১. ভদ্দেকৰত্তসুত্তৱণ্ণনা
২৭২. এৱং মে সুতন্তি ভদ্দেকৰত্তসুত্তং. তত্থ ভদ্দেকৰত্তস্সাতি ৱিপস্সনানুযোগসমন্নাগতত্তা ভদ্দকস্স একৰত্তস্স. উদ্দেসন্তি মাতিকং. ৱিভঙ্গন্তি ৱিত্থাৰভাজনীযং.
অতীতন্তি অতীতে পঞ্চক্খন্ধে. নান্ৱাগমেয্যাতি তণ্হাদিট্ঠীহি নানুগচ্ছেয্য. নপ্পটিকঙ্খেতি তণ্হাদিট্ঠীহি ন পত্থেয্য. যদতীতন্তি ইদমেত্থ কাৰণৱচনং. যস্মা যং অতীতং, তং পহীনং নিৰুদ্ধং অত্থঙ্গতং, তস্মা তং পুন নানুগচ্ছেয্য. যস্মা চ যং অনাগতং, তং অপ্পত্তং অজাতং অনিব্বত্তং, তস্মা তম্পি ন পত্থেয্য.
তত্থ তত্থাতি পচ্চুপ্পন্নম্পি ধম্মং যত্থ যত্থেৱ উপ্পন্নো, তত্থ তত্থেৱ চ নং অনিচ্চানুপস্সনাদীহি সত্তহি অনুপস্সনাহি যো ৱিপস্সতি অৰঞ্ঞাদীসু ৱা তত্থ তত্থেৱ ৱিপস্সতি. অসংহীৰং অসংকুপ্পন্তি ইদং ৱিপস্সনাপটিৱিপস্সনাদস্সনত্থং ৱুত্তং. ৱিপস্সনা হি ৰাগাদীহি ন সংহীৰতি ন সংকুপ্পতীতি অসংহীৰং অসংকুপ্পং, তং অনুব্ৰূহযে ৱড্ঢেয্য, পটিৱিপস্সেয্যাতি ৱুত্তং হোতি. অথ ৱা নিব্বানং ৰাগাদীহি ন সংহীৰতি ন সংকুপ্পতীতি অসংহীৰং অসংকুপ্পং. তং ৱিদ্ৱা পণ্ডিতো ভিক্খু অনুব্ৰূহযে, পুনপ্পুনং তদাৰম্মণং তং তং ফলসমাপত্তিং অপ্পেন্তো ৱড্ঢেয্যাতি অত্থো.
তস্স পন অনুব্ৰূহন্তস্স অত্থায – অজ্জেৱ কিচ্চমাতপ্পন্তি কিলেসানং আতাপনপৰিতাপনেন আতপ্পন্তি লদ্ধনামং ৱীৰিযং অজ্জেৱ কাতব্বং. কো জঞ্ঞা মৰণং সুৱেতি স্ৱে জীৱিতং ৱা মৰণং ৱা কো জানাতি. অজ্জেৱ দানং ৱা দস্সামি, সীলং ৱা ৰক্খিস্সামি, অঞ্ঞতৰং ৱা পন কুসলং কৰিস্সামীতি হি ‘‘অজ্জ তাৱ পপঞ্চো অত্থি, স্ৱে ৱা পুনদিৱসে ৱা কৰিস্সামী’’তি চিত্তং অনুপ্পাদেত্ৱা অজ্জেৱ কৰিস্সামীতি এৱং ৱীৰিযং কাতব্বন্তি দস্সেতি. মহাসেনেনাতি অগ্গিৱিসসত্থাদীনি অনেকানি মৰণকাৰণানি তস্স সেনা, তায মহতিযা সেনায ৱসেন মহাসেনেন এৱৰূপেন মচ্চুনা সদ্ধিং ‘‘কতিপাহং তাৱ আগমেহি যাৱাহং বুদ্ধপূজাদিং অত্তনো অৱস্সযকম্মং কৰোমী’’তি. এৱং মিত্তসন্থৱাকাৰসঙ্খাতো ৱা, ‘‘ইদং সতং ৱা সহস্সং ৱা গহেত্ৱা কতিপাহং আগমেহী’’তি এৱং লঞ্জানুপ্পদানসঙ্খাতো ৱা, ‘‘ইমিনাহং বলৰাসিনা পটিবাহিস্সামী’’তি এৱং বলৰাসিসঙ্খাতো ৱা সঙ্গৰো নত্থি. সঙ্গৰোতি হি মিত্তসন্থৱাকাৰলঞ্জানুপ্পদানবলৰাসীনং নামং, তস্মা অযমত্থো ৱুত্তো.
অতন্দিতন্তি অনলসং উট্ঠাহকং. এৱং পটিপন্নত্তা ভদ্দো একৰত্তো অস্সাতি ভদ্দেকৰত্তো. ইতি তং এৱং পটিপন্নপুগ্গলং ‘‘ভদ্দেকৰত্তো অয’’ন্তি. ৰাগাদীনং সন্ততায সন্তো বুদ্ধমুনি আচিক্খতি.
২৭৩. এৱংৰূপোতিআদীসু কাড়োপি সমানো ইন্দনীলমণিৱণ্ণো অহোসিন্তি এৱং মনুঞ্ঞৰূপৱসেনেৱ এৱংৰূপো অহোসিং. কুসলসুখসোমনস্সৱেদনাৱসেনেৱ এৱংৱেদনো. তংসম্পযুত্তানংযেৱ সঞ্ঞাদীনং ৱসেন এৱংসঞ্ঞো এৱংসঙ্খাৰো এৱংৱিঞ্ঞাণো অহোসিং অতীতমদ্ধানন্তি.
তত্থ নন্দিং সমন্ৱানেতীতি তেসু ৰূপাদীসু তণ্হং সমন্ৱানেতি অনুপৱত্তেতি. হীনৰূপাদিৱসেন পন এৱংৰূপো অহোসিং…পে… এৱংৱিঞ্ঞাণো অহোসিন্তি ন মঞ্ঞতি.
নন্দিং ন সমন্ৱানেতীতি তণ্হং ৱা তণ্হাসম্পযুত্তদিট্ঠিং ৱা নানুপৱত্তযতি.
২৭৪. এৱংৰূপো সিযন্তিআদীসুপি তংমনুঞ্ঞৰূপাদিৱসেনেৱ তণ্হাদিট্ঠিপৱত্তসঙ্খাতা নন্দিসমন্ৱানযনাৱ ৱেদিতব্বা.
২৭৫. কথঞ্চ, ভিক্খৱে, পচ্চুপ্পন্নেসু ধম্মেসু সংহীৰতীতি ইদং ‘‘পচ্চুপ্পন্নঞ্চ যো ধম্মং, তত্থ তত্থ ৱিপস্সতি. অসংহীৰং অসংকুপ্প’’ন্তি উদ্দেসস্স নিদ্দেসত্থং ৱুত্তং. কামঞ্চেত্থ ‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, পচ্চুপ্পন্নং ধম্মং ন ৱিপস্সতী’’তিআদি ৱত্তব্বং সিযা, যস্মা পন অসংহীৰাতি চ অসংকুপ্পাতি চ ৱিপস্সনা ৱুত্তা, তস্মা তস্সা এৱ অভাৱঞ্চ ভাৱঞ্চ দস্সেতুং সংহীৰতীতি মাতিকং উদ্ধৰিত্ৱা ৱিত্থাৰো ৱুত্তো. তত্থ সংহীৰতীতি ৱিপস্সনায অভাৱতো তণ্হাদিট্ঠীহি আকড্ঢিযতি. ন সংহীৰতীতি ৱিপস্সনায ভাৱেন তণ্হাদিট্ঠীহি নাকড্ঢিযতি. সেসং সব্বত্থ উত্তানমেৱাতি.
পপঞ্চসূদনিযা মজ্ঝিমনিকাযট্ঠকথায
ভদ্দেকৰত্তসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.