৬. অঙ্গুলিমালসুত্তৱণ্ণনা
৩৪৭. এৱং মে সুতন্তি অঙ্গুলিমালসুত্তং. তত্থ অঙ্গুলীনং মালং ধাৰেতীতি কস্মা ধাৰেতি? আচৰিযৱচনেন. তত্ৰাযং অনুপুব্বিকথা –
অযং কিৰ কোসলৰঞ্ঞো পুৰোহিতস্স মন্তাণিযা নাম ব্ৰাহ্মণিযা কুচ্ছিস্মিং পটিসন্ধিং অগ্গহেসি. ব্ৰাহ্মণিযা ৰত্তিভাগে গব্ভৱুট্ঠানং অহোসি. তস্স মাতুকুচ্ছিতো নিক্খমনকালে সকলনগৰে আৱুধানি পজ্জলিংসু, ৰঞ্ঞো মঙ্গলসকুন্তোপি সিৰিসযনে ঠপিতা অসিলট্ঠিপি পজ্জলি. ব্ৰাহ্মণো নিক্খমিত্ৱা নক্খত্তং ওলোকেন্তো চোৰনক্খত্তেন জাতোতি ৰঞ্ঞো সন্তিকং গন্ত্ৱা সুখসেয্যভাৱং পুচ্ছি.
ৰাজা ‘‘কুতো, মে আচৰিয, সুখসেয্যা? ময্হং মঙ্গলাৱুধং পজ্জলি, ৰজ্জস্স ৱা জীৱিতস্স ৱা অন্তৰাযো ভৱিস্সতি মঞ্ঞে’’তি. মা ভাযি, মহাৰাজ, ময্হং ঘৰে কুমাৰো জাতো, তস্সানুভাৱেন ন কেৱলং তুয্হং নিৱেসনে, সকলনগৰেপি আৱুধানি পজ্জলিতানীতি. কিং ভৱিস্সতি আচৰিযাতি? চোৰো ভৱিস্সতি মহাৰাজাতি. কিং একচোৰকো, উদাহু ৰজ্জদূসকো চোৰোতি? একচোৰকো দেৱাতি. এৱং ৱত্ৱা চ পন ৰঞ্ঞো মনং গণ্হিতুকামো আহ – ‘‘মাৰেথ নং দেৱা’’তি. একচোৰকো সমানো কিং কৰিস্সতি? কৰীসসহস্সখেত্তে একসালিসীসং ৱিয হোতি, পটিজগ্গথ নন্তি. তস্স নামগ্গহণং গণ্হন্তা সযনে ঠপিতমঙ্গলঅসিলট্ঠি, ছদনে ঠপিতা সৰা, কপ্পাসপিচুম্হি ঠপিতং তালৱণ্টকৰণসত্থকন্তি এতে পজ্জলন্তা কিঞ্চি ন হিংসিংসু, তস্মা অহিংসকোতি নামং অকংসু. তং সিপ্পুগ্গহণকালে তক্কসীলং পেসযিংসু.
সো ধম্মন্তেৱাসিকো হুত্ৱা সিপ্পং পট্ঠপেসি. ৱত্তসম্পন্নো কিংকাৰপটিস্সাৱী মনাপচাৰী পিযৱাদী অহোসি. সেসঅন্তেৱাসিকা বাহিৰকা অহেসুং. তে – ‘‘অহিংসকমাণৱকস্স আগতকালতো পট্ঠায মযং ন পঞ্ঞাযাম, কথং নং ভিন্দেয্যামা’’তি? নিসীদিত্ৱা মন্তযন্তা – ‘‘সব্বেহি অতিৰেকপঞ্ঞত্তা দুপ্পঞ্ঞোতি. ন সক্কা ৱত্তুং, ৱত্তসম্পন্নত্তা দুব্বত্তোতি. ন সক্কা ৱত্তুং, জাতিসম্পন্নত্তা দুজ্জাতোতি ন সক্কা ৱত্তুং, কিন্তি কৰিস্সামা’’তি? ততো একং খৰমন্তং মন্তযিংসু ‘‘আচৰিযস্স অন্তৰং কত্ৱা নং ভিন্দিস্সামা’’তি তযো ৰাসী হুত্ৱা পঠমং একচ্চে আচৰিযং উপসঙ্কমিত্ৱা ৱন্দিত্ৱা অট্ঠংসু. কিং তাতাতি? ইমস্মিং গেহে একা কথা সুয্যতীতি. কিং তাতাতি? অহিংসকমাণৱো তুম্হাকং অন্তৰে দুব্ভতীতি মঞ্ঞামাতি. আচৰিযো সন্তজ্জেত্ৱা – ‘‘গচ্ছথ ৱসলা, মা মে পুত্তং ময্হং অন্তৰে পৰিভিন্দথা’’তি নিট্ঠুভি. ততো ইতৰে, অথ ইতৰেহি তযোপি কোট্ঠাসা আগন্ত্ৱা তথেৱ ৱত্ৱা – ‘‘অম্হাকং অসদ্দহন্তা উপপৰিক্খিত্ৱা জানাথা’’তি আহংসু.
আচৰিযো সিনেহেন ৱদন্তে দিস্ৱা ‘‘অত্থি মঞ্ঞে সন্থৱো’’তি পৰিভিজ্জিত্ৱা চিন্তেসি ‘‘ঘাতেমি ন’’ন্তি. ততো চিন্তেসি – ‘‘সচে ঘাতেস্সামি ‘দিসাপামোক্খো আচৰিযো অত্তনো সন্তিকং সিপ্পুগ্গহণত্থং আগতে মাণৱকে দোসং উপ্পাদেত্ৱা জীৱিতা ৱোৰোপেতী’তি. পুন কোচি সিপ্পুগ্গহণত্থং ন আগমিস্সতি, এৱং মে লাভো পৰিহাযিস্সতি, অথ নং সিপ্পস্স পৰিযোসানুপচাৰোতি ৱত্ৱা জঙ্ঘসহস্সং ঘাতেহীতি ৱক্খামি. অৱস্সং এত্থ একো উট্ঠায তং ঘাতেস্সতী’’তি.
অথ নং আহ – ‘‘এহি তাত জঙ্ঘসহস্সং ঘাতেহি, এৱং তে সিপ্পস্স উপচাৰো কতো ভৱিস্সতী’’তি. মযং অহিংসককুলে জাতা, ন সক্কা আচৰিযাতি. অলদ্ধুপচাৰং সিপ্পং ফলং ন দেতি তাতাতি. সো পঞ্চাৱুধং গহেত্ৱা আচৰিযং ৱন্দিত্ৱা অটৱিং পৱিট্ঠো. অটৱিং পৱিসনট্ঠানেপি অটৱিমজ্ঝেপি অটৱিতো নিক্খমনট্ঠানেপি ঠত্ৱা মনুস্সে ঘাতেতি. ৱত্থং ৱা ৱেঠনং ৱা ন গণ্হাতি. একো দ্ৱেতি গণিতমত্তমেৱ কৰোন্তো গচ্ছতি, গণনম্পি ন উগ্গণ্হাতি. পকতিযাপি পঞ্ঞৱা এস, পাণাতিপাতিনো পন চিত্তং ন পতিট্ঠাতি, তস্মা অনুক্কমেন গণনম্পি ন সল্লক্খেসি, একেকং অঙ্গুলিং ছিন্দিত্ৱা ঠপেতি. ঠপিতট্ঠানে অঙ্গুলিযো ৱিনস্সন্তি, ততো ৱিজ্ঝিত্ৱা অঙ্গুলীনং মালং কত্ৱা ধাৰেসি, তেনেৱ চস্স অঙ্গুলিমালোতি সঙ্খা উদপাদি. সো সব্বং অৰঞ্ঞং নিস্সঞ্চাৰমকাসি, দাৰুআদীনং অত্থায অৰঞ্ঞং গন্তুং সমত্থো নাম নত্থি.
ৰত্তিভাগে অন্তোগামম্পি আগন্ত্ৱা পাদেন পহৰিত্ৱা দ্ৱাৰং উগ্ঘাতেতি. ততো সযিতেযেৱ মাৰেত্ৱা একো একোতি গহেত্ৱা গচ্ছতি. গামো ওসৰিত্ৱা নিগমে অট্ঠাসি, নিগমো নগৰে. মনুস্সা তিযোজনতো পট্ঠায ঘৰানি পহায দাৰকে হত্থেসু গহেত্ৱা আগম্ম সাৱত্থিং পৰিৱাৰেত্ৱা খন্ধাৱাৰং বন্ধিত্ৱা ৰাজঙ্গণে সন্নিপতিত্ৱা – ‘‘চোৰো, তে দেৱ, ৱিজিতে অঙ্গুলিমালো নামা’’তিআদীনি ৱদন্তা কন্দন্তি. ভগ্গৱো ‘‘ময্হং পুত্তো ভৱিস্সতী’’তি ঞত্ৱা ব্ৰাহ্মণিং আহ – ভোতি অঙ্গুলিমালো নাম চোৰো উপ্পন্নো, সো ন অঞ্ঞো, তৱ পুত্তো অহিংসককুমাৰো. ইদানি ৰাজা তং গণ্হিতুং নিক্খমিস্সতি, কিং কত্তব্বন্তি? গচ্ছ সামি, পুত্তং মে গহেত্ৱা এহীতি. নাহং ভদ্দে উস্সহামি, চতূসু হি জনেসু ৱিস্সাসো নাম নত্থি, চোৰো মে পুৰাণসহাযোতি অৱিস্সাসনীযো, সাখা মে পুৰাণসন্থতাতি অৱিস্সাসনীযা, ৰাজা মং পূজেতীতি অৱিস্সাসনীযো, ইত্থী মে ৱসং গতাতি অৱিস্সাসনীযাতি. মাতু হদযং পন মুদুকং হোতি. তস্মা অহং পন গন্ত্ৱা ময্হং পুত্তং আনেস্সামীতি নিক্খন্তা.
তংদিৱসঞ্চ ভগৱা পচ্চূসসমযে লোকং ৱোলোকেন্তো অঙ্গুলিমালং দিস্ৱা – ‘‘মযি গতে এতস্স সোত্থি ভৱিস্সতি. অগামকে অৰঞ্ঞে ঠিতো চতুপ্পদিকং গাথং সুত্ৱা মম সন্তিকে পব্বজিত্ৱা ছ অভিঞ্ঞা সচ্ছিকৰিস্সতি. সচে ন গমিস্সামি, মাতৰি অপৰজ্ঝিত্ৱা অনুদ্ধৰণীযো ভৱিস্সতি, কৰিস্সামিস্স সঙ্গহ’’ন্তি পুব্বণ্হসমযং নিৱাসেত্ৱা পিণ্ডায পৱিসিত্ৱা কতভত্তকিচ্চো তং সঙ্গণ্হিতুকামো ৱিহাৰা নিক্খমি. এতমত্থং দস্সেতুং ‘‘অথ খো ভগৱা’’তিআদি ৱুত্তং.
৩৪৮. সঙ্কৰিত্ৱা সঙ্কৰিত্ৱাতি সঙ্কেতং কত্ৱা ৱগ্গৱগ্গা হুত্ৱা. হত্থত্থং গচ্ছন্তীতি হত্থে অত্থং ৱিনাসং গচ্ছন্তি. কিং পন তে ভগৱন্তং সঞ্জানিত্ৱা এৱং ৱদন্তি অসঞ্জানিত্ৱাতি? অসঞ্জানিত্ৱা. অঞ্ঞাতকৱেসেন হি ভগৱা এককোৱ অগমাসি. চোৰোপি তস্মিং সমযে দীঘৰত্তং দুব্ভোজনেন চ দুক্খসেয্যায চ উক্কণ্ঠিতো হোতি. কিত্তকা পনানেন মনুস্সা মাৰিতাতি? একেনূনসহস্সং. সো পন ইদানি একং লভিত্ৱা সহস্সং পূৰেস্সতীতি সঞ্ঞী হুত্ৱা যমেৱ পঠমং পস্সামি, তং ঘাতেত্ৱা গণনং পূৰেত্ৱা সিপ্পস্স উপচাৰং কত্ৱা কেসমস্সুং ওহাৰেত্ৱা ন্হাযিত্ৱা ৱত্থানি পৰিৱত্তেত্ৱা মাতাপিতৰো পস্সিস্সামীতি অটৱিমজ্ঝতো অটৱিমুখং আগন্ত্ৱা একমন্তং ঠিতোৱ ভগৱন্তং অদ্দস. এতমত্থং দস্সেতুং ‘‘অদ্দসা খো’’তিআদি ৱুত্তং.
ইদ্ধাভিসঙ্খাৰং অভিসঙ্খাসীতি মহাপথৱিং উম্মিযো উট্ঠপেন্তো ৱিয সংহৰিত্ৱা অপৰভাগে অক্কমতি, ওৰভাগে ৱলিযো নিক্খমন্তি, অঙ্গুলিমালো সৰক্খেপমত্তং মুঞ্চিত্ৱা গচ্ছতি. ভগৱা পুৰতো মহন্তং অঙ্গণং দস্সেত্ৱা সযং মজ্ঝে হোতি, চোৰো অন্তে. সো ‘‘ইদানি নং পাপুণিত্ৱা গণ্হিস্সামী’’তি সব্বথামেন ধাৱতি. ভগৱা অঙ্গণস্স পাৰিমন্তে হোতি, চোৰো মজ্ঝে. সো ‘‘এত্থ নং পাপুণিত্ৱা গণ্হিস্সামী’’তি ৱেগেন ধাৱতি. ভগৱা তস্স পুৰতো মাতিকং ৱা থলং ৱা দস্সেতি, এতেনুপাযেন তীণি যোজনানি গহেত্ৱা অগমাসি. চোৰো কিলমি, মুখে খেড়ো সুস্সি, কচ্ছেহি সেদা মুচ্চিংসু. অথস্স ‘‘অচ্ছৰিযং ৱত ভো’’তি এতদহোসি. মিগম্পীতি মিগং কস্মা গণ্হাতি? ছাতসমযে আহাৰত্থং. সো কিৰ একং গুম্বং ঘট্টেত্ৱা মিগে উট্ঠাপেতি. ততো চিত্তৰুচিযং মিগং অনুবন্ধন্তো গণ্হিত্ৱা পচিত্ৱা খাদতি. পুচ্ছেয্যন্তি যেন কাৰণেনাযং গচ্ছন্তোৱ ঠিতো নাম, অহঞ্চ ঠিতোৱ অট্ঠিতো নাম, যংনূনাহং ইমং সমণং তং কাৰণং পুচ্ছেয্যন্তি অত্থো.
৩৪৯. নিধাযাতি যো ৱিহিংসনত্থং ভূতেসু দণ্ডো পৱত্তযিতব্বো সিযা, তং নিধায অপনেত্ৱা মেত্তায খন্তিযা পটিসঙ্খায অৱিহিংসায সাৰণীযধম্মেসু চ ঠিতো অহন্তি অত্থো. তুৱমট্ঠিতোসীতি পাণেসু অসঞ্ঞতত্তা এত্তকানি পাণসহস্সানি ঘাতেন্তস্স তৱ মেত্তা ৱা খন্তি ৱা পটিসঙ্খা ৱা অৱিহিংসা ৱা সাৰণীযধম্মো ৱা নত্থি, তস্মা তুৱং অট্ঠিতোসি, ইদানি ইৰিযাপথেন ঠিতোপি নিৰযে ধাৱিস্সসি, তিৰচ্ছানযোনিযং পেত্তিৱিসযে অসুৰকাযে ৱা ধাৱিস্সসীতি ৱুত্তং হোতি.
ততো চোৰো – ‘‘মহা অযং সীহনাদো, মহন্তং গজ্জিতং, ন ইদং অঞ্ঞস্স ভৱিস্সতি, মহামাযায পুত্তস্স সিদ্ধত্থস্স সমণৰঞ্ঞো এতং গজ্জিতং, দিট্ঠো ৱতম্হি মঞ্ঞে তিখিণচক্খুনা সম্মাসম্বুদ্ধেন, সঙ্গহকৰণত্থং মে ভগৱা আগতো’’তি চিন্তেত্ৱা চিৰস্সং ৱত মেতিআদিমাহ. তত্থ মহিতোতি দেৱমনুস্সাদীহি চতুপচ্চযপূজায পূজিতো. পচ্চুপাদীতি চিৰস্সং কালস্স অচ্চযেন ময্হং সঙ্গহত্থায ইমং মহাৱনং পটিপজ্জি. পহায পাপন্তি পজহিত্ৱা পাপং.
ইত্ৱেৱাতি এৱং ৱত্ৱাযেৱ. আৱুধন্তি পঞ্চাৱুধং. সোব্ভেতি সমন্ততো ছিন্নে. পপাতেতি একতো ছিন্নে. নৰকেতি ফলিতট্ঠানে. ইধ পন তীহিপি ইমেহি পদেহি অৰঞ্ঞমেৱ ৱুত্তং. অকিৰীতি খিপি ছড্ডেসি.
তমেহি ভিক্খূতি তদা অৱোচাতি ভগৱতো ইমং পব্বাজেন্তো কুহিং সত্থকং লভিস্সামি, কুহিং পত্তচীৱৰন্তি পৰিযেসনকিচ্চং নত্থি, কম্মং পন ওলোকেসি. অথস্স পুব্বে সীলৱন্তানং অট্ঠপৰিক্খাৰভণ্ডকস্স দিন্নভাৱং ঞত্ৱা দক্খিণহত্থং পসাৰেত্ৱা – ‘‘এহি ভিক্খু স্ৱাক্খাতো ধম্মো, চৰ ব্ৰহ্মচৰিযং সম্মা দুক্খস্স অন্তকিৰিযাযা’’তি আহ. সো সহ ৱচনেনেৱ ইদ্ধিমযপত্তচীৱৰং পটিলভি. তাৱদেৱস্স গিহিলিঙ্গং অন্তৰধাযি, সমণলিঙ্গং পাতুৰহোসি.
‘‘তিচীৱৰঞ্চ পত্তো চ, ৱাসি সূচি চ বন্ধনং;
পৰিস্সাৱনেন অট্ঠেতে, যুত্তযোগস্স ভিক্খুনো’’তি. –
এৱং ৱুত্তা অট্ঠ পৰিক্খাৰা সৰীৰপটিবদ্ধাৱ হুত্ৱা নিব্বত্তিংসু. এসেৱ তস্স অহু ভিক্খুভাৱোতি এস এহিভিক্খুভাৱো তস্স উপসম্পন্নভিক্খুভাৱো অহোসি, ন হি এহিভিক্খূনং ৱিসুং উপসম্পদা নাম অত্থি.
৩৫০. পচ্ছাসমণেনাতি ভণ্ডগ্গাহকেন পচ্ছাসমণেন, তেনেৱ অত্তনো পত্তচীৱৰং গাহাপেত্ৱা তং পচ্ছাসমণং কত্ৱা গতোতি অত্থো. মাতাপিস্স অট্ঠউসভমত্তেন ঠানেন অন্তৰিতা, – ‘‘তাত, অহিংসক কত্থ ঠিতোসি, কত্থ নিসিন্নোসি, কুহিং গতোসি? মযা সদ্ধিং ন কথেসি তাতা’’তি ৱদন্তী আহিণ্ডিত্ৱা অপস্সমানা এত্তোৱ গতা.
পঞ্চমত্তেহি অস্সসতেহীতি সচে চোৰস্স পৰাজযো ভৱিস্সতি, অনুবন্ধিত্ৱা নং গণ্হিস্সামি. সচে ময্হং পৰাজযো ভৱিস্সতি, ৱেগেন পলাযিস্সামীতি সল্লহুকেন বলেন নিক্খমি. যেন আৰামোতি কস্মা আৰামং অগমাসি? সো কিৰ চোৰস্স ভাযতি, চিত্তেন গন্তুকামো ন গচ্ছতি, গৰহাভযেন নিক্খমি. তেনস্স এতদহোসি – ‘‘সম্মাসম্বুদ্ধং ৱন্দিত্ৱা নিসীদিস্সামি, সো পুচ্ছিস্সতি ‘কস্মা বলং গহেত্ৱা নিক্খন্তোসী’তি. অথাহং আৰোচেস্সামি, ভগৱা হি মং ন কেৱলং সম্পৰাযিকেনেৱ অত্থেন সঙ্গণ্হাতি, দিট্ঠধম্মিকেনপি সঙ্গণ্হাতিযেৱ. সো সচে ময্হং জযো ভৱিস্সতি, অধিৱাসেস্সতি. সচে পৰাজযো ভৱিস্সতি ‘কিং তে, মহাৰাজ, একং চোৰং আৰব্ভ গমনেনা’তি ৱক্খতি. ততো মং জনো এৱং সঞ্জানিস্সতি – ‘ৰাজা চোৰং গহেতুং নিক্খন্তো, সম্মাসম্বুদ্ধেন পন নিৱত্তিতো’তি’’ গৰহমোক্খং সম্পস্সমানো অগমাসি.
কুতো পনস্সাতি কস্মা আহ? অপি নাম ভগৱা তস্স উপনিস্সযং ওলোকেত্ৱা তং আনেত্ৱা পব্বাজেয্যাতি ভগৱতো পৰিগণ্হনত্থং আহ. ৰঞ্ঞোতি ন কেৱলং ৰঞ্ঞোযেৱ ভযং অহোসি, অৱসেসোপি মহাজনো ভীতো ফলকাৱুধানি ছড্ডেত্ৱা সম্মুখসম্মুখট্ঠানেৱ পলাযিত্ৱা নগৰং পৱিসিত্ৱা দ্ৱাৰং পিধায অট্টালকে আৰুয্হ ওলোকেন্তো অট্ঠাসি. এৱঞ্চ অৱোচ – ‘‘অঙ্গুলিমালো ‘ৰাজা ময্হং সন্তিকং আগচ্ছতী’তি ঞত্ৱা পঠমতৰং আগন্ত্ৱা জেতৱনে নিসিন্নো, ৰাজা তেন গহিতো, মযং পন পলাযিত্ৱা মুত্তা’’তি. নত্থি তে ইতো ভযন্তি অযঞ্হি ইদানি কুন্থকিপিল্লিকং জীৱিতা ন ৱোৰোপেতি, নত্থি তে ইমস্স সন্তিকা ভযন্তি অত্থো.
কথং গোত্তোতি? কস্মা পুচ্ছতি? পব্বজিতং দাৰুণকম্মেন উপ্পন্ননামং গহেত্ৱা ৱোহৰিতুং ন যুত্তং, মাতাপিতূনং গোত্তৱসেন নং সমুদাচৰিস্সামীতি মঞ্ঞমানো পুচ্ছি. পৰিক্খাৰানন্তি এতেসং অত্থায অহং উস্সুক্কং কৰিস্সামীতি অত্থো. কথেন্তোযেৱ চ উদৰে বদ্ধসাটকং মুঞ্চিত্ৱা থেৰস্স পাদমূলে ঠপেসি.
৩৫১. আৰঞ্ঞিকোতিআদীনি চত্তাৰি ধুতঙ্গানি পাড়িযং আগতানি. থেৰেন পন তেৰসপি সমাদিন্নানেৱ অহেসুং, তস্মা অলন্তি আহ. যঞ্হি মযং, ভন্তেতি কিং সন্ধায ৱদতি? ‘‘হত্থিম্পি ধাৱন্তং অনুবন্ধিত্ৱা গণ্হামী’’তি আগতট্ঠানে ৰঞ্ঞা পেসিতহত্থাদযো সো এৱং অগ্গহেসি. ৰাজাপি – ‘‘হত্থীহিযেৱ নং পৰিক্খিপিত্ৱা গণ্হথ, অস্সেহেৱ, ৰথেহেৱা’’তি এৱং অনেকৱাৰং বহূ হত্থাদযো পেসেসি. এৱং গতেসু পন তেসু – ‘‘অহং অৰে অঙ্গুলিমালো’’তি তস্মিং উট্ঠায সদ্দং কৰোন্তে একোপি আৱুধং পৰিৱত্তেতুং নাসক্খি, সব্বেৱ কোট্টেত্ৱা মাৰেসি. হত্থী অৰঞ্ঞহত্থী, অস্সা অৰঞ্ঞঅস্সা, ৰথাপি তত্থেৱ ভিজ্জন্তীতি ইদং সন্ধায ৰাজা এৱং ৱদতি.
পিণ্ডায পাৱিসীতি ন ইদং পঠমং পাৱিসি. ইত্থিদস্সনদিৱসং সন্ধায পনেতং ৱুত্তং. দেৱসিকম্পি পনেস পৱিসতেৱ, মনুস্সা চ নং দিস্ৱা উত্তসন্তিপি পলাযন্তিপি দ্ৱাৰম্পি থকেন্তি, একচ্চে অঙ্গুলিমালোতি সুত্ৱাৱ পলাযিত্ৱা অৰঞ্ঞং ৱা পৱিসন্তি, ঘৰং ৱা পৱিসিত্ৱা দ্ৱাৰং থকেন্তি. পলাযিতুং অসক্কোন্তা পিট্ঠিং দত্ৱা তিট্ঠন্তি. থেৰো উড়ুঙ্গযাগুম্পি কটচ্ছুভিক্খম্পি ন লভতি, পিণ্ডপাতেন কিলমতি. বহি অলভন্তো নগৰং সব্বসাধাৰণন্তি নগৰং পৱিসতি. যেন দ্ৱাৰেন পৱিসতি, তত্থ অঙ্গুলিমালো আগতোতি কূটসহস্সানং ভিজ্জনকাৰণং হোতি. এতদহোসীতি কাৰুঞ্ঞপ্পত্তিযা অহোসি. একেন ঊনমনুস্সসহস্সং ঘাতেন্তস্স একদিৱসম্পি কাৰুঞ্ঞং নাহোসি, গব্ভমূড়্হায ইত্থিযা দস্সনমত্তেনেৱ কথং উপ্পন্নন্তি? পব্বজ্জাবলেন, পব্বজ্জাবলঞ্হি এতং.
তেন হীতি যস্মা তে কাৰুঞ্ঞং উপ্পন্নং, তস্মাতি অত্থো. অৰিযায জাতিযাতি, অঙ্গুলিমাল, এতং ত্ৱং মা গণ্হি, নেসা তৱ জাতি. গিহিকালো এস, গিহী নাম পাণম্পি হনন্তি, অদিন্নাদানাদীনিপি কৰোন্তি. ইদানি পন তে অৰিযা নাম জাতি. তস্মা ত্ৱং ‘‘যতো অহং, ভগিনি, জাতো’’তি সচে এৱং ৱত্তুং কুক্কুচ্চাযসি, তেন হি ‘‘অৰিযায জাতিযা’’তি এৱং ৱিসেসেত্ৱা ৱদাহীতি উয্যোজেসি.
তং ইত্থিং এতদৱোচাতি ইত্থীনং গব্ভৱুট্ঠানট্ঠানং নাম ন সক্কা পুৰিসেন উপসঙ্কমিতুং. থেৰো কিং কৰোসীতি? অঙ্গুলিমালত্থেৰো সচ্চকিৰিযং কত্ৱা সোত্থিকৰণত্থায আগতোতি আৰোচাপেসি. ততো তে সাণিযা পৰিক্খিপিত্ৱা থেৰস্স বহিসাণিযং পীঠকং পঞ্ঞাপেসুং. থেৰো তত্থ নিসীদিত্ৱা – ‘‘যতো অহং ভগিনি সব্বঞ্ঞুবুদ্ধস্স অৰিযায জাতিযা জাতো’’তি সচ্চকিৰিযং অকাসি, সহ সচ্চৱচনেনেৱ ধমকৰণতো মুত্তউদকং ৱিয দাৰকো নিক্খমি. মাতাপুত্তানং সোত্থি অহোসি. ইমঞ্চ পন পৰিত্তং ন কিঞ্চি পৰিস্সযং ন মদ্দতি, মহাপৰিত্তং নামেতন্তি ৱুত্তং. থেৰেন নিসীদিত্ৱা সচ্চকিৰিযকতট্ঠানে পীঠকং অকংসু. গব্ভমূড়্হং তিৰচ্ছানগতিত্থিম্পি আনেত্ৱা তত্থ নিসজ্জাপেন্তি, তাৱদেৱ সুখেন গব্ভৱুট্ঠানং হোতি. যা দুব্বলা হোতি ন সক্কা আনেতুং, তস্সা পীঠকধোৱনউদকং নেত্ৱা সীসে সিঞ্চন্তি, তঙ্খণংযেৱ গব্ভৱুট্ঠানং হোতি, অঞ্ঞম্পি ৰোগং ৱূপসমেতি. যাৱ কপ্পা তিট্ঠনকপাটিহাৰিযং কিৰেতং.
কিং পন ভগৱা থেৰং ৱেজ্জকম্মং কাৰাপেসীতি? ন কাৰাপেসি. থেৰঞ্হি দিস্ৱা মনুস্সা ভীতা পলাযন্তি. থেৰো ভিক্খাহাৰেন কিলমতি, সমণধম্মং কাতুং ন সক্কোতি. তস্স অনুগ্গহেন সচ্চকিৰিযং কাৰেসি. এৱং কিৰস্স অহোসি – ‘‘ইদানি কিৰ অঙ্গুলিমালত্থেৰো মেত্তচিত্তং পটিলভিত্ৱা সচ্চকিৰিযায মনুস্সানং সোত্থিভাৱং কৰোতীতি মনুস্সা থেৰং উপসঙ্কমিতব্বং মঞ্ঞিস্সন্তি, ততো ভিক্খাহাৰেন অকিলমন্তো সমণধম্মং কাতুং সক্খিস্সতী’’তি অনুগ্গহেন সচ্চকিৰিযং কাৰেসি. ন হি সচ্চকিৰিযা ৱেজ্জকম্মং হোতি. থেৰস্সাপি চ ‘‘সমণধম্মং কৰিস্সামী’’তি মূলকম্মট্ঠানং গহেত্ৱা ৰত্তিট্ঠানদিৱাট্ঠানে নিসিন্নস্স চিত্তং কম্মট্ঠানাভিমুখং ন গচ্ছতি, অটৱিযং ঠত্ৱা মনুস্সানং ঘাতিতট্ঠানমেৱ পাকটং হোতি. ‘‘দুগ্গতোম্হি, খুদ্দকপুত্তোম্হি, জীৱিতং মে দেহি সামীতি মৰণভীতানং ৱচনাকাৰো চ হত্থপাদৱিকাৰো চ আপাথং আগচ্ছতি, সো ৱিপ্পটিসাৰী হুত্ৱা ততোৱ উট্ঠায গচ্ছতি, অথস্স ভগৱা তং জাতিং অব্বোহাৰিকং কত্ৱাৱাযং ৱিপস্সনং ৱড্ঢেত্ৱা অৰহত্তং গণ্হিস্সতীতি অৰিযায জাতিযা সচ্চকিৰিযং কাৰেসি. একো ৱূপকট্ঠোতিআদি ৱত্থসুত্তে (ম. নি. ১.৮০) ৱিত্থাৰিতং.
৩৫২. অঞ্ঞেনপি লেড্ডু খিত্তোতি কাকসুনখসূকৰাদীনং পটিক্কমাপনত্থায সমন্তা সৰক্খেপমত্তে ঠানে যেন কেনচি দিসাভাগেন খিত্তো আগন্ত্ৱা থেৰস্সেৱ কাযে পততি. কিত্তকে ঠানে এৱং হোতি? গণ্ঠিকং পটিমুঞ্চিত্ৱা পিণ্ডায চৰিত্ৱা পটিনিৱত্তেত্ৱা যাৱ গণ্ঠিকপটিমুক্কট্ঠানং আগচ্ছতি, তাৱ হোতি. ভিন্নেন সীসেনাতি মহাচম্মং ছিন্দিত্ৱা যাৱ অট্ঠিমৰিযাদা ভিন্নেন.
ব্ৰাহ্মণাতি খীণাসৱভাৱং সন্ধায আহ. যস্স খো ত্ৱং, ব্ৰাহ্মণ, কম্মস্স ৱিপাকেনাতি ইদং সভাগদিট্ঠধম্মৱেদনীযকম্মং সন্ধায ৱুত্তং. কম্মঞ্হি কৰিযমানমেৱ তযো কোট্ঠাসে পূৰেতি. সত্তসু চিত্তেসু কুসলা ৱা অকুসলা ৱা পঠমজৱনচেতনা দিট্ঠধম্মৱেদনীযকম্মং নাম হোতি. তং ইমস্মিংযেৱ অত্তভাৱে ৱিপাকং দেতি. তথা অসক্কোন্তং অহোসিকম্মং, নাহোসি কম্মৱিপাকো, ন ভৱিস্সতি কম্মৱিপাকো, নত্থি কম্মৱিপাকোতি ইমস্স তিকস্স ৱসেন অহোসিকম্মং নাম হোতি. অত্থসাধিকা সত্তমজৱনচেতনা উপপজ্জৱেদনীযকম্মং নাম. তং অনন্তৰে অত্তভাৱে ৱিপাকং দেতি. তথা অসক্কোন্তং ৱুত্তনযেনেৱ তং অহোসিকম্মং নাম হোতি. উভিন্নমন্তৰে পঞ্চজৱনচেতনা অপৰাপৰিযৱেদনীযকম্মং নাম হোতি. তং অনাগতে যদা ওকাসং লভতি, তদা ৱিপাকং দেতি. সতি সংসাৰপ্পৱত্তিযা অহোসিকম্মং নাম ন হোতি. থেৰস্স পন উপপজ্জৱেদনীযঞ্চ অপৰাপৰিযৱেদনীযঞ্চাতি ইমানি দ্ৱে কম্মানি কম্মক্খযকৰেন অৰহত্তমগ্গেন সমুগ্ঘাটিতানি, দিট্ঠধম্মৱেদনীযং অত্থি. তং অৰহত্তপ্পত্তস্সাপি ৱিপাকং দেতিযেৱ. তং সন্ধায ভগৱা ‘‘যস্স খো ত্ৱ’’ন্তিআদিমাহ. তস্মা যস্স খোতি এত্থ যাদিসস্স খো ত্ৱং, ব্ৰাহ্মণ, কম্মস্স ৱিপাকেনাতি এৱং অত্থো ৱেদিতব্বো.
অব্ভা মুত্তোতি দেসনাসীসমত্তমেতং, অব্ভা মহিকা ধূমো ৰজো ৰাহূতি ইমেহি পন উপক্কিলেসেহি মুত্তো চন্দিমা ইধ অধিপ্পেতো. যথা হি এৱং নিৰুপক্কিলেসো চন্দিমা লোকং পভাসেতি, এৱং পমাদকিলেসৱিমুত্তো অপ্পমত্তো ভিক্খু ইমং অত্তনো খন্ধাযতনধাতুলোকং পভাসেতি, ৱিহতকিলেসন্ধকাৰং কৰোতি.
কুসলেন পিধীযতীতি মগ্গকুসলেন পিধীযতি অপ্পটিসন্ধিকং কৰীযতি. যুঞ্জতি বুদ্ধসাসনেতি বুদ্ধসাসনে কাযেন ৱাচায মনসা চ যুত্তপ্পযুত্তো ৱিহৰতি. ইমা তিস্সো থেৰস্স উদানগাথা নাম.
দিসা হি মেতি ইদং কিৰ থেৰো অত্তনো পৰিত্তাণাকাৰং কৰোন্তো আহ. তত্থ দিসা হি মেতি মম সপত্তা. যে মং এৱং উপৱদন্তি – ‘‘যথা মযং অঙ্গুলিমালেন মাৰিতানং ঞাতকানং ৱসেন দুক্খং ৱেদিযাম, এৱং অঙ্গুলিমালোপি ৱেদিযতূ’’তি, তে ময্হং দিসা চতুসচ্চধম্মকথং সুণন্তূতি অত্থো. যুঞ্জন্তূতি কাযৱাচামনেহি যুত্তপ্পযুত্তা ৱিহৰন্তু. যে ধম্মমেৱাদপযন্তি সন্তোতি যে সন্তো সপ্পুৰিসা ধম্মংযেৱ আদপেন্তি সমাদপেন্তি গণ্হাপেন্তি, তে মনুজা ময্হং সপত্তা ভজন্তু সেৱন্তু পযিৰুপাসন্তূতি অত্থো.
অৱিৰোধপ্পসংসীনন্তি অৱিৰোধো ৱুচ্চতি মেত্তা, মেত্তাপসংসকানন্তি অত্থো. সুণন্তু ধম্মং কালেনাতি খণে খণে খন্তিমেত্তাপটিসঙ্খাসাৰণীযধম্মং সুণন্তু. তঞ্চ অনুৱিধীযন্তূতি তঞ্চ ধম্মং অনুকৰোন্তু পূৰেন্তু.
ন হি জাতু সো মমং হিংসেতি যো ময্হং দিসো, সো মং একংসেনেৱ ন হিংসেয্য. অঞ্ঞং ৱা পন কিঞ্চি নন্তি ন কেৱলং মং, অঞ্ঞম্পি পন কঞ্চি পুগ্গলং মা হিংসন্তু মা ৱিহেঠেন্তু. পপ্পুয্য পৰমং সন্তিন্তি পৰমং সন্তিভূতং নিব্বানং পাপুণিত্ৱা. ৰক্খেয্য তসথাৱৰেতি তসা ৱুচ্চন্তি সতণ্হা, থাৱৰা নিত্তণ্হা. ইদং ৱুত্তং হোতি – যো নিব্বানং পাপুণাতি, সো সব্বং তসথাৱৰং ৰক্খিতুং সমত্থো হোতি. তস্মা ময্হম্পি দিসা নিব্বানং পাপুণন্তু, এৱং মং একংসেনেৱ ন হিংসিস্সন্তীতি. ইমা তিস্সো গাথা অত্তনো পৰিত্তং কাতুং আহ.
ইদানি অত্তনোৱ পটিপত্তিং দীপেন্তো উদকঞ্হি নযন্তি নেত্তিকাতি আহ. তত্থ নেত্তিকাতি যে মাতিকং সোধেত্ৱা বন্ধিতব্বট্ঠানে বন্ধিত্ৱা উদকং নযন্তি. উসুকাৰাতি উসুকাৰকা. নমযন্তীতি তেলকঞ্জিকেন মক্খেত্ৱা কুক্কুড়ে তাপেত্ৱা উন্নতুন্নতট্ঠানে নমেন্তা উজুং কৰোন্তি. তেজনন্তি কণ্ডং. তঞ্হি ইস্সাসো তেজং কৰোতি, পৰঞ্চ তজ্জেতি, তস্মা তেজনন্তি ৱুচ্চতি. অত্তানং দমযন্তীতি যথা নেত্তিকা উজুমগ্গেন উদকং নযন্তি, উসুকাৰা তেজনং, তচ্ছকা চ দাৰুং উজুং কৰোন্তি, এৱমেৱং পণ্ডিতা অত্তানং দমেন্তি উজুকং কৰোন্তি নিব্বিসেৱনং কৰোন্তি.
তাদিনাতি ইট্ঠানিট্ঠাদীসু নিব্বিকাৰেন – ‘‘পঞ্চহাকাৰেহি ভগৱা তাদী, ইট্ঠানিট্ঠে তাদী, ৱন্তাৱীতি তাদী, চত্তাৱীতি তাদী, তিণ্ণাৱীতি তাদী, তন্নিদ্দেসাতি তাদী’’তি (মহানি. ৩৮; ১৯২) এৱং তাদিলক্খণপ্পত্তেন সত্থাৰা. ভৱনেত্তীতি ভৱৰজ্জু, তণ্হাযেতং নামং. তায হি গোণা ৱিয গীৱায ৰজ্জুযা, সত্তা হদযে বদ্ধা তং তং ভৱং নীযন্তি, তস্মা ভৱনেত্তীতি ৱুচ্চতি. ফুট্ঠো কম্মৱিপাকেনাতি মগ্গচেতনায ফুট্ঠো. যস্মা হি মগ্গচেতনায কম্মং পচ্চতি ৱিপচ্চতি ডয্হতি, পৰিক্খযং গচ্ছতি, তস্মা সা কম্মৱিপাকোতি ৱুত্তা. তায হি ফুট্ঠত্তা এস অণণো নিক্কিলেসো জাতো, ন দুক্খৱেদনায অণণো. ভুঞ্জামীতি চেত্থ থেয্যপৰিভোগো ইণপৰিভোগো দাযজ্জপৰিভোগো সামিপৰিভোগোতি চত্তাৰো পৰিভোগা ৱেদিতব্বা. তত্থ দুস্সীলস্স পৰিভোগো থেয্যপৰিভোগো নাম. সো হি চত্তাৰো পচ্চযে থেনেত্ৱা ভুঞ্জতি. ৱুত্তম্পি চেতং ‘‘থেয্যায ৱো, ভিক্খৱে, ৰট্ঠপিণ্ডো ভুত্তো’’তি (পাৰা. ১৯৫). সীলৱতো পন অপচ্চৱেক্খণপৰিভোগো ইণপৰিভোগো নাম. সত্তন্নং সেক্খানং পৰিভোগো দাযজ্জপৰিভোগো নাম. খীণাসৱস্স পৰিভোগো সামিপৰিভোগো নাম. ইধ কিলেসইণানং অভাৱং সন্ধায ‘‘অণণো’’তি ৱুত্তং. ‘‘অনিণো’’তিপি পাঠো. সামিপৰিভোগং সন্ধায ‘‘ভুঞ্জামি ভোজন’’ন্তি ৱুত্তং.
কামৰতিসন্থৱন্তি দুৱিধেসুপি কামেসু তণ্হাৰতিসন্থৱং মা অনুযুঞ্জথ মা কৰিত্থ. নযিদং দুম্মন্তিতং মমাতি যং মযা সম্মাসম্বুদ্ধং দিস্ৱা পব্বজিস্সামীতি মন্তিতং, তং মম মন্তিতং ন দুম্মন্তিতং. সংৱিভত্তেসু ধম্মেসূতি অহং সত্থাতি এৱং লোকে উপ্পন্নেহি যে ধম্মা সংৱিভত্তা, তেসু ধম্মেসু যং সেট্ঠং নিব্বানং, তদেৱ অহং উপগমং উপগতো সম্পত্তো, তস্মা ময্হং ইদং আগমনং স্ৱাগতং নাম গতন্তি. তিস্সো ৱিজ্জাতি পুব্বেনিৱাসদিব্বচক্খুআসৱক্খযপঞ্ঞা. কতং বুদ্ধস্স সাসনন্তি যং বুদ্ধস্স সাসনে কত্তব্বকিচ্চং অত্থি, তং সব্বং মযা কতং. তীহি ৱিজ্জাহি নৱহি চ লোকুত্তৰধম্মেহি দেসনং মত্থকং পাপেসীতি.
পপঞ্চসূদনিযা মজ্ঝিমনিকাযট্ঠকথায
অঙ্গুলিমালসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.