১০. কীটাগিৰিসুত্তৱণ্ণনা

১৭৪. এৱং মে সুতন্তি কীটাগিৰিসুত্তং. তত্থ কাসীসূতি এৱংনামকে জনপদে. এথ তুম্হেপি, ভিক্খৱেতি এথ তুম্হেপি, ভিক্খৱে, ইমে পঞ্চ আনিসংসে সম্পস্সমানা অঞ্ঞত্ৰেৱ ৰত্তিভোজনা ভুঞ্জথ. ইতি ভগৱা ৰত্তিং ৱিকালভোজনং, দিৱা ৱিকালভোজনন্তি ইমানি দ্ৱে ভোজনানি একপ্পহাৰেন অজহাপেত্ৱা একস্মিং সমযে দিৱা ৱিকালভোজনমেৱ জহাপেসি, পুন কালং অতিনামেত্ৱা ৰত্তিং ৱিকালভোজনং জহাপেন্তো এৱমাহ. কস্মা? ইমানি হি দ্ৱে ভোজনানি ৱত্তমানানি ৱট্টে আচিণ্ণানি সমাচিণ্ণানি নদিং ওতিণ্ণউদকং ৱিয অনুপক্খন্দানি, নিৱাতেসু চ ঘৰেসু সুভোজনানি ভুঞ্জিত্ৱা ৱড্ঢিতা সুখুমালা কুলপুত্তা দ্ৱে ভোজনানি একপ্পহাৰেন পজহন্তা কিলমন্তি. তস্মা একপ্পহাৰেন অজহাপেত্ৱা ভদ্দালিসুত্তে দিৱা ৱিকালভোজনং জহাপেসি, ইধ ৰত্তিং ৱিকালভোজনং. জহাপেন্তো পন ন তজ্জিত্ৱা ৱা নিগ্গণ্হিত্ৱা ৱা, তেসং পহানপচ্চযা পন অপ্পাবাধতঞ্চ সঞ্জানিস্সথাতি এৱং আনিসংসং দস্সেত্ৱাৱ জহাপেসি. কীটাগিৰীতি তস্স নিগমস্স নামং.

১৭৫. অস্সজিপুনব্বসুকাতি অস্সজি চ পুনব্বসুকো চ ছসু ছব্বগ্গিযেসু দ্ৱে গণাচৰিযা. পণ্ডুকো লোহিতকো মেত্তিযো ভুম্মজকো অস্সজি পুনব্বসুকোতি ইমে ছ জনা ছব্বগ্গিযা নাম. তেসু পণ্ডুকলোহিতকা অত্তনো পৰিসং গহেত্ৱা সাৱত্থিযং ৱসন্তি, মেত্তিযভুম্মজকা ৰাজগহে, ইমে দ্ৱে জনা কীটাগিৰিস্মিং আৱাসিকা হোন্তি. আৱাসিকাতি নিবদ্ধৱাসিনো, তংনিবন্ধা অকতং সেনাসনং কৰোন্তি, জিণ্ণং পটিসঙ্খৰোন্তি, কতে ইস্সৰা হোন্তি. কালিকন্তি অনাগতে কালে পত্তব্বং আনিসংসং.

১৭৮. মযা চেতং, ভিক্খৱেতি ইধ কিং দস্সেতি? ভিক্খৱে, দিৱসস্স তযো ৱাৰে ভুঞ্জিত্ৱা সুখৱেদনংযেৱ উপ্পাদেন্তো ন ইমস্মিং সাসনে কিচ্চকাৰী নাম হোতি, এত্তকা পন ৱেদনা সেৱিতব্বা, এত্তকা ন সেৱিতব্বাতি এতমত্থং দস্সেতুং ইমং দেসনং আৰভি. এৱৰূপং সুখৱেদনং পজহথাতি ইদঞ্চ গেহস্সিতসোমনস্সৱসেন ৱুত্তং, উপসম্পজ্জ ৱিহৰথাতি ইদঞ্চ নেক্খম্মসিতসোমনস্সৱসেন. ইতো পৰেসুপি দ্ৱীসু ৱাৰেসু গেহস্সিতনেক্খম্মসিতানংযেৱ দোমনস্সানঞ্চ উপেক্খানঞ্চ ৱসেন অত্থো ৱেদিতব্বো.

১৮১. এৱং সেৱিতব্বাসেৱিতব্বৱেদনং দস্সেত্ৱা ইদানি যেসং অপ্পমাদেন কিচ্চং কত্তব্বং, যেসঞ্চ ন কত্তব্বং, তে দস্সেতুং নাহং, ভিক্খৱে, সব্বেসংযেৱাতিআদিমাহ. তত্থ কতং তেসং অপ্পমাদেনাতি তেসং যং অপ্পমাদেন কত্তব্বং, তং কতং. অনুলোমিকানীতি পটিপত্তিঅনুলোমানি কম্মট্ঠানসপ্পাযানি, যত্থ ৱসন্তেন সক্কা হোন্তি মগ্গফলানি পাপুণিতুং. ইন্দ্ৰিযানি সমন্নানযমানাতি সদ্ধাদীনি ইন্দ্ৰিযানি সমানং কুৰুমানা.

১৮২. সত্তিমে, ভিক্খৱে, পুগ্গলাতি ইধ কিং দস্সেতি? যেসং অপ্পমাদেন কৰণীযং নত্থি, তে দ্ৱে হোন্তি. যেসং অত্থি, তে পঞ্চাতি এৱং সব্বেপি ইমে সত্ত পুগ্গলা হোন্তীতি ইমমত্থং দস্সেতি.

তত্থ উভতোভাগৱিমুত্তোতি দ্ৱীহি ভাগেহি ৱিমুত্তো. অৰূপসমাপত্তিযা ৰূপকাযতো ৱিমুত্তো, মগ্গেন নামকাযতো. সো চতুন্নং অৰূপসমাপত্তীনং একেকতো ৱুট্ঠায সঙ্খাৰে সম্মসিত্ৱা অৰহত্তং পত্তানং চতুন্নং, নিৰোধা ৱুট্ঠায অৰহত্তং পত্তঅনাগামিনো চ ৱসেন পঞ্চৱিধো হোতি. পাড়ি পনেত্থ – ‘‘কতমো চ পুগ্গলো উভতোভাগৱিমুত্তো, ইধেকচ্চো পুগ্গলো অট্ঠ ৱিমোক্খে কাযেন ফুসিত্ৱা ৱিহৰতি, পঞ্ঞায চস্স দিস্ৱা আসৱা পৰিক্খীণা হোন্তী’’তি (পু. প. ২০৮) এৱং অভিধম্মে অট্ঠৱিমোক্খলাভিনো ৱসেন আগতা.

পঞ্ঞাৱিমুত্তোতি পঞ্ঞায ৱিমুত্তো. সো সুক্খৱিপস্সকো, চতূহি ঝানেহি ৱুট্ঠায অৰহত্তং পত্তা চত্তাৰো চাতি ইমেসং ৱসেন পঞ্চৱিধোৱ হোতি. পাড়ি পনেত্থ অট্ঠৱিমোক্খপটিক্খেপৱসেনেৱ আগতা. যথাহ – ‘‘ন হেৱ খো অট্ঠ ৱিমোক্খে কাযেন ফুসিত্ৱা ৱিহৰতি, পঞ্ঞায চস্স দিস্ৱা আসৱা পৰিক্খীণা হোন্তি. অযং ৱুচ্চতি পুগ্গলো পঞ্ঞাৱিমুত্তো’’তি.

ফুট্ঠন্তং সচ্ছিকৰোতীতি কাযসক্খী. যো ঝানফস্সং পঠমং ফুসতি, পচ্ছা নিৰোধং নিব্বানং সচ্ছিকৰোতি, সো সোতাপত্তিফলট্ঠং আদিং কত্ৱা যাৱ অৰহত্তমগ্গট্ঠা ছব্বিধো হোন্তীতি ৱেদিতব্বো. তেনেৱাহ – ‘‘ইধেকচ্চো পুগ্গলো অট্ঠ ৱিমোক্খে কাযেন ফুসিত্ৱা ৱিহৰতি, পঞ্ঞায চস্স দিস্ৱা একচ্চে আসৱা পৰিক্খীণা হোন্তি. অযং ৱুচ্চতি পুগ্গলো কাযসক্খী’’তি.

দিট্ঠন্তং পত্তোতি দিট্ঠিপ্পত্তো. তত্ৰিদং সঙ্খেপলক্খণং – দুক্খা সঙ্খাৰা, সুখো নিৰোধোতি ঞাতং হোতি দিট্ঠং ৱিদিতং সচ্ছিকতং ফুসিতং পঞ্ঞাযাতি দিট্ঠিপ্পত্তো. ৱিত্থাৰতো পনেসোপি কাযসক্খি ৱিয ছব্বিধো হোতি. তেনেৱাহ – ‘‘ইধেকচ্চো পুগ্গলো ইদং দুক্খন্তি যথাভূতং পজানাতি…পে… অযং দুক্খনিৰোধগামিনী পটিপদাতি যথাভূতং পজানাতি, তথাগতপ্পৱেদিতা চস্স ধম্মা পঞ্ঞায ৱোদিট্ঠা হোন্তি ৱোচৰিতা…পে… অযং ৱুচ্চতি পুগ্গলো দিট্ঠিপ্পত্তো’’তি (পু. প. ২০৮).

সদ্ধাৱিমুত্তোতি সদ্ধায ৱিমুত্তো. সোপি ৱুত্তনযেনেৱ ছব্বিধো হোতি. তেনেৱাহ – ‘‘ইধেকচ্চো পুগ্গলো ইদং দুক্খন্তি – যথাভূতং পজানাতি…পে… অযং দুক্খনিৰোধগামিনী পটিপদাতি যথাভূতং পজানাতি. তথাগতপ্পৱেদিতা চস্স ধম্মা পঞ্ঞায ৱোদিট্ঠা হোন্তি ৱোচৰিতা…পে… নো চ খো যথা দিট্ঠিপ্পত্তস্স. অযং ৱুচ্চতি পুগ্গলো সদ্ধাৱিমুত্তো’’তি (পু. প. ২০৮). এতেসু হি সদ্ধাৱিমুত্তস্স পুব্বভাগমগ্গক্খণে সদ্দহন্তস্স ৱিয ওকপ্পেন্তস্স ৱিয অধিমুচ্চন্তস্স ৱিয চ কিলেসক্খযো হোতি, দিট্ঠিপ্পত্তস্স পুব্বভাগমগ্গক্খণে কিলেসচ্ছেদকঞাণং অদন্ধং তিখিণং সূৰং হুত্ৱা ৱহতি. তস্মা যথা নাম নাতিতিখিণেন অসিনা কদলিং ছিন্দন্তস্স ছিন্নট্ঠানং ন মট্ঠং হোতি, অসি ন সীঘং ৱহতি, সদ্দো সুয্যতি, বলৱতৰো ৱাযামো কাতব্বো হোতি, এৱৰূপা সদ্ধাৱিমুত্তস্স পুব্বভাগমগ্গভাৱনা. যথা পন নিসিতঅসিনা কদলিং ছিন্দন্তস্স ছিন্নট্ঠানং মট্ঠং হোতি, অসি সীঘং ৱহতি, সদ্দো ন সুয্যতি, বলৱৱাযামকিচ্চং ন হোতি, এৱৰূপা পঞ্ঞাৱিমুত্তস্স পুব্বভাগমগ্গভাৱনা ৱেদিতব্বা.

ধম্মং অনুস্সৰতীতি ধম্মানুসাৰী. ধম্মোতি পঞ্ঞা, পঞ্ঞাপুব্বঙ্গমং মগ্গং ভাৱেতীতি অত্থো. সদ্ধানুসাৰিম্হি চ এসেৱ নযো. উভো পনেতে সোতাপত্তিমগ্গট্ঠাযেৱ. ৱুত্তম্পি চেতং – ‘‘যস্স পুগ্গলস্স সোতাপত্তিফলসচ্ছিকিৰিযায পটিপন্নস্স পঞ্ঞিন্দ্ৰিযং অধিমত্তং হোতি, পঞ্ঞাৱাহিং পঞ্ঞাপুব্বঙ্গমং অৰিযমগ্গং ভাৱেতি. অযং ৱুচ্চতি পুগ্গলো ধম্মানুসাৰী’’তি (পু. প. ২০৮). তথা – ‘‘যস্স পুগ্গলস্স সোতাপত্তিফলসচ্ছিকিৰিযায পটিপন্নস্স সদ্ধিন্দ্ৰিযং অধিমত্তং হোতি, সদ্ধাৱাহিং সদ্ধাপুব্বঙ্গমং অৰিযমগ্গং ভাৱেতি. অযং ৱুচ্চতি পুগ্গলো সদ্ধানুসাৰী’’তি. অযমেত্থ সঙ্খেপো. ৱিত্থাৰতো পনেসা উভতোভাগৱিমুত্তাদিকথা ৱিসুদ্ধিমগ্গে পঞ্ঞাভাৱনাধিকাৰে ৱুত্তা. তস্মা তত্থ ৱুত্তনযেনেৱ ৱেদিতব্বা. যা পনেসা এতেসং ৱিভাগদস্সনত্থং ইধ পাড়ি আগতা, তত্থ যস্মা ৰূপসমাপত্তিযা ৱিনা অৰূপসমাপত্তিযো নাম নত্থি, তস্মা আৰুপ্পাতি ৱুত্তেপি অট্ঠ ৱিমোক্খা ৱুত্তাৱ হোন্তীতি ৱেদিতব্বা.

কাযেন ফুসিত্ৱাতি সহজাতনামকাযেন ফুসিত্ৱা. পঞ্ঞায চস্স দিস্ৱাতি পঞ্ঞায চ এতস্স অৰিযসচ্চধম্মে দিস্ৱা. একচ্চে আসৱাতি পঠমমগ্গাদীহি পহাতব্বা একদেসআসৱা. তথাগতপ্পৱেদিতাতি তথাগতেন পৱেদিতা চতুসচ্চধম্মা. পঞ্ঞায ৱোদিট্ঠা হোন্তীতি ইমস্মিং ঠানে সীলং কথিতং, ইমস্মিং সমাধি, ইমস্মিং ৱিপস্সনা, ইমস্মিং মগ্গো, ইমস্মিং ফলন্তি এৱং অত্থেন অত্থে কাৰণেন কাৰণে চিণ্ণচৰিতত্তা মগ্গপঞ্ঞায সুদিট্ঠা হোন্তি. ৱোচৰিতাতি ৱিচৰিতা. সদ্ধা নিৱিট্ঠা হোতীতি ওকপ্পনসদ্ধা পতিট্ঠিতা হোতি. মত্তসো নিজ্ঝানং খমন্তীতি মত্তায ওলোকনং খমন্তি. সদ্ধামত্তন্তি সদ্ধাযেৱ, ইতৰং তস্সেৱ ৱেৱচনং

ইতি ইমেসু অপ্পমাদেন কৰণীযেসু পুগ্গলেসু তযো পটিৱিদ্ধমগ্গফলা সেখা. তেসু অনুলোমসেনাসনং সেৱমানা কল্যাণমিত্তে ভজমানা ইন্দ্ৰিযানি সমন্নানযমানা অনুপুব্বেন অৰহত্তং গণ্হন্তি. তস্মা তেসং যথাঠিতোৱ পাড়িঅত্থো. অৱসানে পন দ্ৱে সোতাপত্তিমগ্গসমঙ্গিনো. তেহি তস্স মগ্গস্স অনুলোমসেনাসনং সেৱিতং, কল্যাণমিত্তা ভজিতা, ইন্দ্ৰিযানি সমন্নানীতানি. উপৰি পন তিণ্ণং মগ্গানং অত্থায সেৱমানা ভজমানা সমন্নানযমানা অনুপুব্বেন অৰহত্তং পাপুণিস্সন্তীতি অযমেত্থ পাড়িঅত্থো.

ৱিতণ্ডৱাদী পন ইমমেৱ পাড়িং গহেত্ৱা – ‘‘লোকুত্তৰমগ্গো ন একচিত্তক্খণিকো, বহুচিত্তক্খণিকো’’তি ৱদতি. সো ৱত্তব্বো – ‘‘যদি অঞ্ঞেন চিত্তেন সেনাসনং পটিসেৱতি, অঞ্ঞেন কল্যাণমিত্তে ভজতি, অঞ্ঞেন ইন্দ্ৰিযানি সমন্নানেতি, অঞ্ঞং মগ্গচিত্তন্তি সন্ধায ত্ৱং ‘ন একচিত্তক্খণিকো মগ্গো, বহুচিত্তক্খণিকো’তি ৱদসি, এৱং সন্তে সেনাসনং সেৱমানো নীলোভাসং পব্বতং পস্সতি, ৱনং পস্সতি, মিগপক্খীনং সদ্দং সুণাতি, পুপ্ফফলানং গন্ধং ঘাযতি, পানীযং পিৱন্তো ৰসং সাযতি, নিসীদন্তো নিপজ্জন্তো ফস্সং ফুসতি. এৱং তে পঞ্চৱিঞ্ঞাণসমঙ্গীপি লোকুত্তৰধম্মসমঙ্গীযেৱ ভৱিস্সতি. সচে পনেতং সম্পটিচ্ছসি, সত্থাৰা সদ্ধিং পটিৱিৰুজ্ঝসি. সত্থাৰা হি পঞ্চৱিঞ্ঞাণকাযা একন্তং অব্যাকতাৱ ৱুত্তা, তংসমঙ্গিস্স কুসলাকুসলং পটিক্খিত্তং, লোকুত্তৰমগ্গো চ একন্তকুসলো. তস্মা পজহেতং ৱাদ’’ন্তি পঞ্ঞপেতব্বো. সচে পঞ্ঞত্তিং ন উপগচ্ছতি, ‘‘গচ্ছ পাতোৱ ৱিহাৰং পৱিসিত্ৱা যাগুং পিৱাহী’’তি উয্যোজেতব্বো.

১৮৩. নাহং, ভিক্খৱে, আদিকেনেৱাতি অহং, ভিক্খৱে, পঠমমেৱ মণ্ডূকস্স উপ্পতিত্ৱা গমনং ৱিয অঞ্ঞাৰাধনং অৰহত্তে পতিট্ঠানং ন ৱদামি. অনুপুব্বসিক্খাতি কৰণত্থে পচ্চত্তৱচনং. পৰতো পদদ্ৱযেপি এসেৱ নযো. সদ্ধাজাতোতি ওকপ্পনিযসদ্ধায জাতসদ্ধো. উপসঙ্কমতীতি গৰূনং সমীপং গচ্ছতি. পযিৰুপাসতীতি সন্তিকে নিসীদতি. ধাৰেতীতি সাধুকং কত্ৱা ধাৰেতি. ছন্দো জাযতীতি কত্তুকম্যতাকুসলচ্ছন্দো জাযতি. উস্সহতীতি ৱীৰিযং কৰোতি. তুলেতীতি অনিচ্চং দুক্খং অনত্তাতি তুলযতি. তুলযিত্ৱা পদহতীতি এৱং তীৰণৱিপস্সনায তুলযন্তো মগ্গপধানং পদহতি. পহিতত্তোতি পেসিতচিত্তো. কাযেন চেৱ পৰমসচ্চন্তি নামকাযেন নিব্বানসচ্চং সচ্ছিকৰোতি. পঞ্ঞায চাতি নামকাযসম্পযুত্তায মগ্গপঞ্ঞায পটিৱিজ্ঝতি পস্সতি.

ইদানি যস্মা তে সত্থু আগমনং সুত্ৱা পচ্চুগ্গমনমত্তম্পি ন অকংসু, তস্মা তেসং চৰিযং গৰহন্তো সাপি নাম, ভিক্খৱে, সদ্ধা নাহোসীতিআদিমাহ. তত্থ কীৱদূৰেৱিমেতি কিত্তকং দূৰে ঠানে. যোজনসতম্পি যোজনসহস্সম্পি অপক্কন্তাতি ৱত্তুং ৱট্টতি, ন পন কিঞ্চি আহ. চতুপ্পদং ৱেয্যাকৰণন্তি চতুসচ্চব্যাকৰণং সন্ধায ৱুত্তং.

১৮৪. যস্সুদ্দিট্ঠস্সাতি যস্স উদ্দিট্ঠস্স. যোপি সো, ভিক্খৱে, সত্থাতি বাহিৰকসত্থাৰং দস্সেতি. এৱৰূপীতি এৱংজাতিকা. পণোপণৱিযাতি পণৱিযা চ ওপণৱিযা চ. ন উপেতীতি ন হোতি. কযৱিক্কযকালে ৱিয অগ্ঘৱড্ঢনহাপনং ন হোতীতি অত্থো. অযং গোণো কিং অগ্ঘতি, ৱীসতি অগ্ঘতীতি ভণন্তো পণতি নাম. ন ৱীসতি অগ্ঘতি, দস অগ্ঘতীতি ভণন্তো ওপণতি নাম. ইদং পটিসেধেন্তো আহ ‘‘পণোপণৱিযা ন উপেতী’’তি. ইদানি তং পণোপণৱিযং দস্সেতুং এৱঞ্চ নো অস্স, অথ নং কৰেয্যাম, ন চ নো এৱমস্স, ন নং কৰেয্যামাতি আহ.

কিং পন, ভিক্খৱেতি, ভিক্খৱে, যং তথাগতো সব্বসো আমিসেহি ৱিসংসট্ঠো ৱিহৰতি, এৱং ৱিসংসট্ঠস্স সত্থুনো এৱৰূপা পণোপণৱিযা কিং যুজ্জিস্সতি? পৰিযোগাহিয ৱত্ততোতি পৰিযোগাহিত্ৱা উক্খিপিত্ৱা গহেত্ৱা ৱত্তন্তস্স. অযমনুধম্মোতি অযং সভাৱো. জানাতি ভগৱা, নাহং জানামীতি ভগৱা একাসনভোজনে আনিসংসং জানাতি, অহং ন জানামীতি মযি সদ্ধায দিৱসস্স তযো ৱাৰে ভোজনং পহায একাসনভোজনং ভুঞ্জতি. ৰুড়হনীযন্তি ৰোহনীযং. ওজৱন্তন্তি সিনেহৱন্তং. কামং তচো চাতি ইমিনা চতুৰঙ্গৱীৰিযং দস্সেতি. এত্থ হি তচো একং অঙ্গং, ন্হাৰু একং, অট্ঠি একং, মংসলোহিতং একন্তি এৱং চতুৰঙ্গসমন্নাগতং ৱীৰিযং অধিট্ঠহিত্ৱা অৰহত্তং অপ্পত্ৱা ন ৱুট্ঠহিস্সামীতি এৱং পটিপজ্জতীতি দস্সেতি. সেসং সব্বত্থ উত্তানমেৱ. দেসনং পন ভগৱা নেয্যপুগ্গলস্স ৱসেন অৰহত্তনিকূটেন নিট্ঠাপেসীতি.

পপঞ্চসূদনিযা মজ্ঝিমনিকাযট্ঠকথায

কীটাগিৰিসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

দুতিযৱগ্গৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.