৭. মহাচত্তাৰীসকসুত্তৱণ্ণনা

১৩৬. এৱং মে সুতন্তি মহাচত্তাৰীসকসুত্তং. তত্থ অৰিযন্তি নিদ্দোসং লোকুত্তৰং, নিদ্দোসঞ্হি ‘‘অৰিয’’ন্তি ৱুচ্চতি. সম্মাসমাধিন্তি মগ্গসমাধিং. সউপনিসন্তি সপচ্চযং. সপৰিক্খাৰন্তি সপৰিৱাৰং.

পৰিক্খতাতি পৰিৱাৰিতা. সম্মাদিট্ঠি পুব্বঙ্গমা হোতীতি দ্ৱিধা সম্মাদিট্ঠি পুব্বঙ্গমা হোতি পুৰেচাৰিকা ৱিপস্সনাসম্মাদিট্ঠি চ মগ্গসম্মাদিট্ঠি চ. ৱিপস্সনাসম্মাদিট্ঠি তেভূমকসঙ্খাৰে অনিচ্চাদিৱসেন পৰিৱীমংসতি; মগ্গসম্মাদিট্ঠি পন পৰিৱীমংসনপৰিযোসানে ভূমিলদ্ধং ৱট্টং সমুগ্ঘাটযমানা ৱূপসমযমানা সীতুদকঘটসহস্সং মত্থকে আসিঞ্চমানা ৱিয উপ্পজ্জতি. যথা হি খেত্তং কুৰুমানো কস্সকো পঠমং অৰঞ্ঞে ৰুক্খে ছিন্দতি, পচ্ছা অগ্গিং দেতি, সো অগ্গি পঠমং ছিন্নে ৰুক্খে অনৱসেসে ঝাপেতি, এৱমেৱ ৱিপস্সনাসম্মাদিট্ঠি পঠমং অনিচ্চাদিৱসেন সঙ্খাৰে ৱীমংসতি, মগ্গসম্মাদিট্ঠি তায ৱীমংসনত্থং সঙ্খাৰে পুন অপ্পৱত্তিৱসেন সমুগ্ঘাটযমানা উপ্পজ্জতি, সা দুৱিধাপি ইধ অধিপ্পেতা.

মিচ্ছাদিট্ঠীতি পজানাতীতি মিচ্ছাদিট্ঠিং অনিচ্চং দুক্খং অনত্তাতি লক্খণপটিৱেধেন আৰম্মণতো পজানাতি, সম্মাদিট্ঠিং কিচ্চতো অসম্মোহতো পজানাতি. সাস্স হোতি সম্মাদিট্ঠীতি সা এৱং পজাননা অস্স সম্মাদিট্ঠি নাম হোতি.

দ্ৱাযং ৱদামীতি দ্ৱযং ৱদামি, দুৱিধকোট্ঠাসং ৱদামীতি অত্থো. পুঞ্ঞভাগিযাতি পুঞ্ঞকোট্ঠাসভূতা. উপধিৱেপক্কাতি উপধিসঙ্খাতস্স ৱিপাকস্স দাযিকা.

পঞ্ঞা পঞ্ঞিন্দ্ৰিযন্তিআদীসু ৱিভজিত্ৱা ৱিভজিত্ৱা অমতদ্ৱাৰং পঞ্ঞপেতি দস্সেতীতি পঞ্ঞা. তস্মিং অত্থে ইন্দত্তং কৰোতীতি পঞ্ঞিন্দ্ৰিযং. অৱিজ্জায ন কম্পতীতি পঞ্ঞাবলং. বোজ্ঝঙ্গপ্পত্তা হুত্ৱা চতুসচ্চধম্মে ৱিচিনাতীতি ধম্মৱিচযসম্বোজ্ঝঙ্গো. মগ্গসম্পত্তিযা পসট্ঠা সোভনা দিট্ঠীতি সম্মাদিট্ঠি. অৰিযমগ্গস্স অঙ্গন্তি মগ্গঙ্গং. সোতি সো ভিক্খু. পহানাযাতি পজহনত্থায. উপসম্পদাযাতি পটিলাভত্থায. সম্মাৱাযামোতি নিয্যানিকো কুসলৱাযামো. সতোতি সতিযা সমন্নাগতো হুত্ৱা. অনুপৰিধাৱন্তি অনুপৰিৱত্তন্তীতি সহজাতা চ পুৰেজাতা চ হুত্ৱা পৰিৱাৰেন্তি. এত্থ হি সম্মাৱাযামো চ সম্মাসতি চ লোকুত্তৰসম্মাদিট্ঠিং সহজাতা পৰিৱাৰেন্তি ৰাজানং ৱিয একৰথে ঠিতা অসিগ্গাহছত্তগ্গাহা. ৱিপস্সনাসম্মাদিট্ঠি পন পুৰেজাতা হুত্ৱা পৰিৱাৰেতি ৰথস্স পুৰতো পত্তিকাদযো ৱিয. দুতিযপব্বতো পট্ঠায পন সম্মাসঙ্কপ্পাদীনং তযোপি সহজাতপৰিৱাৰাৱ হোন্তীতি ৱেদিতব্বা.

১৩৭. মিচ্ছাসঙ্কপ্পোতি পজানাতীতি মিচ্ছাসঙ্কপ্পং অনিচ্চং দুক্খং অনত্তাতি লক্খণপটিৱেধেন আৰম্মণতো পজানাতি সম্মাসঙ্কপ্পং কিচ্চতো অসম্মোহতো পজানাতি. ইতো অপৰেসু সম্মাৱাচাদীসুপি এৱমেৱ যোজনা ৱেদিতব্বা. কামসঙ্কপ্পাদযো দ্ৱেধাৱিতক্কসুত্তে (ম. নি. ১.২০৬) ৱুত্তাযেৱ.

তক্কোতিআদীসু তক্কনৱসেন তক্কো. স্ৱেৱ চ উপসগ্গেন পদং ৱড্ঢেত্ৱা ৱিতক্কোতি ৱুত্তো, স্ৱেৱ সঙ্কপ্পনৱসেন সঙ্কপ্পো. একগ্গো হুত্ৱা আৰম্মণে অপ্পেতীতি অপ্পনা. উপসগ্গেন পন পদং ৱড্ঢেত্ৱা ব্যপ্পনাতি ৱুত্তং. চেতসো অভিনিৰোপনাতি চিত্তস্স অভিনিৰোপনা. ৱিতক্কস্মিঞ্হি সতি ৱিতক্কো আৰম্মণে চিত্তং অভিনিৰোপেতি ৱিতক্কে পন অসতি অত্তনোযেৱ ধম্মতায চিত্তং আৰম্মণং অভিৰুহতি জাতিসম্পন্নো অভিঞ্ঞাতপুৰিসো ৱিয ৰাজগেহং. অনভিঞ্ঞাতস্স হি পটিহাৰেন ৱা দোৱাৰিকেন ৱা অত্থো হোতি, অভিঞ্ঞাতং জাতিসম্পন্নং সব্বে ৰাজৰাজমহামত্তা জানন্তীতি অত্তনোৱ ধম্মতায নিক্খমতি চেৱ পৱিসতি চ, এৱংসম্পদমিদং ৱেদিতব্বং. ৱাচং সঙ্খৰোতীতি ৱচীসঙ্খাৰো. এত্থ চ লোকিযৱিতক্কো ৱাচং সঙ্খৰোতি, ন লোকুত্তৰো. কিঞ্চাপি ন সঙ্খৰোতি, ৱচীসঙ্খাৰোত্ৱেৱ চ পনস্স নামং হোতি. সম্মাসঙ্কপ্পং অনুপৰিধাৱন্তীতি লোকুত্তৰসম্মাসঙ্কপ্পং পৰিৱাৰেন্তি. এত্থ চ তযোপি নেক্খম্মসঙ্কপ্পাদযো পুব্বভাগে নানাচিত্তেসু লব্ভন্তি, মগ্গক্খণে পন তিণ্ণম্পি কামসঙ্কপ্পাদীনঞ্চ পদচ্ছেদং সমুগ্ঘাতং কৰোন্তো মগ্গঙ্গং পূৰযমানো একোৱ সম্মাসঙ্কপ্পো উপ্পজ্জিত্ৱা নেক্খম্মসঙ্কপ্পাদিৱসেন তীণি নামানি লভতি. পৰতো সম্মাৱাচাদীসুপি এসেৱ নযো.

১৩৮. মুসাৱাদা ৱেৰমণীতিআদীসু ৱিৰতিপি চেতনাপি ৱট্টতি. আৰতীতিআদীসু ৱচীদুচ্চৰিতেহি আৰকা ৰমতীতি আৰতি. ৱিনা তেহি ৰমতীতি ৱিৰতি. ততো ততো পটিনিৱত্তাৱ হুত্ৱা তেহি ৱিনা ৰমতীতি পটিৱিৰতি. উপসগ্গৱসেন ৱা পদং ৱড্ঢিতং, সব্বমিদং ওৰমনভাৱস্সেৱ অধিৱচনং. ৱেৰং মণতি ৱিনাসেতীতি ৱেৰমণি. ইদম্পি ওৰমনস্সেৱ ৱেৱচনং.

১৩৯. পাণাতিপাতা ৱেৰমণীতিআদীসুপি চেতনা ৱিৰতীতি উভযম্পি ৱট্টতিযেৱ.

১৪০. কুহনাতিআদীসু তিৱিধেন কুহনৱত্থুনা লোকং এতায কুহযন্তি ৱিম্হাপযন্তীতি কুহনা. লাভসক্কাৰত্থিকা হুত্ৱা এতায লপন্তীতি লপনা. নিমিত্তং সীলমেতেসন্তি নেমিত্তিকা, তেসং ভাৱো নেমিত্তিকতা. নিপ্পেসো সীলমেতেসন্তি নিপ্পেসিকা, তেসং ভাৱো নিপ্পেসিকতা. লাভেন লাভং নিজিগীসন্তি মগ্গন্তি পৰিযেসন্তীতি লাভেন লাভং নিজিগীসনা, তেসং ভাৱো লাভেন লাভং নিজিগীসনতা. অযমেত্থ সঙ্খেপো, ৱিত্থাৰেন পনেতা কুহনাদিকা ৱিসুদ্ধিমগ্গে সীলনিদ্দেসেযেৱ পাড়িঞ্চ অট্ঠকথঞ্চ আহৰিত্ৱা পকাসিতা. মিচ্ছাআজীৱস্স পহানাযাতি এত্থ ন কেৱলং পাড়িযং আগতোৱ মিচ্ছাআজীৱো, আজীৱহেতু পন পৱত্তিতা পাণাতিপাতাদযো সত্তকম্মপথচেতনাপি মিচ্ছাআজীৱোৱ. তাসংযেৱ সত্তন্নং চেতনানং পদপচ্ছেদং সমুগ্ঘাতং কুৰুমানং মগ্গঙ্গং পূৰযমানা উপ্পন্না ৱিৰতি সম্মাআজীৱো নাম.

১৪১. সম্মাদিট্ঠিস্সাতি মগ্গসম্মাদিট্ঠিযং ঠিতস্স পুগ্গলস্স. সম্মাসঙ্কপ্পো পহোতীতি মগ্গসম্মাসঙ্কপ্পো পহোতি, ফলসম্মাদিট্ঠিস্সপি ফলসম্মাসঙ্কপ্পো পহোতীতি এৱং সব্বপদেসু অত্থো ৱেদিতব্বো. সম্মাঞাণস্স সম্মাৱিমুত্তীতি এত্থ পন মগ্গসম্মাসমাধিম্হি ঠিতস্স মগ্গপচ্চৱেক্খণং সম্মাঞাণং পহোতি, ফলসম্মাসমাধিম্হি ঠিতস্স ফলপচ্চৱেক্খণং সম্মাঞাণং পহোতি. মগ্গপচ্চৱেক্খণসম্মাঞাণে চ ঠিতস্স মগ্গসম্মাৱিমুত্তি পহোতি, ফলপচ্চৱেক্খণসম্মাঞাণে ঠিতস্স ফলসম্মাৱিমুত্তি পহোতীতি অত্থো. এত্থ চ ঠপেত্ৱা অট্ঠ ফলঙ্গানি সম্মাঞাণং পচ্চৱেক্খণং কত্ৱা সম্মাৱিমুত্তিং ফলং কাতুং ৱট্টতীতি ৱুত্তং.

১৪২. সম্মাদিট্ঠিস্স, ভিক্খৱে, মিচ্ছাদিট্ঠি নিজ্জিণ্ণা হোতীতিআদীসু অৱসেসনিকাযভাণকা ফলং কথিতন্তি ৱদন্তি, মজ্ঝিমভাণকা পন দসন্নং নিজ্জৰৱত্থূনং আগতট্ঠানে মগ্গো কথিতোতি ৱদন্তি. তত্থ দস্সনট্ঠেন সম্মাদিট্ঠি ৱেদিতব্বা, ৱিদিতকৰণট্ঠেন সম্মাঞাণং, তদধিমুত্তট্ঠেন সম্মাৱিমুত্তি.

ৱীসতি কুসলপক্খাতি সম্মাদিট্ঠিআদযো দস, ‘‘সম্মাদিট্ঠিপচ্চযা চ অনেকে কুসলা ধম্মা’’তিআদিনা নযেন ৱুত্তা দসাতি এৱং ৱীসতি কুসলপক্খা হোন্তি. ৱীসতি অকুসলপক্খাতি ‘‘মিচ্ছাদিট্ঠি নিজ্জিণ্ণা হোতী’’তিআদিনা নযেন ৱুত্তা মিচ্ছাদিট্ঠিআদযো দস, ‘‘যে চ মিচ্ছাদিট্ঠিপচ্চযা অনেকে পাপকা’’তিআদিনা ৱুত্তা দস চাতি এৱং ৱীসতি অকুসলপক্খা ৱেদিতব্বা. মহাচত্তাৰীসকোতি মহাৱিপাকদানেন মহন্তানং কুসলপক্খিকানঞ্চেৱ অকুসলপক্খিকানঞ্চ চত্তাৰীসায ধম্মানং পকাসিতত্তা মহাচত্তাৰীসকোতি.

ইমস্মিঞ্চ পন সুত্তে পঞ্চ সম্মাদিট্ঠিযো কথিতা ৱিপস্সনাসম্মাদিট্ঠি কম্মস্সকতাসম্মাদিট্ঠি মগ্গসম্মাদিট্ঠি ফলসম্মাদিট্ঠি পচ্চৱেক্খণাসম্মাদিট্ঠীতি. তত্থ ‘‘মিচ্ছাদিট্ঠিং মিচ্ছাদিট্ঠীতি পজানাতী’’তিআদিনা নযেন ৱুত্তা ৱিপস্সনাসম্মাদিট্ঠি নাম. ‘‘অত্থি দিন্ন’’ন্তিআদিনা নযেন ৱুত্তা কম্মস্সকতাসম্মাদিট্ঠি নাম. ‘‘সম্মাদিট্ঠিস্স, ভিক্খৱে, সম্মাসঙ্কপ্পো পহোতী’’তি এত্থ পন মগ্গসম্মাদিট্ঠি ফলসম্মাদিট্ঠীতি দ্ৱেপি কথিতা. ‘‘সম্মাঞাণং পহোতী’’তি. এত্থ পন পচ্চৱেক্খণাসম্মাদিট্ঠি কথিতাতি ৱেদিতব্বা.

১৪৩. সম্মাদিট্ঠিং চে ভৱং গৰহতীতি মিচ্ছাদিট্ঠি নামাযং সোভনাতি ৱদন্তোপি সম্মাদিট্ঠি নামাযং ন সোভনাতি ৱদন্তোপি সম্মাদিট্ঠিং গৰহতি নাম. ওক্কলাতি ওক্কলজনপদৱাসিনো. ৱস্সভঞ্ঞাতি ৱস্সো চ ভঞ্ঞো চাতি দ্ৱে জনা. অহেতুৱাদাতি নত্থি হেতু নত্থি পচ্চযো সত্তানং ৱিসুদ্ধিযাতি এৱমাদিৱাদিনো. অকিৰিযৱাদাতি কৰোতো ন কৰীযতি পাপন্তি এৱং কিৰিযপটিক্খেপৱাদিনো. নত্থিকৱাদাতি নত্থি দিন্নন্তিআদিৱাদিনো. তে ইমেসু তীসুপি দস্সনেসু ওক্কন্তনিযামা অহেসুং. কথং পনেতেসু নিযামো হোতীতি. যো হি এৱৰূপং লদ্ধিং গহেত্ৱা ৰত্তিট্ঠানদিৱাট্ঠানে নিসিন্নো সজ্ঝাযতি ৱীমংসতি, তস্স ‘‘নত্থি হেতু নত্থি পচ্চযো কৰোতো ন কৰীযতি পাপং, নত্থি দিন্নং, কাযস্স ভেদা উচ্ছিজ্জতী’’তি তস্মিং আৰম্মণে মিচ্ছাসতি সন্তিট্ঠতি, চিত্তং একগ্গং হোতি, জৱনানি জৱন্তি. পঠমজৱনে সতেকিচ্ছো হোতি, তথা দুতিযাদীসু. সত্তমে বুদ্ধানম্পি অতেকিচ্ছো অনিৱত্তী অৰিট্ঠকণ্ডকসদিসো হোতি.

তত্থ কোচি একং দস্সনং ওক্কমতি, কোচি দ্ৱে, কোচি তীণিপি, নিযতমিচ্ছাদিট্ঠিকোৱ হোতি, পত্তো সগ্গমগ্গাৱৰণঞ্চেৱ মোক্খমগ্গাৱৰণঞ্চ. অভব্বো তস্স অত্তভাৱস্স অনন্তৰং সগ্গম্পি গন্তুং, পগেৱ মোক্খং, ৱট্টখাণু নামেস সত্তো পথৱীগোপকো, যেভুয্যেন এৱৰূপস্স ভৱতো ৱুট্ঠানং নত্থি. ৱস্সভঞ্ঞাপি এদিসা অহেসুং. নিন্দাব্যাৰোসউপাৰম্ভভযাতি অত্তনো নিন্দাভযেন ঘট্টনভযেন উপৱাদভযেন চাতি অত্থো. সেসং সব্বত্থ উত্তানমেৱাতি.

পপঞ্চসূদনিযা মজ্ঝিমনিকাযট্ঠকথায

মহাচত্তাৰীসকসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.