১০. কণ্ণকত্থলসুত্তৱণ্ণনা
৩৭৫. এৱং মে সুতন্তি কণ্ণকত্থলসুত্তং. তত্থ উৰুঞ্ঞাযন্তি উৰুঞ্ঞাতি তস্স ৰট্ঠস্সপি নগৰস্সপি এতদেৱ নামং, ভগৱা উৰুঞ্ঞানগৰং উপনিস্সায ৱিহৰতি. কণ্ণকত্থলে মিগদাযেতি তস্স নগৰস্স অৱিদূৰে কণ্ণকত্থলং নাম একো ৰমণীযো ভূমিভাগো অত্থি, সো মিগানং অভযত্থায দিন্নত্তা মিগদাযোতি ৱুচ্চতি, তস্মিং কণ্ণকত্থলে মিগদাযে. কেনচিদেৱ কৰণীযেনাতি ন অঞ্ঞেন, অনন্তৰসুত্তে ৱুত্তকৰণীযেনেৱ. সোমা চ ভগিনী সকুলা চ ভগিনীতি ইমা দ্ৱে ভগিনিযো ৰঞ্ঞো পজাপতিযো. ভত্তাভিহাৰেতি ভত্তং অভিহৰণট্ঠানে. ৰঞ্ঞো ভুঞ্জনট্ঠানঞ্হি সব্বাপি ওৰোধা কটচ্ছুআদীনি গহেত্ৱা ৰাজানং উপট্ঠাতুং গচ্ছন্তি, তাপি তথেৱ অগমংসু.
৩৭৬. কিং পন, মহাৰাজাতি কস্মা এৱমাহ? ৰঞ্ঞো গৰহপৰিমোচনত্থং. এৱঞ্হি পৰিসা চিন্তেয্য – ‘‘অযং ৰাজা আগচ্ছমানোৱ মাতুগামানং সাসনং আৰোচেতি, মযং অত্তনো ধম্মতায ভগৱন্তং দট্ঠুং আগতোতি মঞ্ঞাম, অযং পন মাতুগামানং সাসনং গহেত্ৱা আগতো, মাতুগামদাসো মঞ্ঞে, এস পুব্বেপি ইমিনাৱ কাৰণেন আগচ্ছতী’’তি. পুচ্ছিতো পন সো অত্তনো আগমনকাৰণং কথেস্সতি, এৱমস্স অযং গৰহা ন উপ্পজ্জিস্সতীতি গৰহমোচনত্থং এৱমাহ.
৩৭৮. অব্ভুদাহাসীতি কথেসি. সকিদেৱ সব্বং উস্সতি সব্বং দক্খিতীতি যো একাৱজ্জনেন একচিত্তেন অতীতানাগতপচ্চুপ্পন্নং সব্বং উস্সতি ৱা দক্খিতি ৱা, সো নত্থীতি অত্থো. একেন হি চিত্তেন অতীতং সব্বং জানিস্সামীতি আৱজ্জিত্ৱাপি অতীতং সব্বং জানিতুং ন সক্কা, একদেসমেৱ জানাতি. অনাগতপচ্চুপ্পন্নং পন তেন চিত্তেন সব্বেনেৱ সব্বং ন জানাতীতি. এস নযো ইতৰেসু. এৱং একচিত্তৱসেনাযং পঞ্হো কথিতো. হেতুৰূপন্তি হেতুসভাৱং কাৰণজাতিকং. সহেতুৰূপন্তি সকাৰণজাতিকং. সম্পৰাযিকাহং, ভন্তেতি সম্পৰাযগুণং অহং, ভন্তে, পুচ্ছামি.
৩৭৯. পঞ্চিমানীতি ইমস্মিং সুত্তে পঞ্চ পধানিযঙ্গানি লোকুত্তৰমিস্সকানি কথিতানি. কথিনঙ্গণৱাসীচূড়সমুদ্দত্থেৰো পন ‘‘তুম্হাকং, ভন্তে, কিং ৰুচ্চতী’’তি ৱুত্তে ‘‘ময্হং লোকুত্তৰানেৱাতি ৰুচ্চতী’’তি আহ. পধানৱেমত্ততন্তি পধাননানত্তং. অঞ্ঞাদিসমেৱ হি পুথুজ্জনস্স পধানং, অঞ্ঞাদিসং সোতাপন্নস্স, অঞ্ঞাদিসং সকদাগামিনো, অঞ্ঞাদিসং অনাগামিনো, অঞ্ঞাদিসং অৰহতো, অঞ্ঞাদিসং অসীতিমহাসাৱকানং, অঞ্ঞাদিসং দ্ৱিন্নং অগ্গসাৱকানং, অঞ্ঞাদিসং পচ্চেকবুদ্ধানং, অঞ্ঞাদিসং সব্বঞ্ঞুবুদ্ধানং. পুথুজ্জনস্স পধানং সোতাপন্নস্স পধানং ন পাপুণাতি…পে… পচ্চেকবুদ্ধস্স পধানং সব্বঞ্ঞুবুদ্ধস্স পধানং ন পাপুণাতি. ইমমত্থং সন্ধায ‘‘পধানৱেমত্ততং ৱদামী’’তি আহ. দন্তকাৰণং গচ্ছেয্যুন্তি যং অকূটকৰণং, অনৱচ্ছিন্দনং, ধুৰস্স অচ্ছিন্দনন্তি দন্তেসু কাৰণং দিস্সতি, তং কাৰণং উপগচ্ছেয্যুন্তি অত্থো. দন্তভূমিন্তি দন্তেহি গন্তব্বভূমিং. অস্সদ্ধোতিআদীসু পুথুজ্জনসোতাপন্নসকদাগামিঅনাগামিনো চত্তাৰোপি অস্সদ্ধা নাম. পুথুজ্জনো হি সোতাপন্নস্স সদ্ধং অপ্পত্তোতি অস্সদ্ধো, সোতাপন্নো সকদাগামিস্স, সকদাগামী অনাগামিস্স, অনাগামী অৰহতো সদ্ধং অপ্পত্তোতি অস্সদ্ধো, আবাধো অৰহতোপি উপ্পজ্জতীতি পঞ্চপি বহ্ৱাবাধা নাম হোন্তি. অৰিযসাৱকস্স পন সঠো মাযাৱীতি নামং নত্থি. তেনেৱ থেৰো – ‘‘পঞ্চ পধানিযঙ্গানি লোকুত্তৰানি কথিতানীতি ময্হং ৰুচ্চতী’’তি আহ. অস্সখড়ুঙ্কসুত্তন্তে পন – ‘‘তযো চ, ভিক্খৱে, অস্সখড়ুঙ্কে তযো চ পুৰিসখড়ুঙ্কে দেসেস্সামী’’তি (অ. নি. ৩.১৪১) এত্থ অৰিযসাৱকস্সাপি সম্বোধিনামং আগতং, তস্স ৱসেন লোকুত্তৰমিস্সকা কথিতাতি ৱুত্তং. পুথুজ্জনো পন সোতাপত্তিমগ্গৱীৰিযং অসম্পত্তো…পে… অনাগামী অৰহত্তমগ্গৱীৰিযং অসম্পত্তোতি কুসীতোপি অস্সদ্ধো ৱিয চত্তাৰোৱ হোন্তি, তথা দুপ্পঞ্ঞো.
এৱং পনেত্থ ওপম্মসংসন্দনং ৱেদিতব্বং – অদন্তহত্থিআদযো ৱিয হি মগ্গপধানৰহিতো পুগ্গলো. দন্তহত্থিআদযো ৱিয মগ্গপধানৱা. যথা অদন্তা হত্থিআদযো কূটাকাৰং অকত্ৱা অৱিচ্ছিন্দিত্ৱা ধুৰং অপাতেত্ৱা দন্তগমনং ৱা গন্তুং দন্তভূমিং ৱা পত্তুং ন সক্কোন্তি, এৱমেৱং মগ্গপধানৰহিতো মগ্গপধানৱতা পত্তব্বং পাপুণিতুং নিব্বত্তেতব্বং গুণং নিব্বত্তেতুং ন সক্কোতি. যথা পন দন্তহত্থিআদযো কূটাকাৰং অকত্ৱা অৱিচ্ছিন্দিত্ৱা ধুৰং অপাতেত্ৱা দন্তগমনং ৱা গন্তুং দন্তভূমিং ৱা পত্তুং সক্কোন্তি, এৱমেৱং মগ্গপধানৱা মগ্গপধানৱতা পত্তব্বং পাপুণিতুং নিব্বত্তেতব্বং গুণং নিব্বত্তেতুং সক্কোতি. ইদং ৱুত্তং হোতি – ‘‘সোতাপত্তিমগ্গপধানৱা সোতাপত্তিমগ্গপধানৱতা পত্তোকাসং পাপুণিতুং নিব্বত্তেতব্বং গুণং নিব্বত্তেতুং সক্কোতি…পে… অৰহত্তমগ্গপধানৱা অৰহত্তমগ্গপধানৱতা পত্তোকাসং পাপুণিতুং নিব্বত্তেতব্বং গুণং নিব্বত্তেতুং সক্কোতী’’তি.
৩৮০. সম্মপ্পধানাতি মগ্গপধানেন সম্মপ্পধানা. ন কিঞ্চি নানাকৰণং ৱদামি যদিদং ৱিমুত্তিযা ৱিমুত্তিন্তি যং একস্স ফলৱিমুত্তিযা ইতৰস্স ফলৱিমুত্তিং আৰব্ভ নানাকৰণং ৱত্তব্বং সিযা, তং ন কিঞ্চি ৱদামীতি অত্থো. অচ্চিযা ৱা অচ্চিন্তি অচ্চিযা ৱা অচ্চিম্হি. সেসপদদ্ৱযেপি এসেৱ নযো, ভুম্মত্থে হি এতং উপযোগৱচনং. কিং পন ত্ৱং, মহাৰাজাতি, মহাৰাজ, কিং ত্ৱং? ‘‘সন্তি দেৱা চাতুমহাৰাজিকা, সন্তি দেৱা তাৱতিংসা…পে… সন্তি দেৱা পৰনিম্মিতৱসৱত্তিনো, সন্তি দেৱা ততুত্তৰি’’ন্তি এৱং দেৱানং অত্থিভাৱং ন জানাসি, যেন এৱং ৱদেসীতি. ততো অত্থিভাৱং জানামি, মনুস্সলোকং পন আগচ্ছন্তি নাগচ্ছন্তীতি ইদং পুচ্ছন্তো যদি ৱা তে, ভন্তেতিআদিমাহ. সব্যাবজ্ঝাতি সদুক্খা, সমুচ্ছেদপ্পহানেন অপ্পহীনচেতসিকদুক্খা. আগন্তাৰোতি উপপত্তিৱসেন আগন্তাৰো. অব্যাবজ্ঝাতি সমুচ্ছিন্নদুক্খা. অনাগন্তাৰোতি উপপত্তিৱসেন অনাগন্তাৰো.
৩৮১. পহোতীতি সক্কোতি. ৰাজা হি পুঞ্ঞৱন্তম্পি লাভসক্কাৰসম্পন্নং যথা ন কোচি উপসঙ্কমতি, এৱং কৰোন্তো তম্হা ঠানা চাৱেতুং সক্কোতি. তং অপুঞ্ঞৱন্তম্পি সকলগামং পিণ্ডায চৰিত্ৱা যাপনমত্তং অলভন্তং যথা লাভসক্কাৰসম্পন্নো হোতি, এৱং কৰোন্তো তম্হা ঠানা চাৱেতুং সক্কোতি. ব্ৰহ্মচৰিযৱন্তম্পি ইত্থীহি সদ্ধিং সম্পযোজেত্ৱা সীলৱিনাসং পাপেন্তো বলক্কাৰেন ৱা উপ্পব্বাজেন্তো তম্হা ঠানা চাৱেতুং সক্কোতি. অব্ৰহ্মচৰিযৱন্তম্পি সম্পন্নকামগুণং অমচ্চং বন্ধনাগাৰং পৱেসেত্ৱা ইত্থীনং মুখম্পি পস্সিতুং অদেন্তো তম্হা ঠানা চাৱেতি নাম. ৰট্ঠতো পন যং ইচ্ছতি, তং পব্বাজেতি নাম.
দস্সনাযপি নপ্পহোন্তীতি কামাৱচৰে তাৱ অব্যাবজ্ঝে দেৱে সব্যাবজ্ঝা দেৱা চক্খুৱিঞ্ঞাণদস্সনাযপি নপ্পহোন্তি. কস্মা? অৰহতো তত্থ ঠানাভাৱতো. ৰূপাৱচৰে পন একৱিমানস্মিংযেৱ তিট্ঠন্তি চ নিসীদন্তি চাতি চক্খুৱিঞ্ঞাণদস্সনায পহোন্তি, এতেহি দিট্ঠং পন সল্লক্খিতং পটিৱিদ্ধং লক্খণং দট্ঠুং সল্লক্খিতুং পটিৱিজ্ঝিতুং ন সক্কোন্তীতি ঞাণচক্খুনা দস্সনায নপ্পহোন্তি, উপৰিদেৱে চ চক্খুৱিঞ্ঞাণদস্সনেনাপীতি.
৩৮২. কো নামো অযং, ভন্তেতি ৰাজা থেৰং জানন্তোপি অজানন্তো ৱিয পুচ্ছতি. কস্মা? পসংসিতুকামতায. আনন্দৰূপোতি আনন্দসভাৱো. ব্ৰহ্মপুচ্ছাপি ৱুত্তনযেনেৱ ৱেদিতব্বা. অথ খো অঞ্ঞতৰো পুৰিসোতি সা কিৰ কথা ৱিটটূভেনেৱ কথিতা, তে ‘‘তযা কথিতা, তযা কথিতা’’তি কুপিতা অঞ্ঞমঞ্ঞং ইমস্মিংযেৱ ঠানে অত্তনো অত্তনো বলকাযং উট্ঠাপেত্ৱা কলহম্পি কৰেয্যুন্তি নিৱাৰণত্থং সো ৰাজপুৰিসো এতদৱোচ. সেসং সব্বত্থ উত্তানমেৱ. অযং পন দেসনা নেয্যপুগ্গলস্স ৱসেন নিট্ঠিতাতি.
পপঞ্চসূদনিযা মজ্ঝিমনিকাযট্ঠকথায
কণ্ণকত্থলসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
চতুত্থৱগ্গৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.