৬. লটুকিকোপমসুত্তৱণ্ণনা

১৪৮. এৱং মে সুতন্তি লটুকিকোপমসুত্তং. তত্থ যেন সো ৱনসণ্ডোতি অযম্পি মহাউদাযিত্থেৰো ভগৱতা সদ্ধিংযেৱ পিণ্ডায পৱিসিত্ৱা সদ্ধিং পটিক্কমি. তস্মা যেন সো ভগৱতা উপসঙ্কমন্তো ৱনসণ্ডো তেনুপসঙ্কমীতি ৱেদিতব্বো. অপহত্তাতি অপহাৰকো. উপহত্তাতি উপহাৰকো. পটিসল্লানা ৱুট্ঠিতোতি ফলসমাপত্তিতো ৱুট্ঠিতো.

১৪৯. যং ভগৱাতি যস্মিং সমযে ভগৱা. ইঙ্ঘাতি আণত্তিযং নিপাতো. অঞ্ঞথত্তন্তি চিত্তস্স অঞ্ঞথত্তং. তঞ্চ খো ন ভগৱন্তং পটিচ্চ, এৱৰূপং পন পণীতভোজনং অলভন্তা কথং যাপেস্সামাতি এৱং পণীতভোজনং পটিচ্চ অহোসীতি ৱেদিতব্বং. ভূতপুব্বন্তি ইমিনা ৰত্তিভোজনস্স পণীতভাৱং দস্সেতি. সূপেয্যন্তি সূপেন উপনেতব্বং মচ্ছমংসকড়ীৰাদি. সমগ্গা ভুঞ্জিস্সামাতি একতো ভুঞ্জিস্সাম. সঙ্খতিযোতি অভিসঙ্খাৰিকখাদনীযানি. সব্বা তা ৰত্তিন্তি সব্বা তা সঙ্খতিযো ৰত্তিংযেৱ হোন্তি, দিৱা পন অপ্পা পৰিত্তা থোকিকা হোন্তীতি. মনুস্সা হি দিৱা যাগুকঞ্জিযাদীহি যাপেত্ৱাপি ৰত্তিং যথাসত্তি যথাপণীতমেৱ ভুঞ্জন্তি.

পুন ভূতপুব্বন্তি ইমিনা ৰত্তি ৱিকালভোজনে আদীনৱং দস্সেতি. তত্থ অন্ধকাৰতিমিসাযন্তি বহলন্ধকাৰে. মাণৱেহীতি চোৰেহি. কতকম্মেহীতি কতচোৰকম্মেহি. চোৰা কিৰ কতকম্মা যং নেসং দেৱতং আযাচিত্ৱা কম্মং নিপ্ফন্নং, তস্স উপহাৰত্থায মনুস্সে মাৰেত্ৱা গললোহিতাদীনি গণ্হন্তি. তে অঞ্ঞেসু মনুস্সেসু মাৰিযমানেসু কোলাহলা উপ্পজ্জিস্সন্তি, পব্বজিতং পৰিযেসন্তো নাম নত্থীতি মঞ্ঞমানা ভিক্খূ গহেত্ৱা মাৰেন্তি. তং সন্ধাযেতং ৱুত্তং. অকতকম্মেহীতি অটৱিতো গামং আগমনকালে কম্মনিপ্ফন্নত্থং পুৰেতৰং বলিকম্মং কাতুকামেহি. অসদ্ধম্মেন নিমন্তেতীতি ‘‘এহি ভিক্খু অজ্জেকৰত্তিং ইধেৱ ভুঞ্জিত্ৱা ইধ ৱসিত্ৱা সম্পত্তিং অনুভৱিত্ৱা স্ৱে গমিস্সসী’’তি মেথুনধম্মেন নিমন্তেতি.

পুন ভূতপুব্বন্তি ইমিনা অত্তনা দিট্ঠকাৰণং কথেতি. ৱিজ্জন্তৰিকাযাতি ৱিজ্জুৱিজ্জোতনক্খণে. ৱিস্সৰমকাসীতি মহাসদ্দমকাসি. অভুম্মেতি ভূ’তি ৱড্ঢি, অভূ’তি অৱড্ঢি, ৱিনাসো ময্হন্তি অত্থো. পিসাচো ৱত মন্তি পিসাচো মং খাদিতুং আগতো ৱত. আতুমাৰী মাতুমাৰীতি এত্থ আতূতি পিতা, মাতূতি মাতা. ইদং ৱুত্তং হোতি – যস্স পিতা ৱা মাতা ৱা অত্থি, তং মাতাপিতৰো অম্হাকং পুত্তকোতি যথা তথা ৱা উপ্পাদেত্ৱা যংকিঞ্চি খাদনীযভোজনীযং দত্ৱা একস্মিং ঠানে সযাপেন্তি. সো এৱং ৰত্তিং পিণ্ডায ন চৰতি. তুয্হং পন মাতাপিতৰো মতা মঞ্ঞে, তেন এৱং চৰসীতি.

১৫০. এৱমেৱাতি এৱমেৱ কিঞ্চি আনিসংসং অপস্সন্তা নিক্কাৰণেনেৱ. এৱমাহংসূতি গৰহন্তো আহ. তত্থ আহংসূতি ৱদন্তি. কিং পনিমস্সাতি ইমস্স অপ্পমত্তকস্স হেতু কিং ৱত্তব্বং নাম, ননু অপস্সন্তেন ৱিয অসুণন্তেন ৱিয ভৱিতব্বন্তি. ওৰমত্তকস্সাতি পৰিত্তমত্তকস্স. অধিসল্লিখতেৱাযন্তি অযং সমণো নৱনীতং পিসন্তো ৱিয পদুমনাড়সুত্তং ককচেন ওক্কন্তন্তো ৱিয অতিসল্লেখতি, অতিৱাযামং কৰোতি. সিক্খাকামাতি সাৰিপুত্তমোগ্গল্লানাদযো ৱিয সিক্খাকামা, তেসু চ অপ্পচ্চযং উপট্ঠপেন্তি. তেসঞ্হি এৱং হোতি ‘‘সচে এতে ‘অপ্পমত্তকমেতং, হৰথ ভগৱা’তি ৱদেয্যুং, কিং সত্থা ন হৰেয্য. এৱং পন অৱত্ৱা ভগৱন্তং পৰিৱাৰেত্ৱা নিসিন্না ‘এৱং ভগৱা, সাধু ভগৱা, পঞ্ঞপেথ ভগৱা’তি অতিৰেকতৰং উস্সাহং পটিলভন্তী’’তি. তস্মা তেসু অপ্পচ্চযং উপট্ঠপেন্তি.

তেসন্তি তেসং একচ্চানং মোঘপুৰিসানং. তন্তি তং অপ্পমত্তকং পহাতব্বং. থূলো কলিঙ্গৰোতি গলে বদ্ধং মহাকট্ঠং ৱিয হোতি. লটুকিকা সকুণিকাতি চাতকসকুণিকা. সা কিৰ ৰৱসতং ৰৱিত্ৱা নচ্চসতং নচ্চিত্ৱা সকিং গোচৰং গণ্হাতি. আকাসতো ভূমিযং পতিট্ঠিতং পন নং দিস্ৱা ৱচ্ছপালকাদযো কীড়নত্থং পূতিলতায বন্ধন্তি. তং সন্ধাযেতং ৱুত্তং. আগমেতীতি উপেতি. তঞ্হি তস্সাতি তং পূতিলতাবন্ধনং তস্সা অপ্পসৰীৰতায চেৱ অপ্পথামতায চ বলৱবন্ধনং নাম, মহন্তং নাড়িকেৰৰজ্জু ৱিয দুচ্ছিজ্জং হোতি. তেসন্তি তেসং মোঘপুৰিসানং সদ্ধামন্দতায চ পঞ্ঞামন্দতায চ বলৱং বন্ধনং নাম, দুক্কটৱত্থুমত্তকম্পি মহন্তং পাৰাজিকৱত্থু ৱিয দুপ্পজহং হোতি.

১৫১. সুক্কপক্খে পহাতব্বস্সাতি কিং ইমস্স অপ্পমত্তকস্স পহাতব্বস্স হেতু ভগৱতা ৱত্তব্বং অত্থি, যস্স নো ভগৱা পহানমাহ. ননু এৱং ভগৱতো অধিপ্পাযং ঞত্ৱাপি পহাতব্বমেৱাতি অত্থো. অপ্পোস্সুক্কাতি অনুস্সুক্কা. পন্নলোমাতি পতিতলোমা, ন তস্স পহাতব্বভযেন উদ্ধগ্গলোমা. পৰদত্তৱুত্তাতি পৰেহি দিন্নৱুত্তিনো, পৰতো লদ্ধেন যাপেন্তাতি অত্থো. মিগভূতেন চেতসা ৱিহৰন্তীতি অপচ্চাসীসনপক্খে ঠিতা হুত্ৱা ৱিহৰন্তি. মিগো হি পহাৰং লভিত্ৱা মনুস্সাৱাসং গন্ত্ৱা ভেসজ্জং ৱা ৱণতেলং ৱা লভিস্সামীতি অজ্ঝাসযং অকত্ৱা পহাৰং লভিত্ৱাৱ অগামকং অৰঞ্ঞং পৱিসিত্ৱা পহটট্ঠানং হেট্ঠা কত্ৱা নিপতিত্ৱা ফাসুভূতকালে উট্ঠায গচ্ছতি. এৱং মিগা অপচ্চাসীসনপক্খে ঠিতা. ইদং সন্ধায ৱুত্তং ‘‘মিগভূতেন চেতসা ৱিহৰন্তী’’তি. তঞ্হি তস্সাতি তং ৱৰত্তবন্ধনং তস্স হত্থিনাগস্স মহাসৰীৰতায চেৱ মহাথামতায চ দুব্বলবন্ধনং নাম. পূতিলতা ৱিয সুছিজ্জং হোতি. তেসং তন্তি তেসং তং কুলপুত্তানং সদ্ধামহন্ততায চ পঞ্ঞামহন্ততায চ মহন্তং পাৰাজিকৱত্থুপি দুক্কটৱত্থুমত্তকং ৱিয সুপ্পজহং হোতি.

১৫২. দলিদ্দোতি দালিদ্দিযেন সমন্নাগতো. অস্সকোতি নিস্সকো. অনাড়্হিযোতি অনড্ঢো. অগাৰকন্তি খুদ্দকগেহং. ওলুগ্গৱিলুগ্গন্তি যস্স গেহযট্ঠিযো পিট্ঠিৱংসতো মুচ্চিত্ৱা মণ্ডলে লগ্গা, মণ্ডলতো মুচ্চিত্ৱা ভূমিযং লগ্গা. কাকাতিদাযিন্তি যত্থ কিঞ্চিদেৱ ভুঞ্জিস্সামাতি অন্তো নিসিন্নকালে ৱিসুং দ্ৱাৰকিচ্চং নাম নত্থি, ততো ততো কাকা পৱিসিত্ৱা পৰিৱাৰেন্তি. সূৰকাকা হি পলাযনকালে চ যথাসম্মুখট্ঠানেনেৱ নিক্খমিত্ৱা পলাযন্তি. নপৰমৰূপন্তি ন পুঞ্ঞৱন্তানং গেহং ৱিয উত্তমৰূপং. খটোপিকাতি ৱিলীৱমঞ্চকো. ওলুগ্গৱিলুগ্গাতি ওণতুণ্ণতা. ধঞ্ঞসমৱাপকন্তি ধঞ্ঞঞ্চ সমৱাপকঞ্চ. তত্থ ধঞ্ঞং নাম কুদ্ৰূসকো. সমৱাপকন্তি লাবুবীজকুম্ভণ্ডবীজকাদি বীজজাতং. নপৰমৰূপন্তি যথা পুঞ্ঞৱন্তানং গন্ধসালিবীজাদি পৰিসুদ্ধং বীজং, ন এৱৰূপং. জাযিকাতি কপণজাযা. নপৰমৰূপাতি পচ্ছিসীসা লম্বত্থনী মহোদৰা পিসাচা ৱিয বীভচ্ছা. সামঞ্ঞন্তি সমণভাৱো. সো ৱতস্সং, যোহন্তি সো ৱতাহং পুৰিসো নাম অস্সং, যো কেসমস্সুং ওহাৰেত্ৱা পব্বজেয্যন্তি.

সো ন সক্কুণেয্যাতি সো এৱং চিন্তেত্ৱাপি গেহং গন্ত্ৱা – ‘‘পব্বজ্জা নাম লাভগৰুকা দুক্কৰা দুৰাসদা, সত্তপি অট্ঠপি গামে পিণ্ডায চৰিত্ৱা যথাধোতেনেৱ পত্তেন আগন্তব্বম্পি হোতি, এৱং যাপেতুং অসক্কোন্তস্স মে পুন আগতস্স ৱসনট্ঠানং ইচ্ছিতব্বং, তিণৱল্লিদব্বসম্ভাৰা নাম দুস্সমোধানিযা, কিন্তি কৰোমী’’তি ৱীমংসতি. অথস্স তং অগাৰকং ৱেজযন্তপাসাদো ৱিয উপট্ঠাতি. অথস্স খটোপিকং ওলোকেত্ৱা – ‘‘মযি গতে ইমং ৱিসঙ্খৰিত্ৱা উদ্ধনালাতং কৰিস্সন্তি, পুন অট্টনিপাদৱিলীৱাদীনি লদ্ধব্বানি হোন্তি, কিন্তি কৰিস্সামী’’তি চিন্তেতি. অথস্স সা সিৰিসযনং ৱিয উপট্ঠাতি. ততো ধঞ্ঞকুম্ভিং ওলোকেত্ৱা – ‘‘মযি গতে অযং ঘৰণী ইমং ধঞ্ঞং তেন তেন সদ্ধিং ভুঞ্জিস্সতি. পুন আগতেন জীৱিতৱুত্তি নাম লদ্ধব্বা হোতি, কিন্তি কৰিস্সামী’’তি চিন্তেতি. অথস্স সা অড্ঢতেড়সানি কোট্ঠাগাৰসতানি ৱিয উপট্ঠাতি. ততো মাতুগামং ওলোকেত্ৱা – ‘‘মযি গতে ইমং হত্থিগোপকো ৱা অস্সগোপকো ৱা যো কোচি পলোভেস্সতি, পুন আগতেন ভত্তপাচিকা নাম লদ্ধব্বা হোতি, কিন্তি কৰিস্সামী’’তি চিন্তেতি. অথস্স সা ৰূপিনী দেৱী ৱিয উপট্ঠাতি. ইদং সন্ধায ‘‘সো ন সক্কুণেয্যা’’তিআদি ৱুত্তং.

১৫৩. নিক্খগণানন্তি সুৱণ্ণনিক্খসতানং. চযোতি সন্তানতো কতসন্নিচযো. ধঞ্ঞগণানন্তি ধঞ্ঞসকটসতানং.

১৫৪. চত্তাৰোমে, উদাযি, পুগ্গলাতি ইধ কিং দস্সেতি? হেট্ঠা ‘‘তে তঞ্চেৱ পজহন্তি, তে তঞ্চেৱ নপ্পজহন্তী’’তি পজহনকা চ অপ্পজহনকা চ ৰাসিৱসেন দস্সিতা, ন পাটিযেক্কং ৱিভত্তা. ইদানি যথা নাম দব্বসম্ভাৰত্থং গতো পুৰিসো পটিপাটিযা ৰুক্খে ছিন্দিত্ৱা পুন নিৱত্তিত্ৱা ৱঙ্কঞ্চ পহায কম্মে উপনেতব্বযুত্তকমেৱ গণ্হাতি, এৱমেৱ অপ্পজহনকে ছড্ডেত্ৱা অব্বোহাৰিকে কত্ৱা পজহনকপুগ্গলা চত্তাৰো হোন্তীতি দস্সেতুং ইমং দেসনং আৰভি.

উপধিপহানাযাতি খন্ধুপধিকিলেসুপধিঅভিসঙ্খাৰুপধিকামগুণূপধীতি ইমেসং উপধীনং পহানায. উপধিপটিসংযুত্তাতি উপধিঅনুধাৱনকা. সৰসঙ্কপ্পাতি এত্থ সৰন্তি ধাৱন্তীতি সৰা. সঙ্কপ্পেন্তীতি সঙ্কপ্পা. পদদ্ৱযেনপি ৱিতক্কাযেৱ ৱুত্তা. সমুদাচৰন্তীতি অভিভৱন্তি অজ্ঝোত্থৰিত্ৱা ৱত্তন্তি. সংযুত্তোতি কিলেসেহি সংযুত্তো. ইন্দ্ৰিযৱেমত্ততাতি ইন্দ্ৰিযনানত্ততা. কদাচি কৰহচীতি বহুকালং ৱীতিৱত্তেত্ৱা. সতিসম্মোসাতি সতিসম্মোসেন. নিপাতোতি অযোকটাহম্হি পতনং. এত্তাৱতা ‘‘নপ্পজহতি, পজহতি, খিপ্পং পজহতী’’তি তযো ৰাসযো দস্সিতা. তেসু চত্তাৰো জনা নপ্পজহন্তি নাম, চত্তাৰো পজহন্তি নাম, চত্তাৰো খিপ্পং পজহন্তি নাম.

তত্থ পুথুজ্জনো সোতাপন্নো সকদাগামী অনাগামীতি ইমে চত্তাৰো জনা নপ্পজহন্তি নাম. পুথুজ্জনাদযো তাৱ মা পজহন্তু, অনাগামী কথং ন পজহতীতি? সোপি হি যাৱদেৱস্স ভৱলোভো অত্থি, তাৱ অহোসুখং অহোসুখন্তি অভিনন্দতি. তস্মা নপ্পজহতি নাম. এতেযেৱ পন চত্তাৰো জনা পজহন্তি নাম. সোতাপন্নাদযো তাৱ পজহন্তু, পুথুজ্জনো কথং পজহতীতি? আৰদ্ধৱিপস্সকো হি সতিসম্মোসেন সহসা কিলেসে উপ্পন্নে ‘‘মাদিসস্স নাম ভিক্খুনো কিলেসো উপ্পন্নো’’তি সংৱেগং কত্ৱা ৱীৰিযং পগ্গয্হ ৱিপস্সনং ৱড্ঢেত্ৱা মগ্গেন কিলেসে সমুগ্ঘাতেতি. ইতি সো পজহতি নাম. তেযেৱ চত্তাৰো খিপ্পং পজহন্তি নাম. তত্থ ইমস্মিং সুত্তে, মহাহত্থিপদোপমে (ম. নি. ১.২৮৮ আদযো), ইন্দ্ৰিযভাৱনেতি (ম. নি. ৩.৪৫৩ আদযো) ইমেসু সুত্তেসু কিঞ্চাপি ততিযৱাৰো গহিতো, পঞ্হো পন দুতিযৱাৰেনেৱ কথিতোতি ৱেদিতব্বো.

উপধি দুক্খস্স মূলন্তি এত্থ পঞ্চ খন্ধা উপধি নাম. তং দুক্খস্স মূলন্তি ইতি ৱিদিত্ৱা কিলেসুপধিনা নিৰুপধি হোতি, নিগ্গহণো নিতণ্হোতি অত্থো. উপধিসঙ্খযে ৱিমুত্তোতি তণ্হক্খযে নিব্বানে আৰম্মণতো ৱিমুত্তো.

১৫৫. এৱং চত্তাৰো পুগ্গলে ৱিত্থাৰেত্ৱা ইদানি যে পজহন্তি, তে ‘‘ইমে নাম এত্তকে কিলেসে পজহন্তি’’. যে নপ্পজহন্তি, তেপি ‘‘ইমে নাম এত্তকে কিলেসে নপ্পজহন্তী’’তি দস্সেতুং পঞ্চ খো ইমে উদাযি কামগুণাতিআদিমাহ. তত্থ মিড়্হসুখন্তি অসুচিসুখং. অনৰিযসুখন্তি অনৰিযেহি সেৱিতসুখং. ভাযিতব্বন্তি এতস্স সুখস্স পটিলাভতোপি ৱিপাকতোপি ভাযিতব্বং. নেক্খম্মসুখন্তি কামতো নিক্খন্তসুখং. পৱিৱেকসুখন্তি গণতোপি কিলেসতোপি পৱিৱিত্তসুখং. উপসমসুখন্তি ৰাগাদিৱূপসমত্থায সুখং. সম্বোধসুখন্তি মগ্গসঙ্খাতস্স সম্বোধস্স নিব্বত্তনত্থায সুখং. ন ভাযিতব্বন্তি এতস্স সুখস্স পটিলাভতোপি ৱিপাকতোপি ন ভাযিতব্বং, ভাৱেতব্বমেৱেতং.

১৫৬. ইঞ্জিতস্মিং ৱদামীতি ইঞ্জনং চলনং ফন্দনন্তি ৱদামি. কিঞ্চ তত্থ ইঞ্জিতস্মিন্তি কিঞ্চ তত্থ ইঞ্জিতং. ইদং তত্থ ইঞ্জিতস্মিন্তি যে এতে অনিৰুদ্ধা ৱিতক্কৱিচাৰা, ইদং তত্থ ইঞ্জিতং. দুতিযততিযজ্ঝানেসুপি এসেৱ নযো. অনিঞ্জিতস্মিং ৱদামীতি ইদং চতুত্থজ্ঝানং অনিঞ্জনং অচলনং নিপ্ফন্দনন্তি ৱদামি.

অনলন্তি ৱদামীতি অকত্তব্বআলযন্তি ৱদামি, তণ্হালযো এত্থ ন উপ্পাদেতব্বোতি দস্সেতি. অথ ৱা অনলং অপৰিযত্তং, ন এত্তাৱতা অলমেতন্তি সন্নিট্ঠানং কাতব্বন্তি ৱদামি. নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনস্সাপীতি এৱৰূপাযপি সন্তায সমাপত্তিযা পহানমেৱ ৱদামি. অণুং ৱা থূলং ৱাতি খুদ্দকং ৱা মহন্তং ৱা অপ্পসাৱজ্জং ৱা মহাসাৱজ্জং ৱা. সেসং সব্বত্থ উত্তানমেৱ. দেসনা পন নেয্যপুগ্গলস্স ৱসেন অৰহত্তনিকূটেনেৱ নিট্ঠাপিতাতি.

পপঞ্চসূদনিযা মজ্ঝিমনিকাযট্ঠকথায

লটুকিকোপমসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.