং সত্থু দিন্নতো সঙ্ঘে দিন্নং মহপ্ফলতৰং ৱদসী’’তি আম ৱদামীতি. সুত্তং আহৰাতি. সঙ্ঘে গোতমি দেহি, সঙ্ঘে তে দিন্নে অহঞ্চেৱ পূজিতো ভৱিস্সামি সঙ্ঘো চাতি. কিং পনস্স সুত্তস্স অযমেৱ অত্থোতি? আম অযমেৱাতি. যদি এৱং ‘‘তেন হানন্দ, ৱিঘাসাদানং পূৱং দেহী’’তি চ (পাচি. ২৬৯) ‘‘তেন হি ত্ৱ, কচ্চান, ৱিঘাসাদানং গুড়ং দেহী’’তি (মহাৱ. ২৮৪) চ ৱচনতো ৱিঘাসাদানং দিন্নং মহপ্ফলতৰঞ্চ ভৱেয্য. এৱম্পি হি ‘‘সত্থা অত্তনো দিয্যমানং দাপেতী’’তি. ৰাজৰাজমহামত্তাদযোপি অত্তনো আগতং পণ্ণাকাৰং হত্থিগোপকাদীনং দাপেন্তি, তে ৰাজাদীহি মহন্ততৰা ভৱেয্যুং. তস্মা মা এৱং গণ্হ –
‘‘নযিমস্মিং লোকে পৰস্মিং ৱা পন,
বুদ্ধেন সেট্ঠো সদিসো ৱা ৱিজ্জতি;
যমাহুনেয্যানমগ্গতং গতো,
পুঞ্ঞত্থিকানং ৱিপুলফলেসিন’’ন্তি. –
ৱচনতো হি সত্থাৰা উত্তৰিতৰো দক্খিণেয্যো নাম নত্থি. এৱমস্সা ছ চেতনা একতো হুত্ৱা দীঘৰত্তং হিতায সুখায ভৱিস্সন্তীতি সন্ধায যাৱততিযং পটিবাহিত্ৱা সঙ্ঘস্স দাপেসি.
পচ্ছিমায জনতায সঙ্ঘে চিত্তীকাৰজননত্থং চাপি এৱমাহ. এৱং কিৰস্স অহোসি – ‘‘অহং ন চিৰট্ঠিতিকো, ময্হং পন সাসনং ভিক্খুসঙ্ঘে পতিট্ঠহিস্সতি, পচ্ছিমা জনতা সঙ্ঘে চিত্তীকাৰং জনেতূ’’তি যাৱততিযং পটিবাহিত্ৱা সঙ্ঘস্স দাপেসি. এৱঞ্হি সতি – ‘‘সত্থা অত্তনো দিয্যমানম্পি সঙ্ঘস্স দাপেসি, সঙ্ঘো নাম দক্খিণেয্যো’’তি পচ্ছিমা জনতা সঙ্ঘে চিত্তীকাৰং উপ্পাদেত্ৱা চত্তাৰো পচ্চযে দাতব্বে মঞ্ঞিস্সতি, সঙ্ঘো চতূহি পচ্চযেহি অকিলমন্তো বুদ্ধৱচনং উগ্গহেত্ৱা সমণধম্মং কৰিস্সতি. এৱং মম সাসনং পঞ্চ ৱস্সসহস্সানি ঠস্সতীতি. ‘‘পটিগ্গণ্হাতু, ভন্তে, ভগৱা’’তি ৱচনতোপি চেতং ৱেদিতব্বং ‘‘সত্থাৰা উত্তৰিতৰো দক্খিণেয্যো নাম নত্থী’’তি. ন হি আনন্দত্থেৰস্স মহাপজাপতিযা আঘাতো ৱা ৱেৰং ৱা অত্থি. ন থেৰো – ‘‘তস্সা দক্খিণা মা মহপ্ফলা অহোসী’’তি ইচ্ছতি. পণ্ডিতো হি থেৰো বহুস্সুতো সেক্খপটিসম্ভিদাপত্তো, সো সত্থু দিন্নস্স মহপ্ফলভাৱে সম্পস্সমানোৱ পটিগ্গণ্হাতু, ভন্তে, ভগৱাতি গহণত্থং যাচি.
পুন ৱিতণ্ডৱাদী আহ – ‘‘সঙ্ঘে তে দিন্নে অহঞ্চেৱ পূজিতো ভৱিস্সামি সঙ্ঘো চা’’তি ৱচনতো সত্থা সঙ্ঘপৰিযাপন্নো ৱাতি. সো ৱত্তব্বো – ‘‘জানাসি পন ত্ৱং কতি সৰণানি, কতি অৱেচ্চপ্পসাদা’’তি জানন্তো তীণীতি ৱক্খতি, ততো ৱত্তব্বো – তৱ লদ্ধিযা সত্থু সঙ্ঘপৰিযাপন্নত্তা দ্ৱেযেৱ হোন্তি. এৱং সন্তে চ – ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, ইমেহি তীহি সৰণগমনেহি পব্বজ্জং উপসম্পদ’’ন্তি (মহাৱ. ৩৪) এৱং অনুঞ্ঞাতা পব্বজ্জাপি উপসম্পদাপি ন ৰুহতি. ততো ত্ৱং নেৱ পব্বজিতো অসি, ন গিহি. সম্মাসম্বুদ্ধে চ গন্ধকুটিযং নিসিন্নে ভিক্খূ উপোসথম্পি পৱাৰণম্পি সঙ্ঘকম্মানিপি কৰোন্তি, তানি সত্থু সঙ্ঘপৰিযাপন্নত্তা কুপ্পানি ভৱেয্যুং, ন চ হোন্তি. তস্মা ন ৱত্তব্বমেতং ‘‘সত্থা সঙ্ঘপৰিযাপন্নো’’তি.
৩৭৭. আপাদিকাতি সংৱড্ঢিকা, তুম্হাকং হত্থপাদেসু হত্থপাদকিচ্চং অসাধেন্তেসু হত্থে চ পাদে চ ৱড্ঢেত্ৱা পটিজগ্গিকাতি অত্থো. পোসিকাতি দিৱসস্স দ্ৱে তযো ৱাৰে ন্হাপেত্ৱা ভোজেত্ৱা পাযেত্ৱা তুম্হে পোসেসি. থঞ্ঞং পাযেসীতি নন্দকুমাৰো কিৰ বোধিসত্ততো কতিপাহেনেৱ দহৰো, তস্মিং জাতে মহাপজাপতি অত্তনো পুত্তং ধাতীনং দত্ৱা সযং বোধিসত্তস্স ধাতিকিচ্চং সাধযমানা অত্তনো থঞ্ঞং পাযেসি. তং সন্ধায থেৰো এৱমাহ. ইতি মহাপজাপতিযা বহূপকাৰতং কথেত্ৱা ইদানি তথাগতস্স বহূপকাৰতং দস্সেন্তো ভগৱাপি, ভন্তেতিআদিমাহ. তত্থ ভগৱন্তং, ভন্তে, আগম্মাতি ভগৱন্তং পটিচ্চ নিস্সায সন্ধায.
৩৭৮. অথ ভগৱা দ্ৱীসু উপকাৰেসু অতিৰেকতৰং অনুমোদন্তো এৱমেতন্তিআদিমাহ. তত্থ যং হানন্দ, পুগ্গলো পুগ্গলং আগম্মাতি যং আচৰিযপুগ্গলং অন্তেৱাসিকপুগ্গলো আগম্ম. ইমস্সানন্দ, পুগ্গলস্স ইমিনা পুগ্গলেনাতি ইমস্স আচৰিযপুগ্গলস্স ইমিনা অন্তেৱাসিকপুগ্গলেন. ন সুপ্পটিকাৰং ৱদামীতি পচ্চূপকাৰং ন সুকৰং ৱদামি, অভিৱাদনাদীসু আচৰিযং দিস্ৱা অভিৱাদনকৰণং অভিৱাদনং নাম. যস্মিং ৱা দিসাভাগে আচৰিযো ৱসতি, ইৰিযাপথে ৱা কপ্পেন্তো তদভিমুখো ৱন্দিত্ৱা গচ্ছতি, ৱন্দিত্ৱা নিসীদতি, ৱন্দিত্ৱা নিপজ্জতি, আচৰিযং পন দূৰতোৱ দিস্ৱা পচ্চুট্ঠায পচ্চুগ্গমনকৰণং পচ্চুট্ঠানং নাম. আচৰিযং পন দিস্ৱা অঞ্জলিং পগ্গয্হ সীসে ঠপেত্ৱা আচৰিযং নমস্সতি, যস্মিং ৱা দিসাভাগে সো ৱসতি, তদভিমুখোপি তথেৱ নমস্সতি, গচ্ছন্তোপি ঠিতোপি নিসিন্নোপি অঞ্জলিং পগ্গয্হ নমস্সতিযেৱাতি ইদং অঞ্জলিকম্মং নাম. অনুচ্ছৱিককম্মস্স পন কৰণং সামীচিকম্মং নাম. চীৱৰাদীসু চীৱৰং দেন্তো ন যং ৱা তং ৱা দেতি, মহগ্ঘং সতমূলিকম্পি পঞ্চসতমূলিকম্পি সহস্সমূলিকম্পি দেতিযেৱ. পিণ্ডপাতাদীসুপি এসেৱ নযো. কিং বহুনা, চতূহি পণীতপচ্চযেহি চক্কৱাড়ন্তৰং পূৰেত্ৱা সিনেৰুপব্বতেন কূটং গহেত্ৱা দেন্তোপি আচৰিযস্স অনুচ্ছৱিকং কিৰিযং কাতুং ন সক্কোতিযেৱ.
৩৭৯. চুদ্দস খো পনিমাতি কস্মা আৰভি? ইদং সুত্তং পাটিপুগ্গলিকং দক্খিণং আৰব্ভ সমুট্ঠিতং. আনন্দত্থেৰোপি ‘‘পটিগ্গণ্হাতু, ভন্তে, ভগৱা’’তি পাটিপুগ্গলিকদক্খিণংযেৱ সমাদপেতি, চুদ্দসসু চ ঠানেসু দিন্নদানং পাটিপুগ্গলিকং নাম হোতীতি দস্সেতুং ইমং দেসনং আৰভি. অযং পঠমাতি অযং দক্খিণা গুণৱসেনপি পঠমা জেট্ঠকৱসেনপি. অযঞ্হি পঠমা অগ্গা জেট্ঠিকা, ইমিস্সা দক্খিণায পমাণং নাম নত্থি. দুতিযততিযাপি পৰমদক্খিণাযেৱ, সেসা পৰমদক্খিণভাৱং ন পাপুণন্তি. বাহিৰকে কামেসু ৱীতৰাগেতি কম্মৱাদিকিৰিযৱাদিম্হি লোকিযপঞ্চাভিঞ্ঞে. পুথুজ্জনসীলৱন্তেতি পুথুজ্জনসীলৱা নাম গোসীলধাতুকো হোতি, অসঠো অমাযাৱী পৰং অপীড়েত্ৱা ধম্মেন সমেন কসিযা ৱা ৱণিজ্জায ৱা জীৱিকং কপ্পেতা. পুথুজ্জনদুস্সীলেতি পুথুজ্জনদুস্সীলা নাম কেৱট্টমচ্ছবন্ধাদযো পৰং পীড়ায জীৱিকং কপ্পেতা.
ইদানি পাটিপুগ্গলিকদক্খিণায ৱিপাকং পৰিচ্ছিন্দন্তো তত্ৰানন্দাতিআদিমাহ. তত্থ তিৰচ্ছানগতেতি যং গুণৱসেন উপকাৰৱসেন পোসনত্থং দিন্নং, ইদং ন গহিতং. যম্পি আলোপঅড্ঢআলোপমত্তং দিন্নং, তম্পি ন গহিতং. যং পন সুনখসূকৰকুক্কুটকাকাদীসু যস্স কস্সচি সম্পত্তস্স ফলং পটিকঙ্খিত্ৱা যাৱদত্থং দিন্নং, ইদং সন্ধায ৱুত্তং ‘‘তিৰচ্ছানগতে দানং দত্ৱা’’তি. সতগুণাতি সতানিসংসা. পাটিকঙ্খিতব্বাতি ইচ্ছিতব্বা. ইদং ৱুত্তং হোতি – অযং দক্খিণা আযুসতং ৱণ্ণসতং সুখসতং বলসতং পটিভানসতন্তি পঞ্চ আনিসংসসতানি দেতি, অত্তভাৱসতে আযুং দেতি, ৱণ্ণং, সুখং, বলং, পটিভানং দেতি, নিপ্পৰিতসং কৰোতি. ভৱসতেপি ৱুত্তে অযমেৱ অত্থো. ইমিনা উপাযেন সব্বত্থ নযো নেতব্বো.
সোতাপত্তিফলসচ্ছিকিৰিযায পটিপন্নেতি এত্থ হেট্ঠিমকোটিযা তিসৰণং গতো উপাসকোপি সোতাপত্তিফলসচ্ছিকিৰিযায পটিপন্নো নাম, তস্মিং দিন্নদানম্পি অসঙ্খ্যেয্যং অপ্পমেয্যং. পঞ্চসীলে পতিট্ঠিতস্স ততো উত্তৰি মহপ্ফলং, দসসীলে পতিট্ঠিতস্স ততো উত্তৰি, তদহুপব্বজিতস্স সামণেৰস্স ততো উত্তৰি, উপসম্পন্নভিক্খুনো ততো উত্তৰি, উপসম্পন্নস্সেৱ ৱত্তসম্পন্নস্স ততো উত্তৰি, ৱিপস্সকস্স ততো উত্তৰি, আৰদ্ধৱিপস্সকস্স ততো উত্তৰি, উত্তমকোটিযা পন মগ্গসমঙ্গী সোতাপত্তিফলসচ্ছিকিৰিযায পটিপন্নো নাম. এতস্স দিন্নদানং ততো উত্তৰি মহপ্ফলমেৱ.
কিং পন মগ্গসমঙ্গিস্স সক্কা দানং দাতুন্তি? আম সক্কা. আৰদ্ধৱিপস্সকো হি পত্তচীৱৰমাদায গামং পিণ্ডায পৱিসতি, তস্স গেহদ্ৱাৰে ঠিতস্স হত্থতো পত্তং গহেত্ৱা খাদনীযভোজনীযং পক্খিপন্তি. তস্মিং খণে ভিক্খুনো মগ্গৱুট্ঠানং হোতি, ইদং দানং মগ্গসমঙ্গিনো দিন্নং নাম হোতি. অথ ৱা পনেস আসনসালায নিসিন্নো হোতি, মনুস্সা গন্ত্ৱা পত্তে খাদনীযভোজনীযং ঠপেন্তি, তস্মিং খণে তস্স মগ্গৱুট্ঠানং হোতি, ইদম্পি দানং মগ্গসমঙ্গিনো দিন্নং নাম. অথ ৱা পনস্স ৱিহাৰে ৱা আসনসালায ৱা নিসিন্নস্স উপাসকা পত্তং আদায অত্তনো ঘৰং গন্ত্ৱা খাদনীযভোজনীযং পক্খিপন্তি, তস্মিং খণে তস্স মগ্গৱুট্ঠানং হোতি, ইদম্পি দানং মগ্গসমঙ্গিনো দিন্নং নাম. তত্থ সোণ্ডিযং উদকস্স ৱিয সোতাপত্তিফলসচ্ছিকিৰিযায পটিপন্নে দিন্নদানস্স অসঙ্খ্যেয্যতা ৱেদিতব্বা. তাসু তাসু মহানদীসু মহাসমুদ্দে চ উদকস্স ৱিয সোতাপন্নাদীসু দিন্নদানস্স উত্তৰিতৰৱসেন অসঙ্খ্যেয্যতা ৱেদিতব্বা. পথৱিযা খযমণ্ডলমত্তে পদেসে পংসুং আদিং কত্ৱা যাৱ মহাপথৱিযা পংসুনো অপ্পমেয্যতাযপি অযমত্থো দীপেতব্বো.
৩৮০. সত্ত খো পনিমাতি কস্মা আৰভি? ‘‘সঙ্ঘে গোতমি দেহি, সঙ্ঘে তে দিন্নে অহঞ্চেৱ পূজিতো ভৱিস্সামি সঙ্ঘো চা’’তি হি ৱুত্তং, তত্থ সত্তসু ঠানেসু দিন্নদানং সঙ্ঘে দিন্নং নাম হোতীতি দস্সেতুং ইমং দেসনং আৰভি. তত্থ বুদ্ধপ্পমুখে উভতোসঙ্ঘেতি একতো ভিক্খুসঙ্ঘো, একতো ভিক্খুনিসঙ্ঘো, সত্থা মজ্ঝে নিসিন্নো হোতীতি অযং বুদ্ধপ্পমুখো উভতোসঙ্ঘো নাম. অযং পঠমাতি ইমায দক্খিণায সমপ্পমাণা দক্খিণা নাম নত্থি. দুতিযদক্খিণাদযো পন এতং পৰমদক্খিণং ন পাপুণন্তি.
কিং পন তথাগতে পৰিনিব্বুতে বুদ্ধপ্পমুখস্স উভতোসঙ্ঘস্স দানং দাতুং সক্কাতি? সক্কা. কথং? উভতোসঙ্ঘস্স হি পমুখে সধাতুকং পটিমং আসনে ঠপেত্ৱা আধাৰকং ঠপেত্ৱা দক্খিণোদকং আদিং কত্ৱা সব্বং সত্থু পঠমং দত্ৱা উভতোসঙ্ঘস্স দাতব্বং, এৱং বুদ্ধপ্পমুখস্স উভতোসঙ্ঘস্স দানং দিন্নং নাম হোতি. তত্থ যং সত্থু দিন্নং, তং কিং কাতব্বন্তি? যো সত্থাৰং পটিজগ্গতি ৱত্তসম্পন্নো ভিক্খু, তস্স দাতব্বং. পিতুসন্তকঞ্হি পুত্তস্স পাপুণাতি, ভিক্খুসঙ্ঘস্স দাতুম্পি ৱট্টতি, সপ্পিতেলানি পন গহেত্ৱা দীপা জলিতব্বা, সাটকং গহেত্ৱা পটাকা আৰোপেতব্বাতি. ভিক্খুসঙ্ঘেতি অপৰিচ্ছিন্নকমহাভিক্খুসঙ্ঘে. ভিক্খুনিসঙ্ঘেপি এসেৱ নযো.
গোত্ৰভুনোতি গোত্তমত্তকমেৱ অনুভৱমানা, নামমত্তসমণাতি অত্থো. কাসাৱকণ্ঠাতি কাসাৱকণ্ঠনামকা. তে কিৰ একং কাসাৱখণ্ডং হত্থে ৱা গীৱায ৱা বন্ধিত্ৱা ৱিচৰিস্সন্তি. ঘৰদ্ৱাৰং পন তেসং পুত্তভৰিযা কসিৱণিজ্জাদিকম্মানি চ পাকতিকানেৱ ভৱিস্সন্তি. তেসু দুস্সীলেসু সঙ্ঘং উদ্দিস্স দানং দস্সন্তীতি এত্থ দুস্সীলসঙ্ঘন্তি ন ৱুত্তং. সঙ্ঘো হি দুস্সীলো নাম নত্থি. দুস্সীলা পন উপাসকা তেসু দুস্সীলেসু ভিক্খুসঙ্ঘং উদ্দিস্স সঙ্ঘস্স দেমাতি দানং দস্সন্তি. ইতি ভগৱতা বুদ্ধপ্পমুখে সঙ্ঘে দিন্নদক্খিণাপি গুণসঙ্খায অসঙ্খ্যেয্যাতি ৱুত্তং. কাসাৱকণ্ঠসঙ্ঘে দিন্নদক্খিণাপি গুণসঙ্খাযেৱ অসঙ্খ্যেয্যাতি ৱুত্তা. সঙ্ঘগতা দক্খিণা হি সঙ্ঘে চিত্তীকাৰং কাতুং সক্কোন্তস্স হোতি, সঙ্ঘে পন চিত্তীকাৰো দুক্কৰো হোতি.
যো হি সঙ্ঘগতং দক্খিণং দস্সামীতি দেয্যধম্মং পটিযাদেত্ৱা ৱিহাৰং গন্ত্ৱা, – ‘‘ভন্তে, সঙ্ঘং উদ্দিস্স একং থেৰং দেথা’’তি ৱদতি, অথ সঙ্ঘতো সামণেৰং লভিত্ৱা ‘‘সামণেৰো মে লদ্ধো’’তি অঞ্ঞথত্তং আপজ্জতি, তস্স দক্খিণা সঙ্ঘগতা ন হোতি. মহাথেৰং লভিত্ৱাপি ‘‘মহাথেৰো মে লদ্ধো’’তি সোমনস্সং উপ্পাদেন্তস্সাপি ন হোতিযেৱ. যো পন সামণেৰং ৱা উপসম্পন্নং ৱা দহৰং ৱা থেৰং ৱা বালং ৱা পণ্ডিতং ৱা যংকিঞ্চি সঙ্ঘতো লভিত্ৱা নিব্বেমতিকো হুত্ৱা সঙ্ঘস্স দেমীতি সঙ্ঘে চিত্তীকাৰং কাতুং সক্কোতি, তস্স দক্খিণা সঙ্ঘগতা নাম হোতি. পৰসমুদ্দৱাসিনো কিৰ এৱং কৰোন্তি.
তত্থ হি একো ৱিহাৰসামি কুটুম্বিকো ‘‘সঙ্ঘগতং দক্খিণং দস্সামী’’তি সঙ্ঘতো উদ্দিসিত্ৱা একং ভিক্খুং দেথাতি যাচি. সো একং দুস্সীলভিক্খুং লভিত্ৱা নিসিন্নট্ঠানং ওপুঞ্জাপেত্ৱা আসনং পঞ্ঞাপেত্ৱা উপৰি ৱিতানং বন্ধিত্ৱা গন্ধধূমপুপ্ফেহি পূজেত্ৱা পাদে ধোৱিত্ৱা তেলেন মক্খেত্ৱা বুদ্ধস্স নিপচ্চকাৰং কৰোন্তো ৱিয সঙ্ঘে চিত্তীকাৰেন দেয্যধম্মং অদাসি. সো ভিক্খু পচ্ছাভত্তং ৱিহাৰজগ্গনত্থায কুদালকং দেথাতি ঘৰদ্ৱাৰং আগতো, উপাসকো নিসিন্নোৱ কুদালং পাদেন খিপিত্ৱা ‘‘গণ্হা’’তি অদাসি. তমেনং মনুস্সা আহংসু – ‘‘তুম্হেহি পাতোৱ এতস্স কতসক্কাৰো ৱত্তুং ন সক্কা, ইদানি উপচাৰমত্তকম্পি নত্থি, কিং নামেত’’ন্তি. উপাসকো – ‘‘সঙ্ঘস্স সো অয্যা চিত্তীকাৰো, ন এতস্সা’’তি আহ. কাসাৱকণ্ঠসঙ্ঘস্স দিন্নদক্খিণং পন কো সোধেতীতি? সাৰিপুত্তমোগ্গল্লানাদযো অসীতি মহাথেৰা সোধেন্তীতি. অপিচ থেৰা চিৰপৰিনিব্বুতা, থেৰে আদিং কত্ৱা যাৱজ্জ ধৰমানা খীণাসৱা সোধেন্তিযেৱ.
ন ত্ৱেৱাহং, আনন্দ, কেনচি পৰিযাযেন সঙ্ঘগতায দক্খিণাযাতি এত্থ অত্থি বুদ্ধপ্পমুখো সঙ্ঘো, অত্থি এতৰহি সঙ্ঘো, অত্থি অনাগতে কাসাৱকণ্ঠসঙ্ঘো. বুদ্ধপ্পমুখো সঙ্ঘো এতৰহি সঙ্ঘেন ন উপনেতব্বো, এতৰহি সঙ্ঘো অনাগতে কাসাৱকণ্ঠসঙ্ঘেন সদ্ধিং ন উপনেতব্বো. তেন তেনেৱ সমযেন কথেতব্বং. সঙ্ঘতো উদ্দিসিত্ৱা গহিতসমণপুথুজ্জনো হি পাটিপুগ্গলিকো সোতাপন্নো, সঙ্ঘে চিত্তীকাৰং কাতুং সক্কোন্তস্স পুথুজ্জনসমণে দিন্নং মহপ্ফলতৰং. উদ্দিসিত্ৱা গহিতো সোতাপন্নো পাটিপুগ্গলিকো সকদাগামীতিআদীসুপি এসেৱ নযো. সঙ্ঘে চিত্তীকাৰং কাতুং সক্কোন্তস্স হি খীণাসৱে দিন্নদানতো উদ্দিসিত্ৱা গহিতে দুস্সীলেপি দিন্নং মহপ্ফলতৰমেৱ. যং পন ৱুত্তং ‘‘সীলৱতো খো, মহাৰাজ, দিন্নং মহপ্ফলং, নো তথা দুস্সীলে’’তি, তং ইমং নযং পহায ‘‘চতস্সো খো ইমানন্দ, দক্খিণা ৱিসুদ্ধিযো’’তি ইমস্মিং চতুক্কে দট্ঠব্বং.
৩৮১. দাযকতো ৱিসুজ্ঝতীতি মহপ্ফলভাৱেন ৱিসুজ্ঝতি, মহপ্ফলা হোতীতি অত্থো. কল্যাণধম্মোতি সুচিধম্মো, ন পাপধম্মো. দাযকতো ৱিসুজ্ঝতীতি চেত্থ ৱেস্সন্তৰমহাৰাজা কথেতব্বো. সো হি জূজকব্ৰাহ্মণস্স দাৰকে দত্ৱা পথৱিং কম্পেসি.
পটিগ্গাহকতো ৱিসুজ্ঝতীতি এত্থ কল্যাণীনদীমুখদ্ৱাৰৱাসিকেৱট্টো কথেতব্বো. সো কিৰ দীঘসোমত্থেৰস্স তিক্খত্তুম্পি পিণ্ডপাতং দত্ৱা মৰণমঞ্চে নিপন্নো ‘‘অয্যস্স মং দীঘসোমত্থেৰস্স দিন্নপিণ্ডপাতো উদ্ধৰতী’’তি আহ.
নেৱ দাযকতোতি এত্থ ৱড্ঢমানৱাসিলুদ্দকো কথেতব্বো. সো কিৰ পেতদক্খিণং দেন্তো একস্স দুস্সীলস্সেৱ তযো ৱাৰে অদাসি, ততিযৱাৰে ‘‘অমনুস্সো দুস্সীলো মং ৱিলুম্পতী’’তি ৱিৰৱি, একস্স সীলৱন্তভিক্খুনো দত্ৱা পাপিতকালেযেৱস্স পাপুণি.
দাযকতো চেৱ ৱিসুজ্ঝতীতি এত্থ অসদিসদানং কথেতব্বং.
সা দক্খিণা দাযকতো ৱিসুজ্ঝতীতি এত্থ যথা নাম ছেকো কস্সকো অসাৰম্পি খেত্তং লভিত্ৱা সমযে কসিত্ৱা পংসুং অপনেত্ৱা সাৰবীজানি পতিট্ঠপেত্ৱা ৰত্তিন্দিৱং আৰক্খে পমাদং অনাপজ্জন্তো অঞ্ঞস্স সাৰখেত্ততো অধিকতৰং ধঞ্ঞং লভতি, এৱং সীলৱা দুস্সীলস্স দত্ৱাপি ফলং মহন্তং অধিগচ্ছতীতি. ইমিনা উপাযেন সব্বপদেসু ৱিসুজ্ঝনং ৱেদিতব্বং.
ৱীতৰাগো ৱীতৰাগেসূতি এত্থ ৱীতৰাগো নাম অনাগামী, অৰহা পন একন্তৱীতৰাগোৱ, তস্মা অৰহতা অৰহতো দিন্নদানমেৱ অগ্গং. কস্মা? ভৱালযস্স ভৱপত্থনায অভাৱতো. ননু খীণাসৱো দানফলং ন সদ্দহতীতি? দানফলং সদ্দহন্তা খীণাসৱসদিসা ন হোন্তি. খীণাসৱেন কতকম্মং পন নিচ্ছন্দৰাগত্তা কুসলং ৱা অকুসলং ৱা ন হোতি, কিৰিযট্ঠানে তিট্ঠতি, তেনেৱস্স দানং অগ্গং হোতীতি ৱদন্তি.
কিং পন সম্মাসম্বুদ্ধেন সাৰিপুত্তত্থেৰস্স দিন্নং মহপ্ফলং, উদাহু সাৰিপুত্তত্থেৰেন সম্মাসম্বুদ্ধস্স দিন্নন্তি. সম্মাসম্বুদ্ধেন সাৰিপুত্তত্থেৰস্স দিন্নং মহপ্ফলন্তি ৱদন্তি. সম্মাসম্বুদ্ধঞ্হি ঠপেত্ৱা অঞ্ঞো দানস্স ৱিপাকং জানিতুং সমত্থো নাম নত্থি. দানঞ্হি চতূহি সম্পদাহি দাতুং সক্কোন্তস্স তস্মিংযেৱ অত্তভাৱে ৱিপাকং দেতি. তত্ৰিমা সম্পদা – দেয্যধম্মস্স ধম্মেন সমেন পৰং অপীড়েত্ৱা উপ্পন্নতা, পুব্বচেতনাদিৱসেন চেতনায মহত্ততা, খীণাসৱভাৱেন গুণাতিৰেকতা, তংদিৱসং নিৰোধতো ৱুট্ঠিতভাৱেন ৱত্থুসম্পন্নতাতি.
পপঞ্চসূদনিযা মজ্ঝিমনিকাযট্ঠকথায
দক্খিণাৱিভঙ্গসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
চতুত্থৱগ্গৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.