৪. বাকুলসুত্তৱণ্ণনা

২০৯. এৱং মে সুতন্তি বাকুলসুত্তং. তত্থ বাকুলোতি যথা দ্ৱাৱীসতি দ্ৱত্তিংসাতিআদিম্হি ৱত্তব্বে বাৱীসতি বাত্তিংসাতিআদীনি ৱুচ্চন্তি, এৱমেৱ দ্ৱিকুলোতি ৱত্তব্বে বাকুলোতি ৱুত্তং. তস্স হি থেৰস্স দ্ৱে কুলানি অহেসুং. সো কিৰ দেৱলোকো চৱিত্ৱা কোসম্বিনগৰে নাম মহাসেট্ঠিকুলে নিব্বত্তো, তমেনং পঞ্চমে দিৱসে সীসং ন্হাপেত্ৱা গঙ্গাকীড়ং অকংসু. ধাতিযা দাৰকং উদকে নিমুজ্জনুম্মুজ্জনৱসেন কীড়াপেন্তিযা একো মচ্ছো দাৰকং দিস্ৱা ‘‘ভক্খো মে অয’’ন্তি মঞ্ঞমানো মুখং ৱিৱৰিত্ৱা উপগতো. ধাতী দাৰকং ছড্ডেত্ৱা পলাতা. মচ্ছো তং গিলি. পুঞ্ঞৱা সত্তো দুক্খং ন পাপুণি, সযনগব্ভং পৱিসিত্ৱা নিপন্নো ৱিয অহোসি. মচ্ছো দাৰকস্স তেজেন তত্তকপল্লং গিলিত্ৱা দয্হমানো ৱিয ৱেগেন তিংসযোজনমগ্গং গন্ত্ৱা বাৰাণসিনগৰৱাসিনো মচ্ছবন্ধস্স জালং পাৱিসি, মহামচ্ছা নাম জালবদ্ধা পহৰিযমানা মৰন্তি. অযং পন দাৰকস্স তেজেন জালতো নীহটমত্তোৱ মতো. মচ্ছবন্ধা চ মহন্তং মচ্ছং লভিত্ৱা ফালেত্ৱা ৱিক্কিণন্তি. তং পন দাৰকস্স আনুভাৱেন অফালেত্ৱা সকলমেৱ কাজেন হৰিত্ৱা সহস্সেন দেমাতি ৱদন্তা নগৰে ৱিচৰিংসু. কোচি ন গণ্হাতি.

তস্মিং পন নগৰে অপুত্তকং অসীতিকোটিৱিভৱং সেট্ঠিকুলং অত্থি, তস্স দ্ৱাৰমূলং পত্ৱা ‘‘কিং গহেত্ৱা দেথা’’তি ৱুত্তা কহাপণন্তি আহংসু. তেহি কহাপণং দত্ৱা গহিতো. সেট্ঠিভৰিযাপি অঞ্ঞেসু দিৱসেসু মচ্ছে ন কেলাযতি, তং দিৱসং পন মচ্ছং ফলকে ঠপেত্ৱা সযমেৱ ফালেসি. মচ্ছঞ্চ নাম কুচ্ছিতো ফালেন্তি, সা পন পিট্ঠিতো ফালেন্তী মচ্ছকুচ্ছিযং সুৱণ্ণৱণ্ণং দাৰকং দিস্ৱা – ‘‘মচ্ছকুচ্ছিযং মে পুত্তো লদ্ধো’’তি নাদং নদিত্ৱা দাৰকং আদায সামিকস্স সন্তিকং অগমাসি. সেট্ঠি তাৱদেৱ ভেৰিং চৰাপেত্ৱা দাৰকং আদায ৰঞ্ঞো সন্তিকং গন্ত্ৱা – ‘‘মচ্ছকুচ্ছিযং মে দেৱ দাৰকো লদ্ধো, কিং কৰোমী’’তি আহ. পুঞ্ঞৱা এস, যো মচ্ছকুচ্ছিযং অৰোগো ৱসি, পোসেহি নন্তি.

অস্সোসি খো ইতৰং কুলং – ‘‘বাৰাণসিযং কিৰ একং সেট্ঠিকুলং মচ্ছকুচ্ছিযং দাৰকং লভতী’’তি, তে তত্থ অগমংসু. অথস্স মাতা দাৰকং অলঙ্কৰিত্ৱা কীড়াপিযমানং দিস্ৱাৱ ‘‘মনাপো ৱতাযং দাৰকো’’তি গন্ত্ৱা পৱতিং আচিক্খি. ইতৰা ময্হং পুত্তোতিআদিমাহ. কহং তে লদ্ধোতি? মচ্ছকুচ্ছিযন্তি. নো তুয্হং পুত্তো, ময্হং পুত্তোতি. কহং তে লদ্ধোতি? মযা দসমাসে কুচ্ছিযা ধাৰিতো, অথ নং নদিযা কীড়াপিযমানং মচ্ছো গিলীতি. তুয্হং পুত্তো অঞ্ঞেন মচ্ছেন গিলিতো ভৱিস্সতি, অযং পন মযা মচ্ছকুচ্ছিযং লদ্ধোতি, উভোপি ৰাজকুলং অগমংসু. ৰাজা আহ – ‘‘অযং দস মাসে কুচ্ছিযা ধাৰিতত্তা অমাতা কাতুং ন সক্কা, মচ্ছং গণ্হন্তাপি ৱক্কযকনাদীনি বহি কত্ৱা গণ্হন্তা নাম নত্থীতি মচ্ছকুচ্ছিযং লদ্ধত্তা অযম্পি অমাতা কাতুং ন সক্কা, দাৰকো উভিন্নম্পি কুলানং দাযাদো হোতু, উভোপি নং জগ্গথা’’তি উভোপি জগ্গিংসু.

ৱিঞ্ঞুতং পত্তস্স দ্ৱীসুপি নগৰেসু পাসাদং কাৰেত্ৱা নাটকানি পচ্চুপট্ঠাপেসুং. একেকস্মিং নগৰে চত্তাৰো চত্তাৰো মাসে ৱসতি, একস্মিং নগৰে চত্তাৰো মাসে ৱুট্ঠস্স সঙ্ঘাটনাৱায মণ্ডপং কাৰেত্ৱা তত্থ নং সদ্ধিং নাটকাহি আৰোপেন্তি. সো সম্পত্তিং অনুভৱমানো ইতৰং নগৰং গচ্ছতি. তংনগৰৱাসিনো নাটকানি উপড্ঢমগ্গং অগমংসু. তে পচ্চুগ্গন্ত্ৱা তং পৰিৱাৰেত্ৱা অত্তনো পাসাদং নযন্তি. ইতৰানি নাটকানি নিৱত্তিত্ৱা অত্তনো নগৰমেৱ গচ্ছন্তি. তত্থ চত্তাৰো মাসে ৱসিত্ৱা তেনেৱ নিযামেন পুন ইতৰং নগৰং গচ্ছতি. এৱমস্স সম্পত্তিং অনুভৱন্তস্স অসীতি ৱস্সানি পৰিপুণ্ণানি.

অথ ভগৱা চাৰিকং চৰমানো বাৰাণসিং পত্তো. সো ভগৱতো সন্তিকে ধম্মং সুত্ৱা পটিলদ্ধসদ্ধো পব্বজিতো. পব্বজিত্ৱা সত্তাহমেৱ পুথুজ্জনো অহোসি, অট্ঠমে পন সো সহ পটিসম্ভিদাহি অৰহত্তং পাপুণীতি এৱমস্স দ্ৱে কুলানি অহেসুং. তস্মা বাকুলোতি সঙ্খং অগমাসীতি.

পুৰাণগিহিসহাযোতি পুব্বে গিহিকালে সহাযো. অযম্পি দীঘাযুকোৱ থেৰং পব্বজিতং পস্সিতুং গচ্ছন্তো অসীতিমে ৱস্সে গতো. মেথুনো ধম্মোতি বালো নগ্গসমণকো বালপুচ্ছং পুচ্ছতি, ন সাসনৱচনং, ইদানি থেৰেন দিন্ননযে ঠিতো ইমেহি পন তেতি পুচ্ছি.

২১০. যংপাযস্মাতিআদীনি পদানি সব্বৱাৰেসু ধম্মসঙ্গাহকত্থেৰেহি নিযমেত্ৱা ঠপিতানি. তত্থ সঞ্ঞা উপ্পন্নমত্তাৱ, ৱিতক্কো কম্মপথভেদকোতি. থেৰো পনাহ – ‘‘কস্মা ৱিসুং কৰোথ, উভযম্পেতং কম্মপথভেদকমেৱা’’তি.

২১১. গহপতিচীৱৰন্তি ৱস্সাৱাসিকং চীৱৰং. সত্থেনাতি পিপ্ফলকেন. সূচিযাতি সূচিং গহেত্ৱা সিব্বিতভাৱং ন সৰামীতি অত্থো. কথিনে চীৱৰন্তি কথিনচীৱৰং, কথিনচীৱৰম্পি হি ৱস্সাৱাসিকগতিকমেৱ. তস্মা তত্থ ‘‘সিব্বিতা নাভিজানামী’’তি আহ.

এত্তকং পনস্স কালং গহপতিচীৱৰং অসাদিযন্তস্স ছিন্দনসিব্বনাদীনি অকৰোন্তস্স কুতো চীৱৰং উপ্পজ্জতীতি. দ্ৱীহি নগৰেহি. থেৰো হি মহাযসস্সী, তস্স পুত্তধীতৰো নত্তপনত্তকা সুখুমসাটকেহি চীৱৰানি কাৰেত্ৱা ৰজাপেত্ৱা সমুগ্গে পক্খিপিত্ৱা পহিণন্তি. থেৰস্স ন্হানকালে ন্হানকোট্ঠকে ঠপেন্তি. থেৰো তানি নিৱাসেতি চেৱ পাৰুপতি চ, পুৰাণচীৱৰানি সম্পত্তপব্বজিতানং দেতি. থেৰো তানি নিৱাসেত্ৱা চ পাৰুপিত্ৱা চ নৱকম্মং ন কৰোতি, কিঞ্চি আযূহনকম্মং নত্থি. ফলসমাপত্তিং অপ্পেত্ৱা অপ্পেত্ৱা নিসীদতি. চতূসু মাসেসু পত্তেসু লোমকিলিট্ঠানি হোন্তি, অথস্স পুন তেনেৱ নিযামেন পহিণিত্ৱা দেন্তি. অড্ঢমাসে অড্ঢমাসে পৰিৱত্ততীতিপি ৱদন্তিযেৱ.

অনচ্ছৰিযঞ্চেতং থেৰস্স মহাপুঞ্ঞস্স মহাভিঞ্ঞস্স সতসহস্সকপ্পে পূৰিতপাৰমিস্স, অসোকধম্মৰঞ্ঞো কুলূপকো নিগ্ৰোধত্থেৰো দিৱসস্স নিক্খত্তুং চীৱৰং পৰিৱত্তেসি. তস্স হি তিচীৱৰং হত্থিক্খন্ধে ঠপেত্ৱা পঞ্চহি চ গন্ধসমুগ্গসতেহি পঞ্চহি চ মালাসমুগ্গসতেহি সদ্ধিং পাতোৱ আহৰিযিত্থ, তথা দিৱা চেৱ সাযঞ্চ. ৰাজা কিৰ দিৱসস্স নিক্খত্তুং সাটকে পৰিৱত্তেন্তো ‘‘থেৰস্স চীৱৰং নীত’’ন্তি পুচ্ছিত্ৱা ‘‘আম নীত’’ন্তি সুত্ৱাৱ পৰিৱত্তেসি. থেৰোপি ন ভণ্ডিকং বন্ধিত্ৱা ঠপেসি, সম্পত্তসব্ৰহ্মচাৰীনং অদাসি. তদা কিৰ জম্বুদীপে ভিক্খুসঙ্ঘস্স যেভুয্যেন নিগ্ৰোধস্সেৱ সন্তকং চীৱৰং অহোসি.

অহো ৱত মং কোচি নিমন্তেয্যাতি কিং পন চিত্তস্স অনুপ্পাদনং ভাৰিযং, উপ্পন্নস্স পহানন্তি. চিত্তং নাম লহুকপৰিৱত্তং, তস্মা অনুপ্পাদনং ভাৰিযং, উপ্পন্নস্স পহানম্পি ভাৰিযমেৱ. অন্তৰঘৰেতি মহাসকুলুদাযিসুত্তে (ম. নি. ২.২৩৭) ইন্দখীলতো পট্ঠায অন্তৰঘৰং নাম ইধ নিম্বোদকপতনট্ঠানং অধিপ্পেতং. কুতো পনস্স ভিক্খা উপ্পজ্জিত্থাতি. থেৰো দ্ৱীসু নগৰেসু অভিঞ্ঞাতো, গেহদ্ৱাৰং আগতস্সেৱস্স পত্তং গহেত্ৱা নানাৰসভোজনস্স পূৰেত্ৱা দেন্তি. সো লদ্ধট্ঠানতো নিৱত্ততি, ভত্তকিচ্চকৰণট্ঠানং পনস্স নিবদ্ধমেৱ অহোসি. অনুব্যঞ্জনসোতি থেৰেন কিৰ ৰূপে নিমিত্তং গহেত্ৱা মাতুগামো ন ওলোকিতপুব্বো. মাতুগামস্স ধম্মন্তি মাতুগামস্স ছপ্পঞ্চৱাচাহি ধম্মং দেসেতুং ৱট্টতি, পঞ্হং পুট্ঠেন গাথাসহস্সম্পি ৱত্তুং ৱট্টতিযেৱ. থেৰো পন কপ্পিযমেৱ ন অকাসি. যেভুয্যেন হি কুলূপকথেৰানমেতং কম্মং হোতি. ভিক্খুনুপস্সযন্তি ভিক্খুনিউপস্সযং. তং পন গিলানপুচ্ছকেন গন্তুং ৱট্টতি, থেৰো পন কপ্পিযমেৱ ন অকাসি. এস নযো সব্বত্থ. চুণ্ণেনাতি কোসম্বচুণ্ণাদিনা. গত্তপৰিকম্মেতি সৰীৰসম্বাহনকম্মে. ৱিচাৰিতাতি পযোজযিতা. গদ্দূহনমত্তন্তি গাৱিং থনে গহেত্ৱা একং খীৰবিন্দুং দূহনকালমত্তম্পি.

কেন পন কাৰণেন থেৰো নিৰাবাধো অহোসি. পদুমুত্তৰে কিৰ ভগৱতি সতসহস্সভিক্খুপৰিৱাৰে চাৰিকং চৰমানে হিমৱতি ৱিসৰুক্খা পুপ্ফিংসু. ভিক্খুসতসহস্সানম্পি তিণপুপ্ফকৰোগো উপ্পজ্জতি. থেৰো তস্মিং সমযে ইদ্ধিমা তাপসো হোতি, সো আকাসেন গচ্ছন্তো ভিক্খুসঙ্ঘং দিস্ৱা ওতৰিত্ৱা ৰোগং পুচ্ছিত্ৱা হিমৱন্ততো ওসধং আহৰিত্ৱা অদাসি. উপসিঙ্ঘনমত্তেনেৱ ৰোগো ৱূপসমি. কস্সপসম্মাসম্বুদ্ধকালেপি পঠমৱপ্পদিৱসে ৱপ্পং ঠপেত্ৱা ভিক্খুসঙ্ঘস্স পৰিভোগং অগ্গিসালঞ্চেৱ ৱচ্চকুটিঞ্চ কাৰেত্ৱা ভিক্খুসঙ্ঘস্স ভেসজ্জৱত্তং নিবন্ধি, ইমিনা কম্মেন নিৰাবাধো অহোসি. উক্কট্ঠনেসজ্জিকো পনেস উক্কট্ঠাৰঞ্ঞকো চ তস্মা ‘‘নাভিজানামি অপস্সেনকং অপস্সযিতা’’তিআদিমাহ.

সৰণোতি সকিলেসো. অঞ্ঞা উদপাদীতি অনুপসম্পন্নস্স অঞ্ঞং ব্যাকাতুং ন ৱট্টতি. থেৰো কস্মা ব্যাকাসি? ন থেৰো অহং অৰহাতি আহ, অঞ্ঞা উদপাদীতি পনাহ. অপিচ থেৰো অৰহাতি পাকটো, তস্মা এৱমাহ.

২১২. পব্বজ্জন্তি থেৰো সযং নেৱ পব্বাজেসি, ন উপসম্পাদেসি অঞ্ঞেহি পন ভিক্খূহি এৱং কাৰাপেসি. অৱাপুৰণং আদাযাতি কুঞ্চিকং গহেত্ৱা.

নিসিন্নকোৱ পৰিনিব্বাযীতি অহং ধৰমানোপি ন অঞ্ঞস্স ভিক্খুস্স ভাৰো অহোসিং, পৰিনিব্বুতস্সাপি মে সৰীৰং ভিক্খুসঙ্ঘস্স পলিবোধো মা অহোসীতি তেজোধাতুং সমাপজ্জিত্ৱা পৰিনিব্বাযি. সৰীৰতো জালা উট্ঠহি, ছৱিমংসলোহিতং সপ্পি ৱিয ঝাযমানং পৰিক্খযং গতং, সুমনমকুলসদিসা ধাতুযোৱ অৱসেসিংসু. সেসং সব্বত্থ পাকটমেৱ. ইদং পন সুত্তং দুতিযসঙ্গহে সঙ্গীতন্তি.

পপঞ্চসূদনিযা মজ্ঝিমনিকাযট্ঠকথায

বাকুলসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.