৭. মহাসকুলুদাযিসুত্তৱণ্ণনা
২৩৭. এৱং মে সুতন্তি মহাসকুলুদাযিসুত্তং. তত্থ মোৰনিৱাপেতি তস্মিং ঠানে মোৰানং অভযং ঘোসেত্ৱা ভোজনং অদংসু. তস্মা তং ঠানং মোৰনিৱাপোতি সঙ্খং গতং. অন্নভাৰোতি একস্স পৰিব্বাজকস্স নামং. তথা ৱৰধৰোতি. অঞ্ঞে চাতি ন কেৱলং ইমে তযো, অঞ্ঞেপি অভিঞ্ঞাতা বহূ পৰিব্বাজকা. অপ্পসদ্দস্স ৱণ্ণৱাদীতি ইধ অপ্পসদ্দৱিনীতোতি অৱত্ৱাৱ ইদং ৱুত্তং. কস্মা? ন হি ভগৱা অঞ্ঞেন ৱিনীতোতি.
২৩৮. পুৰিমানীতি হিয্যোদিৱসং উপাদায পুৰিমানি নাম হোন্তি, ততো পৰং পুৰিমতৰানি. কুতূহলসালাযন্তি কুতূহলসালা নাম পচ্চেকসালা নত্থি, যত্থ পন নানাতিত্থিযা সমণব্ৰাহ্মণা নানাৱিধং কথং পৱত্তেন্তি, সা বহূনং – ‘‘অযং কিং ৱদতি, অযং কিং ৱদতী’’তি কুতূহলুপ্পত্তিট্ঠানতো ‘‘কুতূহলসালা’’তি ৱুচ্চতি. ‘‘কোতূহলসালা’’তিপি পাঠো. লাভাতি যে এৱৰূপে সমণব্ৰাহ্মণে দট্ঠুং পঞ্হং পুচ্ছিতুং ধম্মকথং ৱা নেসং সোতুং লভন্তি, তেসং অঙ্গমগধানং ইমে লাভাতি অত্থো.
সঙ্ঘিনোতিআদীসু পব্বজিতসমূহসঙ্খাতো সঙ্ঘো এতেসং অত্থীতি সঙ্ঘিনো. স্ৱেৱ গণো এতেসং অত্থীতি গণিনো. আচাৰসিক্খাপনৱসেন তস্স গণস্স আচৰিযাতি গণাচৰিযা. ঞাতাতি পঞ্ঞাতা পাকটা. যথাভুচ্চগুণেহি চেৱ অযথাভূতগুণেহি চ সমুগ্গতো যসো এতেসং অত্থীতি যসস্সিনো. পূৰণাদীনঞ্হি ‘‘অপ্পিচ্ছো সন্তুট্ঠো, অপ্পিচ্ছতায ৱত্থম্পি ন নিৱাসেতী’’তিআদিনা নযেন যসো সমুগ্গতো, তথাগতস্স ‘‘ইতিপি সো ভগৱা’’তিআদীহি যথাভূতগুণেহি. তিত্থকৰাতি লদ্ধিকৰা. সাধুসম্মতাতি ইমে সাধূ সুন্দৰা সপ্পুৰিসাতি এৱং সম্মতা. বহুজনস্সাতি অস্সুতৱতো চেৱ অন্ধবালপুথুজ্জনস্স ৱিভাৱিনো চ পণ্ডিতজনস্স. তত্থ তিত্থিযা বালজনস্স এৱং সম্মতা, তথাগতো পণ্ডিতজনস্স. ইমিনা নযেন পূৰণো কস্সপো সঙ্ঘীতিআদীসু অত্থো ৱেদিতব্বো. ভগৱা পন যস্মা অট্ঠতিংস আৰম্মণানি ৱিভজন্তো বহূনি নিব্বানওতৰণতিত্থানি অকাসি, তস্মা ‘‘তিত্থকৰো’’তি ৱত্তুং ৱট্টতি.
কস্মা পনেতে সব্বেপি তত্থ ওসটাতি? উপট্ঠাকৰক্খণত্থঞ্চেৱ লাভসক্কাৰত্থঞ্চ. তেসঞ্হি এৱং হোতি – ‘‘অম্হাকং উপট্ঠাকা সমণং গোতমং সৰণং গচ্ছেয্যুং, তে চ ৰক্খিস্সাম. সমণস্স চ গোতমস্স উপট্ঠাকে সক্কাৰং কৰোন্তে দিস্ৱা অম্হাকম্পি উপট্ঠাকা অম্হাকং সক্কাৰং কৰিস্সন্তী’’তি. তস্মা যত্থ যত্থ ভগৱা ওসৰতি, তত্থ তত্থ সব্বে ওসৰন্তি.
২৩৯. ৱাদং আৰোপেত্ৱাতি ৱাদে দোসং আৰোপেত্ৱা. অপক্কন্তাতি, অপগতা, কেচি দিসং পক্কন্তা, কেচি গিহিভাৱং পত্তা, কেচি ইমং সাসনং আগতা. সহিতং মেতি ময্হং ৱচনং সহিতং সিলিট্ঠং, অত্থযুত্তং কাৰণযুত্তন্তি অত্থো. অসহিতং তেতি তুয্হং ৱচনং অসহিতং. অধিচিণ্ণং তে ৱিপৰাৱত্তন্তি যং তুয্হং দীঘৰত্তাচিণ্ণৱসেন সুপ্পগুণং, তং ময্হং একৱচনেনেৱ ৱিপৰাৱত্তং ৱিপৰিৱত্তিত্ৱা ঠিতং, ন কিঞ্চি জাতন্তি অত্থো. আৰোপিতো তে ৱাদোতি মযা তৱ ৱাদে দোসো আৰোপিতো. চৰ ৱাদপ্পমোক্খাযাতি দোসমোচনত্থং চৰ ৱিচৰ, তত্থ তত্থ গন্ত্ৱা সিক্খাতি অত্থো. নিব্বেঠেহি ৱা সচে পহোসীতি অথ সযং পহোসি, ইদানেৱ নিব্বেঠেহি. ধম্মক্কোসেনাতি সভাৱক্কোসেন.
২৪০. তং নো সোস্সামাতি তং অম্হাকং দেসিতং ধম্মং সুণিস্সাম. খুদ্দমধুন্তি খুদ্দকমক্খিকাহি কতং দণ্ডকমধুং. অনেলকন্তি নিদ্দোসং অপগতমচ্ছিকণ্ডকং. পীড়েয্যাতি দদেয্য. পচ্চাসীসমানৰূপোতি পূৰেত্ৱা নু খো নো ভোজনং দস্সতীতি ভাজনহত্থো পচ্চাসীসমানো পচ্চুপট্ঠিতো অস্স. সম্পযোজেত্ৱাতি অপ্পমত্তকং ৱিৱাদং কত্ৱা.
২৪১. ইতৰীতৰেনাতি লামকলামকেন. পৱিৱিত্তোতি ইদং পৰিব্বাজকো কাযৱিৱেকমত্তং সন্ধায ৱদতি, ভগৱা পন তীহি ৱিৱেকেহি ৱিৱিত্তোৱ.
২৪২. কোসকাহাৰাপীতি দানপতীনং ঘৰে অগ্গভিক্খাঠপনত্থং খুদ্দকসৰাৱা হোন্তি, দানপতিনো অগ্গভত্তং ৱা তত্থ ঠপেত্ৱা ভুঞ্জন্তি, পব্বজিতে সম্পত্তে তং ভত্তং তস্স দেন্তি. তং সৰাৱকং কোসকোতি ৱুচ্চতি. তস্মা যে চ একেনেৱ ভত্তকোসকেন যাপেন্তি, তে কোসকাহাৰাতি. বেলুৱাহাৰাতি বেলুৱমত্তভত্তাহাৰা. সমতিত্তিকন্তি ওট্ঠৱট্টিযা হেট্ঠিমলেখাসমং. ইমিনা ধম্মেনাতি ইমিনা অপ্পাহাৰতাধম্মেন. এত্থ পন সব্বাকাৰেনেৱ ভগৱা অনপ্পাহাৰোতি ন ৱত্তব্বো. পধানভূমিযং ছব্বস্সানি অপ্পাহাৰোৱ অহোসি, ৱেৰঞ্জাযং তযো মাসে পত্থোদনেনেৱ যাপেসি পালিলেয্যকৱনসণ্ডে তযো মাসে ভিসমুড়ালেহেৱ যাপেসি. ইধ পন এতমত্থং দস্সেতি – ‘‘অহং একস্মিং কালে অপ্পাহাৰো অহোসিং, ময্হং পন সাৱকা ধুতঙ্গসমাদানতো পট্ঠায যাৱজীৱং ধুতঙ্গং ন ভিন্দন্তী’’তি. তস্মা যদি তে ইমিনা ধম্মেন সক্কৰেয্যুং, মযা হি তে ৱিসেসতৰা. অঞ্ঞো চেৱ পন ধম্মো অত্থি, যেন মং তে সক্কৰোন্তীতি দস্সেতি. ইমিনা নযেন সব্বৱাৰেসু যোজনা ৱেদিতব্বা.
পংসুকূলিকাতি সমাদিন্নপংসুকূলিকঙ্গা. লূখচীৱৰধৰাতি সত্থসুত্তলূখানি চীৱৰানি ধাৰযমানা. নন্তকানীতি অন্তৱিৰহিতানি ৱত্থখণ্ডানি, যদি হি নেসং অন্তো ভৱেয্য, পিলোতিকাতি সঙ্খং গচ্ছেয্যুং. উচ্চিনিত্ৱাতি ফালেত্ৱা দুব্বলট্ঠানং পহায থিৰট্ঠানমেৱ গহেত্ৱা. অলাবুলোমসানীতি অলাবুলোমসদিসসুত্তানি সুখুমানীতি দীপেতি. এত্তাৱতা চ সত্থা চীৱৰসন্তোসেন অসন্তুট্ঠোতি ন ৱত্তব্বো. অতিমুত্তকসুসানতো হিস্স পুণ্ণদাসিযা পাৰুপিত্ৱা পাতিতসাণপংসুকূলং গহণদিৱসে উদকপৰিযন্তং কত্ৱা মহাপথৱী অকম্পি. ইধ পন এতমত্থং দস্সেতি – ‘‘অহং একস্মিংযেৱ কালে পংসুকূলং গণ্হিং, ময্হং পন সাৱকা ধুতঙ্গসমাদানতো পট্ঠায যাৱজীৱং ধুতঙ্গং ন ভিন্দন্তী’’তি.
পিণ্ডপাতিকাতি অতিৰেকলাভং পটিক্খিপিত্ৱা সমাদিন্নপিণ্ডপাতিকঙ্গা. সপদানচাৰিনোতি লোলুপ্পচাৰং পটিক্খিপিত্ৱা সমাদিন্নসপদানচাৰা. উঞ্ছাসকে ৱতে ৰতাতি উঞ্ছাচৰিযসঙ্খাতে ভিক্খূনং পকতিৱতে ৰতা, উচ্চনীচঘৰদ্ৱাৰট্ঠাযিনো হুত্ৱা কবৰমিস্সকং ভত্তং সংহৰিত্ৱা পৰিভুঞ্জন্তীতি অত্থো. অন্তৰঘৰন্তি ব্ৰহ্মাযুসুত্তে উম্মাৰতো পট্ঠায অন্তৰঘৰং, ইধ ইন্দখীলতো পট্ঠায অধিপ্পেতং. এত্তাৱতা চ সত্থা পিণ্ডপাতসন্তোসেন অসন্তুট্ঠোতি ন ৱত্তব্বো, অপ্পাহাৰতায ৱুত্তনিযামেনেৱ পন সব্বং ৱিত্থাৰেতব্বং. ইধ পন এতমত্থং দস্সেতি – ‘‘অহং একস্মিংযেৱ কালে নিমন্তনং ন সাদযিং, ময্হং পন সাৱকা ধুতঙ্গসমাদানতো পট্ঠায যাৱজীৱং ধুতঙ্গং ন ভিন্দন্তী’’তি.
ৰুক্খমূলিকাতি ছন্নং পটিক্খিপিত্ৱা সমাদিন্নৰুক্খমূলিকঙ্গা. অব্ভোকাসিকাতি ছন্নঞ্চ ৰুক্খমূলঞ্চ পটিক্খিপিত্ৱা সমাদিন্নঅব্ভোকাসিকঙ্গা. অট্ঠমাসেতি হেমন্তগিম্হিকে মাসে. অন্তোৱস্সে পন চীৱৰানুগ্গহত্থং ছন্নং পৱিসন্তি. এত্তাৱতা চ সত্থা সেনাসনসন্তোসেন অসন্তুট্ঠোতি ন ৱত্তব্বো, সেনাসনসন্তোসো পনস্স ছব্বস্সিকমহাপধানেন চ পালিলেয্যকৱনসণ্ডেন চ দীপেতব্বো. ইধ পন এতমত্থং দস্সেতি – ‘‘অহং একস্মিংযেৱ কালে ছন্নং ন পাৱিসিং, ময্হং পন সাৱকা ধুতঙ্গসমাদানতো পট্ঠায যাৱজীৱং ধুতঙ্গং ন ভিন্দন্তী’’তি.
আৰঞ্ঞিকাতি গামন্তসেনাসনং পটিক্খিপিত্ৱা সমাদিন্নআৰঞ্ঞিকঙ্গা. সঙ্ঘমজ্ঝে ওসৰন্তীতি অবদ্ধসীমায কথিতং, বদ্ধসীমাযং পন ৱসন্তা অত্তনো ৱসনট্ঠানেযেৱ উপোসথং কৰোন্তি. এত্তাৱতা চ সত্থা নো পৱিৱিত্তোতি ন ৱত্তব্বো, ‘‘ইচ্ছামহং, ভিক্খৱে, অড্ঢমাসং পটিসল্লিযিতু’’ন্তি (পাৰা. ১৬২; ৫৬৫) এৱঞ্হিস্স পৱিৱেকো পঞ্ঞাযতি. ইধ পন এতমত্থং দস্সেতি ‘‘অহং একস্মিংযেৱ তথাৰূপে কালে পটিসল্লিযিং, ময্হং পন সাৱকা ধুতঙ্গসমাদানতো পট্ঠায যাৱজীৱং ধুতঙ্গং ন ভিন্দন্তী’’তি. মমং সাৱকাতি মং সাৱকা.
২৪৪. সনিদানন্তি সপ্পচ্চযং. কিং পন অপ্পচ্চযং নিব্বানং ন দেসেতীতি. নো ন দেসেতি, সহেতুকং পন তং দেসনং কত্ৱা দেসেতি, নো অহেতুকন্তি. সপ্পাটিহাৰিযন্তি পুৰিমস্সেৱেতং ৱেৱচনং, সকাৰণন্তি অত্থো. তং ৱতাতি এত্থ ৱতাতি নিপাতমত্তং.
২৪৫. অনাগতং ৱাদপথন্তি অজ্জ ঠপেত্ৱা স্ৱে ৱা পুনদিৱসে ৱা অড্ঢমাসে ৱা মাসে ৱা সংৱচ্ছৰে ৱা তস্স তস্স পঞ্হস্স উপৰি আগমনৱাদপথং. ন দক্খতীতি যথা সচ্চকো নিগণ্ঠো অত্তনো নিগ্গহণত্থং আগতকাৰণং ৱিসেসেত্ৱা ৱদন্তো ন অদ্দস, এৱং ন দক্খতীতি নেতং ঠানং ৱিজ্জতি. সহধম্মেনাতি সকাৰণেন. অন্তৰন্তৰা কথং ওপাতেয্যুন্তি মম কথাৱাৰং পচ্ছিন্দিত্ৱা অন্তৰন্তৰে অত্তনো কথং পৱেসেয্যুন্তি অত্থো. ন খো পনাহং, উদাযীতি, উদাযি, অহং অম্বট্ঠসোণদণ্ডকূটদন্তসচ্চকনিগণ্ঠাদীহি সদ্ধিং মহাৱাদে ৱত্তমানেপি – ‘‘অহো ৱত মে একসাৱকোপি উপমং ৱা কাৰণং ৱা আহৰিত্ৱা দদেয্যা’’তি এৱং সাৱকেসু অনুসাসনিং ন পচ্চাসীসামি. মমযেৱাতি এৱৰূপেসু ঠানেসু সাৱকা মমযেৱ অনুসাসনিং ওৱাদং পচ্চাসীসন্তি.
২৪৬. তেসাহং চিত্তং আৰাধেমীতি তেসং অহং তস্স পঞ্হস্স ৱেয্যাকৰণেন চিত্তং গণ্হামি সম্পাদেমি পৰিপূৰেমি, অঞ্ঞং পুট্ঠো অঞ্ঞং ন ব্যাকৰোমি, অম্বং পুট্ঠো লবুজং ৱিয লবুজং ৱা পুট্ঠো অম্বং ৱিয. এত্থ চ ‘‘অধিসীলে সম্ভাৱেন্তী’’তি ৱুত্তট্ঠানে বুদ্ধসীলং নাম কথিতং, ‘‘অভিক্কন্তে ঞাণদস্সনে সম্ভাৱেন্তী’’তি ৱুত্তট্ঠানে সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণং, ‘‘অধিপঞ্ঞায সম্ভাৱেন্তী’’তি ৱুত্তট্ঠানে ঠানুপ্পত্তিকপঞ্ঞা, ‘‘যেন দুক্খেনা’’তি ৱুত্তট্ঠানে সচ্চব্যাকৰণপঞ্ঞা. তত্থ সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণঞ্চ সচ্চব্যাকৰণপঞ্ঞঞ্চ ঠপেত্ৱা অৱসেসা পঞ্ঞা অধিপঞ্ঞং ভজতি.
২৪৭. ইদানি তেসং তেসং ৱিসেসাধিগমানং পটিপদং আচিক্খন্তো পুন চপৰং উদাযীতিআদিমাহ. তত্থ অভিঞ্ঞাৱোসানপাৰমিপ্পত্তাতি অভিঞ্ঞাৱোসানসঙ্খাতঞ্চেৱ অভিঞ্ঞাপাৰমীসঙ্খাতঞ্চ অৰহত্তং পত্তা.
সম্মপ্পধানেতি উপাযপধানে. ছন্দং জনেতীতি কত্তুকম্যতাকুসলচ্ছন্দং জনেতি. ৱাযমতীতি ৱাযামং কৰোতি. ৱীৰিযং আৰভতীতি ৱীৰিযং পৱত্তেতি. চিত্তং পগ্গণ্হাতীতি চিত্তং উক্খিপতি. পদহতীতি উপাযপধানং কৰোতি. ভাৱনায পাৰিপূৰিযাতি ৱড্ঢিযা পৰিপূৰণত্থং. অপিচেত্থ – ‘‘যা ঠিতি, সো অসম্মোসো…পে… যং ৱেপুল্লং, সা ভাৱনাপাৰিপূৰী’’তি (ৱিভ. ৪০৬) এৱং পুৰিমং পুৰিমস্স পচ্ছিমং পচ্ছিমস্স অত্থোতিপি ৱেদিতব্বং.
ইমেহি পন সম্মপ্পধানেহি কিং কথিতং? কস্সপসংযুত্তপৰিযাযেন সাৱকস্স পুব্বভাগপটিপদা কথিতা. ৱুত্তঞ্হেতং তত্থ –
‘‘চত্তাৰোমে, আৱুসো, সম্মপ্পধানা. কতমে চত্তাৰো? ইধাৱুসো, ভিক্খু, অনুপ্পন্না মে পাপকা অকুসলা ধম্মা উপ্পজ্জমানা অনত্থায সংৱত্তেয্যুন্তি আতপ্পং কৰোতি. উপ্পন্না মে পাপকা অকুসলা ধম্মা অপ্পহীযমানা অনত্থায সংৱত্তেয্যুন্তি আতপ্পং কৰোতি. অনুপ্পন্না মে কুসলা ধম্মা অনুপ্পজ্জমানা অনত্থায সংৱত্তেয্যুন্তি আতপ্পং কৰোতি. উপ্পন্না মে কুসলা ধম্মা নিৰুজ্ঝমানা অনত্থায সংৱত্তেয্যুন্তি আতপ্পং কৰোতী’’তি (সং. নি. ২.১৪৫).
এত্থ চ পাপকা অকুসলাতি লোভাদযো ৱেদিতব্বা. অনুপ্পন্না কুসলা ধম্মাতি সমথৱিপস্সনা চেৱ মগ্গো চ, উপ্পন্না কুসলা নাম সমথৱিপস্সনাৱ. মগ্গো পন সকিং উপ্পজ্জিত্ৱা নিৰুজ্ঝমানো অনত্থায সংৱত্তনকো নাম নত্থি. সো হি ফলস্স পচ্চযং দত্ৱাৱ নিৰুজ্ঝতি. পুৰিমস্মিম্পি ৱা সমথৱিপস্সনাৱ গহেতব্বাতি ৱুত্তং, তং পন ন যুত্তং.
তত্থ ‘‘উপ্পন্না সমথৱিপস্সনা নিৰুজ্ঝমানা অনত্থায সংৱত্তন্তী’’তি অত্থস্স আৱিভাৱত্থমিদং ৱত্থু – একো কিৰ খীণাসৱত্থেৰো ‘‘মহাচেতিযঞ্চ মহাবোধিঞ্চ ৱন্দিস্সামী’’তি সমাপত্তিলাভিনা ভণ্ডগাহকসামণেৰেন সদ্ধিং জনপদতো মহাৱিহাৰং আগন্ত্ৱা ৱিহাৰপৰিৱেণং পাৱিসি. সাযন্হসমযে মহাভিক্খুসঙ্ঘে চেতিযং ৱন্দমানে চেতিযং ৱন্দনত্থায ন নিক্খমি. কস্মা? খীণাসৱানঞ্হি তীসু ৰতনেসু মহন্তং গাৰৱং হোতি. তস্মা ভিক্খুসঙ্ঘে ৱন্দিত্ৱা পটিক্কমন্তে মনুস্সানং সাযমাসভুত্তৱেলাযং সামণেৰম্পি অজানাপেত্ৱা ‘‘চেতিযং ৱন্দিস্সামী’’তি এককোৱ নিক্খমি. সামণেৰো – ‘‘কিং নু খো থেৰো অৱেলায এককোৱ গচ্ছতি, জানিস্সামী’’তি উপজ্ঝাযস্স পদানুপদিকো নিক্খমি. থেৰো অনাৱজ্জনেন তস্স আগমনং অজানন্তো দক্খিণদ্ৱাৰেন চেতিযঙ্গণং আৰুহি. সামণেৰোপি অনুপদংযেৱ আৰুড়্হো.
মহাথেৰো মহাচেতিযং উল্লোকেত্ৱা বুদ্ধাৰম্মণং পীতিং গহেত্ৱা সব্বং চেতসো সমন্নাহৰিত্ৱা হট্ঠপহট্ঠো চেতিযং ৱন্দতি. সামণেৰো থেৰস্স ৱন্দনাকাৰং দিস্ৱা ‘‘উপজ্ঝাযো মে অতিৱিয পসন্নচিত্তো ৱন্দতি, কিং নু খো পুপ্ফানি লভিত্ৱা পূজং কৰেয্যা’’তি চিন্তেসি. থেৰো ৱন্দিত্ৱা উট্ঠায সিৰসি অঞ্জলিং ঠপেত্ৱা মহাচেতিযং উল্লোকেত্ৱা ঠিতো. সামণেৰো উক্কাসিত্ৱা অত্তনো আগতভাৱং জানাপেসি. থেৰো পৰিৱত্তেত্ৱা ওলোকেন্তো ‘‘কদা আগতোসী’’তি পুচ্ছি. তুম্হাকং চেতিযং ৱন্দনকালে, ভন্তে. অতিৱিয পসন্না চেতিযং ৱন্দিত্থ কিং নু খো পুপ্ফানি লভিত্ৱা পূজেয্যাথাতি? আম সামণেৰ ইমস্মিং চেতিযে ৱিয অঞ্ঞত্ৰ এত্তকং ধাতূনং নিধানং নাম নত্থি, এৱৰূপং অসদিসং মহাথূপং পুপ্ফানি লভিত্ৱা কো ন পূজেয্যাতি. তেন হি, ভন্তে, অধিৱাসেথ, আহৰিস্সামীতি তাৱদেৱ ঝানং সমাপজ্জিত্ৱা ইদ্ধিযা হিমৱন্তং গন্ত্ৱা ৱণ্ণগন্ধসম্পন্নপুপ্ফানি পৰিস্সাৱনং পূৰেত্ৱা মহাথেৰে দক্খিণমুখতো পচ্ছিমং মুখং অসম্পত্তেযেৱ আগন্ত্ৱা পুপ্ফপৰিস্সাৱনং হত্থে ঠপেত্ৱা ‘‘পূজেথ, ভন্তে,’’তি আহ. থেৰো ‘‘অতিমন্দানি নো সামণেৰ পুপ্ফানী’’তি আহ. গচ্ছথ, ভন্তে, ভগৱতো গুণে আৱজ্জিত্ৱা পূজেথাতি.
থেৰো পচ্ছিমমুখনিস্সিতেন সোপাণেন আৰুয্হ কুচ্ছিৱেদিকাভূমিযং পুপ্ফপূজং কাতুং আৰদ্ধো. ৱেদিকাভূমিযং পৰিপুণ্ণানি পুপ্ফানি পতিত্ৱা দুতিযভূমিযং জণ্ণুপমাণেন ওধিনা পূৰযিংসু. ততো ওতৰিত্ৱা পাদপিট্ঠিকপন্তিং পূজেসি. সাপি পৰিপূৰি. পৰিপুণ্ণভাৱং ঞত্ৱা হেট্ঠিমতলে ৱিকিৰন্তো অগমাসি. সব্বং চেতিযঙ্গণং পৰিপূৰি. তস্মিং পৰিপুণ্ণে ‘‘সামণেৰ পুপ্ফানি ন খীযন্তী’’তি আহ. পৰিস্সাৱনং, ভন্তে, অধোমুখং কৰোথাতি. অধোমুখং কত্ৱা চালেসি, তদা পুপ্ফানি খীণানি. পৰিস্সাৱনং সামণেৰস্স দত্ৱা সদ্ধিং হত্থিপাকাৰেন চেতিযং তিক্খত্তুং পদক্খিণং কত্ৱা চতূসু ঠানেসু ৱন্দিত্ৱা পৰিৱেণং গচ্ছন্তো চিন্তেসি – ‘‘যাৱ মহিদ্ধিকো ৱতাযং সামণেৰো, সক্খিস্সতি নু খো ইমং ইদ্ধানুভাৱং ৰক্খিতু’’ন্তি. ততো ‘‘ন সক্খিস্সতী’’তি দিস্ৱা সামণেৰমাহ – ‘‘সামণেৰ ত্ৱং ইদানি মহিদ্ধিকো, এৱৰূপং পন ইদ্ধিং নাসেত্ৱা পচ্ছিমকালে কাণপেসকাৰিযা হত্থেন মদ্দিতকঞ্জিযং পিৱিস্সসী’’তি. দহৰকভাৱস্স নামেস দোসোযং, সো উপজ্ঝাযস্স কথাযং সংৱিজ্জিত্ৱা – ‘‘কম্মট্ঠানং মে, ভন্তে, আচিক্খথা’’তি ন যাচি, অম্হাকং উপজ্ঝাযো কিং ৱদতীতি তং পন অসুণন্তো ৱিয অগমাসি.
থেৰো মহাচেতিযঞ্চ মহাবোধিঞ্চ ৱন্দিত্ৱা সামণেৰং পত্তচীৱৰং গাহাপেত্ৱা অনুপুব্বেন কুটেড়িতিস্সমহাৱিহাৰং অগমাসি. সামণেৰো উপজ্ঝাযস্স পদানুপদিকো হুত্ৱা ভিক্খাচাৰং ন গচ্ছতি, ‘‘কতৰং গামং পৱিসথ, ভন্তে,’’তি পুচ্ছিত্ৱা পন ‘‘ইদানি মে উপজ্ঝাযো গামদ্ৱাৰং পত্তো ভৱিস্সতী’’তি ঞত্ৱা অত্তনো চ উপজ্ঝাযস্স চ পত্তচীৱৰং গহেত্ৱা আকাসেন গন্ত্ৱা থেৰস্স পত্তচীৱৰং দত্ৱা পিণ্ডায পৱিসতি. থেৰো সব্বকালং ওৱদতি – ‘‘সামণেৰ মা এৱমকাসি, পুথুজ্জনিদ্ধি নাম চলা অনিবদ্ধা, অসপ্পাযং ৰূপাদিআৰম্মণং লভিত্ৱা অপ্পমত্তকেনেৱ ভিজ্জতি, সন্তায সমাপত্তিযা পৰিহীনায ব্ৰহ্মচৰিযৱাসো সন্থম্ভিতুং ন সক্কোতী’’তি. সামণেৰো ‘‘কিং কথেতি ময্হং উপজ্ঝাযো’’তি সোতুং ন ইচ্ছতি, তথেৱ কৰোতি. থেৰো অনুপুব্বেন চেতিযৱন্দনং কৰোন্তো কম্মুবিন্দুৱিহাৰং নাম গতো. তত্থ ৱসন্তেপি থেৰে সামণেৰো তথেৱ কৰোতি.
অথেকদিৱসং একা পেসকাৰধীতা অভিৰূপা পঠমৱযে ঠিতা কম্মবিন্দুগামতো নিক্খমিত্ৱা পদুমস্সৰং ওৰুয্হ গাযমানা পুপ্ফানি ভঞ্জতি. তস্মিং সমযে সামণেৰো পদুমস্সৰমত্থকেন গচ্ছতি, গচ্ছন্তো পন সিলেসিকায কাণমচ্ছিকা ৱিয তস্সা গীতসদ্দে বজ্ঝি. তাৱদেৱস্স ইদ্ধি অন্তৰহিতা, ছিন্নপক্খকাকো ৱিয অহোসি. সন্তসমাপত্তিবলেন পন তত্থেৱ উদকপিট্ঠে অপতিত্ৱা সিম্বলিতূলং ৱিয পতমানং অনুপুব্বেন পদুমসৰতীৰে অট্ঠাসি. সো ৱেগেন গন্ত্ৱা উপজ্ঝাযস্স পত্তচীৱৰং দত্ৱা নিৱত্তি. মহাথেৰো ‘‘পগেৱেতং মযা দিট্ঠং, নিৱাৰিযমানোপি ন নিৱত্তিস্সতী’’তি কিঞ্চি অৱত্ৱা পিণ্ডায পাৱিসি.
সামণেৰো গন্ত্ৱা পদুমসৰতীৰে অট্ঠাসি তস্সা পচ্চুত্তৰণং আগমযমানো. সাপি সামণেৰং আকাসেন গচ্ছন্তঞ্চ পুন আগন্ত্ৱা ঠিতঞ্চ দিস্ৱা ‘‘অদ্ধা এস মং নিস্সায উক্কণ্ঠিতো’’তি ঞত্ৱা ‘‘পটিক্কম সামণেৰা’’তি আহ. সো পটিক্কমি. ইতৰা পচ্চুত্তৰিত্ৱা সাটকং নিৱাসেত্ৱা তং উপসঙ্কমিত্ৱা ‘‘কিং, ভন্তে,’’তি পুচ্ছি. সো তমত্থং আৰোচেসি. সা বহূহি কাৰণেহি ঘৰাৱাসে আদীনৱং ব্ৰহ্মচৰিযৱাসে আনিসংসঞ্চ দস্সেত্ৱা ওৱদমানাপি তস্স উক্কণ্ঠং ৱিনোদেতুং অসক্কোন্তী – ‘‘অযং মম কাৰণা এৱৰূপায ইদ্ধিযা পৰিহীনো, ন দানি যুত্তং পৰিচ্চজিতু’’ন্তি ইধেৱ তিট্ঠাতি ৱত্ৱা ঘৰং গন্ত্ৱা মাতাপিতূনং তং পৱত্তিং আৰোচেসি. তেপি আগন্ত্ৱা নানপ্পকাৰং ওৱদমানা ৱচনং অগ্গণ্হন্তং আহংসু – ‘‘ত্ৱং অম্হে উচ্চকুলাতি সল্লক্খেসি, মযং পেসকাৰা. সক্খিস্সসি পেসকাৰকম্মং কাতু’’ন্তি সামণেৰো আহ – ‘‘উপাসক গিহিভূতো নাম পেসকাৰকম্মং ৱা কৰেয্য নড়কাৰকম্মং ৱা, কিং ইমিনা সাটকমত্তেন লোভং কৰোথা’’তি. পেসকাৰো উদৰে বদ্ধসাটকং দত্ৱা ঘৰং নেত্ৱা ধীতৰং অদাসি.
সো পেসকাৰকম্মং উগ্গণ্হিত্ৱা পেসকাৰেহি সদ্ধিং সালায কম্মং কৰোতি. অঞ্ঞেসং ইত্থিযো পাতোৱ ভত্তং সম্পাদেত্ৱা আহৰিংসু, তস্স ভৰিযা ন তাৱ আগচ্ছতি. সো ইতৰেসু কম্মং ৱিস্সজ্জেত্ৱা ভুঞ্জমানেসু তসৰং ৱট্টেন্তো নিসীদি. সা পচ্ছা অগমাসি. অথ নং সো ‘‘অতিচিৰেন আগতাসী’’তি তজ্জেসি. মাতুগামো চ নাম অপি চক্কৱত্তিৰাজানং অত্তনি পটিবদ্ধচিত্তং ঞত্ৱা দাসং ৱিয সল্লক্খেতি. তস্মা সা এৱমাহ – ‘‘অঞ্ঞেসং ঘৰে দাৰুপণ্ণলোণাদীনি সন্নিহিতানি, বাহিৰতো আহৰিত্ৱা দাযকা পেসনতকাৰকাপি অত্থি, অহং পন একিকাৱ, ত্ৱম্পি ময্হং ঘৰে ইদং অত্থি ইদং নত্থীতি ন জানাসি. সচে ইচ্ছসি, ভুঞ্জ, নো চে ইচ্ছসি, মা ভুঞ্জা’’তি. সো ‘‘ন কেৱলঞ্চ উস্সূৰে ভত্তং আহৰসি, ৱাচাযপি মং ঘট্টেসী’’তি কুজ্ঝিত্ৱা অঞ্ঞং পহৰণং অপস্সন্তো তমেৱ তসৰদণ্ডকং তসৰতো লুঞ্চিত্ৱা খিপি. সা তং আগচ্ছন্তং দিস্ৱা ঈসকং পৰিৱত্তি. তসৰদণ্ডকস্স চ কোটি নাম তিখিণা হোতি, সা তস্সা পৰিৱত্তমানায অক্খিকোটিযং পৱিসিত্ৱা অট্ঠাসি. সা উভোহি হত্থেহি ৱেগেন অক্খিং অগ্গহেসি, ভিন্নট্ঠানতো লোহিতং পগ্ঘৰতি. সো তস্মিং কালে উপজ্ঝাযস্স ৱচনং অনুস্সৰি – ‘‘ইদং সন্ধায মং উপজ্ঝাযো ‘অনাগতে কালে কাণপেসকাৰিযা হত্থেহি মদ্দিতকঞ্জিযং পিৱিস্সসী’তি আহ, ইদং থেৰেন দিট্ঠং ভৱিস্সতি, অহো দীঘদস্সী অয্যো’’তি মহাসদ্দেন ৰোদিতুং আৰভি. তমেনং অঞ্ঞে – ‘‘অলং, আৱুসো, মা ৰোদি, অক্খি নাম ভিন্নং ন সক্কা ৰোদনেন পটিপাকতিকং কাতু’’ন্তি আহংসু. সো ‘‘নাহমেতমত্থং ৰোদামি, অপিচ খো ইমং সন্ধায ৰোদামী’’তি সব্বং পটিপাটিযা কথেসি. এৱং উপ্পন্না সমথৱিপস্সনা নিৰুজ্ঝমানা অনত্থায সংৱত্তন্তি.
অপৰম্পি ৱত্থু – তিংসমত্তা ভিক্খূ কল্যাণিমহাচেতিযং ৱন্দিত্ৱা অটৱিমগ্গেন মহামগ্গং ওতৰমানা অন্তৰামগ্গে ঝামখেত্তে কম্মং কত্ৱা আগচ্ছন্তং একং মনুস্সং অদ্দসংসু. তস্স সৰীৰং মসিমক্খিতং ৱিয অহোসি. মসিমক্খিতংযেৱ একং কাসাৱং কচ্ছং পীড়েত্ৱা নিৱত্থং, ওলোকিযমানো ঝামখাণুকো ৱিয খাযতি. সো দিৱসভাগে কম্মং কত্ৱা উপড্ঢজ্ঝাযমানানং দাৰূনং কলাপং উক্খিপিত্ৱা পিট্ঠিযং ৱিপ্পকিণ্ণেহি কেসেহি কুম্মগ্গেন আগন্ত্ৱা ভিক্খূনং সম্মুখে অট্ঠাসি. সামণেৰা দিস্ৱা অঞ্ঞমঞ্ঞং ওলোকযমানা, – ‘‘আৱুসো, তুয্হং পিতা তুয্হং মহাপিতা তুয্হং মাতুলো’’তি হসমানা গন্ত্ৱা ‘‘কোনামো ত্ৱং উপাসকা’’তি নামং পুচ্ছিংসু. সো নামং পুচ্ছিতো ৱিপ্পটিসাৰী হুত্ৱা দাৰুকলাপং ছড্ডেত্ৱা ৱত্থং সংৱিধায নিৱাসেত্ৱা মহাথেৰে ৱন্দিত্ৱা ‘‘তিট্ঠথ তাৱ, ভন্তে,’’তি আহ. মহাথেৰা অট্ঠংসু.
দহৰসামণেৰা আগন্ত্ৱা মহাথেৰানং সম্মুখাপি পৰিহাসং কৰোন্তি. উপাসকো আহ – ‘‘ভন্তে, তুম্হে মং পস্সিত্ৱা পৰিহসথ, এত্তকেনেৱ মত্থকং পত্তম্হাতি মা সল্লক্খেথ. অহম্পি পুব্বে তুম্হাদিসোৱ সমণো অহোসিং. তুম্হাকং পন চিত্তেকগ্গতামত্তকম্পি নত্থি, অহং ইমস্মিং সাসনে মহিদ্ধিকো মহানুভাৱো অহোসিং, আকাসং গহেত্ৱা পথৱিং কৰোমি, পথৱিং আকাসং. দূৰং গণ্হিত্ৱা সন্তিকং কৰোমি, সন্তিকং দূৰং. চক্কৱাড়সতসহস্সং খণেন ৱিনিৱিজ্ঝামি. হত্থে মে পস্সথ, ইদানি মক্কটহত্থসদিসা, অহং ইমেহেৱ হত্থেহি ইধ নিসিন্নোৱ চন্দিমসূৰিযে পৰামসিং. ইমেসংযেৱ পাদানং চন্দিমসূৰিযে পাদকথলিকং কত্ৱা নিসীদিং. এৱৰূপা মে ইদ্ধি পমাদেন অন্তৰহিতা, তুম্হে মা পমজ্জিত্থ. পমাদেন হি এৱৰূপং ব্যসনং পাপুণন্তি. অপ্পমত্তা ৱিহৰন্তা জাতিজৰামৰণস্স অন্তং কৰোন্তি. তস্মা তুম্হে মঞ্ঞেৱ আৰম্মণং কৰিত্ৱা অপ্পমত্তা হোথ, ভন্তে,’’তি তজ্জেত্ৱা ওৱাদমদাসি. তে তস্স কথেন্তস্সেৱ সংৱেগং আপজ্জিত্ৱা ৱিপস্সমানা তিংসজনা তত্থেৱ অৰহত্তং পাপুণিংসূতি. এৱম্পি উপ্পন্না সমথৱিপস্সনা নিৰুজ্ঝমানা অনত্থায সংৱত্তন্তীতি ৱেদিতব্বা.
অনুপ্পন্নানং পাপকানন্তি চেত্থ ‘‘অনুপ্পন্নো ৱা কামাসৱো ন উপ্পজ্জতী’’তিআদীসু ৱুত্তনযেন অত্থো ৱেদিতব্বো. উপ্পন্নানং পাপকানন্তি এত্থ পন চতুব্বিধং উপ্পন্নং ৱত্তমানুপ্পন্নং ভুত্ৱাৱিগতুপ্পন্নং, ওকাসকতুপ্পন্নং, ভূমিলদ্ধুপ্পন্নন্তি. তত্থ যে কিলেসা ৱিজ্জমানা উপ্পাদাদিসমঙ্গিনো, ইদং ৱত্তমানুপ্পন্নং নাম. কম্মে পন জৱিতে আৰম্মণৰসং অনুভৱিত্ৱা নিৰুদ্ধৱিপাকো ভুত্ৱা ৱিগতং নাম. কম্মং উপ্পজ্জিত্ৱা নিৰুদ্ধং ভৱিত্ৱা ৱিগতং নাম. তদুভযম্পি ভুত্ৱাৱিগতুপ্পন্নন্তি সঙ্খং গচ্ছতি. কুসলাকুসলং কম্মং অঞ্ঞস্স কম্মস্স ৱিপাকং পটিবাহিত্ৱা অত্তনো ৱিপাকস্স ওকাসং কৰোতি, এৱং কতে ওকাসে ৱিপাকো উপ্পজ্জমানো ওকাসকৰণতো পট্ঠায উপ্পন্নোতি সঙ্খং গচ্ছতি. ইদং ওকাসকতুপ্পন্নং নাম. পঞ্চক্খন্ধা পন ৱিপস্সনায ভূমি নাম. তে অতীতাদিভেদা হোন্তি. তেসু অনুসযিতকিলেসা পন অতীতা ৱা অনাগতা ৱা পচ্চুপ্পন্না ৱাতি ন ৱত্তব্বা. অতীতখন্ধেসু অনুসযিতাপি হি অপ্পহীনাৱ হোন্তি, অনাগতখন্ধেসু, পচ্চুপ্পন্নখন্ধেসু অনুসযিতাপি অপ্পহীনাৱ হোন্তি. ইদং ভূমিলদ্ধুপ্পন্নং নাম. তেনাহু পোৰাণা – ‘‘তাসু তাসু ভূমীসু অসমুগ্ঘাতিতকিলেসা ভূমিলদ্ধুপ্পন্নাতি সঙ্খং গচ্ছন্তী’’তি.
অপৰম্পি চতুব্বিধং উপ্পন্নং সমুদাচাৰুপ্পন্নং, আৰম্মণাধিগহিতুপ্পন্নং, অৱিক্খম্ভিতুপ্পন্নং অসমুগ্ঘাতিতুপ্পন্নন্তি. তত্থ সম্পতি ৱত্তমানংযেৱ সমুদাচাৰুপ্পন্নং নাম. সকিং চক্খূনি উম্মীলেত্ৱা আৰম্মণে নিমিত্তে গহিতে অনুস্সৰিতানুস্সৰিতক্খণে কিলেসা নুপ্পজ্জিস্সন্তীতি ন ৱত্তব্বা. কস্মা? আৰম্মণস্স অধিগহিতত্তা. যথা কিং? যথা খীৰৰুক্খস্স কুঠাৰিযা আহতাহতট্ঠানে খীৰং ন নিক্খমিস্সতীতি ন ৱত্তব্বং, এৱং. ইদং আৰম্মণাধিগহিতুপ্পন্নং নাম. সমাপত্তিযা অৱিক্খম্ভিতা কিলেসা পন ইমস্মিং নাম ঠানে নুপ্পজ্জিস্সন্তীতি ন ৱত্তব্বা. কস্মা? অৱিক্খম্ভিতত্তা. যথা কিং? যথা সচে খীৰৰুক্খে কুঠাৰিযা আহনেয্যুং, ইমস্মিং নাম ঠানে খীৰং ন নিক্খমেয্যাতি ন ৱত্তব্বং, এৱং. ইদং অৱিক্খম্ভিতুপ্পন্নং নাম. মগ্গেন অসমুগ্ঘাতিতকিলেসা পন ভৱগ্গে নিব্বত্তস্সাপি উপ্পজ্জন্তীতি পুৰিমনযেনেৱ ৱিত্থাৰেতব্বং. ইদং অসমুগ্ঘাতিতুপ্পন্নং নাম.
ইমেসু উপ্পন্নেসু ৱত্তমানুপ্পন্নং ভুত্ৱাৱিগতুপ্পন্নং ওকাসকতুপ্পন্নং সমুদাচাৰুপ্পন্নন্তি চতুব্বিধং উপ্পন্নং ন মগ্গৱজ্ঝং, ভূমিলদ্ধুপ্পন্নং আৰম্মণাধিগহিতুপ্পন্নং অৱিক্খম্ভিতুপ্পন্নং অসমুগ্ঘাতিতুপ্পন্নন্তি চতুব্বিধং মগ্গৱজ্ঝং. মগ্গো হি উপ্পজ্জমানো এতে কিলেসে পজহতি. সো যে কিলেসে পজহতি, তে অতীতা ৱা অনাগতা ৱা পচ্চুপ্পন্না ৱাতি ন ৱত্তব্বা. ৱুত্তম্পি চেতং –
‘‘হঞ্চি অতীতে কিলেসে পজহতি, তেন হি খীণং খেপেতি, নিৰুদ্ধং নিৰোধেতি, ৱিগতং ৱিগমেতি অত্থঙ্গতং অত্থঙ্গমেতি. অতীতং যং নত্থি, তং পজহতি. হঞ্চি অনাগতে কিলেসে পজহতি, তেন হি অজাতং পজহতি, অনিব্বত্তং, অনুপ্পন্নং, অপাতুভূতং পজহতি. অনাগতং যং নত্থি, তং পজহতি, হঞ্চি পচ্চুপ্পন্নে কিলেসে পজহতি, তেন হি ৰত্তো ৰাগং পজহতি, দুট্ঠো দোসং, মূড়্হো মোহং, ৱিনিবদ্ধো মানং, পৰামট্ঠো দিট্ঠিং, ৱিক্খেপগতো উদ্ধচ্চং, অনিট্ঠঙ্গতো ৱিচিকিচ্ছং, থামগতো অনুসযং পজহতি. কণ্হসুক্কধম্মা যুগনদ্ধা সমমেৱ ৱত্তন্তি. সংকিলেসিকা মগ্গভাৱনা হোতি…পে… তেন হি নত্থি মগ্গভাৱনা, নত্থি ফলসচ্ছিকিৰিযা, নত্থি কিলেসপ্পহানং, নত্থি ধম্মাভিসমযোতি. অত্থি মগ্গভাৱনা…পে… অত্থি ধম্মাভিসমযোতি. যথা কথং ৱিয, সেয্যথাপি তৰুণো ৰুক্খো অজাতফলো…পে… অপাতুভূতাযেৱ ন পাতুভৱন্তী’’তি.
ইতি পাড়িযং অজাতফলৰুক্খো আগতো, জাতফলৰুক্খেন পন দীপেতব্বং. যথা হি সফলো তৰুণম্বৰুক্খো, তস্স ফলানি মনুস্সা পৰিভুঞ্জেয্যুং, সেসানি পাতেত্ৱা পচ্ছিযো পূৰেয্যুং. অথঞ্ঞো পুৰিসো তং ফৰসুনা ছিন্দেয্য, তেনস্স নেৱ অতীতানি ফলানি নাসিতানি হোন্তি, ন অনাগতপচ্চুপ্পন্নানি নাসিতানি. অতীতানি হি মনুস্সেহি পৰিভুত্তানি, অনাগতানি অনিব্বত্তানি, ন সক্কা নাসেতুং. যস্মিং পন সমযে সো ছিন্নো, তদা ফলানিযেৱ নত্থীতি পচ্চুপ্পন্নানিপি অনাসিতানি. সচে পন ৰুক্খো অচ্ছিন্নো, অথস্স পথৱীৰসঞ্চ আপোৰসঞ্চ আগম্ম যানি ফলানি নিব্বত্তেয্যুং, তানি নাসিতানি হোন্তি. তানি হি অজাতানেৱ ন জাযন্তি, অনিব্বত্তানেৱ ন নিব্বত্তন্তি, অপাতুভূতানেৱ ন পাতুভৱন্তি, এৱমেৱ মগ্গো নাপি অতীতাদিভেদে কিলেসে পজহতি, নাপি ন পজহতি. যেসঞ্হি কিলেসানং মগ্গেন খন্ধেসু অপৰিঞ্ঞাতেসু উপ্পত্তি সিযা, মগ্গেন উপ্পজ্জিত্ৱা খন্ধানং পৰিঞ্ঞাতত্তা তে কিলেসা অজাতাৱ ন জাযন্তি, অনিব্বত্তাৱ ন নিব্বত্তন্তি, অপাতুভূতাৱ ন পাতুভৱন্তি, তৰুণপুত্তায ইত্থিযা পুন অৱিজাযনত্থং, ব্যাধিতানং ৰোগৱূপসমনত্থং পীতভেসজ্জেহি চাপি অযমত্থো ৱিভাৱেতব্বো. এৱং মগ্গো যে কিলেসে পজহতি, তে অতীতা ৱা অনাগতা ৱা পচ্চুপ্পন্না ৱাতি ন ৱত্তব্বা, ন চ মগ্গো কিলেসে ন পজহতি. যে পন মগ্গো কিলেসে পজহতি, তে সন্ধায ‘‘উপ্পন্নানং পাপকান’’ন্তিআদি ৱুত্তং.
ন কেৱলঞ্চ মগ্গো কিলেসেযেৱ পজহতি, কিলেসানং পন অপ্পহীনত্তা যে চ উপ্পজ্জেয্যুং উপাদিন্নকক্খন্ধা, তেপি পজহতিযেৱ. ৱুত্তম্পি চেতং – ‘‘সোতাপত্তিমগ্গঞাণেন অভিসঙ্খাৰৱিঞ্ঞাণস্স নিৰোধেন সত্ত ভৱে ঠপেত্ৱা অনমতগ্গে সংসাৰে যে উপ্পজ্জেয্যুং নামঞ্চ ৰূপঞ্চ, এত্থেতে নিৰুজ্ঝন্তী’’তি (চূড়নি. ৬) ৱিত্থাৰো. ইতি মগ্গো উপাদিন্নঅনুপাদিন্নতো ৱুট্ঠাতি. ভৱৱসেন পন সোতাপত্তিমগ্গো অপাযভৱতো ৱুট্ঠাতি, সকদাগামিমগ্গো সুগতিভৱেকদেসতো, অনাগামিমগ্গো সুগতিকামভৱতো, অৰহত্তমগ্গো ৰূপাৰূপভৱতো ৱুট্ঠাতি. সব্বভৱেহি ৱুট্ঠাতিযেৱাতিপি ৱদন্তি.
অথ মগ্গক্খণে কথং অনুপ্পন্নানং উপ্পাদায ভাৱনা হোতি, কথং ৱা উপ্পন্নানং ঠিতিযাতি. মগ্গপ্পৱত্তিযাযেৱ. মগ্গো হি পৱত্তমানো পুব্বে অনুপ্পন্নপুব্বত্তা অনুপ্পন্নো নাম ৱুচ্চতি. অনাগতপুব্বঞ্হি ঠানং আগন্ত্ৱা অননুভূতপুব্বং ৱা আৰম্মণং অনুভৱিত্ৱা ৱত্তাৰো ভৱন্তি ‘‘অনাগতট্ঠানং আগতম্হা, অননুভূতং আৰম্মণং অনুভৱামা’’তি. যা চস্স পৱত্তি, অযমেৱ ঠিতি নামাতি ঠিতিযা ভাৱেতীতিপি ৱত্তুং ৱট্টতি.
ইদ্ধিপাদেসু সঙ্খেপকথা চেতোখিলসুত্তে (ম. নি. ১.১৮৫ আদযো) ৱুত্তা. উপসমমানং গচ্ছতি, কিলেসূপসমত্থং ৱা গচ্ছতীতি উপসমগামী. সম্বুজ্ঝমানা গচ্ছতি, মগ্গসম্বোধত্থায ৱা গচ্ছতীতি সম্বোধগামী.
ৱিৱেকনিস্সিতাদীনি সব্বাসৱসংৱৰে ৱুত্তানি. অযমেত্থ সঙ্খেপো, ৱিত্থাৰতো পনাযং বোধিপক্খিযকথা ৱিসুদ্ধিমগ্গে ৱুত্তা.
২৪৮. ৱিমোক্খকথাযং ৱিমোক্খেতি কেনট্ঠেন ৱিমোক্খা, অধিমুচ্চনট্ঠেন. কো পনাযং অধিমুচ্চনট্ঠো নাম? পচ্চনীকধম্মেহি চ সুট্ঠু মুচ্চনট্ঠো, আৰম্মণে চ অভিৰতিৱসেন সুট্ঠু মুচ্চনট্ঠো, পিতুঅঙ্কে ৱিস্সট্ঠঙ্গপচ্চঙ্গস্স দাৰকস্স সযনং ৱিয অনিগ্গহিতভাৱেন নিৰাসঙ্কতায আৰম্মণে পৱত্তীতি ৱুত্তং হোতি. অযং পনত্থো পচ্ছিমৱিমোক্খে নত্থি, পুৰিমেসু সব্বেসু অত্থি. ৰূপী ৰূপানি পস্সতীতি এত্থ অজ্ঝত্তকেসাদীসু নীলকসিণাদিৱসেন উপ্পাদিতং ৰূপজ্ঝানং ৰূপং, তদস্স অত্থীতি ৰূপী. বহিদ্ধা ৰূপানি পস্সতীতি বহিদ্ধাপি নীলকসিণাদীনি ৰূপানি ঝানচক্খুনা পস্সতি. ইমিনা অজ্ঝত্ত বহিদ্ধাৱত্থুকেসু কসিণেসু উপ্পাদিতজ্ঝানস্স পুগ্গলস্স চত্তাৰিপি ৰূপাৱচৰজ্ঝানানি দস্সিতানি.
অজ্ঝত্তং অৰূপসঞ্ঞীতি অজ্ঝত্তং ন ৰূপসঞ্ঞী, অত্তনো কেসাদীসু অনুপ্পাদিতৰূপাৱচৰজ্ঝানোতি অত্থো. ইমিনা বহিদ্ধা পৰিকম্মং কত্ৱা বহিদ্ধাৱ উপ্পাদিতজ্ঝানস্স ৰূপাৱচৰজ্ঝানানি দস্সিতানি. সুভন্তেৱ অধিমুত্তো হোতীতি ইমিনা সুৱিসুদ্ধেসু নীলাদীসু ৱণ্ণকসিণেসু ঝানানি দস্সিতানি. তত্থ কিঞ্চাপি অন্তোঅপ্পনাযং সুভন্তি আভোগো নত্থি, যো পন সুৱিসুদ্ধং সুভকসিণং আৰম্মণং কত্ৱা ৱিহৰতি, সো যস্মা সুভন্তি অধিমুত্তো হোতীতি ৱত্তব্বতং আপজ্জতি, তস্মা এৱং দেসনা কতা. পটিসম্ভিদামগ্গে পন ‘‘কথং সুভন্তেৱ অধিমুত্তো হোতীতি ৱিমোক্খো. ইধ ভিক্খু মেত্তাসহগতেন চেতসা একং দিসং ফৰিত্ৱা ৱিহৰতি…পে… মেত্তায ভাৱিতত্তা সত্তা অপ্পটিকূলা হোন্তি. কৰুণাসহগতেন, মুদিতাসহগতেন, উপেক্খাসহগতেন চেতসা একং দিসং ফৰিত্ৱা ৱিহৰতি…পে… উপেক্খায ভাৱিতত্তা সত্তা অপ্পটিকূলা হোন্তি. এৱং সুভন্তেৱ অধিমুত্তো হোতীতি ৱিমোক্খো’’তি (পটি. ম. ১.২১২) ৱুত্তং.
সব্বসো ৰূপসঞ্ঞানন্তিআদীসু যং ৱত্তব্বং, তং সব্বং ৱিসুদ্ধিমগ্গে ৱুত্তমেৱ. অযং অট্ঠমো ৱিমোক্খোতি অযং চতুন্নং খন্ধানং সব্বসো ৱিস্সট্ঠত্তা ৱিমুত্তত্তা অট্ঠমো উত্তমো ৱিমোক্খো নাম.
২৪৯. অভিভাযতনকথাযং অভিভাযতনানীতি অভিভৱনকাৰণানি. কিং অভিভৱন্তি? পচ্চনীকধম্মেপি আৰম্মণানিপি. তানি হি পটিপক্খভাৱেন পচ্চনীকধম্মে অভিভৱন্তি, পুগ্গলস্স ঞাণুত্তৰিতায আৰম্মণানি. অজ্ঝত্তং ৰূপসঞ্ঞীতিআদীসু পন অজ্ঝত্তৰূপে পৰিকম্মৱসেন অজ্ঝত্তং ৰূপসঞ্ঞী নাম হোতি. অজ্ঝত্তঞ্চ নীলপৰিকম্মং কৰোন্তো কেসে ৱা পিত্তে ৱা অক্খিতাৰকায ৱা কৰোতি, পীতপৰিকম্মং কৰোন্তো মেদে ৱা ছৱিযা ৱা হত্থতলপাদতলেসু ৱা অক্খীনং পীতট্ঠানে ৱা কৰোতি, লোহিতপৰিকম্মং কৰোন্তো মংসে ৱা লোহিতে ৱা জিৱ্হায ৱা অক্খীনং ৰত্তট্ঠানে ৱা কৰোতি, ওদাতপৰিকম্মং কৰোন্তো অট্ঠিম্হি ৱা দন্তে ৱা নখে ৱা অক্খীনং সেতট্ঠানে ৱা কৰোতি. তং পন সুনীলং সুপীতকং সুলোহিতকং সুওদাতং ন হোতি, অসুৱিসুদ্ধমেৱ হোতি.
একো বহিদ্ধা ৰূপানি পস্সতীতি যস্সেতং পৰিকম্মং অজ্ঝত্তং উপ্পন্নং হোতি, নিমিত্তং পন বহিদ্ধা, সো এৱং অজ্ঝত্তং পৰিকম্মস্স বহিদ্ধা চ অপ্পনায ৱসেন – ‘‘অজ্ঝত্তং ৰূপসঞ্ঞী একো বহিদ্ধা ৰূপানি পস্সতী’’তি ৱুচ্চতি. পৰিত্তানীতি অৱড্ঢিতানি. সুৱণ্ণদুব্বণ্ণানীতি সুৱণ্ণানি ৱা হোন্তু দুব্বণ্ণানি ৱা, পৰিত্তৱসেনেৱ ইদমভিভাযতনং ৱুত্তন্তি ৱেদিতব্বং. তানি অভিভুয্যাতি যথা নাম সম্পন্নগহণিকো কটচ্ছুমত্তং ভত্তং লভিত্ৱা ‘‘কিমেত্থ ভুঞ্জিতব্বং অত্থী’’তি সঙ্কড্ঢিত্ৱা এককবড়মেৱ কৰোতি, এৱমেৱং ঞাণুত্তৰিকো পুগ্গলো ৱিসদঞাণো – ‘‘কিমেত্থ পৰিত্তকে আৰম্মণে সমাপজ্জিতব্বং অত্থি, নাযং মম ভাৰো’’তি তানি ৰূপানি অভিভৱিত্ৱা সমাপজ্জতি, সহ নিমিত্তুপ্পাদেনেৱেত্থ অপ্পনং পাপেতীতি অত্থো. জানামি পস্সামীতি ইমিনা পনস্স আভোগো কথিতো, সো চ খো সমাপত্তিতো ৱুট্ঠিতস্স, ন অন্তোসমাপত্তিযং. এৱংসঞ্ঞী হোতীতি আভোগসঞ্ঞাযপি ঝানসঞ্ঞাযপি এৱংসঞ্ঞী হোতি. অভিভৱসঞ্ঞা হিস্স অন্তোসমাপত্তিযং অত্থি, আভোগসঞ্ঞা পন সমাপত্তিতো ৱুট্ঠিতস্সেৱ.
অপ্পমাণানীতি ৱড্ঢিতপ্পমাণানি, মহন্তানীতি অত্থো. অভিভুয্যাতি এত্থ পন যথা মহগ্ঘসো পুৰিসো একং ভত্তৱড্ঢিতকং লভিত্ৱা ‘‘অঞ্ঞাপি হোতু, অঞ্ঞাপি হোতু, কিমেসা ময্হং কৰিস্সতী’’তি তং ন মহন্ততো পস্সতি, এৱমেৱ ঞাণুত্তৰো পুগ্গলো ৱিসদঞাণো ‘‘কিমেত্থ সমাপজ্জিতব্বং, নযিদং অপ্পমাণং, ন ময্হং চিত্তেকগ্গতাকৰণে ভাৰো অত্থী’’তি তানি অভিভৱিত্ৱা সমাপজ্জতি, সহ নিমিত্তুপ্পাদেনেৱেত্থ অপ্পনং পাপেতীতি অত্থো.
অজ্ঝত্তং অৰূপসঞ্ঞীতি অলাভিতায ৱা অনত্থিকতায ৱা অজ্ঝত্তৰূপে পৰিকম্মসঞ্ঞাৱিৰহিতো. একো বহিদ্ধা ৰূপানি পস্সতীতি যস্স পৰিকম্মম্পি নিমিত্তম্পি বহিদ্ধাৱ উপ্পন্নং, সো এৱং বহিদ্ধা পৰিকম্মস্স চেৱ অপ্পনায চ ৱসেন – ‘‘অজ্ঝত্তং অৰূপসঞ্ঞী একো বহিদ্ধা ৰূপানি পস্সতী’’তি ৱুচ্চতি. সেসমেত্থ চতুত্থাভিভাযতনে ৱুত্তনযমেৱ. ইমেসু পন চতূসু পৰিত্তং ৱিতক্কচৰিতৱসেন আগতং, অপ্পমাণং মোহচৰিতৱসেন, সুৱণ্ণং দোসচৰিতৱসেন, দুব্বণ্ণং ৰাগচৰিতৱসেন. এতেসঞ্হি এতানি সপ্পাযানি. সা চ নেসং সপ্পাযতা ৱিত্থাৰতো ৱিসুদ্ধিমগ্গেচৰিযনিদ্দেসে ৱুত্তা.
পঞ্চমঅভিভাযতনাদীসু নীলানীতি সব্বসঙ্গাহিকৱসেন ৱুত্তং. নীলৱণ্ণানীতি ৱণ্ণৱসেন. নীলনিদস্সনানীতি নিদস্সনৱসেন. অপঞ্ঞাযমানৱিৱৰানি অসম্ভিন্নৱণ্ণানি একনীলানেৱ হুত্ৱা দিস্সন্তীতি ৱুত্তং হোতি. নীলনিভাসানীতি ইদং পন ওভাসৱসেন ৱুত্তং, নীলোভাসানি নীলপভাযুত্তানীতি অত্থো. এতেন নেসং সুৱিসুদ্ধতং দস্সেতি. ৱিসুদ্ধৱণ্ণৱসেনেৱ হি ইমানি চত্তাৰি অভিভাযতনানি ৱুত্তানি. উমাপুপ্ফন্তি এতঞ্হি পুপ্ফং সিনিদ্ধং মুদুং দিস্সমানম্পি নীলমেৱ হোতি. গিৰিকণ্ণিকপুপ্ফাদীনি পন দিস্সমানানি সেতধাতুকানি হোন্তি. তস্মা ইদমেৱ গহিতং, ন তানি. বাৰাণসেয্যকন্তি বাৰাণসিযং ভৱং. তত্থ কিৰ কপ্পাসোপি মুদু, সুত্তকন্তিকাযোপি তন্তৱাযাপি ছেকা, উদকম্পি সুচি সিনিদ্ধং, তস্মা ৱত্থং উভতোভাগৱিমট্ঠং হোতি, দ্ৱীসু পস্সেসু মট্ঠং মুদু সিনিদ্ধং খাযতি. পীতানীতিআদীসু ইমিনাৱ নযেন অত্থো ৱেদিতব্বো. ‘‘নীলকসিণং উগ্গণ্হন্তো নীলস্মিং নিমিত্তং গণ্হাতি পুপ্ফস্মিং ৱা ৱত্থস্মিং ৱা ৱণ্ণধাতুযা ৱা’’তিআদিকং পনেত্থ কসিণকৰণঞ্চেৱ পৰিকম্মঞ্চ অপ্পনাৱিধানঞ্চ সব্বং ৱিসুদ্ধিমগ্গে ৱিত্থাৰতো ৱুত্তমেৱ.
অভিঞ্ঞাৱোসানপাৰমিপ্পত্তাতি ইতো পুব্বেসু সতিপট্ঠানাদীসু তে ধম্মে ভাৱেত্ৱা অৰহত্তপ্পত্তাৱ অভিঞ্ঞাৱোসানপাৰমিপ্পত্তা নাম হোন্তি, ইমেসু পন অট্ঠসু অভিভাযতনেসু চিণ্ণৱসীভাৱাযেৱ অভিঞ্ঞাৱোসানপাৰমিপ্পত্তা নাম.
২৫০. কসিণকথাযং সকলট্ঠেন কসিণানি, তদাৰম্মণানং ধম্মানং খেত্তট্ঠেন অধিট্ঠানট্ঠেন ৱা আযতনানি. উদ্ধন্তি উপৰি গগনতলাভিমুখং. অধোতি হেট্ঠা ভূমিতলাভিমুখং. তিৰিযন্তি খেত্তমণ্ডলমিৱ সমন্তা পৰিচ্ছিন্দিত্ৱা. একচ্চো হি উদ্ধমেৱ কসিণং ৱড্ঢেতি, একচ্চো অধো, একচ্চো সমন্ততো. তেন তেন কাৰণেন এৱং পসাৰেতি আলোকমিৱ ৰূপদস্সনকামো. তেন ৱুত্তং – ‘‘পথৱীকসিণমেকো সঞ্জানাতি উদ্ধংঅধোতিৰিয’’ন্তি. অদ্ৱযন্তি দিসাঅনুদিসাসু অদ্ৱযং. ইদং পন একস্স অঞ্ঞভাৱানুপগমনত্থং ৱুত্তং. যথা হি উদকং পৱিট্ঠস্স সব্বদিসাসু উদকমেৱ হোতি অনঞ্ঞং, এৱমেৱং পথৱীকসিণং পথৱীকসিণমেৱ হোতি, নত্থি তস্স অঞ্ঞো কসিণসম্ভেদোতি. এস নযো সব্বত্থ. অপ্পমাণন্তি ইদং তস্স তস্স ফৰণঅপ্পমাণৱসেন ৱুত্তং. তঞ্হি চেতসা ফৰন্তো সকলমেৱ ফৰতি, অযমস্স আদি, ইদং মজ্ঝন্তি পমাণং গণ্হাতীতি. ৱিঞ্ঞাণকসিণন্তি চেত্থ কসিণুগ্ঘাটিমাকাসে পৱত্তং ৱিঞ্ঞাণং. তত্থ কসিণৱসেন কসিণুগ্ঘাটিমাকাসে, কসিণুগ্ঘাটিমাকাসৱসেন তত্থ পৱত্তৱিঞ্ঞাণে উদ্ধংঅধোতিৰিযতা ৱেদিতব্বা. অযমেত্থ সঙ্খেপো. কম্মট্ঠানভাৱনানযেন পনেতানি পথৱীকসিণাদীনি ৱিত্থাৰতো ৱিসুদ্ধিমগ্গে ৱুত্তানেৱ. ইধাপি চিণ্ণৱসিভাৱেনেৱ অভিঞ্ঞাৱোসানপাৰমিপ্পত্তা হোন্তীতি ৱেদিতব্বা. তথা ইতো অনন্তৰেসু চতূসু ঝানেসু. যং পনেত্থ ৱত্তব্বং, তং মহাঅস্সপুৰসুত্তে ৱুত্তমেৱ.
২৫২. ৱিপস্সনাঞাণে পন ৰূপীতিআদীনমত্থো ৱুত্তোযেৱ. এত্থ সিতমেত্থ পটিবদ্ধন্তি এত্থ চাতুমহাভূতিকে কাযে নিস্সিতঞ্চ পটিবদ্ধঞ্চ. সুভোতি সুন্দৰো. জাতিমাতি সুপৰিসুদ্ধআকৰসমুট্ঠিতো. সুপৰিকম্মকতোতি সুট্ঠু কতপৰিকম্মো অপনীতপাসাণসক্খৰো. অচ্ছোতি তনুচ্ছৱি. ৱিপ্পসন্নোতি সুট্ঠু ৱিপ্পসন্নো. সব্বাকাৰসম্পন্নোতি ধোৱন ৱেধনাদীহি সব্বেহি আকাৰেহি সম্পন্নো. নীলন্তিআদীহি ৱণ্ণসম্পত্তিং দস্সেতি. তাদিসঞ্হি আৱুতং পাকটং হোতি.
এৱমেৱ খোতি এত্থ এৱং উপমাসংসন্দনং ৱেদিতব্বং – মণি ৱিয হি কৰজকাযো. আৱুতসুত্তং ৱিয ৱিপস্সনাঞাণং. চক্খুমা পুৰিসো ৱিয ৱিপস্সনালাভী ভিক্খু. হত্থে কৰিত্ৱা পচ্চৱেক্খতো ‘‘অযং খো মণী’’তি মণিনো আৱিভূতকালো ৱিয ৱিপস্সনাঞাণং অভিনীহৰিত্ৱা নিসিন্নস্স ভিক্খুনো চাতুমহাভূতিককাযস্স আৱিভূতকালো. ‘‘তত্ৰিদং সুত্তং আৱুত’’ন্তি সুত্তস্স আৱিভূতকালো ৱিয ৱিপস্সনাঞাণং অভিনীহৰিত্ৱা নিসিন্নস্স ভিক্খুনো তদাৰম্মণানং ফস্সপঞ্চমকানং ৱা সব্বচিত্তচেতসিকানং ৱা ৱিপস্সনাঞাণস্সেৱ ৱা আৱিভূতকালোতি.
কিং পনেতং ঞাণস্স আৱিভূতং, পুগ্গলস্সাতি. ঞাণস্স, তস্স পন আৱিভাৱত্তা পুগ্গলস্স আৱিভূতাৱ হোন্তি. ইদঞ্চ ৱিপস্সনাঞাণং মগ্গস্স অনন্তৰং, এৱং সন্তেপি যস্মা অভিঞ্ঞাৱাৰে আৰদ্ধে এতস্স অন্তৰাৱাৰো নত্থি, তস্মা ইধেৱ দস্সিতং. যস্মা চ অনিচ্চাদিৱসেন অকতসম্মসনস্স দিব্বায সোতধাতুযা ভেৰৱসদ্দং সুণন্তো পুব্বেনিৱাসানুস্সতিযা ভেৰৱে খন্ধে অনুস্সৰতো দিব্বেন চক্খুনা ভেৰৱৰূপং পস্সতো ভযসন্তাসো উপ্পজ্জতি, ন অনিচ্চাদিৱসেন কতসম্মসনস্স, তস্মা অভিঞ্ঞাপত্তস্স ভযৱিনোদকহেতুসম্পাদনত্থম্পি ইদং ইধেৱ দস্সিতং. ইধাপি অৰহত্তৱসেনেৱ অভিঞ্ঞাৱোসানপাৰমিপ্পত্ততা ৱেদিতব্বা.
২৫৩. মনোমযিদ্ধিযং চিণ্ণৱসিতায. তত্থ মনোমযন্তি মনেন নিব্বত্তং. সব্বঙ্গপচ্চঙ্গিন্তি সব্বেহি অঙ্গেহি চ পচ্চঙ্গেহি চ সমন্নাগতং. অহীনিন্দ্ৰিযন্তি সণ্ঠানৱসেন অৱিকলিন্দ্ৰিযং. ইদ্ধিমতা নিম্মিতৰূপঞ্হি সচে ইদ্ধিমা ওদাতো, তম্পি ওদাতং. সচে অৱিদ্ধকণ্ণো, তম্পি অৱিদ্ধকণ্ণন্তি এৱং সব্বাকাৰেহি তেন সদিসমেৱ হোতি. মুঞ্জম্হা ঈসিকন্তিআদি উপমত্তযম্পি তং সদিসভাৱদস্সনত্থমেৱ ৱুত্তং. মুঞ্জসদিসা এৱ হি তস্স অন্তো ঈসিকা হোতি. কোসসদিসোযেৱ অসি, ৱট্টায কোসিযা ৱট্টং অসিমেৱ পক্খিপন্তি, পত্থটায পত্থটং.
কৰণ্ডাতি ইদম্পি অহিকঞ্চুকস্স নামং, ন ৱিলীৱকৰণ্ডকস্স. অহিকঞ্চুকো হি অহিনা সদিসোৱ হোতি. তত্থ কিঞ্চাপি ‘‘পুৰিসো অহিং কৰণ্ডা উদ্ধৰেয্যা’’তি হত্থেন উদ্ধৰমানো ৱিয দস্সিতো, অথ খো চিত্তেনেৱস্স উদ্ধৰণং ৱেদিতব্বং. অযঞ্হি অহি নাম সজাতিযং ঠিতো, কট্ঠন্তৰং ৱা ৰুক্খন্তৰং ৱা নিস্সায, তচতো সৰীৰনিক্কড্ঢনপযোগসঙ্খাতেন থামেন, সৰীৰং খাদমানং ৱিয পুৰাণতচং জিগুচ্ছন্তোতি ইমেহি চতূহি কাৰণেহি সযমেৱ কঞ্চুকং জহাতি, ন সক্কা ততো অঞ্ঞেন উদ্ধৰিতুং. তস্মা চিত্তেন উদ্ধৰণং সন্ধায ইদং ৱুত্তন্তি ৱেদিতব্বং. ইতি মুঞ্জাদিসদিসং ইমস্স ভিক্খুনো সৰীৰং, ঈসিকাদিসদিসং নিম্মিতৰূপন্তি ইদমেত্থ ওপম্মসংসন্দনং. নিম্মানৱিধানং পনেত্থ পৰতো চ ইদ্ধিৱিধাদিপঞ্চঅভিঞ্ঞাকথা সব্বাকাৰেন ৱিসুদ্ধিমগ্গে ৱিত্থাৰিতাতি তত্থ ৱুত্তনযেনেৱ ৱেদিতব্বা. উপমামত্তমেৱ হি ইধ অধিকং.
তত্থ ছেককুম্ভকাৰাদযো ৱিয ইদ্ধিৱিধঞাণলাভী ভিক্খু দট্ঠব্বো. সুপৰিকম্মকতমত্তিকাদযো ৱিয ইদ্ধিৱিধঞাণং দট্ঠব্বং. ইচ্ছিতিচ্ছিতভাজনৱিকতিআদিকৰণং ৱিয তস্স ভিক্খুনো ৱিকুব্বনং দট্ঠব্বং. ইধাপি চিণ্ণৱসিতাৱসেনেৱ অভিঞ্ঞাৱোসানপাৰমিপ্পত্ততা ৱেদিতব্বা. তথা ইতো পৰাসু চতূসু অভিঞ্ঞাসু.
২৫৫. তত্থ দিব্বসোতধাতুউপমাযং সঙ্খধমোতি সঙ্খধমকো. অপ্পকসিৰেনেৱাতি নিদ্দুক্খেনেৱ. ৱিঞ্ঞাপেয্যাতি জানাপেয্য. তত্থ এৱং চাতুদ্দিসা ৱিঞ্ঞাপেন্তে সঙ্খধমকে ‘‘সঙ্খসদ্দো অয’’ন্তি ৱৱত্থাপেন্তানং সত্তানং তস্স সঙ্খসদ্দস্স আৱিভূতকালো ৱিয যোগিনো দূৰসন্তিকভেদানং দিব্বানঞ্চেৱ মানুসকানঞ্চ সদ্দানং আৱিভূতকালো দট্ঠব্বো.
২৫৬. চেতোপৰিযঞাণ-উপমাযং দহৰোতি তৰুণো. যুৱাতি যোব্বনেন সমন্নাগতো. মণ্ডনকজাতিকোতি যুৱাপি সমানো ন অলসিযো কিলিট্ঠৱত্থসৰীৰো, অথ খো মণ্ডনকপকতিকো, দিৱসস্স দ্ৱে তযো ৱাৰে ন্হাযিত্ৱা সুদ্ধৱত্থ-পৰিদহন-অলঙ্কাৰকৰণসীলোতি অত্থো. সকণিকন্তি কাড়তিলকৱঙ্ক-মুখদূসিপীড়কাদীনং অঞ্ঞতৰেন সদোসং. তত্থ যথা তস্স মুখনিমিত্তং পচ্চৱেক্খতো মুখদোসো পাকটো হোতি, এৱং চেতোপৰিযঞাণায চিত্তং অভিনীহৰিত্ৱা নিসিন্নস্স ভিক্খুনো পৰেসং সোড়সৱিধং চিত্তং পাকটং হোতীতি ৱেদিতব্বং. পুব্বেনিৱাসউপমাদীসু যং ৱত্তব্বং, তং সব্বং মহাঅস্সপুৰে ৱুত্তমেৱ.
২৫৯. অযং খো উদাযি পঞ্চমো ধম্মোতি একূনৱীসতি পব্বানি পটিপদাৱসেন একং ধম্মং কত্ৱা পঞ্চমো ধম্মোতি ৱুত্তো. যথা হি অট্ঠকনাগৰসুত্তে (ম. নি. ২.১৭ আদযো) একাদস পব্বানি পুচ্ছাৱসেন একধম্মো কতো, এৱমিধ একূনৱীসতি পব্বানি পটিপদাৱসেন একো ধম্মো কতোতি ৱেদিতব্বানি. ইমেসু চ পন একূনৱীসতিযা পব্বেসু পটিপাটিযা অট্ঠসু কোট্ঠাসেসু ৱিপস্সনাঞাণে চ আসৱক্খযঞাণে চ অৰহত্তৱসেন অভিঞ্ঞাৱোসানপাৰমিপ্পত্ততা ৱেদিতব্বা, সেসেসু চিণ্ণৱসিভাৱৱসেন. সেসং সব্বত্থ উত্তানমেৱাতি.
পপঞ্চসূদনিযা মজ্ঝিমনিকাযট্ঠকথায
মহাসকুলুদাযিসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.