৬. সন্দকসুত্তৱণ্ণনা

২২৩. এৱং মে সুতন্তি সন্দকসুত্তং. তত্থ পিলক্খগুহাযন্তি তস্সা গুহায দ্ৱাৰে পিলক্খৰুক্খো অহোসি, তস্মা পিলক্খগুহাত্ৱেৱ সঙ্খং গতা. পটিসল্লানা ৱুট্ঠিতোতি ৱিৱেকতো ৱুট্ঠিতো. দেৱকতসোব্ভোতি ৱস্সোদকেনেৱ তিন্নট্ঠানে জাতো মহাউদকৰহদো. গুহাদস্সনাযাতি এত্থ গুহাতি পংসুগুহা. সা উন্নমে উদকমুত্তট্ঠানে অহোসি, একতো উমঙ্গং কত্ৱা খাণুকে চ পংসুঞ্চ নীহৰিত্ৱা অন্তো থম্ভে উস্সাপেত্ৱা মত্থকে পদৰচ্ছন্নগেহসঙ্খেপেন কতা, তত্থ তে পৰিব্বাজকা ৱসন্তি. সা ৱস্সানে উদকপুণ্ণা তিট্ঠতি, নিদাঘে তত্থ ৱসন্তি. তং সন্ধায ‘‘গুহাদস্সনাযা’’তি আহ. ৱিহাৰদস্সনত্থঞ্হি অনমতগ্গিযং পচ্চৱেক্খিত্ৱা সমুদ্দপব্বতদস্সনত্থং ৱাপি গন্তুং ৱট্টতীতি.

উন্নাদিনিযাতি উচ্চং নদমানায. এৱং নদমানায চস্সা উদ্ধঙ্গমনৱসেন উচ্চো, দিসাসু পত্থটৱসেন মহাসদ্দোতি উচ্চাসদ্দমহাসদ্দো, তায উচ্চাসদ্দমহাসদ্দায. তেসং পৰিব্বাজকানং পাতোৱ উট্ঠায কত্তব্বং নাম চেতিযৱত্তং ৱা বোধিৱত্তং ৱা আচৰিযুপজ্ঝাযৱত্তং ৱা যোনিসোমনসিকাৰো ৱা নত্থি. তেন তে পাতোৱ উট্ঠায বালাতপে নিসিন্না, সাযং ৱা কথায ফাসুকত্থায সন্নিপতিতা ‘‘ইমস্স হত্থো সোভণো ইমস্স পাদো’’তি এৱং অঞ্ঞমঞ্ঞস্স হত্থপাদাদীনি ৱা আৰব্ভ ইত্থিপুৰিসদাৰকদাৰিকাৱণ্ণে ৱা অঞ্ঞং ৱা কামস্সাদভৱস্সাদাদিৱত্থুং আৰব্ভ কথং পট্ঠপেত্ৱা অনুপুব্বেন ৰাজকথাদিঅনেকৱিধং তিৰচ্ছানকথং কথেন্তি. সা হি অনিয্যানিকত্তা সগ্গমোক্খমগ্গানং তিৰচ্ছানভূতা কথাতি তিৰচ্ছানকথা. তত্থ ৰাজানং আৰব্ভ ‘‘মহাসম্মতো মন্ধাতা ধম্মাসোকো এৱংমহানুভাৱো’’তিআদিনা নযেন পৱত্তা কথা ৰাজকথা. এস নযো চোৰকথাদীসু.

তেসু ‘‘অসুকো ৰাজা অভিৰূপো দস্সনীযো’’তিআদিনা নযেন গেহস্সিতকথাৱ তিৰচ্ছানকথা হোতি. ‘‘সোপি নাম এৱং মহানুভাৱো খযং গতো’’তি এৱং পৱত্তা পন কম্মট্ঠানভাৱে তিট্ঠতি. চোৰেসুপি ‘‘মূলদেৱো এৱংমহানুভাৱো, মেঘমালো এৱংমহানুভাৱো’’তি তেসং কম্মং পটিচ্চ অহো সূৰাতি গেহস্সিতকথাৱ তিৰচ্ছানকথা. যুদ্ধেপি ভাৰতযুদ্ধাদীসু ‘‘অসুকেন অসুকো এৱং মাৰিতো এৱং ৱিদ্ধো’’তি কামস্সাদৱসেনেৱ কথা তিৰচ্ছানকথা. ‘‘তেপি নাম খযং গতা’’তি এৱং পৱত্তা পন সব্বত্থ কথা কম্মট্ঠানমেৱ হোতি. অপিচ অন্নাদীসু ‘‘এৱং ৱণ্ণৱন্তং গন্ধৱন্তং ৰসৱন্তং ফস্সসম্পন্নং খাদিম্হ ভুঞ্জিম্হ পিৱিম্হ পৰিভুঞ্জিম্হা’’তি কামস্সাদৱসেন কথেতুং ন ৱট্টতি, সাত্থকং পন কত্ৱা – ‘‘পুব্বে এৱং ৱণ্ণাদিসম্পন্নং অন্নং পানং ৱত্থং সযনং মালং গন্ধং সীলৱন্তানং অদম্হ, চেতিযে পূজং অকৰিম্হা’’তি কথেতুং ৱট্টতি.

ঞাতিকথাদীসুপি ‘‘অম্হাকং ঞাতকা সূৰা সমত্থা’’তি ৱা ‘‘পুব্বে মযং এৱং ৱিচিত্ৰেহি যানেহি চৰিম্হা’’তি ৱা অস্সাদৱসেন ৱত্তুং ন ৱট্টতি, সাত্থকং পন কত্ৱা ‘‘তেপি নো ঞাতকা খযং গতা’’তি ৱা ‘‘পুব্বে মযং এৱৰূপা উপাহনা সঙ্ঘস্স অদম্হা’’তি ৱা কথেতব্বা. গামকথাপি সুনিৱিট্ঠদুন্নিৱিট্ঠসুভিক্খদুব্ভিক্খাদিৱসেন ৱা ‘‘অসুকগামৱাসিনো সূৰা সমত্থা’’তি ৱা এৱং অস্সাদৱসেন ন ৱট্টতি, সাত্থকং পন কত্ৱা সদ্ধা পসন্নাতি ৱা খযৱযং গতাতি ৱা ৱত্তুং ৱট্টতি. নিগমনগৰজনপদকথাসুপি এসেৱ নযো. ইত্থিকথাপি ৱণ্ণসণ্ঠানাদীনি পটিচ্চ অস্সাদৱসেন ন ৱট্টতি, সদ্ধা পসন্না খযং গতাতি এৱমেৱ ৱট্টতি. সূৰকথাপি নন্দিমিত্তো নাম যোধো সূৰো অহোসীতি অস্সাদৱসেনেৱ ন ৱট্টতি, সদ্ধো পসন্নো অহোসি খযং গতোতি এৱমেৱ ৱট্টতি. ৱিসিখাকথাপি অসুকা ৱিসিখা সুনিৱিট্ঠা দুন্নিৱিট্ঠা সূৰা সমত্থাতি অস্সাদৱসেনেৱ ন ৱট্টতি, সদ্ধা পসন্না খযং গতা ইচ্চেৱং ৱট্টতি.

কুম্ভট্ঠানকথাতি কুম্ভট্ঠানউদকতিত্থকথা ৱা ৱুচ্চতি কুম্ভদাসিকথা ৱা. সাপি ‘‘পাসাদিকা নচ্চিতুং গাযিতুং ছেকা’’তি অস্সাদৱসেন ন ৱট্টতি, সদ্ধা পসন্নাতিআদিনা নযেনেৱ ৱট্টতি. পুব্বপেতকথাতি অতীতঞাতিকথা. তত্থ ৱত্তমানঞাতিকথাসদিসোৱ ৱিনিচ্ছযো.

নানত্তকথাতি পুৰিমপচ্ছিমকথাৱিমুত্তা অৱসেসা নানাসভাৱা নিৰত্থককথা. লোকক্খাযিকাতি অযং লোকো কেন নিম্মিতো, অসুকেন নাম নিম্মিতো, কাকা সেতা অট্ঠীনং সেতত্তা, বকা ৰত্তা লোহিতস্স ৰত্তত্তাতি এৱমাদিকা লোকাযতৱিতণ্ডসল্লাপকথা.

সমুদ্দক্খাযিকা নাম কস্মা সমুদ্দো সাগৰো, সাগৰদেৱেন খণিতত্তা সাগৰো, খতো মেতি হত্থমুদ্দায নিৱেদিতত্তা সমুদ্দোতি এৱমাদিকা নিৰত্থকা সমুদ্দক্খাযিককথা. ইতি ভৱো, ইতি অভৱোতি যং ৱা তং ৱা নিৰত্থককাৰণং ৱত্ৱা পৱত্তিতকথা ইতিভৱাভৱকথা. এত্থ চ ভৱোতি সস্সতং, অভৱোতি উচ্ছেদং. ভৱোতি ৱড্ঢি, অভৱোতি হানি. ভৱোতি কামসুখং, অভৱোতি অত্তকিলমথো. ইতি ইমায ছব্বিধায ইতিভৱাভৱকথায সদ্ধিং বাত্তিংসতিৰচ্ছানকথা নাম হোতি. এৱৰূপিং তিৰচ্ছানকথং কথেন্তিযা নিসিন্নো হোতি.

ততো সন্দকো পৰিব্বাজকো তে পৰিব্বাজকে ওলোকেত্ৱা – ‘‘ইমে পৰিব্বাজকা অতিৱিয অঞ্ঞমঞ্ঞং অগাৰৱা অপ্পতিস্সা, মযঞ্চ সমণস্স গোতমস্স পাতুভাৱতো পট্ঠায সূৰিযুগ্গমনে খজ্জোপনকূপমা জাতা, লাভসক্কাৰোপি নো পৰিহীনো. সচে পন ইমং ঠানং সমণো গোতমো গোতমসাৱকো ৱা গিহিউপট্ঠাকোপি ৱাস্স আগচ্ছেয্য, অতিৱিয লজ্জনীযং ভৱিস্সতি. পৰিসদোসো খো পন পৰিসজেট্ঠকস্সেৱ উপৰি আৰোহতী’’তি ইতো চিতো চ ৱিলোকেন্তো থেৰং অদ্দস. তেন ৱুত্তং অদ্দসা খো সন্দকো পৰিব্বাজকো…পে… তুণ্হী অহেসুন্তি.

তত্থ সণ্ঠপেসীতি সিক্খাপেসি, ৱজ্জমস্সা পটিচ্ছাদেসি. যথা সুট্ঠপিতা হোতি, তথা নং ঠপেসি. যথা নাম পৰিসমজ্ঝং পৱিসন্তো পুৰিসো ৱজ্জপটিচ্ছাদনত্থং নিৱাসনং সণ্ঠপেতি, পাৰুপনং সণ্ঠপেতি, ৰজোকিণ্ণট্ঠানং পুঞ্ছতি, এৱমস্সা ৱজ্জপটিচ্ছাদনত্থং ‘‘অপ্পসদ্দা ভোন্তো’’তি সিক্খাপেন্তো যথা সুট্ঠপিতা হোতি, তথা নং ঠপেসীতি অত্থো. অপ্পসদ্দকামাতি অপ্পসদ্দং ইচ্ছন্তি, এককা নিসীদন্তি, এককা তিট্ঠন্তি, ন গণসঙ্গণিকায যাপেন্তি. অপ্পসদ্দৱিনীতাতি অপ্পসদ্দেন নিৰৱেন বুদ্ধেন ৱিনীতা. অপ্পসদ্দস্স ৱণ্ণৱাদিনোতি যং ঠানং অপ্পসদ্দং নিস্সদ্দং. তস্স ৱণ্ণৱাদিনো. উপসঙ্কমিতব্বং মঞ্ঞেয্যাতি ইধাগন্তব্বং মঞ্ঞেয্য.

কস্মা পনেস থেৰস্স উপসঙ্কমনং পচ্চাসীসতীতি. অত্তনো ৱুদ্ধিং পত্থযমানো. পৰিব্বাজকা কিৰ বুদ্ধেসু ৱা বুদ্ধসাৱকেসু ৱা অত্তনো সন্তিকং আগতেসু – ‘‘অজ্জ অম্হাকং সন্তিকং সমণো গোতমো আগতো, সাৰিপুত্তো আগতো, ন খো পনেতে যস্স ৱা তস্স ৱা সন্তিকং গচ্ছন্তি, পস্সথ অম্হাকং উত্তমভাৱ’’ন্তি অত্তনো উপট্ঠাকানং সন্তিকে অত্তানং উক্খিপন্তি উচ্চে ঠানে ঠপেন্তি. ভগৱতোপি উপট্ঠাকে গণ্হিতুং ৱাযমন্তি. তে কিৰ ভগৱতো উপট্ঠাকে দিস্ৱা এৱং ৱদন্তি – ‘‘তুম্হাকং সত্থা ভৱং গোতমোপি গোতমস্স সাৱকাপি অম্হাকং সন্তিকং আগচ্ছন্তি, মযং অঞ্ঞমঞ্ঞং সমগ্গা. তুম্হে পন অম্হে অক্খীহি পস্সিতুং ন ইচ্ছথ, সামীচিকম্মং ন কৰোথ, কিং ৱো অম্হেহি অপৰদ্ধ’’ন্তি. অপ্পেকচ্চে মনুস্সা – ‘‘বুদ্ধাপি এতেসং সন্তিকং গচ্ছন্তি, কিং অম্হাক’’ন্তি ততো পট্ঠায তে দিস্ৱা নপ্পমজ্জন্তি. তুণ্হী অহেসুন্তি সন্দকং পৰিৱাৰেত্ৱা নিস্সদ্দা নিসীদিংসু.

২২৪. স্ৱাগতং ভোতো আনন্দস্সাতি সুআগমনং ভোতো আনন্দস্স. ভৱন্তে হি নো আগতে আনন্দো হোতি, গতে সোকোতি দীপেতি. চিৰস্সং খোতি পিযসমুদাচাৰৱচনমেতং. থেৰো পন কালেন কালং পৰিব্বাজকাৰামং চাৰিকত্থায গচ্ছতীতি পুৰিমগমনং গহেত্ৱা এৱমাহ. এৱঞ্চ পন ৱত্ৱা ন মানত্থদ্ধো হুত্ৱা নিসীদি, অত্তনো পন আসনা ৱুট্ঠায তং আসনং পপ্ফোটেত্ৱা থেৰং আসনেন নিমন্তেন্তো নিসীদতু ভৱং আনন্দো, ইদমাসনং পঞ্ঞত্তন্তি আহ.

অন্তৰাকথা ৱিপ্পকতাতি নিসিন্নানং ৱো আৰম্ভতো পট্ঠায যাৱ মমাগমনং এতস্মিং অন্তৰে কা নাম কথা ৱিপ্পকতা, মমাগমনপচ্চযা কতমা কথা পৰিযন্তং ন গতাতি পুচ্ছতি.

অথ পৰিব্বাজকো ‘‘নিৰত্থককথাৱ এসা নিস্সাৰা ৱট্টসন্নিস্সিতা, ন তুম্হাকং পুৰতো ৱত্তব্বতং অৰহতী’’তি দীপেন্তো তিট্ঠতেসা, ভোতিআদিমাহ. নেসা ভোতোতি সচে ভৱং সোতুকামো ভৱিস্সতি, পচ্ছাপেসা কথা ন দুল্লভা ভৱিস্সতি, অম্হাকং পনিমায অত্থো নত্থি. ভোতো পন আগমনং লভিত্ৱা অঞ্ঞদেৱ সুকাৰণং কথং সোতুকামম্হাতি দীপেতি. ততো ধম্মদেসনং যাচন্তো সাধু ৱত ভৱন্তং যে ৱাতিআদিমাহ. তত্থ আচৰিযকেতি আচৰিযসমযে. অনস্সাসিকানীতি অস্সাসৱিৰহিতানি. সসক্কন্তি একংসত্থে নিপাতো, ৱিঞ্ঞূ পুৰিসো একংসেনেৱ ন ৱসেয্যাতি অত্থো. ৱসন্তো চ নাৰাধেয্যাতি ন সম্পাদেয্য, ন পৰিপূৰেয্যাতি ৱুত্তং হোতি. ঞাযং ধম্মং কুসলন্তি কাৰণভূতং অনৱজ্জট্ঠেন কুসলং ধম্মং.

২২৫. ইধাতি ইমস্মিং লোকে. নত্থি দিন্নন্তিআদীনি সালেয্যকসুত্তে (ম. নি. ১.৪৪০) ৱুত্তানি. চাতুমহাভূতিকোতি চতুমহাভূতমযো. পথৱী পথৱীকাযন্তি অজ্ঝত্তিকা পথৱীধাতু বাহিৰপথৱীধাতুং. অনুপেতীতি অনুযাতি. অনুপগচ্ছতীতি তস্সেৱ ৱেৱচনং, অনুগচ্ছতীতিপি অত্থো, উভযেনাপি উপেতি উপগচ্ছতীতি দস্সেতি. আপাদীসুপি এসেৱ নযো. ইন্দ্ৰিযানীতি মনচ্ছট্ঠানি ইন্দ্ৰিযানি আকাসং পক্খন্দন্তি. আসন্দিপঞ্চমাতি নিপন্নমঞ্চেন পঞ্চমা, মঞ্চো চেৱ, চত্তাৰো মঞ্চপাদে গহেত্ৱা ঠিতা চত্তাৰো পুৰিসা চাতি অত্থো. যাৱাড়াহনাতি যাৱ সুসানা. পদানীতি অযং এৱং সীলৱা অহোসি, এৱং দুস্সীলোতিআদিনা নযেন পৱত্তানি গুণপদানি. সৰীৰমেৱ ৱা এত্থ পদানীতি অধিপ্পেতং. কাপোতকানীতি কপোতকৱণ্ণানি, পাৰাৱতপক্খৱণ্ণানীতি অত্থো.

ভস্সন্তাতি ভস্মন্তা, অযমেৱ ৱা পাড়ি. আহুতিযোতি যং পহেণকসক্কাৰাদিভেদং দিন্নদানং, সব্বং তং ছাৰিকাৱসানমেৱ হোতি, ন ততো পৰং ফলদাযকং হুত্ৱা গচ্ছতীতি অত্থো. দত্তুপঞ্ঞত্তন্তি দত্তূহি বালমনুস্সেহি পঞ্ঞত্তং. ইদং ৱুত্তং হোতি – বালেহি অবুদ্ধীহি পঞ্ঞত্তমিদং দানং, ন পণ্ডিতেহি. বালা দেন্তি, পণ্ডিতা গণ্হন্তীতি দস্সেতি. অত্থিকৱাদন্তি অত্থি দিন্নং দিন্নফলন্তি ইমং অত্থিকৱাদংযেৱ ৱদন্তি তেসং তুচ্ছং ৱচনং মুসাৱিলাপো. বালে চ পণ্ডিতে চাতি বালা চ পণ্ডিতা চ.

অকতেন মে এত্থ কতন্তি ময্হং অকতেনেৱ সমণকম্মেন এত্থ এতস্স সমযে কম্মং কতং নাম হোতি, অৱুসিতেনেৱ ব্ৰহ্মচৰিযেন ৱুসিতং নাম হোতি. এত্থাতি এতস্মিং সমণধম্মে. সমসমাতি অতিৱিয সমা, সমেন ৱা গুণেন সমা. সামঞ্ঞং পত্তাতি সমানভাৱং পত্তা.

২২৬. কৰতোতিআদীনি অপণ্ণকসুত্তে ৱুত্তানি. তথা নত্থি হেতূতিআদীনি.

২২৮. চতুত্থব্ৰহ্মচৰিযৱাসে অকটাতি অকতা. অকটৱিধাতি অকতৱিধানা, এৱং কৰোহীতি কেনচি কাৰাপিতা ন হোন্তীতি অত্থো. অনিম্মিতাতি ইদ্ধিযাপি ন নিম্মিতা. অনিম্মাতাতি অনিম্মাপিতা. কেচি অনিম্মিতব্বাতি পদং ৱদন্তি, তং নেৱ পাড়িযং, ন অট্ঠকথাযং সন্দিস্সতি. ৱঞ্ঝাতি ৱঞ্ঝপসুৱঞ্ঝতালাদযো ৱিয অফলা, কস্সচি অজনকাতি অত্থো. এতেন পথৱীকাযাদীনং ৰূপাদিজনকভাৱং পটিক্খিপতি. পব্বতকূটা ৱিয ঠিতাতি কূটট্ঠা. ঈসিকট্ঠাযিট্ঠিতাতি মুঞ্জে ঈসিকা ৱিয ঠিতা. তত্ৰাযমধিপ্পাযো – যমিদং জাযতীতি ৱুচ্চতি, তং মুঞ্জতো ঈসিকা ৱিয ৱিজ্জমানমেৱ নিক্খমতীতি. ‘‘এসিকট্ঠাযিট্ঠিতা’’তিপি পাঠো, সুনিখাতো এসিকত্থম্ভো নিচ্চলো তিট্ঠতি, এৱং ঠিতাতি অত্থো. উভযেনপি তেসং ৱিনাসাভাৱং দীপেতি. ন ইঞ্জন্তীতি এসিকত্থম্ভো ৱিয ঠিতত্তা ন চলন্তি. ন ৱিপৰিণামেন্তীতি পকতিং ন জহন্তি. ন অঞ্ঞমঞ্ঞং ব্যাবাধেন্তীতি অঞ্ঞমঞ্ঞং ন উপহনন্তি. নালন্তি ন সমত্থা.

পথৱীকাযোতিআদীসু পথৱীযেৱ পথৱীকাযো, পথৱীসমূহো ৱা. তত্থাতি তেসু জীৱসত্তমেসু কাযেসু. নত্থি হন্তা ৱাতি হন্তুং ৱা ঘাতেতুং ৱা সোতুং ৱা সাৱেতুং ৱা জানিতুং ৱা জানাপেতুং ৱা সমত্থো নাম নত্থীতি দীপেতি. সত্তন্নংত্ৱেৱ কাযানন্তি যথা মুগ্গৰাসিআদীসু পহটং সত্থং মুগ্গৰাসিআদীনং অন্তৰেন পৱিসতি, এৱং সত্তন্নং কাযানং অন্তৰেন ছিদ্দেন ৱিৱৰেন সত্থং পৱিসতি. তত্থ ‘‘অহং ইমং জীৱিতা ৱোৰোপেমী’’তি কেৱলং সঞ্ঞামত্তমেৱ হোতীতি দস্সেতি. যোনিপমুখসতসহস্সানীতি পমুখযোনীনং উত্তমযোনীনং চুদ্দসসতসহস্সানি অঞ্ঞানি চ সট্ঠিসতানি অঞ্ঞানি চ ছসতানি. পঞ্চ চ কম্মুনো সতানীতি পঞ্চ কম্মসতানি চ, কেৱলং তক্কমত্তকেন নিৰত্থকং দিট্ঠিং দীপেতি. পঞ্চ চ কম্মানি তীণি চ কম্মানীতিআদীসুপি এসেৱ নযো. কেচি পনাহু পঞ্চ কম্মানীতি পঞ্চিন্দ্ৰিযৱসেন ভণতি. তীণীতি কাযকম্মাদিৱসেনাতি. কম্মে চ অড্ঢকম্মে চাতি এত্থ পনস্স কাযকম্মঞ্চ ৱচীকম্মঞ্চ কম্মন্তি লদ্ধি, মনোকম্মং উপড্ঢকম্মন্তি. দ্ৱট্ঠিপটিপদাতি দ্ৱাসট্ঠি পটিপদাতি ৱদতি. দ্ৱট্ঠন্তৰকপ্পাতি একস্মিং কপ্পে চতুসট্ঠি অন্তৰকপ্পা নাম হোন্তি, অযং পন অঞ্ঞে দ্ৱে অজানন্তো এৱমাহ. ছড়াভিজাতিযো অপণ্ণকসুত্তে ৱিত্থাৰিতা.

অট্ঠ পুৰিসভূমিযোতি মন্দভূমি খিড্ডাভূমি ৱীমংসকভূমি উজুগতভূমি সেক্খভূমি সমণভূমি জিনভূমি পন্নভূমীতি ইমা অট্ঠ পুৰিসভূমিযোতি ৱদতি. তত্থ জাতদিৱসতো পট্ঠায সত্তদিৱসে সম্বাধট্ঠানতো নিক্খন্তত্তা সত্তা মন্দা হোন্তি মোমূহা. অযং মন্দভূমীতি ৱদতি. যে পন দুগ্গতিতো আগতা হোন্তি, তে অভিণ্হং ৰোদন্তি চেৱ ৱিৰৱন্তি চ. সুগতিতো আগতা তং অনুস্সৰিত্ৱা অনুস্সৰিত্ৱা হসন্তি. অযং খিড্ডাভূমি নাম. মাতাপিতূনং হত্থং ৱা পাদং ৱা মঞ্চং ৱা পীঠং ৱা গহেত্ৱা ভূমিযং পদনিক্খিপনং ৱীমংসকভূমি নাম. পদসাৱ গন্তুং সমত্থকালো উজুগতভূমি নাম. সিপ্পানং সিক্খনকালো সেক্খভূমি নাম. ঘৰা নিক্খম্ম পব্বজনকালো সমণভূমি নাম. আচৰিযং সেৱিত্ৱা জাননকালো জিনভূমি নাম. ভিক্খু চ পন্নকো জিনো ন কিঞ্চি আহাতি এৱং অলাভিং সমণং পন্নভূমীতি ৱদতি.

একূনপঞ্ঞাস আজীৱসতেতি একূনপঞ্ঞাস আজীৱৱুত্তিসতানি. পৰিব্বাজকসতেতি পৰিব্বাজকপব্বজ্জসতানি. নাগাৱাসসতেতি নাগমণ্ডলসতানি. ৱীসে ইন্দ্ৰিযসতেতি ৱীস ইন্দ্ৰিযসতানি. তিংসে নিৰযসতেতি তিংস নিৰযসতানি. ৰজোধাতুযোতি ৰজওকিৰণট্ঠানানি. হত্থপিট্ঠিপাদপিট্ঠাদীনি সন্ধায ৱদতি. সত্ত সঞ্ঞীগব্ভাতি ওট্ঠগোণগদ্ৰভঅজপসুমিগমহিংসে সন্ধায ৱদতি. অসঞ্ঞীগব্ভাতি সালিযৱগোধুমমুগ্গকঙ্গুৱৰককুদ্ৰূসকে সন্ধায ৱদতি. নিগণ্ঠিগব্ভাতি নিগণ্ঠিম্হি জাতগব্ভা, উচ্ছুৱেড়ুনড়াদযো সন্ধায ৱদতি. সত্ত দেৱাতি বহূ দেৱা, সো পন সত্তাতি ৱদতি. মানুসাপি অনন্তা, সো সত্তাতি ৱদতি. সত্ত পিসাচাতি পিসাচা মহন্তা, সত্তাতি ৱদতি.

সৰাতি মহাসৰা. কণ্ণমুণ্ড-ৰথকাৰ-অনোতত্ত-সীহপপাতকুড়িৰ-মুচলিন্দ-কুণালদহে গহেত্ৱা ৱদতি. পৱুটাতি গণ্ঠিকা. পপাতাতি মহাপপাতা. পপাতসতানীতি খুদ্দকপপাতসতানি. সুপিনাতি মহাসুপিনা. সুপিনসতানীতি খুদ্দকসুপিনসতানি. মহাকপ্পিনোতি মহাকপ্পানং. এত্থ একম্হা সৰা ৱস্সসতে ৱস্সসতে কুসগ্গেন একং উদকবিন্দুং নীহৰিত্ৱা নীহৰিত্ৱা সত্তক্খত্তুং তম্হি সৰে নিৰুদকে কতে একো মহাকপ্পোতি ৱদতি. এৱৰূপানং মহাকপ্পানং চতুৰাসীতিসতসহস্সানি খেপেত্ৱা বালা চ পণ্ডিতা চ দুক্খস্সন্তং কৰোন্তীতি অযমস্স লদ্ধি. পণ্ডিতোপি কিৰ অন্তৰা সুজ্ঝিতুং ন সক্কোতি, বালোপি ততো উদ্ধং ন গচ্ছতি.

সীলেনাতি অচেলকসীলেন ৱা অঞ্ঞেন ৱা যেন কেনচি. ৱতেনাতি তাদিসেন ৱতেন. তপেনাতি তপোকম্মেন. অপৰিপক্কং পৰিপাচেতি নাম যো ‘‘অহং পণ্ডিতো’’তি অন্তৰা ৱিসুজ্ঝতি. পৰিপক্কং ফুস্স ফুস্স ব্যন্তিং কৰোতি নাম যো ‘‘অহং বালো’’তি ৱুত্তপৰিমাণং কালং অতিক্কমিত্ৱা যাতি. হেৱং নত্থীতি এৱং নত্থি. তঞ্হি উভযম্পি ন সক্কা কাতুন্তি দীপেতি. দোণমিতেতি দোণেন মিতং ৱিয. সুখদুক্খেতি সুখদুক্খং. পৰিযন্তকতেতি ৱুত্তপৰিমাণেন কালেন কতপৰিযন্তো. নত্থি হাযনৱড্ঢনেতি নত্থি হাযনৱড্ঢনানি. ন সংসাৰো পণ্ডিতস্স হাযতি, ন বালস্স ৱড্ঢতীতি অত্থো. উক্কংসাৱকংসেতি উক্কংসাৱকংসা, হাপনৱড্ঢনানমেৱেতং ৱেৱচনং. ইদানি তমত্থং উপমায সাধেন্তো সেয্যথাপি নামাতিআদিমাহ. তত্থ সুত্তগুড়েতি ৱেঠেত্ৱা কতসুত্তগুড়ং. নিব্বেঠিযমানমেৱ পলেতীতি পব্বতে ৱা ৰুক্খগ্গে ৱা ঠত্ৱা খিত্তং সুত্তপমাণেন নিব্বেঠিযমানং গচ্ছতি, সুত্তে খীণে তত্থ তিট্ঠতি ন গচ্ছতি. এৱমেৱং ৱুত্তকালতো উদ্ধং ন গচ্ছতীতি দস্সেতি.

২২৯. কিমিদন্তি কিমিদং তৱ অঞ্ঞাণং, কিং সব্বঞ্ঞু নাম ত্ৱন্তি এৱং পুট্ঠো সমানো নিযতিৱাদে পক্খিপন্তো সুঞ্ঞং মে অগাৰন্তিআদিমাহ.

২৩০. অনুস্সৱিকো হোতীতি অনুস্সৱনিস্সিতো হোতি. অনুস্সৱসচ্চোতি সৱনং সচ্চতো গহেত্ৱা ঠিতো. পিটকসম্পদাযাতি ৱগ্গপণ্ণাসকায পিটকগন্থসম্পত্তিযা.

২৩২. মন্দোতি মন্দপঞ্ঞো. মোমূহোতি অতিমূড়্হো. ৱাচাৱিক্খেপং আপজ্জতীতি ৱাচায ৱিক্খেপং আপজ্জতি. কীদিসং? অমৰাৱিক্খেপং, অপৰিযন্তৱিক্খেপন্তি অত্থো. অথ ৱা অমৰা নাম মচ্ছজাতি. সা উম্মুজ্জননিম্মুজ্জনাদিৱসেন উদকে সন্ধাৱমানা গহেতুং ন সক্কাতি এৱমেৱ অযম্পি ৱাদো ইতো চিতো চ সন্ধাৱতি, গাহং ন উপগচ্ছতীতি অমৰাৱিক্খেপোতি ৱুচ্চতি. তং অমৰাৱিক্খেপং.

এৱন্তিপি মে নোতিআদীসু ইদং কুসলন্তি পুট্ঠো ‘‘এৱন্তিপি মে নো’’তি ৱদতি, ততো কিং অকুসলন্তি ৱুত্তে ‘‘তথাতিপি মে নো’’তি ৱদতি, কিং উভযতো অঞ্ঞথাতি ৱুত্তে ‘‘অঞ্ঞথাতিপি মে নো’’তি ৱদতি, ততো তিৱিধেনাপি ন হোতীতি তে লদ্ধীতি ৱুত্তে ‘‘নোতিপি মে নো’’তি ৱদতি, ততো কিং নো নোতি তে লদ্ধীতি ৱুত্তে ‘‘নো নোতিপি মে নো’’তি ৱিক্খেপমাপজ্জতি, একস্মিম্পি পক্খে ন তিট্ঠতি. নিব্বিজ্জ পক্কমতীতি অত্তনোপি এস সত্থা অৱস্সযো ভৱিতুং ন সক্কোতি, ময্হং কিং সক্খিস্সতীতি নিব্বিন্দিত্ৱা পক্কমতি. পুৰিমেসুপি অনস্সাসিকেসু এসেৱ নযো.

২৩৪. সন্নিধিকাৰকং কামে পৰিভুঞ্জিতুন্তি যথা পুব্বে গিহিভূতো সন্নিধিং কত্ৱা ৱত্থুকামে পৰিভুঞ্জতি, এৱং তিলতণ্ডুলসপ্পিনৱনীতাদীনি সন্নিধিং কত্ৱা ইদানি পৰিভুঞ্জিতুং অভব্বোতি অত্থো. ননু চ খীণাসৱস্স ৱসনট্ঠানে তিলতণ্ডুলাদযো পঞ্ঞাযন্তীতি. নো ন পঞ্ঞাযন্তি, ন পনেস তে অত্তনো অত্থায ঠপেতি, অফাসুকপব্বজিতাদীনং অত্থায ঠপেতি. অনাগামিস্স কথন্তি. তস্সাপি পঞ্চ কামগুণা সব্বসোৱ পহীনা, ধম্মেন পন লদ্ধং ৱিচাৰেত্ৱা পৰিভুঞ্জতি.

২৩৬. পুত্তমতায পুত্তাতি সো কিৰ ইমং ধম্মং সুত্ৱা আজীৱকা মতা নামাতি সঞ্ঞী হুত্ৱা এৱমাহ. অযঞ্হেত্থ অত্থো – আজীৱকা মতা নাম, তেসং মাতা পুত্তমতা হোতি, ইতি আজীৱকা পুত্তমতায পুত্তা নাম হোন্তি. সমণে গোতমেতি সমণে গোতমে ব্ৰহ্মচৰিযৱাসো অত্থি, অঞ্ঞত্থ নত্থীতি দীপেতি. সেসং সব্বত্থ উত্তানমেৱাতি.

পপঞ্চসূদনিযা মজ্ঝিমনিকাযট্ঠকথায

সন্দকসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.