১. ঘটিকাৰসুত্তৱণ্ণনা
২৮২. এৱং মে সুতন্তি ঘটিকাৰসুত্তং. তত্থ সিতং পাত্ৱাকাসীতি মহামগ্গেন গচ্ছন্তো অঞ্ঞতৰং ভূমিপ্পদেসং ওলোকেত্ৱা – ‘‘অত্থি নু খো মযা চৰিযং চৰমানেন ইমস্মিং ঠানে নিৱুত্থপুব্ব’’ন্তি আৱজ্জন্তো অদ্দস – ‘‘কস্সপবুদ্ধকালে ইমস্মিং ঠানে ৱেগড়িঙ্গং নাম গামনিগমো অহোসি, অহং তদা জোতিপালো নাম মাণৱো অহোসিং, ময্হং সহাযো ঘটিকাৰো নাম কুম্ভকাৰো অহোসি, তেন সদ্ধিং মযা ইধ একং সুকাৰণং কতং, তং ভিক্খুসঙ্ঘস্স অপাকটং পটিচ্ছন্নং, হন্দ নং ভিক্খুসঙ্ঘস্স পাকটং কৰোমী’’তি মগ্গা ওক্কম্ম অঞ্ঞতৰস্মিং পদেসে ঠিতকোৱ সিতপাতুকম্মমকাসি, অগ্গগ্গদন্তে দস্সেত্ৱা মন্দহসিতং হসি. যথা হি লোকিযমনুস্সা উৰং পহৰন্তা – ‘‘কুহং কুহ’’ন্তি হসন্তি, ন এৱং বুদ্ধা, বুদ্ধানং পন হসিতং হট্ঠপহট্ঠাকাৰমত্তমেৱ হোতি.
হসিতঞ্চ নামেতং তেৰসহি সোমনস্সসহগতচিত্তেহি হোতি. তত্থ লোকিযমহাজনো অকুসলতো চতূহি, কামাৱচৰকুসলতো চতূহীতি অট্ঠহি চিত্তেহি হসতি, সেক্খা অকুসলতো দিট্ঠিসম্পযুত্তানি দ্ৱে অপনেত্ৱা ছহি চিত্তেহি হসন্তি, খীণাসৱা চতূহি সহেতুককিৰিযচিত্তেহি একেন অহেতুককিৰিযচিত্তেনাতি পঞ্চহি চিত্তেহি হসন্তি. তেসুপি বলৱাৰম্মণে আপাথগতে দ্ৱীহি ঞাণসম্পযুত্তচিত্তেহি হসন্তি, দুব্বলাৰম্মণে দুহেতুকচিত্তদ্ৱযেন চ অহেতুকচিত্তেন চাতি তীহি চিত্তেহি হসন্তি. ইমস্মিং পন ঠানে কিৰিযাহেতুকমনোৱিঞ্ঞাণধাতুসোমনস্সসহগতচিত্তং ভগৱতো হট্ঠপহট্ঠাকাৰমত্তং হসিতং উপ্পাদেসি.
তং পনেতং হসিতং এৱং অপ্পমত্তকম্পি থেৰস্স পাকটং অহোসি. কথং? তথাৰূপে হি কালে তথাগতস্স চতূহি দাঠাহি চতুদ্দীপিকমহামেঘমুখতো সতেৰতাৱিজ্জুলতা ৱিয ৱিৰোচমানা মহাতালক্খন্ধপমাণা ৰস্মিৱট্টিযো উট্ঠহিত্ৱা তিক্খত্তুং সীসৱৰং পদক্খিণং কত্ৱা দাঠগ্গেসুযেৱ অন্তৰধাযন্তি. তেন সঞ্ঞাণেন আযস্মা আনন্দো ভগৱতো পচ্ছতো গচ্ছমানোপি সিতপাতুভাৱং জানাতি.
ভগৱন্তং এতদৱোচাতি – ‘‘এত্থ কিৰ কস্সপো ভগৱা ভিক্খুসঙ্ঘং ওৱদি, চতুসচ্চপ্পকাসনং অকাসি, ভগৱতোপি এত্থ নিসীদিতুং ৰুচিং উপ্পাদেস্সামি, এৱমযং ভূমিভাগো দ্ৱীহি বুদ্ধেহি পৰিভুত্তো ভৱিস্সতি, মহাজনো গন্ধমালাদীহি পূজেত্ৱা চেতিযট্ঠানং কত্ৱা পৰিচৰন্তো সগ্গমগ্গপৰাযণো ভৱিস্সতী’’তি চিন্তেত্ৱা এতং ‘‘তেন হি, ভন্তে,’’তিআদিৱচনং অৱোচ.
২৮৩. মুণ্ডকেন সমণকেনাতি মুণ্ডং মুণ্ডোতি, সমণং ৱা সমণোতি ৱত্তুং ৱট্টতি, অযং পন অপৰিপক্কঞাণত্তা ব্ৰাহ্মণকুলে উগ্গহিতৱোহাৰৱসেনেৱ হীড়েন্তো এৱমাহ. সোত্তিসিনানিন্তি সিনানত্থায কতসোত্তিং. সোত্তি নাম কুৰুৱিন্দপাসাণচুণ্ণানি লাখায বন্ধিত্ৱা কতগুড়িককলাপকা ৱুচ্চতি, যং সন্ধায – ‘‘তেন খো পন সমযেন ছব্বগ্গিযা ভিক্খূ কুৰুৱিন্দকসুত্তিযা নহাযন্তী’’তি (চূড়ৱ. ২৪৩) ৱুত্তং. তং উভোসু অন্তেসু গহেত্ৱা সৰীৰং ঘংসন্তি. এৱং সম্মাতি যথা এতৰহিপি মনুস্সা ‘‘চেতিযৱন্দনায গচ্ছাম, ধম্মস্সৱনত্থায গচ্ছামা’’তি ৱুত্তা উস্সাহং ন কৰোন্তি, ‘‘নটসমজ্জাদিদস্সনত্থায গচ্ছামা’’তি ৱুত্তা পন একৱচনেনেৱ সম্পটিচ্ছন্তি, তথেৱ সিন্হাযিতুন্তি ৱুত্তে একৱচনেন সম্পটিচ্ছন্তো এৱমাহ.
২৮৪. জোতিপালং মাণৱং আমন্তেসীতি একপস্সে অৰিযপৰিহাৰেন পঠমতৰং ন্হাযিত্ৱা পচ্চুত্তৰিত্ৱা ঠিতো তস্স মহন্তেন ইস্সৰিযপৰিহাৰেন ন্হাযন্তস্স ন্হানপৰিযোসানং আগমেত্ৱা তং নিৱত্থনিৱাসনং কেসে ৱোদকে কুৰুমানং আমন্তেসি. অযন্তি আসন্নত্তা দস্সেন্তো আহ. ওৱট্টিকং ৱিনিৱট্ঠেত্ৱাতি নাগবলো বোধিসত্তো ‘‘অপেহি সম্মা’’তি ঈসকং পৰিৱত্তমানোৱ তেন গহিতগহণং ৱিস্সজ্জাপেত্ৱাতি অত্থো. কেসেসু পৰামসিত্ৱা এতদৱোচাতি সো কিৰ চিন্তেসি – ‘‘অযং জোতিপালো পঞ্ঞৱা, সকিং দস্সনং লভমানো তথাগতস্স দস্সনেপি পসীদিস্সতি, ধম্মকথাযপি পসীদিস্সতি, পসন্নো চ পসন্নাকাৰং কাতুং সক্খিস্সতি, মিত্তা নাম এতদত্থং হোন্তি, যংকিঞ্চি কত্ৱা মম সহাযং গহেত্ৱা দসবলস্স সন্তিকং গমিস্সামী’’তি. তস্মা নং কেসেসু পৰামসিত্ৱা এতদৱোচ.
ইত্তৰজচ্চোতি অঞ্ঞজাতিকো, মযা সদ্ধিং অসমানজাতিকো, লামকজাতিকোতি অত্থো. ন ৱতিদন্তি ইদং অম্হাকং গমনং ন ৱত ওৰকং ভৱিস্সতি ন খুদ্দকং, মহন্তং ভৱিস্সতি. অযঞ্হি ন অত্তনো থামেন গণ্হি, সত্থু থামেন গণ্হীতি গহণস্মিংযেৱ নিট্ঠং অগমাসি. যাৱতাদোহিপীতি এত্থ দোকাৰহিকাৰপিকাৰা নিপাতা, যাৱতুপৰিমন্তি অত্থো. ইদং ৱুত্তং হোতি – ‘‘ৱাচায আলপনং ওৱট্টিকায গহণঞ্চ অতিক্কমিত্ৱা যাৱ কেসগ্গহণম্পি তত্থ গমনত্থং পযোগো কত্তব্বো’’তি.
২৮৫. ধম্মিযা কথাযাতি ইধ সতিপটিলাভত্থায পুব্বেনিৱাসপটিসংযুত্তা ধম্মী কথা ৱেদিতব্বা. তস্স হি ভগৱা, – ‘‘জোতিপাল, ত্ৱং ন লামকট্ঠানং ওতিণ্ণসত্তো, মহাবোধিপল্লঙ্কে পন সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণং পত্থেত্ৱা ওতিণ্ণোসি, তাদিসস্স নাম পমাদৱিহাৰো ন যুত্তো’’তিআদিনা নযেন সতিপটিলাভায ধম্মং কথেসি. পৰসমুদ্দৱাসীথেৰা পন ৱদন্তি – ‘‘জোতিপাল, যথা অহং দসপাৰমিযো পূৰেত্ৱা সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণং পটিৱিজ্ঝিত্ৱা ৱীসতিসহস্সভিক্খুপৰিৱাৰো লোকে ৱিচৰামি, এৱমেৱং ত্ৱম্পি দসপাৰমিযো পূৰেত্ৱা সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণং পটিৱিজ্ঝিত্ৱা সমণগণপৰিৱাৰো লোকে ৱিচৰিস্সসি. এৱৰূপেন নাম তযা পমাদং আপজ্জিতুং ন যুত্ত’’ন্তি যথাস্স পব্বজ্জায চিত্তং নমতি, এৱং কামেসু আদীনৱং নেক্খম্মে চ আনিসংসং কথেসীতি.
২৮৬. অলত্থ খো, আনন্দ,…পে… পব্বজ্জং অলত্থ উপসম্পদন্তি পব্বজিত্ৱা কিমকাসি? যং বোধিসত্তেহি কত্তব্বং. বোধিসত্তা হি বুদ্ধানং সম্মুখে পব্বজন্তি. পব্বজিত্ৱা চ পন ইত্তৰসত্তা ৱিয পতিতসিঙ্গা ন হোন্তি, চতুপাৰিসুদ্ধিসীলে পন সুপতিট্ঠায তেপিটকং বুদ্ধৱচনং উগ্গণ্হিত্ৱা তেৰস ধুতঙ্গানি সমাদায অৰঞ্ঞং পৱিসিত্ৱা গতপচ্চাগতৱত্তং পূৰযমানা সমণধম্মং কৰোন্তা ৱিপস্সনং ৱড্ঢেত্ৱা যাৱ অনুলোমঞাণং আহচ্চ তিট্ঠন্তি, মগ্গফলত্থং ৱাযামং ন কৰোন্তি. জোতিপালোপি তথেৱ অকাসি.
২৮৭. অড্ঢমাসুপসম্পন্নেতি কুলদাৰকঞ্হি পব্বাজেত্ৱা অড্ঢমাসম্পি অৱসিত্ৱা গতে মাতাপিতূনং সোকো ন ৱূপসম্মতি, সোপি পত্তচীৱৰগ্গহণং ন জানাতি, দহৰভিক্খুসামণেৰেহি সদ্ধিং ৱিস্সাসো ন উপ্পজ্জতি, থেৰেহি সদ্ধিং সিনেহো ন পতিট্ঠাতি, গতগতট্ঠানে অনভিৰতি উপ্পজ্জতি. এত্তকং পন কালং নিৱাসে সতি মাতাপিতৰো পস্সিতুং লভন্তি. তেন তেসং সোকো তনুভাৱং গচ্ছতি, পত্তচীৱৰগ্গহণং জানাতি, সামণেৰদহৰভিক্খূহি সদ্ধিং ৱিস্সাসো জাযতি, থেৰেহি সদ্ধিং সিনেহো পতিট্ঠাতি, গতগতট্ঠানে অভিৰমতি, ন উক্কণ্ঠতি. তস্মা এত্তকং ৱসিতুং ৱট্টতীতি অড্ঢমাসং ৱসিত্ৱা পক্কামি.
পণ্ডুপুটকস্স সালিনোতি পুটকে কত্ৱা সুক্খাপিতস্স ৰত্তসালিনো. তস্স কিৰ সালিনো ৱপ্পকালতো পট্ঠায অযং পৰিহাৰো – কেদাৰা সুপৰিকম্মকতা হোন্তি, তত্থ বীজানি পতিট্ঠাপেত্ৱা গন্ধোদকেন সিঞ্চিংসু, ৱপ্পকালে ৱিতানং ৱিয উপৰি ৱত্থকিলঞ্জং বন্ধিত্ৱা পৰিপক্ককালে ৱীহিসীসানি ছিন্দিত্ৱা মুট্ঠিমত্তে পুটকে কত্ৱা যোত্তবদ্ধে ৱেহাসংযেৱ সুক্খাপেত্ৱা গন্ধচুণ্ণানি অত্থৰিত্ৱা কোট্ঠকেসু পূৰেত্ৱা ততিযে ৱস্সে ৱিৱৰিংসু. এৱং তিৱস্সং পৰিৱুত্থস্স সুগন্ধৰত্তসালিনো অপগতকাড়কে সুপৰিসুদ্ধে তণ্ডুলে গহেত্ৱা খজ্জকৱিকতিম্পি ভত্তম্পি পটিযাদিযিংসু. তং সন্ধায ৱুত্তং পণীতং খাদনীযং ভোজনীযং…পে… কালং আৰোচাপেসীতি.
২৮৮. অধিৱুট্ঠো মেতি কিং সন্ধায ৱদতি? ৱেগড়িঙ্গতো নিক্খমনকালে ঘটিকাৰো অত্তনো সন্তিকে ৱস্সাৱাসং ৱসনত্থায পটিঞ্ঞং অগ্গহেসি, তং সন্ধায ৱদতি. অহুদেৱ অঞ্ঞথত্তং অহু দোমনস্সন্তি তেমাসং দানং দাতুং, ধম্মঞ্চ সোতুং, ইমিনা চ নিযামেন ৱীসতি ভিক্খুসহস্সানি পটিজগ্গিতুং নালত্থন্তি অলাভং আৰব্ভ চিত্তঞ্ঞথত্তং চিত্তদোমনস্সং অহোসি, ন তথাগতং আৰব্ভ. কস্মা? সোতাপন্নত্তা. সো কিৰ পুব্বে ব্ৰাহ্মণভত্তো অহোসি. অথেকস্মিং সমযে পচ্চন্তে কুপিতে ৱূপসমনত্থং গচ্ছন্তো উৰচ্ছদং নাম ধীতৰমাহ – ‘‘অম্ম অম্হাকং দেৱে মা পমজ্জী’’তি. ব্ৰাহ্মণা তং ৰাজধীতৰং দিস্ৱা ৱিসঞ্ঞিনো অহেসুং. কে ইমে চাতি ৱুত্তে তুম্হাকং ভূমিদেৱাতি. ভূমিদেৱা নাম এৱৰূপা হোন্তীতি নিট্ঠুভিত্ৱা পাসাদং অভিৰুহি. সা একদিৱসং ৱীথিং ওলোকেন্তী ঠিতা কস্সপস্স ভগৱতো অগ্গসাৱকং দিস্ৱা পক্কোসাপেত্ৱা পিণ্ডপাতং দত্ৱা অনুমোদনং সুণমানাযেৱ সোতাপন্না হুত্ৱা ‘‘অঞ্ঞেপি ভিক্খূ অত্থী’’তি পুচ্ছিত্ৱা ‘‘সত্থা ৱীসতিযা ভিক্খুসহস্সেহি সদ্ধিং ইসিপতনে ৱসতী’’তি চ সুত্ৱা নিমন্তেত্ৱা দানং অদাসি.
ৰাজা পচ্চন্তং ৱূপসমেত্ৱা আগতো. অথ নং পঠমতৰমেৱ ব্ৰাহ্মণা আগন্ত্ৱা ধীতু অৱণ্ণং ৱত্ৱা পৰিভিন্দিংসু. ৰাজা পন ধীতু জাতকালেযেৱ ৱৰং অদাসি. তস্সা ‘‘সত্ত দিৱসানি ৰজ্জং দাতব্ব’’ন্তি ৱৰং গণ্হিংসু. অথস্সা ৰাজা সত্ত দিৱসানি ৰজ্জং নিয্যাতেসি. সা সত্থাৰং ভোজযমানা ৰাজানং পক্কোসাপেত্ৱা বহিসাণিযং নিসীদাপেসি. ৰাজা সত্থু অনুমোদনং সুত্ৱাৱ সোতাপন্নো জাতো. সোতাপন্নস্স চ নাম তথাগতং আৰব্ভ আঘাতো নত্থি. তেন ৱুত্তং – ‘‘ন তথাগতং আৰব্ভা’’তি.
যং ইচ্ছতি তং হৰতূতি সো কিৰ ভাজনানি পচিত্ৱা কযৱিক্কযং ন কৰোতি, এৱং পন ৱত্ৱা দাৰুত্থায ৱা মত্তিকত্থায ৱা পলালত্থায ৱা অৰঞ্ঞং গচ্ছতি. মহাজনা ‘‘ঘটিকাৰেন ভাজনানি পক্কানী’’তি সুত্ৱা পৰিসুদ্ধতণ্ডুললোণদধিতেলফাণিতাদীনি গহেত্ৱা আগচ্ছন্তি. সচে ভাজনং মহগ্ঘং হোতি, মূলং অপ্পং, যং ৱা তং ৱা দত্ৱা গণ্হামাতি তং ন গণ্হন্তি. ধম্মিকো ৱাণিজো মাতাপিতৰো পটিজগ্গতি, সম্মাসম্বুদ্ধং উপট্ঠহতি, বহু নো অকুসলং ভৱিস্সতীতি পুন গন্ত্ৱা মূলং আহৰন্তি. সচে পন ভাজনং অপ্পগ্ঘং হোতি, আভতং মূলং বহু, ধম্মিকো ৱাণিজো, অম্হাকং পুঞ্ঞং ভৱিস্সতীতি যথাভতং ঘৰসামিকা ৱিয সাধুকং পটিসামেত্ৱা গচ্ছন্তি. এৱংগুণো পন কস্মা ন পব্বজতীতি. ৰঞ্ঞো ৱচনপথং পচ্ছিন্দন্তো অন্ধে জিণ্ণে মাতাপিতৰো পোসেতীতি আহ.
২৮৯. কো নু খোতি কুহিং নু খো. কুম্ভিযাতি উক্খলিতো. পৰিযোগাতি সূপভাজনতো. পৰিভুঞ্জাতি ভুঞ্জ. কস্মা পনেতে এৱং ৱদন্তি? ঘটিকাৰো কিৰ ভত্তং পচিত্ৱা সূপং সম্পাদেত্ৱা মাতাপিতৰো ভোজেত্ৱা সযম্পি ভুঞ্জিত্ৱা ভগৱতো ৱড্ঢমানকং ভত্তসূপং পট্ঠপেত্ৱা আসনং পঞ্ঞপেত্ৱা আধাৰকং উপট্ঠপেত্ৱা উদকং পচ্চুপট্ঠপেত্ৱা মাতাপিতূনং সঞ্ঞং দত্ৱা অৰঞ্ঞং গচ্ছতি. তস্মা এৱং ৱদন্তি. অভিৱিস্সত্থোতি অতিৱিস্সত্থো. পীতিসুখং ন ৱিজহতীতি ন নিৰন্তৰং ৱিজহতি, অথ খো ৰত্তিভাগে ৱা দিৱসভাগে ৱা গামে ৱা অৰঞ্ঞে ৱা যস্মিং যস্মিং খণে – ‘‘সদেৱকে নাম লোকে অগ্গপুগ্গলো ময্হং গেহং পৱিসিত্ৱা সহত্থেন আমিসং গহেত্ৱা পৰিভুঞ্জতি, লাভা ৱত মে’’তি অনুস্সৰতি, তস্মিং তস্মিং খণে পঞ্চৱণ্ণা পীতি উপ্পজ্জতি. তং সন্ধায এৱং ৱুত্তং.
২৯০. কড়োপিযাতি পচ্ছিতো. কিং পন ভগৱা এৱমকাসীতি. পচ্চযো ধম্মিকো, ভিক্খূনং পত্তে ভত্তসদিসো, তস্মা এৱমকাসি. সিক্খাপদপঞ্ঞত্তিপি চ সাৱকানংযেৱ হোতি, বুদ্ধানং সিক্খাপদৱেলা নাম নত্থি. যথা হি ৰঞ্ঞো উয্যানে পুপ্ফফলানি হোন্তি, অঞ্ঞেসং তানি গণ্হন্তানং নিগ্গহং কৰোন্তি, ৰাজা যথাৰুচিযা পৰিভুঞ্জতি, এৱংসম্পদমেতং. পৰসমুদ্দৱাসীথেৰা পন ‘‘দেৱতা কিৰ পটিগ্গহেত্ৱা অদংসূ’’তি ৱদন্তি.
২৯১. হৰথ, ভন্তে, হৰথ ভদ্ৰমুখাতি অম্হাকং পুত্তো ‘‘কুহিং গতোসী’’তি ৱুত্তে – ‘‘দসবলস্স সন্তিক’’ন্তি ৱদতি, কুহিং নু খো গচ্ছতি, সত্থু ৱসনট্ঠানস্স ওৱস্সকভাৱম্পি ন জানাতীতি পুত্তে অপৰাধসঞ্ঞিনো গহণে তুট্ঠচিত্তা এৱমাহংসু.
তেমাসং আকাসচ্ছদনং অট্ঠাসীতি ভগৱা কিৰ চতুন্নং ৱস্সিকানং মাসানং একং মাসং অতিক্কমিত্ৱা তিণং আহৰাপেসি, তস্মা এৱমাহ. অযং পনেত্থ পদত্থো – আকাসং ছদনমস্সাতি আকাসচ্ছদনং. ন দেৱোতিৱস্সীতি কেৱলং নাতিৱস্সি, যথা পনেত্থ পকতিযা চ নিব্বকোসস্স উদকপাতট্ঠানব্ভন্তৰে একম্পি উদকবিন্দু নাতিৱস্সি, এৱং ঘনছদনগেহব্ভন্তৰে ৱিয ন ৱাতাতপাপি আবাধং অকংসু, পকতিযা উতুফৰণমেৱ অহোসি. অপৰভাগে তস্মিং নিগমে ছড্ডিতেপি তং ঠানং অনোৱস্সকমেৱ অহোসি. মনুস্সা কম্মং কৰোন্তা দেৱে ৱস্সন্তে তত্থ সাটকে ঠপেত্ৱা কম্মং কৰোন্তি. যাৱ কপ্পুট্ঠানা তং ঠানং তাদিসমেৱ ভৱিস্সতি. তঞ্চ খো পন ন তথাগতস্স ইদ্ধানুভাৱেন, তেসংযেৱ পন গুণসম্পত্তিযা. তেসঞ্হি – ‘‘সম্মাসম্বুদ্ধো কত্থ ন লভেয্য, অম্হাকং নাম দ্ৱিন্নং অন্ধকানং নিৱেসনং উত্তিণং কাৰেসী’’তি ন তপ্পচ্চযা দোমনস্সং উদপাদি – ‘‘সদেৱকে লোকে অগ্গপুগ্গলো অম্হাকং নিৱেসনা তিণং আহৰাপেত্ৱা গন্ধকুটিং ছাদাপেসী’’তি পন তেসং অনপ্পকং বলৱসোমনস্সং উদপাদি. ইতি তেসংযেৱ গুণসম্পত্তিযা ইদং পাটিহাৰিযং জাতন্তি ৱেদিতব্বং.
২৯২. তণ্ডুলৱাহসতানীতি এত্থ দ্ৱে সকটানি একো ৱাহোতি ৱেদিতব্বো. তদুপিযঞ্চ সূপেয্যন্তি সূপত্থায তদনুৰূপং তেলফাণিতাদিং. ৱীসতিভিক্খুসহস্সস্স তেমাসত্থায ভত্তং ভৱিস্সতীতি কিৰ সঞ্ঞায ৰাজা এত্তকং পেসেসি. অলং মে ৰঞ্ঞোৱ হোতূতি কস্মা পটিক্খিপি? অধিগতঅপ্পিচ্ছতায. এৱং কিৰস্স অহোসি – ‘‘নাহং ৰঞ্ঞা দিট্ঠপুব্বো, কথং নু খো পেসেসী’’তি. ততো চিন্তেসি – ‘‘সত্থা বাৰাণসিং গতো, অদ্ধা সো ৰঞ্ঞো ৱস্সাৱাসং যাচিযমানো ময্হং পটিঞ্ঞাতভাৱং আৰোচেত্ৱা মম গুণকথং কথেসি, গুণকথায লদ্ধলাভো পন নটেন নচ্চিত্ৱা লদ্ধং ৱিয গাযকেন গাযিত্ৱা লদ্ধং ৱিয চ হোতি. কিং ময্হং ইমিনা, কম্মং কত্ৱা উপ্পন্নেন মাতাপিতূনম্পি সম্মাসম্বুদ্ধস্সপি উপট্ঠানং সক্কা কাতু’’ন্তি. সেসং সব্বত্থ উত্তানমেৱাতি.
পপঞ্চসূদনিযা মজ্ঝিমনিকাযট্ঠকথায
ঘটিকাৰসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.