১. অনুপদসুত্তৱণ্ণনা
৯৩. এৱং মে সুতন্তি অনুপদসুত্তং. তত্থ এতদৱোচাতি এতং (পটি. ম. ৩.৪) ‘‘পণ্ডিতো’’তিআদিনা নযেন ধম্মসেনাপতিসাৰিপুত্তত্থেৰস্স গুণকথং অৱোচ. কস্মা? অৱসেসত্থেৰেসু হি মহামোগ্গল্লানত্থেৰস্স ইদ্ধিমাতি গুণো পাকটো, মহাকস্সপস্স ধুতৱাদোতি, অনুৰুদ্ধত্থেৰস্স দিব্বচক্খুকোতি, উপালিত্থেৰস্স ৱিনযধৰোতি, ৰেৱতত্থেৰস্স ঝাযী ঝানাভিৰতোতি, আনন্দত্থেৰস্স বহুস্সুতোতি. এৱং তেসং তেসং থেৰানং তে তে গুণা পাকটা, সাৰিপুত্তত্থেৰস্স পন অপাকটা. কস্মা? পঞ্ঞৱতো হি গুণা ন সক্কা অকথিতা জানিতুং. ইতি ভগৱা ‘‘সাৰিপুত্তস্স গুণে কথেস্সামী’’তি সভাগপৰিসায সন্নিপাতং আগমেসি. ৱিসভাগপুগ্গলানঞ্হি সন্তিকে ৱণ্ণং কথেতুং ন ৱট্টতি, তে ৱণ্ণে কথিযমানে অৱণ্ণমেৱ কথেন্তি. ইমস্মিং পন দিৱসে থেৰস্স সভাগপৰিসা সন্নিপতি, তস্সা সন্নিপতিতভাৱং দিস্ৱা সত্থা ৱণ্ণং কথেন্তো ইমং দেসনং আৰভি.
তত্থ পণ্ডিতোতি ধাতুকুসলতা আযতনকুসলতা পটিচ্চসমুপ্পাদকুসলতা ঠানাট্ঠানকুসলতাতি ইমেহি চতূহি কাৰণেহি পণ্ডিতো. মহাপঞ্ঞোতিআদীসু মহাপঞ্ঞাদীহি সমন্নাগতোতি অত্থো.
তত্ৰিদং মহাপঞ্ঞাদীনং নানত্তং – তত্থ কতমা মহাপঞ্ঞা? মহন্তে সীলক্খন্ধে পৰিগ্গণ্হাতীতি মহাপঞ্ঞা, মহন্তে সমাধিক্খন্ধে, পঞ্ঞাক্খন্ধে, ৱিমুত্তিক্খন্ধে, ৱিমুত্তিঞাণদস্সনক্খন্ধে পৰিগ্গণ্হাতীতি মহাপঞ্ঞা, মহন্তানি ঠানাট্ঠানানি, মহন্তা ৱিহাৰসমাপত্তিযো, মহন্তানি অৰিযসচ্চানি, মহন্তে সতিপট্ঠানে, সম্মপ্পধানে, ইদ্ধিপাদে, মহন্তানি ইন্দ্ৰিযানি, বলানি, বোজ্ঝঙ্গানি, মহন্তে অৰিযমগ্গে, মহন্তানি সামঞ্ঞফলানি, মহন্তা অভিঞ্ঞাযো, মহন্তং পৰমত্থং নিব্বানং পৰিগ্গণ্হাতীতি মহাপঞ্ঞা.
কতমা পুথুপঞ্ঞা, পুথু নানাখন্ধেসু ঞাণং পৱত্ততীতি পুথুপঞ্ঞা. পুথু নানাধাতূসু, পুথু নানাআযতনেসু, পুথু নানাঅত্থেসু, পুথু নানাপটিচ্চসমুপ্পাদেসু, পুথু নানাসুঞ্ঞতমনুপলব্ভেসু, পুথু নানাঅত্থেসু, ধম্মেসু, নিৰুত্তীসু, পটিভানেসু, পুথু নানাসীলক্খন্ধেসু, পুথু নানাসমাধি-পঞ্ঞা-ৱিমুত্তি-ৱিমুত্তিঞাণদস্সনক্খন্ধেসু, পুথু নানাঠানাট্ঠানেসু, পুথু নানাৱিহাৰসমাপত্তীসু, পুথু নানাঅৰিযসচ্চেসু, পুথু নানাসতিপট্ঠানেসু, সম্মপ্পধানেসু, ইদ্ধিপাদেসু, ইন্দ্ৰিযেসু, বলেসু, বোজ্ঝঙ্গেসু, পুথু নানাঅৰিযমগ্গেসু, সামঞ্ঞফলেসু, অভিঞ্ঞাসু, পুথু নানাজনসাধাৰণে ধম্মে সমতিক্কম্ম পৰমত্থে নিব্বানে ঞাণং পৱত্ততীতি পুথুপঞ্ঞা.
কতমা হাসপঞ্ঞা, ইধেকচ্চো হাসবহুলো ৱেদবহুলো তুট্ঠিবহুলো পামোজ্জবহুলো সীলং পৰিপূৰেতি, ইন্দ্ৰিযসংৱৰং পৰিপূৰেতি, ভোজনে মত্তঞ্ঞুতং, জাগৰিযানুযোগং, সীলক্খন্ধং, সমাধিক্খন্ধং, পঞ্ঞাক্খন্ধং, ৱিমুত্তিক্খন্ধং, ৱিমুত্তিঞাণদস্সনক্খন্ধং পৰিপূৰেতীতি হাসপঞ্ঞা. হাসবহুলো পামোজ্জবহুলো ঠানাট্ঠানং পটিৱিজ্ঝতি, হাসবহুলো ৱিহাৰসমাপত্তিযো পৰিপূৰেতীতি হাসপঞ্ঞা, হাসবহুলো অৰিযসচ্চানি পটিৱিজ্ঝতি. সতিপট্ঠানে, সম্মপ্পধানে, ইদ্ধিপাদে, ইন্দ্ৰিযানি, বলানি, বোজ্ঝঙ্গানি, অৰিযমগ্গং ভাৱেতীতি হাসপঞ্ঞা, হাসবহুলো সামঞ্ঞফলানি সচ্ছিকৰোতি, অভিঞ্ঞাযো পটিৱিজ্ঝতীতি হাসপঞ্ঞা, হাসবহুলো ৱেদতুট্ঠিপামোজ্জবহুলো পৰমত্থং নিব্বানং সচ্ছিকৰোতীতি হাসপঞ্ঞা.
কতমা জৱনপঞ্ঞা, যংকিঞ্চি ৰূপং অতীতানাগতপচ্চুপ্পন্নং…পে… যং দূৰে সন্তিকে ৱা, সব্বং ৰূপং অনিচ্চতো খিপ্পং জৱতীতি জৱনপঞ্ঞা. দুক্খতো খিপ্পং… অনত্ততো খিপ্পং জৱতীতি জৱনপঞ্ঞা. যা কাচি ৱেদনা…পে… যংকিঞ্চি ৱিঞ্ঞাণং অতীতানাগতপচ্চুপ্পন্নং…পে… সব্বং ৱিঞ্ঞাণং অনিচ্চতো দুক্খতো অনত্ততো খিপ্পং জৱতীতি জৱনপঞ্ঞা. চক্খু…পে… জৰামৰণং অতীতানাগতপচ্চুপ্পন্নং অনিচ্চতো দুক্খতো অনত্ততো খিপ্পং জৱতীতি জৱনপঞ্ঞা. ৰূপং অতীতানাগতপচ্চুপ্পন্নং অনিচ্চং খযট্ঠেন, দুক্খং ভযট্ঠেন, অনত্তা অসাৰকট্ঠেনাতি তুলযিত্ৱা তীৰযিত্ৱা ৱিভাৱযিত্ৱা ৱিভূতং কত্ৱা ৰূপনিৰোধে নিব্বানে খিপ্পং জৱতীতি জৱনপঞ্ঞা. ৱেদনা, সঞ্ঞা, সঙ্খাৰা, ৱিঞ্ঞাণং, চক্খু…পে… জৰামৰণং অতীতানাগতপচ্চুপ্পন্নং অনিচ্চং খযট্ঠেন…পে… ৱিভূতং কত্ৱা জৰামৰণনিৰোধে নিব্বানে খিপ্পং জৱতীতি জৱনপঞ্ঞা. ৰূপং অতীতানাগতপচ্চুপ্পন্নং…পে… ৱিঞ্ঞাণং. চক্খু…পে… জৰামৰণং অতীতানাগতপচ্চুপ্পন্নং অনিচ্চং সঙ্খতং পটিচ্চসমুপ্পন্নং খযধম্মং ৱযধম্মং ৱিৰাগধম্মং নিৰোধধম্মন্তি তুলযিত্ৱা তীৰযিত্ৱা ৱিভাৱযিত্ৱা ৱিভূতং কত্ৱা জৰামৰণনিৰোধে নিব্বানে খিপ্পং জৱতীতি জৱনপঞ্ঞা.
কতমা তিক্খপঞ্ঞা, খিপ্পং কিলেসে ছিন্দতীতি তিক্খপঞ্ঞা. উপ্পন্নং কামৱিতক্কং নাধিৱাসেতি, উপ্পন্নং ব্যাপাদৱিতক্কং, উপ্পন্নং ৱিহিংসাৱিতক্কং, উপ্পন্নুপ্পন্নে পাপকে অকুসলে ধম্মে, উপ্পন্নং ৰাগং, দোসং, মোহং, কোধং, উপনাহং, মক্খং, পড়াসং, ইস্সং, মচ্ছৰিযং, মাযং, সাঠেয্যং, থম্ভং, সাৰম্ভং, মানং, অতিমানং, মদং, পমাদং, সব্বে কিলেসে, সব্বে দুচ্চৰিতে, সব্বে অভিসঙ্খাৰে, সব্বে ভৱগামিকম্মে নাধিৱাসেতি পজহতি ৱিনোদেতি ব্যন্তীকৰোতি অনভাৱং গমেতীতি তিক্খপঞ্ঞা. একস্মিং আসনে চত্তাৰো অৰিযমগ্গা, চত্তাৰি সামঞ্ঞফলানি, চতস্সো পটিসম্ভিদাযো, ছ চ অভিঞ্ঞাযো অধিগতা হোন্তি সচ্ছিকতা পস্সিতা পঞ্ঞাযাতি তিক্খপঞ্ঞা.
কতমা নিব্বেধিকপঞ্ঞা, ইধেকচ্চো সব্বসঙ্খাৰেসু উব্বেগবহুলো হোতি উত্তাসবহুলো উক্কণ্ঠনবহুলো অৰতিবহুলো অনভিৰতিবহুলো বহিমুখো ন ৰমতি সব্বসঙ্খাৰেসু, অনিব্বিদ্ধপুব্বং অপ্পদালিতপুব্বং লোভক্খন্ধং নিব্বিজ্ঝতি পদালেতীতি নিব্বেধিকপঞ্ঞা. অনিব্বিদ্ধপুব্বং অপ্পদালিতপুব্বং দোসক্খন্ধং, মোহক্খন্ধং, কোধং, উপনাহং…পে… সব্বে ভৱগামিকম্মে নিব্বিজ্ঝতি পদালেতীতি নিব্বেধিকপঞ্ঞা.
অনুপদধম্মৱিপস্সনন্তি সমাপত্তিৱসেন ৱা ঝানঙ্গৱসেন ৱা অনুপটিপাটিযা ধম্মৱিপস্সনং ৱিপস্সতি, এৱং ৱিপস্সন্তো অদ্ধমাসেন অৰহত্তং পত্তো. মহামোগ্গল্লানত্থেৰো পন সত্তহি দিৱসেহি. এৱং সন্তেপি সাৰিপুত্তত্থেৰো মহাপঞ্ঞৱন্ততৰো. মহামোগ্গল্লানত্থেৰো হি সাৱকানং সম্মসনচাৰং যট্ঠিকোটিযা উপ্পীড়েন্তো ৱিয একদেসমেৱ সম্মসন্তো সত্ত দিৱসে ৱাযমিত্ৱা অৰহত্তং পত্তো. সাৰিপুত্তত্থেৰো ঠপেত্ৱা বুদ্ধানং পচ্চেকবুদ্ধানঞ্চ সম্মসনচাৰং সাৱকানং সম্মসনচাৰং নিপ্পদেসং সম্মসি. এৱং সম্মসন্তো অদ্ধমাসং ৱাযমি. অৰহত্তঞ্চ কিৰ পত্ৱা অঞ্ঞাসি – ‘‘ঠপেত্ৱা বুদ্ধে চ পচ্চেকবুদ্ধে চ অঞ্ঞো সাৱকো নাম পঞ্ঞায মযা পত্তব্বং পত্তুং সমত্থো নাম ন ভৱিস্সতী’’তি. যথা হি পুৰিসো ৱেড়ুযট্ঠিং গণ্হিস্সামীতি মহাজটং ৱেড়ুং দিস্ৱা জটং ছিন্দন্তস্স পপঞ্চো ভৱিস্সতীতি অন্তৰেন হত্থং পৱেসেত্ৱা সম্পত্তমেৱ যট্ঠিং মূলে চ অগ্গে চ ছিন্দিত্ৱা আদায পক্কমেয্য, সো কিঞ্চাপি পঠমতৰং গচ্ছতি, যট্ঠিং পন সাৰং ৱা উজুং ৱা ন লভতি. অপৰো চ তথাৰূপমেৱ ৱেণুং দিস্ৱা ‘‘সচে সম্পত্তং যট্ঠিং গণ্হিস্সামি, সাৰং ৱা উজুং ৱা ন লভিস্সামী’’তি কচ্ছং বন্ধিত্ৱা মহন্তেন সত্থেন ৱেণুজটং ছিন্দিত্ৱা সাৰা চেৱ উজূ চ যট্ঠিযো উচ্চিনিত্ৱা আদায পক্কমেয্য. অযং কিঞ্চাপি পচ্ছা গচ্ছতি, যট্ঠিযো পন সাৰা চেৱ উজূ চ লভতি. এৱংসম্পদমিদং ৱেদিতব্বং ইমেসং দ্ৱিন্নং থেৰানং পধানং.
এৱং পন অদ্ধমাসং ৱাযমিত্ৱা ধম্মসেনাপতি সাৰিপুত্তত্থেৰো সূকৰখতলেণদ্ৱাৰে ভাগিনেয্যস্স দীঘনখপৰিব্বাজকস্স ৱেদনাপৰিগ্গহসুত্তন্তে দেসিযমানে দসবলং বীজযমানো ঠিতো দেসনানুসাৰেন ঞাণং পেসেত্ৱা পব্বজিতদিৱসতো পন্নৰসমে দিৱসে সাৱকপাৰমিঞাণস্স মত্থকং পত্ৱা সত্তসট্ঠি ঞাণানি পটিৱিজ্ঝিত্ৱা সোড়সৱিধং পঞ্ঞং অনুপ্পত্তো.
তত্ৰিদং, ভিক্খৱে, সাৰিপুত্তস্স অনুপদধম্মৱিপস্সনাযাতি যা অনুপদধম্মৱিপস্সনং ৱিপস্সতীতি অনুপদধম্মৱিপস্সনা ৱুত্তা, তত্ৰ অনুপদধম্মৱিপস্সনায সাৰিপুত্তস্স ইদং হোতি. ইদানি ৱত্তব্বং তং তং ৱিপস্সনাকোট্ঠাসং সন্ধাযেতং ৱুত্তং.
৯৪. পঠমে ঝানেতি যে পঠমে ঝানে অন্তোসমাপত্তিযং ধম্মা. ত্যাস্সাতি তে অস্স. অনুপদৱৱত্থিতা হোন্তীতি অনুপটিপাটিযা ৱৱত্থিতা পৰিচ্ছিন্না ঞাতা ৱিদিতা হোন্তি. কথং? থেৰো হি তে ধম্মে ওলোকেন্তো অভিনিৰোপনলক্খণো ৱিতক্কো ৱত্ততীতি জানাতি. তথা অনুমজ্জনলক্খণো ৱিচাৰো, ফৰণলক্খণা পীতি, সাতলক্খণং সুখং, অৱিক্খেপলক্খণা চিত্তেকগ্গতা, ফুসনলক্খণো ফস্সো ৱেদযিতলক্খণা ৱেদনা, সঞ্জাননলক্খণা সঞ্ঞা, চেতযিতলক্খণা চেতনা, ৱিজাননলক্খণং ৱিঞ্ঞাণং, কত্তুকম্যতালক্খণো ছন্দো, অধিমোক্খলক্খণো অধিমোক্খো, পগ্গাহলক্খণং ৱীৰিযং উপট্ঠানলক্খণা সতি, মজ্ঝত্তলক্খণা উপেক্খা, অনুনযমনসিকাৰলক্খণো মনসিকাৰো ৱত্ততীতি জানাতি. এৱং জানং অভিনিৰোপনট্ঠেন ৱিতক্কং সভাৱতো ৱৱত্থপেতি…পে… অনুনযমনসিকাৰণট্ঠেন মনসিকাৰং সভাৱভাৱতো ৱৱত্থপেতি. তেন ৱুত্তং ‘‘ত্যাস্স ধম্মা অনুপদৱৱত্থিতা হোন্তী’’তি.
ৱিদিতা উপ্পজ্জন্তীতি উপ্পজ্জমানা ৱিদিতা পাকটাৱ হুত্ৱা উপ্পজ্জন্তি. ৱিদিতা উপট্ঠহন্তীতি তিট্ঠমানাপি ৱিদিতা পাকটাৱ হুত্ৱা তিট্ঠন্তি. ৱিদিতা অব্ভত্থং গচ্ছন্তীতি নিৰুজ্ঝমানাপি ৱিদিতা পাকটাৱ হুত্ৱা নিৰুজ্ঝন্তি. এত্থ পন তংঞাণতা চেৱ ঞাণবহুতা চ মোচেতব্বা. যথা হি তেনেৱ অঙ্গুলগ্গেন তং অঙ্গুলগ্গং ন সক্কা ফুসিতুং, এৱমেৱ তেনেৱ চিত্তেন তস্স চিত্তস্স উপ্পাদো ৱা ঠিতি ৱা ভঙ্গো ৱা ন সক্কা জানিতুন্তি. এৱং তাৱ তংঞাণতা মোচেতব্বা. যদি পন দ্ৱে চিত্তানি একতো উপ্পজ্জেয্যুং, একেন চিত্তেন একস্স উপ্পাদো ৱা ঠিতি ৱা ভঙ্গো ৱা সক্কা ভৱেয্য জানিতুং. দ্ৱে পন ফস্সা ৱা ৱেদনা ৱা সঞ্ঞা ৱা চেতনা ৱা চিত্তানি ৱা একতো উপ্পজ্জনকানি নাম নত্থি, একেকমেৱ উপ্পজ্জতি. এৱং ঞাণবহুতা মোচেতব্বা. এৱং সন্তে কথং? মহাথেৰস্স অন্তোসমাপত্তিযং সোড়স ধম্মা ৱিদিতা পাকটা হোন্তীতি. ৱত্থাৰম্মণানং পৰিগ্গহিততায. থেৰেন হি ৱত্থু চেৱ আৰম্মণঞ্চ পৰিগ্গহিতং, তেনস্স তেসং ধম্মানং উপ্পাদং আৱজ্জন্তস্স উপ্পাদো পাকটো হোতি, ঠানং আৱজ্জন্তস্স ঠানং পাকটং হোতি, ভেদং আৱজ্জন্তস্স ভেদো পাকটো হোতি. তেন ৱুত্তং ‘‘ৱিদিতা উপ্পজ্জন্তি ৱিদিতা উপট্ঠহন্তি ৱিদিতা অব্ভত্থং গচ্ছন্তী’’তি. অহুত্ৱা সম্ভোন্তীতি ইমিনা উদযং পস্সতি. হুত্ৱা পটিৱেন্তীতি ইমিনা ৱযং পস্সতি.
অনুপাযোতি ৰাগৱসেন অনুপগমনো হুত্ৱা. অনপাযোতি পটিঘৱসেন অনপগতো. অনিস্সিতোতি তণ্হাদিট্ঠিনিস্সযেহি অনিস্সিতো. অপ্পটিবদ্ধোতি ছন্দৰাগেন অবদ্ধো. ৱিপ্পমুত্তোতি কামৰাগতো ৱিপ্পমুত্তো. ৱিসংযুত্তোতি চতূহি যোগেহি সব্বকিলেসেহি ৱা ৱিসংযুত্তো. ৱিমৰিযাদীকতেনাতি নিম্মৰিযাদীকতেন. চেতসাতি এৱংৱিধেন চিত্তেন ৱিহৰতি.
তত্থ দ্ৱে মৰিযাদা কিলেসমৰিযাদা চ আৰম্মণমৰিযাদা চ. সচে হিস্স অন্তোসমাপত্তিযং পৱত্তে সোড়স ধম্মে আৰব্ভ ৰাগাদযো উপ্পজ্জেয্যুং, কিলেসমৰিযাদা তেন কতা ভৱেয্য, তেসু পনস্স একোপি ন উপ্পন্নোতি কিলেসমৰিযাদা নত্থি. সচে পনস্স অন্তোসমাপত্তিযং পৱত্তে সোড়স ধম্মে আৱজ্জন্তস্স একচ্চে আপাথং নাগচ্ছেয্যুং. এৱমস্স আৰম্মণমৰিযাদা ভৱেয্যুং. তে পনস্স সোড়স ধম্মে আৱজ্জন্তস্স আপাথং অনাগতধম্মো নাম নত্থীতি আৰম্মণমৰিযাদাপি নত্থি.
অপৰাপি দ্ৱে মৰিযাদা ৱিক্খম্ভনমৰিযাদা চ সমুচ্ছেদমৰিযাদা চ. তাসু সমুচ্ছেদমৰিযাদা উপৰি আগমিস্সতি, ইমস্মিং পন ঠানে ৱিক্খম্ভনমৰিযাদা অধিপ্পেতা. তস্স ৱিক্খম্ভিতপচ্চনীকত্তা নত্থীতি ৱিমৰিযাদিকতেন চেতসা ৱিহৰতি.
উত্তৰি নিস্সৰণন্তি ইতো উত্তৰি নিস্সৰণং. অঞ্ঞেসু চ সুত্তেসু ‘‘উত্তৰি নিস্সৰণ’’ন্তি নিব্বানং ৱুত্তং, ইধ পন অনন্তৰো ৱিসেসো অধিপ্পেতোতি ৱেদিতব্বো. তব্বহুলীকাৰাতি তস্স পজাননস্স বহুলীকৰণেন. অত্থিত্ৱেৱস্স হোতীতি তস্স থেৰস্স অত্থীতিযেৱ দড়্হতৰং হোতি. ইমিনা নযেন সেসৱাৰেসুপি অত্থো ৱেদিতব্বো.
দুতিযৱাৰে পন সম্পসাদনট্ঠেন সম্পসাদো. সভাৱতো ৱৱত্থপেতি.
চতুত্থৱাৰে উপেক্খাতি সুখট্ঠানে ৱেদনুপেক্খাৱ. পস্সদ্ধত্তা চেতসো অনাভোগোতি যো সো ‘‘যদেৱ তত্থ সুখ’’ন্তি চেতসো আভোগো, এতেনেতং ওড়াৰিকমক্খাযতীতি এৱং পস্সদ্ধত্তা চেতসো অনাভোগো ৱুত্তো, তস্স অভাৱাতি অত্থো. সতিপাৰিসুদ্ধীতি পৰিসুদ্ধাসতিযেৱ. উপেক্খাপি পাৰিসুদ্ধিউপেক্খা.
৯৫. সতো ৱুট্ঠহতীতি সতিযা সমন্নাগতো ঞাণেন সম্পজানো হুত্ৱা ৱুট্ঠাতি. তে ধম্মে সমনুপস্সতীতি যস্মা নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনে বুদ্ধানংযেৱ অনুপদধম্মৱিপস্সনা হোতি, ন সাৱকানং, তস্মা এত্থ কলাপৱিপস্সনং দস্সেন্তো এৱমাহ.
পঞ্ঞায চস্স দিস্ৱা আসৱা পৰিক্খীণা হোন্তীতি মগ্গপঞ্ঞায চত্তাৰি সচ্চানি দিস্ৱা চত্তাৰো আসৱা খীণা হোন্তি. সাৰিপুত্তত্থেৰস্স সমথৱিপস্সনং যুগনদ্ধং আহৰিত্ৱা অৰহত্তং পত্তৱাৰোপি অত্থি, নিৰোধসমাপত্তিসমাপন্নৱাৰোপি. অৰহত্তং পত্তৱাৰো ইধ গহিতো, নিৰোধং পন চিণ্ণৱসিতায অপৰাপৰং সমাপজ্জিস্সতীতি ৱদন্তি.
তত্থস্স যস্মিং কালে নিৰোধসমাপত্তি সীসং হোতি, নিৰোধস্স ৱাৰো আগচ্ছতি, ফলসমাপত্তি গূড়্হা হোতি. যস্মিং কালে ফলসমাপত্তি সীসং হোতি, ফলসমাপত্তিযা ৱাৰো আগচ্ছতি, নিৰোধসমাপত্তি গূড়্হা হোতি. জম্বুদীপৱাসিনো থেৰা পন ৱদন্তি ‘‘সাৰিপুত্তত্থেৰো সমথৱিপস্সনং যুগনদ্ধং আহৰিত্ৱা অনাগামিফলং সচ্ছিকত্ৱা নিৰোধং সমাপজ্জি, নিৰোধা ৱুট্ঠায অৰহত্তং পত্তো’’তি. তে ধম্মেতি অন্তোসমাপত্তিযং পৱত্তে তিসমুট্ঠানিকৰূপধম্মে, হেট্ঠা নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনসমাপত্তিযং পৱত্তধম্মে ৱা. তেপি হি ইমস্মিং ৱাৰে ৱিপস্সিতব্বধম্মাৱ, তস্মা তে ৱা ৱিপস্সতীতি দস্সেতুং ইদং ৱুত্তন্তি ৱেদিতব্বং.
৯৭. ৱসিপ্পতোতি চিণ্ণৱসিতং পত্তো. পাৰমিপ্পত্তোতি নিপ্ফত্তিং পত্তো. ওৰসোতিআদীসু থেৰো ভগৱতো উৰে নিব্বত্তসদ্দং সুত্ৱা জাতোতি ওৰসো, মুখেন পভাৱিতং সদ্দং সুত্ৱা জাতোতি মুখতো জাতো, ধম্মেন পন জাতত্তা নিম্মিতত্তা ধম্মজো ধম্মনিম্মিতো, ধম্মদাযস্স আদিযনতো ধম্মদাযাদো, আমিসদাযস্স অনাদিযনতো নো আমিসদাযাদোতি ৱেদিতব্বো. সেসং সব্বত্থ উত্তানমেৱাতি.
পপঞ্চসূদনিযা মজ্ঝিমনিকাযট্ঠকথায
অনুপদসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.