৫. ভদ্দালিসুত্তৱণ্ণনা

১৩৪. এৱং মে সুতন্তি ভদ্দালিসুত্তং. তত্থ একাসনভোজনন্তি একস্মিং পুৰেভত্তে অসনভোজনং, ভুঞ্জিতব্বভত্তন্তি অত্থো. অপ্পাবাধতন্তিআদীনি ককচোপমে ৱিত্থাৰিতানি. ন উস্সহামীতি ন সক্কোমি. সিযা কুক্কুচ্চং সিযা ৱিপ্পটিসাৰোতি এৱং ভুঞ্জন্তো যাৱজীৱং ব্ৰহ্মচৰিযং চৰিতুং সক্খিস্সামি নু খো, ন নু খোতি ইতি মে ৱিপ্পটিসাৰকুক্কুচ্চং ভৱেয্যাতি অত্থো. একদেসং ভুঞ্জিত্ৱাতি পোৰাণকত্থেৰা কিৰ পত্তে ভত্তং পক্খিপিত্ৱা সপ্পিম্হি দিন্নে সপ্পিনা উণ্হমেৱ থোকং ভুঞ্জিত্ৱা হত্থে ধোৱিত্ৱা অৱসেসং বহি নীহৰিত্ৱা ছাযূদকফাসুকে ঠানে নিসীদিত্ৱা ভুঞ্জন্তি. এতং সন্ধায সত্থা আহ. ভদ্দালি, পন চিন্তেসি – ‘‘সচে সকিং পত্তং পূৰেত্ৱা দিন্নং ভত্তং ভুঞ্জিত্ৱা পুন পত্তং ধোৱিত্ৱা ওদনস্স পূৰেত্ৱা লদ্ধং বহি নীহৰিত্ৱা ছাযূদকফাসুকে ঠানে ভুঞ্জেয্য, ইতি এৱং ৱট্টেয্য, ইতৰথা কো সক্কোতী’’তি. তস্মা এৱম্পি খো অহং, ভন্তে, ন উস্সহামীতি আহ. অযং কিৰ অতীতে অনন্তৰায জাতিযা কাকযোনিযং নিব্বত্তি. কাকা চ নাম মহাছাতকা হোন্তি. তস্মা ছাতকত্থেৰো নাম অহোসি. তস্স পন ৱিৰৱন্তস্সেৱ ভগৱা তং মদ্দিত্ৱা অজ্ঝোত্থৰিত্ৱা – ‘‘যো পন ভিক্খু ৱিকালে খাদনীযং ৱা ভোজনীযং ৱা খাদেয্য ৱা ভুঞ্জেয্য ৱা পাচিত্তিয’’ন্তি (পাচি. ২৪৮) সিক্খাপদং পঞ্ঞপেসি. তেন ৱুত্তং অথ খো আযস্মা, ভদ্দালি,…পে… অনুস্সাহং পৱেদেসীতি.

যথা তন্তি যথা অঞ্ঞোপি সিক্খায ন পৰিপূৰকাৰী একৱিহাৰেপি ৱসন্তো সত্থু সম্মুখীভাৱং ন দদেয্য, তথেৱ ন অদাসীতি অত্থো. নেৱ ভগৱতো উপট্ঠানং অগমাসি, ন ধম্মদেসনট্ঠানং ন ৱিতক্কমাড়কং, ন একং ভিক্খাচাৰমগ্গং পটিপজ্জি. যস্মিং কুলে ভগৱা নিসীদতি, তস্স দ্ৱাৰেপি ন অট্ঠাসি. সচস্স ৱসনট্ঠানং ভগৱা গচ্ছতি, সো পুৰেতৰমেৱ ঞত্ৱা অঞ্ঞত্থ গচ্ছতি. সদ্ধাপব্বজিতো কিৰেস কুলপুত্তো পৰিসুদ্ধসীলো. তেনস্স ন অঞ্ঞো ৱিতক্কো অহোসি, – ‘‘মযা নাম উদৰকাৰণা ভগৱতো সিক্খাপদপঞ্ঞাপনং পটিবাহিতং, অননুচ্ছৱিকং মে কত’’ন্তি অযমেৱ ৱিতক্কো অহোসি. তস্মা একৱিহাৰে ৱসন্তোপি লজ্জায সত্থু সম্মুখীভাৱং নাদাসি.

১৩৫. চীৱৰকম্মং কৰোন্তীতি মনুস্সা ভগৱতো চীৱৰসাটকং অদংসু, তং গহেত্ৱা চীৱৰং কৰোন্তি. এতং দোসকন্তি এতং ওকাসমেতং অপৰাধং, সত্থু সিক্খাপদং পঞ্ঞপেন্তস্স পটিবাহিতকাৰণং সাধুকং মনসি কৰোহীতি অত্থো. দুক্কৰতৰন্তি ৱস্সঞ্হি ৱসিত্ৱা দিসাপক্কন্তে ভিক্খূ কুহিং ৱসিত্থাতি পুচ্ছন্তি, তেহি জেতৱনে ৱসিম্হাতি ৱুত্তে, ‘‘আৱুসো, ভগৱা ইমস্মিং অন্তোৱস্সে কতৰং জাতকং কথেসি, কতৰং সুত্তন্তং, কতৰং সিক্খাপদং পঞ্ঞপেসী’’তি পুচ্ছিতাৰো হোন্তি. ততো ‘‘ৱিকালভোজনসিক্খাপদং পঞ্ঞপেসি, ভদ্দালি, নাম নং একো থেৰো পটিবাহী’’তি ৱক্খন্তি. তং সুত্ৱা ভিক্খূ – ‘‘ভগৱতোপি নাম সিক্খাপদং পঞ্ঞপেন্তস্স পটিবাহিতং অযুত্তং অকাৰণ’’ন্তি ৱদন্তি. এৱং তে অযং দোসো মহাজনন্তৰে পাকটো হুত্ৱা দুপ্পটিকাৰতং আপজ্জিস্সতীতি মঞ্ঞমানা এৱমাহংসু. অপিচ অঞ্ঞেপি ভিক্খূ পৱাৰেত্ৱা সত্থু সন্তিকং আগমিস্সন্তি. অথ ত্ৱং ‘‘এথাৱুসো, মম সত্থাৰং খমাপেন্তস্স সহাযা হোথা’’তি সঙ্ঘং সন্নিপাতেস্সসি. তত্থ আগন্তুকা পুচ্ছিস্সন্তি, ‘‘আৱুসো, কিং ইমিনাপি ভিক্খুনা কত’’ন্তি. ততো এতমত্থং সুত্ৱা ‘‘ভাৰিযং কতং ভিক্খুনা, দসবলং নাম পটিবাহিস্সতীতি অযুত্তমেত’’ন্তি ৱক্খন্তি. এৱম্পি তে অযং অপৰাধো মহাজনন্তৰে পাকটো হুত্ৱা দুপ্পটিকাৰতং আপজ্জিস্সতীতি মঞ্ঞমানাপি এৱমাহংসু. অথ ৱা ভগৱা পৱাৰেত্ৱা চাৰিকং পক্কমিস্সতি, অথ ত্ৱং গতগতট্ঠানে ভগৱতো খমাপনত্থায সঙ্ঘং সন্নিপাতেস্সসি. তত্ৰ দিসাৱাসিনো ভিক্খূ পুচ্ছিস্সন্তি, ‘‘আৱুসো, কিং ইমিনা ভিক্খুনা কত’’ন্তি…পে… দুপ্পটিকাৰতং আপজ্জিস্সতীতি মঞ্ঞমানাপি এৱমাহংসু.

এতদৱোচাতি অপ্পতিৰূপং মযা কতং, ভগৱা পন মহন্তেপি অগুণে অলগ্গিত্ৱা ময্হং অচ্চযং পটিগ্গণ্হিস্সতীতি মঞ্ঞমানো এতং ‘‘অচ্চযো মং, ভন্তে,’’তিআদিৱচনং অৱোচ. তত্থ অচ্চযোতি অপৰাধো. মং অচ্চগমাতি মং অতিক্কম্ম অভিভৱিত্ৱা পৱত্তো. পটিগ্গণ্হাতূতি খমতু. আযতিং সংৱৰাযাতি অনাগতে সংৱৰণত্থায, পুন এৱৰূপস্স অপৰাধস্স দোসস্স খলিতস্স অকৰণত্থায. তগ্ঘাতি একংসেন. সমযোপি খো তে, ভদ্দালীতি, ভদ্দালি, তযা পটিৱিজ্ঝিতব্বযুত্তকং একং কাৰণং অত্থি, তম্পি তে ন পটিৱিদ্ধং ন সল্লক্খিতন্তি দস্সেতি.

১৩৬. উভতোভাগৱিমুত্তোতিআদীসু ধম্মানুসাৰী, সদ্ধানুসাৰীতি দ্ৱে একচিত্তক্খণিকা মগ্গসমঙ্গিপুগ্গলা. এতে পন সত্তপি অৰিযপুগ্গলে ভগৱতাপি এৱং আণাপেতুং ন যুত্তং, ভগৱতা আণত্তে তেসম্পি এৱং কাতুং ন যুত্তং. অট্ঠানপৰিকপ্পৱসেন পন অৰিযপুগ্গলানং সুৱচভাৱদস্সনত্থং ভদ্দালিত্থেৰস্স চ দুব্বচভাৱদস্সনত্থমেতং ৱুত্তং.

অপি নু ত্ৱং তস্মিং সমযে উভতোভাগৱিমুত্তোতি দেসনং কস্মা আৰভি? ভদ্দালিস্স নিগ্গহণত্থং. অযঞ্হেত্থ অধিপ্পাযো – ভদ্দালি, ইমে সত্ত অৰিযপুগ্গলা লোকে দক্খিণেয্যা মম সাসনে সামিনো, মযি সিক্খাপদং পঞ্ঞপেন্তে পটিবাহিতব্বযুত্তে কাৰণে সতি এতেসং পটিবাহিতুং যুত্তং. ত্ৱং পন মম সাসনতো বাহিৰকো, মযি সিক্খাপদং পঞ্ঞপেন্তে তুয্হং পটিবাহিতুং ন যুত্তন্তি.

ৰিত্তো তুচ্ছোতি অন্তো অৰিযগুণানং অভাৱেন ৰিত্তকো তুচ্ছকো, ইস্সৰৱচনে কিঞ্চি ন হোতি. যথাধম্মং পটিকৰোসীতি যথা ধম্মো ঠিতো, তথেৱ কৰোসি, খমাপেসীতি ৱুত্তং হোতি. তং তে মযং পটিগ্গণ্হামাতি তং তৱ অপৰাধং মযং খমাম. ৱুড্ঢি হেসা, ভদ্দালি, অৰিযস্স ৱিনযেতি এসা, ভদ্দালি, অৰিযস্স ৱিনযে বুদ্ধস্স ভগৱতো সাসনে ৱুড্ঢি নাম. কতমা? অচ্চযং অচ্চযতো দিস্ৱা যথাধম্মং পটিকৰিত্ৱা আযতিং সংৱৰাপজ্জনা. দেসনং পন পুগ্গলাধিট্ঠানং কৰোন্তো ‘‘যো অচ্চযং অচ্চযতো দিস্ৱা যথাধম্মং পটিকৰোতি, আযতিং সংৱৰং আপজ্জতী’’তি আহ.

১৩৭. সত্থাপি উপৱদতীতি ‘‘অসুকৱিহাৰৱাসী অসুকস্স থেৰস্স সদ্ধিৱিহাৰিকো অসুকস্স অন্তেৱাসিকো ইত্থন্নামো নাম ভিক্খু লোকুত্তৰধম্মং নিব্বত্তেতুং অৰঞ্ঞং পৱিট্ঠো’’তি সুত্ৱা – ‘‘কিং তস্স অৰঞ্ঞৱাসেন, যো ময্হং পন সাসনে সিক্খায অপৰিপূৰকাৰী’’তি এৱং উপৱদতি, সেসপদেসুপি এসেৱ নযো, অপিচেত্থ দেৱতা ন কেৱলং উপৱদন্তি, ভেৰৱাৰম্মণং দস্সেত্ৱা পলাযনাকাৰম্পি কৰোন্তি. অত্তনাপি অত্তানন্তি সীলং আৱজ্জন্তস্স সংকিলিট্ঠট্ঠানং পাকটং হোতি, চিত্তং ৱিধাৱতি, ন কম্মট্ঠানং অল্লীযতি. সো ‘‘কিং মাদিসস্স অৰঞ্ঞৱাসেনা’’তি ৱিপ্পটিসাৰী উট্ঠায পক্কমতি. অত্তাপি অত্তানং উপৱদিতোতি অত্তনাপি অত্তা উপৱদিতো, অযমেৱ ৱা পাঠো. সুক্কপক্খো ৱুত্তপচ্চনীকনযেন ৱেদিতব্বো. সো ৱিৱিচ্চেৱ কামেহীতিআদি এৱং সচ্ছিকৰোতীতি দস্সনত্থং ৱুত্তং.

১৪০. পসয্হ পসয্হ কাৰণং কৰোন্তীতি অপ্পমত্তকেপি দোসে নিগ্গহেত্ৱা পুনপ্পুনং কাৰেন্তি. নো তথাতি মহন্তেপি অপৰাধে যথা ইতৰং, এৱং পসয্হ ন কাৰেন্তি. সো কিৰ, ‘‘আৱুসো, ভদ্দালি, মা চিন্তযিত্থ, এৱৰূপং নাম হোতি, এহি সত্থাৰং খমাপেহী’’তি ভিক্খুসঙ্ঘতোপি, কঞ্চি ভিক্খুং পেসেত্ৱা অত্তনো সন্তিকং পক্কোসাপেত্ৱা, ‘‘ভদ্দালি, মা চিন্তযিত্থ, এৱৰূপং নাম হোতী’’তি এৱং সত্থুসন্তিকাপি অনুগ্গহং পচ্চাসীসতি. ততো ‘‘ভিক্খুসঙ্ঘেনাপি ন সমস্সাসিতো, সত্থাৰাপী’’তি চিন্তেত্ৱা এৱমাহ.

অথ ভগৱা ভিক্খুসঙ্ঘোপি সত্থাপি ওৱদিতব্বযুত্তমেৱ ওৱদতি, ন ইতৰন্তি দস্সেতুং ইধ, ভদ্দালি, একচ্চোতিআদিমাহ. তত্থ অঞ্ঞেনাঞ্ঞন্তিআদীনি অনুমানসুত্তে ৱিত্থাৰিতানি. ন সম্মা ৱত্ততীতি সম্মা ৱত্তম্পি ন ৱত্ততি. ন লোমং পাতেতীতি অনুলোমৱত্তে ন ৱত্ততি, ৱিলোমমেৱ গণ্হাতি. ন নিত্থাৰং ৱত্ততীতি নিত্থাৰণকৱত্তম্হি ন ৱত্ততি, আপত্তিৱুট্ঠানত্থং তুৰিততুৰিতো ছন্দজাতো ন হোতি. তত্ৰাতি তস্মিং তস্স দুব্বচকৰণে. অভিণ্হাপত্তিকোতি নিৰন্তৰাপত্তিকো. আপত্তিবহুলোতি সাপত্তিককালোৱস্স বহু, সুদ্ধো নিৰাপত্তিককালো অপ্পোতি অত্থো. ন খিপ্পমেৱ ৱূপসম্মতীতি খিপ্পং ন ৱূপসম্মতি, দীঘসুত্তং হোতি. ৱিনযধৰা পাদধোৱনকালে আগতং ‘‘গচ্ছাৱুসো, ৱত্তৱেলা’’তি ৱদন্তি. পুন কালং মঞ্ঞিত্ৱা আগতং ‘‘গচ্ছাৱুসো, তুয্হং ৱিহাৰৱেলা, গচ্ছাৱুসো, সামণেৰাদীনং উদ্দেসদানৱেলা, অম্হাকং ন্হানৱেলা, থেৰূপট্ঠানৱেলা, মুখধোৱনৱেলা’’তিআদীনি ৱত্ৱা দিৱসভাগেপি ৰত্তিভাগেপি আগতং উয্যোজেন্তিযেৱ. ‘‘কায ৱেলায, ভন্তে, ওকাসো ভৱিস্সতী’’তি ৱুত্তেপি ‘‘গচ্ছাৱুসো, ত্ৱং ইমমেৱ ঠানং জানাসি, অসুকো নাম ৱিনযধৰত্থেৰো সিনেহপানং পিৱতি, অসুকো ৱিৰেচনং কাৰেতি, কস্মা তুৰিতোসী’’তিআদীনি ৱত্ৱা দীঘসুত্তমেৱ কৰোন্তি.

১৪১. খিপ্পমেৱ ৱূপসম্মতীতি লহুং ৱূপসম্মতি, ন দীঘসুত্তং হোতি. উস্সুক্কাপন্না ভিক্খূ – ‘‘আৱুসো, অযং সুব্বচো ভিক্খু, জনপদৱাসিনো নাম গামন্তসেনাসনে ৱসনট্ঠাননিসজ্জনাদীনি ন ফাসুকানি হোন্তি, ভিক্খাচাৰোপি দুক্খো হোতি, সীঘমস্স অধিকৰণং ৱূপসমেমা’’তি সন্নিপতিত্ৱা আপত্তিতো ৱুট্ঠাপেত্ৱা সুদ্ধন্তে পতিট্ঠাপেন্তি.

১৪২. অধিচ্চাপত্তিকোতি কদাচি কদাচি আপত্তিং আপজ্জতি. সো কিঞ্চাপি লজ্জী হোতি পকতত্তো, দুব্বচত্তা পনস্স ভিক্খূ তথেৱ পটিপজ্জন্তি.

১৪৪. সদ্ধামত্তকেন ৱহতি পেমমত্তকেনাতি আচৰিযুপজ্ঝাযেসু অপ্পমত্তিকায গেহস্সিতসদ্ধায অপ্পমত্তকেন গেহস্সিতপেমেন যাপেতি. পটিসন্ধিগ্গহণসদিসা হি অযং পব্বজ্জা নাম, নৱপব্বজিতো পব্বজ্জায গুণং অজানন্তো আচৰিযুপজ্ঝাযেসু পেমমত্তেন যাপেতি, তস্মা এৱৰূপা সঙ্গণ্হিতব্বা. অপ্পমত্তকম্পি হি সঙ্গহং লভিত্ৱা পব্বজ্জায ঠিতা অভিঞ্ঞাপত্তা মহাসমণা ভৱিস্সন্তি. এত্তকেন কথামগ্গেন ‘‘ওৱদিতব্বযুত্তকং ওৱদন্তি, ন ইতৰ’’ন্তি ইমমেৱ ভগৱতা দস্সিতং.

১৪৫. অঞ্ঞায সণ্ঠহিংসূতি অৰহত্তে পতিট্ঠহিংসু. সত্তেসু হাযমানেসূতি পটিপত্তিযা হাযমানায সত্তা হাযন্তি নাম. সদ্ধম্মে অন্তৰধাযমানেতি পটিপত্তিসদ্ধম্মে অন্তৰধাযমানে. পটিপত্তিসদ্ধম্মোপি হি পটিপত্তিপূৰকেসু সত্তেসু অসতি অন্তৰধাযতি নাম. আসৱট্ঠানীযাতি আসৱা তিট্ঠন্তি এতেসূতি আসৱট্ঠানীযা. যেসু দিট্ঠধম্মিকসম্পৰাযিকা পৰূপৱাদৱিপ্পটিসাৰৱধবন্ধনাদযো চেৱ অপাযদুক্খৱিসেসভূতা চ আসৱা তিট্ঠন্তিযেৱ. যস্মা নেসং তে কাৰণং হোন্তীতি অত্থো. তে আসৱট্ঠানীযা ৱীতিক্কমধম্মা যাৱ ন সঙ্ঘে পাতুভৱন্তি, ন তাৱ সত্থা সাৱকানং সিক্খাপদং পঞ্ঞপেতীতি অযমেত্থ যোজনা.

এৱং অকালং দস্সেত্ৱা পুন কালং দস্সেতুং যতো চ খো, ভদ্দালীতিআদিমাহ. তত্থ যতোতি যদা, যস্মিং কালেতি ৱুত্তং হোতি. সেসং ৱুত্তানুসাৰেনেৱ ৱেদিতব্বং. অযং ৱা এত্থ সঙ্খেপত্থো – যস্মিং কালে আসৱট্ঠানীযা ধম্মাতি সঙ্খং গতা ৱীতিক্কমদোসা সঙ্ঘে পাতুভৱন্তি, তদা সত্থা সাৱকানং সিক্খাপদং পঞ্ঞপেতি. কস্মা? তেসংযেৱ আসৱট্ঠানীযধম্মসঙ্খাতানং ৱীতিক্কমদোসানং পটিঘাতায.

এৱং আসৱট্ঠানীযানং ধম্মানং অনুপ্পত্তিং সিক্খাপদপঞ্ঞত্তিযা অকালং, উপ্পত্তিঞ্চ কালন্তি ৱত্ৱা ইদানি তেসং ধম্মানং অনুপ্পত্তিকালঞ্চ উপ্পত্তিকালঞ্চ দস্সেতুং ‘‘ন তাৱ, ভদ্দালি, ইধেকচ্চে’’তিআদিমাহ. তত্থ মহত্তন্তি মহন্তভাৱং. সঙ্ঘো হি যাৱ ন থেৰনৱমজ্ঝিমানং ৱসেন মহত্তং পত্তো হোতি, তাৱ সেনাসনানি পহোন্তি, সাসনে একচ্চে আসৱট্ঠানীযা ধম্মা ন উপ্পজ্জন্তি. মহত্তং পত্তে পন তে উপ্পজ্জন্তি, অথ সত্থা সিক্খাপদং পঞ্ঞপেতি. তত্থ মহত্তং পত্তে সঙ্ঘে পঞ্ঞত্তসিক্খাপদানি –

‘‘যো পন ভিক্খু অনুপসম্পন্নেন উত্তৰিদ্ৱিৰত্ততিৰত্তং সহসেয্যং কপ্পেয্য পাচিত্তিযং (পাচি. ৫১). যা পন ভিক্খুনী অনুৱস্সং ৱুট্ঠাপেয্য পাচিত্তিযং (পাচি. ১১৭১). যা পন ভিক্খুনী একৱস্সং দ্ৱে ৱুট্ঠাপেয্য পাচিত্তিয’’ন্তি (পাচি. ১১৭৫).

ইমিনা নযেন ৱেদিতব্বানি.

লাভগ্গন্তি লাভস্স অগ্গং. সঙ্ঘো হি যাৱ ন লাভগ্গপত্তো হোতি, ন তাৱ লাভং পটিচ্চ আসৱট্ঠানীযা ধম্মা উপ্পজ্জন্তি. পত্তে পন উপ্পজ্জন্তি, অথ সত্থা সিক্খাপদং পঞ্ঞপেতি –

‘‘যো পন ভিক্খু অচেলকস্স ৱা পৰিব্বাজকস্স ৱা পৰিব্বাজিকায ৱা সহত্থা খাদনীযং ৱা ভোজনীযং ৱা দদেয্য পাচিত্তিয’’ন্তি (পাচি. ২৭০).

ইদঞ্হি লাভগ্গপত্তে সঙ্ঘে সিক্খাপদং পঞ্ঞত্তং.

যসগ্গন্তি যসস্স অগ্গং. সঙ্ঘো হি যাৱ ন যসগ্গপত্তো হোতি, ন তাৱ যসং পটিচ্চ আসৱট্ঠানীযা ধম্মা উপ্পজ্জন্তি. পত্তে পন উপ্পজ্জন্তি, অথ সত্থা সিক্খাপদং পঞ্ঞপেতি ‘‘সুৰামেৰযপানে পাচিত্তিয’’ন্তি (পাচি. ৩২৭). ইদঞ্হি যসগ্গপত্তে সঙ্ঘে সিক্খাপদং পঞ্ঞত্তং.

বাহুসচ্চন্তি বহুস্সুতভাৱং. সঙ্ঘো হি যাৱ ন বাহুসচ্চপত্তো হোতি, ন তাৱ আসৱট্ঠানীযা ধম্মা উপ্পজ্জন্তি. বাহুসচ্চপত্তে পন যস্মা একং নিকাযং দ্ৱে নিকাযে পঞ্চপি নিকাযে উগ্গহেত্ৱা অযোনিসো উম্মুজ্জমানা পুগ্গলা ৰসেন ৰসং সংসন্দেত্ৱা উদ্ধম্মং উব্বিনযং সত্থু সাসনং দীপেন্তি, অথ সত্থা – ‘‘যো পন ভিক্খু এৱং ৱদেয্য তথাহং ভগৱতা ধম্মং দেসিতং আজানামি (পাচি. ৪১৮)…পে… সমণুদ্দেসোপি চে এৱং ৱদেয্যা’’তিআদিনা (পাচি. ৪২৯) নযেন সিক্খাপদং পঞ্ঞপেতি.

ৰত্তঞ্ঞুতং পত্তোতি এত্থ ৰত্তিযো জানন্তীতি ৰত্তঞ্ঞূ. অত্তনো পব্বজিতদিৱসতো পট্ঠায বহূ ৰত্তিযো জানন্তি, চিৰপব্বজিতাতি ৱুত্তং হোতি. ৰত্তঞ্ঞূনং ভাৱং ৰত্তঞ্ঞুতং. তত্ৰ ৰত্তঞ্ঞুতং পত্তে সঙ্ঘে উপসেনং ৱঙ্গন্তপুত্তং আৰব্ভ সিক্খাপদং পঞ্ঞত্তন্তি ৱেদিতব্বং. সো হাযস্মা ঊনদসৱস্সে ভিক্খূ উপসম্পাদেন্তে দিস্ৱা একৱস্সো সদ্ধিৱিহাৰিকং উপসম্পাদেসি. অথ ভগৱা সিক্খাপদং পঞ্ঞপেসি – ‘‘ন, ভিক্খৱে, ঊনদসৱস্সেন উপসম্পাদেতব্বো, যো উপসম্পাদেয্য আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি (মহাৱ. ৭৫). এৱং পঞ্ঞত্তে সিক্খাপদে পুন ভিক্খূ ‘‘দসৱস্সম্হা দসৱস্সম্হা’’তি বালা অব্যত্তা উপসম্পাদেন্তি. অথ ভগৱা অপৰম্পি সিক্খাপদং পঞ্ঞপেসি – ‘‘ন, ভিক্খৱে, বালেন অব্যত্তেন উপসম্পাদেতব্বো, যো উপসম্পাদেয্য, আপত্তি দুক্কটস্স. অনুজানামি, ভিক্খৱে, ব্যত্তেন ভিক্খুনা পটিবলেন দসৱস্সেন ৱা অতিৰেকদসৱস্সেন ৱা উপসম্পাদেতু’’ন্তি. ইতি ৰত্তঞ্ঞুতং পত্তকালে দ্ৱে সিক্খাপদানি পঞ্ঞত্তানি.

১৪৬. আজানীযসুসূপমং ধম্মপৰিযাযং দেসেসিন্তি তৰুণাজানীযউপমং কত্ৱা ধম্মং দেসযিং. তত্ৰাতি তস্মিং অসৰণে. ন খো, ভদ্দালি, এসেৱ হেতূতি ন এস সিক্খায অপৰিপূৰকাৰীভাৱোযেৱ একো হেতু.

১৪৭. মুখাধানে কাৰণং কাৰেতীতি খলীনবন্ধাদীহি মুখট্ঠপনে সাধুকং গীৱং পগ্গণ্হাপেতুং কাৰণং কাৰেতি. ৱিসূকাযিতানীতিআদীহি ৱিসেৱনাচাৰং কথেসি. সব্বানেৱ হেতানি অঞ্ঞমঞ্ঞৱেৱচনানি. তস্মিং ঠানেতি তস্মিং ৱিসেৱনাচাৰে. পৰিনিব্বাযতীতি নিব্বিসেৱনো হোতি, তং ৱিসেৱনং জহতীতি অত্থো. যুগাধানেতি যুগট্ঠপনে যুগস্স সাধুকং গহণত্থং.

অনুক্কমেতি চত্তাৰোপি পাদে একপ্পহাৰেনেৱ উক্খিপনে চ নিক্খিপনে চ. পৰসেনায হি আৱাটে ঠত্ৱা অসিং গহেত্ৱা আগচ্ছন্তস্স অস্সস্স পাদে ছিন্দন্তি. তস্মিং সমযে এস একপ্পহাৰেনেৱ চত্তাৰোপি পাদে উক্খিপিস্সতীতি ৰজ্জুবন্ধনৱিধানেন এতং কাৰণং কৰোন্তি. মণ্ডলেতি যথা অস্সে নিসিন্নোযেৱ ভূমিযং পতিতং আৱুধং গহেতুং সক্কোতি, এৱং কৰণত্থং মণ্ডলে কাৰণং কাৰেতি. খুৰকাসেতি অগ্গগ্গখুৰেহি পথৱীকমনে. ৰত্তিং ওক্কন্তকৰণস্মিঞ্হি যথা পদসদ্দো ন সুয্যতি, তদত্থং একস্মিং ঠানে সঞ্ঞং দত্ৱা অগ্গগ্গখুৰেহিযেৱ গমনং সিক্খাপেন্তি. তং সন্ধাযেতং ৱুত্তং. জৱেতি সীঘৱাহনে. ‘‘ধাৱে’’তিপি পাঠো. অত্তনো পৰাজযে সতি পলাযনত্থং, পৰং পলাযন্তং অনুবন্ধিত্ৱা গহণত্থঞ্চ এতং কাৰণং কাৰেতি. দৱত্তেতি দৱত্তায, যুদ্ধকালস্মিঞ্হি হত্থীসু ৱা কোঞ্চনাদং কৰোন্তেসু অস্সেসু ৱা হসন্তেসু ৰথেসু ৱা নিঘোসন্তেসু যোধেসু ৱা উক্কুট্ঠিং কৰোন্তেসু তস্স ৰৱস্স অভাযিত্ৱা পৰসেনপৱেসনত্থং অযং কাৰণা কৰীযতি.

ৰাজগুণেতি ৰঞ্ঞা জানিতব্বগুণে. কূটকণ্ণৰঞ্ঞো কিৰ গুড়ৱণ্ণো নাম অস্সো অহোসি. ৰাজা পাচীনদ্ৱাৰেন নিক্খমিত্ৱা চেতিযপব্বতং গমিস্সামীতি কলম্বনদীতীৰং সম্পত্তো. অস্সো তীৰে ঠত্ৱা উদকং ওতৰিতুং ন ইচ্ছতি, ৰাজা অস্সাচৰিযং আমন্তেত্ৱা – ‘‘অহো তযা অস্সো সিক্খাপিতো উদকং ওতৰিতুং ন ইচ্ছতী’’তি আহ. আচৰিযো – ‘‘সুসিক্খাপিতো দেৱ অস্সো, এৱমস্স হি চিত্তং ‘সচাহং উদকং ওতৰিস্সামি, ৱালং তেমিস্সতি, ৱালে তিন্তে ৰঞ্ঞো অঙ্গে উদকং পাতেয্যা’তি এৱং তুম্হাকং সৰীৰে উদকপাতনভযেন ন ওতৰতি, ৱালং গণ্হাপেথা’’তি আহ. ৰাজা তথা কাৰেসি. অস্সো ৱেগেন ওতৰিত্ৱা পাৰং গতো. এতদত্থং অযং কাৰণা কৰীযতি. ৰাজৱংসেতি অস্সৰাজৱংসে. ৱংসো চেসো অস্সৰাজানং, তথাৰূপেন পহাৰেন ছিন্নভিন্নসৰীৰাপি অস্সাৰোহং পৰসেনায অপাতেত্ৱা বহি নীহৰন্তিযেৱ. এতদত্থং কাৰণং কাৰেতীতি অত্থো.

উত্তমে জৱেতি জৱসম্পত্তিযং, যথা উত্তমজৱো হোতি, এৱং কাৰণং কাৰেতীতি অত্থো. উত্তমে হযেতি উত্তমহযভাৱে, যথা উত্তমহযো হোতি, এৱং কাৰণং কাৰেতীতি অত্থো. তত্থ পকতিযা উত্তমহযোৱ উত্তমহযকাৰণং অৰহতি, ন অঞ্ঞো. উত্তমহযকাৰণায এৱ চ হযো উত্তমজৱং পটিপজ্জতি, ন অঞ্ঞোতি.

তত্ৰিদং ৱত্থু – একো কিৰ ৰাজা একং সিন্ধৱপোতকং লভিত্ৱা সিন্ধৱভাৱং অজানিত্ৱাৱ ইমং সিক্খাপেহীতি আচৰিযস্স অদাসি. আচৰিযোপি তস্স সিন্ধৱভাৱং অজানন্তো তং মাসখাদকঘোটকানং কাৰণাসু উপনেতি. সো অত্তনো অননুচ্ছৱিকত্তা কাৰণং ন পটিপজ্জতি. সো তং দমেতুং অসক্কোন্তো ‘‘কূটস্সো অযং মহাৰাজা’’তি ৱিস্সজ্জাপেসি.

অথেকদিৱসং একো অস্সাচৰিযপুব্বকো দহৰো উপজ্ঝাযস্স ভণ্ডকং গহেত্ৱা গচ্ছন্তো তং পৰিখাপিট্ঠে চৰন্তং দিস্ৱা – ‘‘অনগ্ঘো, ভন্তে, সিন্ধৱপোতকো’’তি উপজ্ঝাযস্স কথেসি. সচে ৰাজা জানেয্য, মঙ্গলস্সং নং কৰেয্যাতি. থেৰো আহ – ‘‘মিচ্ছাদিট্ঠিকো, তাত, ৰাজা অপ্পেৱ নাম বুদ্ধসাসনে পসীদেয্য ৰঞ্ঞো কথেহী’’তি. সো গন্ত্ৱা, – ‘‘মহাৰাজ, অনগ্ঘো সিন্ধৱপোতকো অত্থী’’তি কথেসি. তযা দিট্ঠো, তাতাতি? আম, মহাৰাজাতি. কিং লদ্ধুং ৱট্টতীতি? তুম্হাকং ভুঞ্জনকসুৱণ্ণথালে তুম্হাকং ভুঞ্জনকভত্তং তুম্হাকং পিৱনকৰসো তুম্হাকং গন্ধা তুম্হাকং মালাতি. ৰাজা সব্বং দাপেসি. দহৰো গাহাপেত্ৱা অগমাসি.

অস্সো গন্ধং ঘাযিত্ৱাৱ ‘‘ময্হং গুণজাননকআচৰিযো অত্থি মঞ্ঞে’’তি সীসং উক্খিপিত্ৱা ওলোকেন্তো অট্ঠাসি. দহৰো গন্ত্ৱা ‘‘ভত্তং ভুঞ্জা’’তি অচ্ছৰং পহৰি. অস্সো আগন্ত্ৱা সুৱণ্ণথালে ভত্তং ভুঞ্জি, ৰসং পিৱি. অথ নং গন্ধেহি ৱিলিম্পিত্ৱা ৰাজপিড়ন্ধনং পিড়ন্ধিত্ৱা ‘‘পুৰতো পুৰতো গচ্ছা’’তি অচ্ছৰং পহৰি. সো দহৰস্স পুৰতো পুৰতো গন্ত্ৱা মঙ্গলস্সট্ঠানে অট্ঠাসি. দহৰো – ‘‘অযং তে, মহাৰাজ, অনগ্ঘো সিন্ধৱপোতকো, ইমিনাৱ নং নিযামেন কতিপাহং পটিজগ্গাপেহী’’তি ৱত্ৱা নিক্খমি.

অথ কতিপাহস্স অচ্চযেন আগন্ত্ৱা অস্সস্স আনুভাৱং পস্সিস্সসি, মহাৰাজাতি. সাধু আচৰিয কুহিং ঠত্ৱা পস্সামাতি? উয্যানং গচ্ছ, মহাৰাজাতি. ৰাজা অস্সং গাহাপেত্ৱা অগমাসি. দহৰো অচ্ছৰং পহৰিত্ৱা ‘‘এতং ৰুক্খং অনুপৰিযাহী’’তি অস্সস্স সঞ্ঞং অদাসি. অস্সো পক্খন্দিত্ৱা ৰুক্খং অনুপৰিগন্ত্ৱা আগতো. ৰাজা নেৱ গচ্ছন্তং ন আগচ্ছন্তং অদ্দস. দিট্ঠো তে, মহাৰাজাতি? ন দিট্ঠো, তাতাতি. ৱলঞ্জকদণ্ডং এতং ৰুক্খং নিস্সায ঠপেথাতি ৱত্ৱা অচ্ছৰং পহৰি ‘‘ৱলঞ্জকদণ্ডং গহেত্ৱা এহী’’তি. অস্সো পক্খন্দিত্ৱা মুখেন গহেত্ৱা আগতো. দিট্ঠং, মহাৰাজাতি. দিট্ঠং, তাতাতি.

পুন অচ্ছৰং পহৰি ‘‘উয্যানস্স পাকাৰমত্থকেন চৰিত্ৱা এহী’’তি. অস্সো তথা অকাসি. দিট্ঠো, মহাৰাজাতি. ন দিট্ঠো, তাতাতি. ৰত্তকম্বলং আহৰাপেত্ৱা অস্সস্স পাদে বন্ধাপেত্ৱা তথেৱ সঞ্ঞং অদাসি. অস্সো উল্লঙ্ঘিত্ৱা পাকাৰমত্থকেন অনুপৰিযাযি. বলৱতা পুৰিসেন আৱিঞ্ছনঅলাতগ্গিসিখা ৱিয উয্যানপাকাৰমত্থকে পঞ্ঞাযিত্থ. অস্সো গন্ত্ৱা সমীপে ঠিতো. দিট্ঠং, মহাৰাজাতি. দিট্ঠং, তাতাতি. মঙ্গলপোক্খৰণিপাকাৰমত্থকে অনুপৰিযাহীতি সঞ্ঞং অদাসি.

পুন ‘‘পোক্খৰণিং ওতৰিত্ৱা পদুমপত্তেসু চাৰিকং চৰাহী’’তি সঞ্ঞং অদাসি. পোক্খৰণিং ওতৰিত্ৱা সব্বপদুমপত্তে চৰিত্ৱা অগমাসি, একং পত্তম্পি অনক্কন্তং ৱা ফালিতং ৱা ছিন্দিতং ৱা খণ্ডিতং ৱা নাহোসি. দিট্ঠং, মহাৰাজাতি. দিট্ঠং, তাতাতি. অচ্ছৰং পহৰিত্ৱা তং হত্থতলং উপনামেসি. ধাতূপত্থদ্ধো লঙ্ঘিত্ৱা হত্থতলে অট্ঠাসি. দিট্ঠং, মহাৰাজাতি? দিট্ঠং, তাতাতি. এৱং উত্তমহযো এৱ উত্তমকাৰণায উত্তমজৱং পটিপজ্জতি.

উত্তমে সাখল্যেতি মুদুৱাচায. মুদুৱাচায হি, ‘‘তাত, ত্ৱং মা চিন্তযি, ৰঞ্ঞো মঙ্গলস্সো ভৱিস্সসি, ৰাজভোজনাদীনি লভিস্সসী’’তি উত্তমহযকাৰণং কাৰেতব্বো. তেন ৱুত্তং ‘‘উত্তমে সাখল্যে’’তি. ৰাজভোগ্গোতি ৰঞ্ঞো উপভোগো. ৰঞ্ঞো অঙ্গন্তেৱ সঙ্খং গচ্ছতীতি যত্থ কত্থচি গচ্ছন্তেন হত্থং ৱিয পাদং ৱিয অনোহাযেৱ গন্তব্বং হোতি. তস্মা অঙ্গন্তি সঙ্খং গচ্ছতি, চতূসু ৱা সেনঙ্গেসু একং অঙ্গং হোতি.

অসেখায সম্মাদিট্ঠিযাতি অৰহত্তফলসম্মাদিট্ঠিযা. সম্মাসঙ্কপ্পাদযোপি তংসম্পযুত্তাৱ. সম্মাঞাণং পুব্বে ৱুত্তসম্মাদিট্ঠিযেৱ. ঠপেত্ৱা পন অট্ঠ ফলঙ্গানি সেসা ধম্মা ৱিমুত্তীতি ৱেদিতব্বা. সেসং সব্বত্থ উত্তানমেৱ. অযং পন দেসনা উগ্ঘটিতঞ্ঞূপুগ্গলস্স ৱসেন অৰহত্তনিকূটং গহেত্ৱা নিট্ঠাপিতাতি.

পপঞ্চসূদনিযা মজ্ঝিমনিকাযট্ঠকথায

ভদ্দালিসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.