৮. অভযৰাজকুমাৰসুত্তৱণ্ণনা

৮৩. এৱং মে সুতন্তি অভযসুত্তং. তত্থ অভযোতি তস্স নামং. ৰাজকুমাৰোতি বিম্বিসাৰস্স ওৰসপুত্তো. ৱাদং আৰোপেহীতি দোসং আৰোপেহি. নেৰযিকোতি নিৰযে নিব্বত্তকো. কপ্পট্ঠোতি কপ্পট্ঠিতিকো. অতেকিচ্ছোতি বুদ্ধসহস্সেনাপি তিকিচ্ছিতুং ন সক্কা. উগ্গিলিতুন্তি দ্ৱে অন্তে মোচেত্ৱা কথেতুং অসক্কোন্তো উগ্গিলিতুং বহি নীহৰিতুং ন সক্খিতি. ওগিলিতুন্তি পুচ্ছায দোসং দত্ৱা হাৰেতুং অসক্কোন্তো ওগিলিতুং অন্তো পৱেসেতুং ন সক্খিতি.

এৱং, ভন্তেতি নিগণ্ঠো কিৰ চিন্তেসি – ‘‘সমণো গোতমো ময্হং সাৱকে ভিন্দিত্ৱা গণ্হাতি, হন্দাহং একং পঞ্হং অভিসঙ্খৰোমি, যং পুট্ঠো সমণো গোতমো উক্কুটিকো হুত্ৱা নিসিন্নো উট্ঠাতুং ন সক্খিস্সতী’’তি. সো অভযস্স গেহা নীহটভত্তো সিনিদ্ধভোজনং ভুঞ্জন্তো বহূ পঞ্হে অভিসঙ্খৰিত্ৱা – ‘‘এত্থ সমণো গোতমো ইমং নাম দোসং দস্সেস্সতি, এত্থ ইমং নামা’’তি সব্বে পহায চাতুমাসমত্থকে ইমং পঞ্হং অদ্দস. অথস্স এতদহোসি – ‘‘ইমস্স পঞ্হস্স পুচ্ছায ৱা ৱিস্সজ্জনে ৱা ন সক্কা দোসো দাতুং, ওৱট্টিকসাৰো অযং, কো নু খো ইমং গহেত্ৱা সমণস্স গোতমস্স ৱাদং আৰোপেস্সতী’’তি. ততো ‘‘অভযো ৰাজকুমাৰো পণ্ডিতো, সো সক্খিস্সতীতি তং উগ্গণ্হাপেমী’’তি নিট্ঠং গন্ত্ৱা উগ্গণ্হাপেসি. সো ৱাদজ্ঝাসযতায তস্স ৱচনং সম্পটিচ্ছন্তো ‘‘এৱং, ভন্তে,’’তি আহ.

৮৪. অকালো খো অজ্জাতি অযং পঞ্হো চতূহি মাসেহি অভিসঙ্খতো, তত্থ ইদং গহেত্ৱা ইদং ৱিস্সজ্জিযমানে দিৱসভাগো নপ্পহোস্সতীতি মঞ্ঞন্তো এৱং চিন্তেসি. সো দানীতি স্ৱে দানি. অত্তচতুত্থোতি কস্মা বহূহি সদ্ধিং ন নিমন্তেসি? এৱং কিৰস্স অহোসি – ‘‘বহূসু নিসিন্নেসু থোকং দত্ৱা ৱদন্তস্স অঞ্ঞং সুত্তং অঞ্ঞং কাৰণং অঞ্ঞং তথাৰূপং ৱত্থুং আহৰিত্ৱা দস্সেস্সতি, এৱং সন্তে কলহো ৱা কোলাহলমেৱ ৱা ভৱিস্সতি. অথাপি এককংযেৱ নিমন্তেস্সামি, এৱম্পি মে গৰহা উপ্পজ্জিস্সতি ‘যাৱমচ্ছৰী ৱাযং অভযো, ভগৱন্তং দিৱসে দিৱসে ভিক্খূনং সতেনপি সহস্সেনপি সদ্ধিং চৰন্তং দিস্ৱাপি এককংযেৱ নিমন্তেসী’’’তি. ‘‘এৱং পন দোসো ন ভৱিস্সতী’’তি অপৰেহি তীহি সদ্ধিং অত্তচতুত্থং নিমন্তেসি.

৮৫. ন খ্ৱেত্থ, ৰাজকুমাৰ, একংসেনাতি ন খো, ৰাজকুমাৰ, এত্থ পঞ্হে একংসেন ৱিস্সজ্জনং হোতি. এৱৰূপঞ্হি ৱাচং তথাগতো ভাসেয্যাপি ন ভাসেয্যাপি. ভাসিতপচ্চযেন অত্থং পস্সন্তো ভাসেয্য, অপস্সন্তো ন ভাসেয্যাতি অত্থো. ইতি ভগৱা মহানিগণ্ঠেন চতূহি মাসেহি অভিসঙ্খতং পঞ্হং অসনিপাতেন পব্বতকূটং ৱিয একৱচনেনেৱ সংচুণ্ণেসি. অনস্সুং নিগণ্ঠাতি নট্ঠা নিগণ্ঠা.

৮৬. অঙ্কে নিসিন্নো হোতীতি ঊৰূসু নিসিন্নো হোতি. লেসৱাদিনো হি ৱাদং পট্ঠপেন্তা কিঞ্চিদেৱ ফলং ৱা পুপ্ফং ৱা পোত্থকং ৱা গহেত্ৱা নিসীদন্তি. তে অত্তনো জযে সতি পৰং অজ্ঝোত্থৰন্তি, পৰস্স জযে সতি ফলং খাদন্তা ৱিয পুপ্ফং ঘাযন্তা ৱিয পোত্থকং ৱাচেন্তা ৱিয ৱিক্খেপং দস্সেন্তি. অযং পন চিন্তেসি – ‘‘সম্মাসম্বুদ্ধো এস ওসটসঙ্গামো পৰৱাদমদ্দনো. সচে মে জযো ভৱিস্সতি, ইচ্চেতং কুসলং. নো চে ভৱিস্সতি, দাৰকং ৱিজ্ঝিত্ৱা ৰোদাপেস্সামি. ততো পস্সথ, ভো, অযং দাৰকো ৰোদতি, উট্ঠহথ তাৱ, পচ্ছাপি জানিস্সামা’’তি তস্মা দাৰকং গহেত্ৱা নিসীদি. ভগৱা পন ৰাজকুমাৰতো সহস্সগুণেনপি সতসহস্সগুণেনপি ৱাদীৱৰতৰো, ‘‘ইমমেৱস্স দাৰকং উপমং কত্ৱা ৱাদং ভিন্দিস্সামী’’তি চিন্তেত্ৱা ‘‘তং কিং মঞ্ঞসি ৰাজকুমাৰা’’তিআদিমাহ.

তত্থ মুখে আহৰেয্যাতি মুখে ঠপেয্য. আহৰেয্যস্সাহন্তি অপনেয্যং অস্স অহং. আদিকেনেৱাতি পঠমপযোগেনেৱ. অভূতন্তি অভূতত্থং. অতচ্ছন্তি ন তচ্ছং. অনত্থসংহিতন্তি ন অত্থসংহিতং ন ৱড্ঢিনিস্সিতং. অপ্পিযা অমনাপাতি নেৱ পিযা ন মনাপা. ইমিনা নযেনেৱ সব্বত্থ অত্থো দট্ঠব্বো.

তত্থ অপ্পিযপক্খে পঠমৱাচা অচোৰংযেৱ চোৰোতি, অদাসংযেৱ দাসোতি, অদুপ্পযুত্তংযেৱ দুপ্পযুত্তোতি পৱত্তা. ন তং তথাগতো ভাসতি. দুতিযৱাচা চোৰংযেৱ চোৰো অযন্তিআদিৱসেন পৱত্তা. তম্পি তথাগতো ন ভাসতি. ততিযৱাচা ‘‘ইদানি অকতপুঞ্ঞতায দুগ্গতো দুব্বণ্ণো অপ্পেসক্খো, ইধ ঠত্ৱাপি পুন পুঞ্ঞং ন কৰোসি, দুতিযচিত্তৱাৰে কথং চতূহি অপাযেহি ন মুচ্চিস্সসী’’তি এৱং মহাজনস্স অত্থপুৰেক্খাৰেন ধম্মপুৰেক্খাৰেন অনুসাসনীপুৰেক্খাৰেন চ ৱত্তব্বৱাচা. তত্ৰ কালঞ্ঞূ তথাগতোতি তস্মিং ততিযব্যাকৰণে তস্সা ৱাচায ব্যাকৰণত্থায তথাগতো কালঞ্ঞূ হোতি, মহাজনস্স আদানকালং গহণকালং জানিত্ৱাৱ ব্যাকৰোতীতি অত্থো.

পিযপক্খে পঠমৱাচা অট্ঠানিযকথা নাম. সা এৱং ৱেদিতব্বা – এৱং কিৰ গামৱাসিমহল্লকং নগৰং আগন্ত্ৱা পানাগাৰে পিৱন্তং ৱঞ্চেতুকামা সম্বহুলা ধুত্তা পীতট্ঠানে ঠত্ৱা তেন সদ্ধিং সুৰং পিৱন্তা ‘‘ইমস্স নিৱাসনপাৱুৰণম্পি হত্থে ভণ্ডকম্পি সব্বং গণ্হিস্সামা’’তি চিন্তেত্ৱা কতিকং অকংসু – ‘‘একেকং অত্তপচ্চক্খকথং কথেম, যো ‘অভূত’ন্তি কথেসি, কথিতং ৱা ন সদ্দহতি, তং দাসং কত্ৱা গণ্হিস্সামা’’তি. তম্পি মহল্লকং পুচ্ছিংসু ‘‘তুম্হাকম্পি তাত ৰুচ্চতী’’তি. এৱং হোতু তাতাতি.

একো ধুত্তো আহ – ময্হং, ভো মাতু, মযি কুচ্ছিগতে কপিট্ঠফলদোহলো অহোসি. সা অঞ্ঞং কপিট্ঠহাৰকং অলব্ভমানা মংযেৱ পেসেসি. অহং গন্ত্ৱা ৰুক্খং অভিৰুহিতুং অসক্কোন্তো অত্তনাৱ অত্তানং পাদে গহেত্ৱা মুগ্গৰং ৱিয ৰুক্খস্স উপৰি খিপিং; অথ সাখতো সাখং ৱিচৰন্তো ফলানি গহেত্ৱা ওতৰিতুং অসক্কোন্তো ঘৰং গন্ত্ৱা নিস্সেণিং আহৰিত্ৱা ওৰুয্হ মাতু সন্তিকং গন্ত্ৱা ফলানি মাতুযা অদাসিং; তানি পন মহন্তানি হোন্তি চাটিপ্পমাণানি. ততো মে মাতৰা একাসনে নিসিন্নায সমসট্ঠিফলানি খাদিতানি. মযা একুচ্ছঙ্গেন আনীতফলেসু সেসকানি কুলসন্তকে গামে খুদ্দকমহল্লকানং অহেসুং. অম্হাকং ঘৰং সোড়সহত্থং, সেসপৰিক্খাৰভণ্ডকং অপনেত্ৱা কপিট্ঠফলেহেৱ যাৱ ছদনং পূৰিতং. ততো অতিৰেকানি গহেত্ৱা গেহদ্ৱাৰে ৰাসিং অকংসু. সো অসীতিহত্থুব্বেধো পব্বতো ৱিয অহোসি. কিং ঈদিসং, ভো সক্কা, সদ্দহিতুন্তি?

গামিকমহল্লকো তুণ্হী নিসীদিত্ৱা সব্বেসং কথাপৰিযোসানে পুচ্ছিতো আহ – ‘‘এৱং ভৱিস্সতি তাতা, মহন্তং ৰট্ঠং, ৰট্ঠমহন্ততায সক্কা সদ্দহিতু’’ন্তি. যথা চ তেন, এৱং সেসেহিপি তথাৰূপাসু নিক্কাৰণকথাসু কথিতাসু আহ – ময্হম্পি তাতা সুণাথ, ন তুম্হাকংযেৱ কুলানি, অম্হাকম্পি কুলং মহাকুলং, অম্হাকং পন অৱসেসখেত্তেহি কপ্পাসখেত্তং মহন্ততৰং. তস্স অনেককৰীসসতস্স কপ্পাসখেত্তস্স মজ্ঝে একো কপ্পাসৰুক্খো মহা অসীতিহত্থুব্বেধো অহোসি. তস্স পঞ্চ সাখা, তাসু অৱসেসসাখা ফলং ন গণ্হিংসু, পাচীনসাখায একমেৱ মহাচাটিমত্তং ফলং অহোসি. তস্স ছ অংসিযো, ছসু অংসীসু ছ কপ্পাসপিণ্ডিযো পুপ্ফিতা. অহং মস্সুং কাৰেত্ৱা ন্হাতৱিলিত্তো খেত্তং গন্ত্ৱা তা কপ্পাসপিণ্ডিযো পুপ্ফিতা দিস্ৱা ঠিতকোৱ হত্থং পসাৰেত্ৱা গণ্হিং. তা কপ্পাসপিণ্ডিযো থামসম্পন্না ছ দাসা অহেসুং. তে সব্বে মং এককং ওহায পলাতা. এত্তকে অদ্ধানে তে ন পস্সামি, অজ্জ দিট্ঠা, তুম্হে তে ছ জনা. ত্ৱং নন্দো নাম, ত্ৱং পুণ্ণো নাম, ত্ৱং ৱড্ঢমানো নাম, ত্ৱং চিত্তো নাম ত্ৱং মঙ্গলো নাম, ত্ৱং পোট্ঠিযো নামাতি ৱত্ৱা উট্ঠায নিসিন্নকেযেৱ চূড়াসু গহেত্ৱা অট্ঠাসি. তে ‘‘ন মযং দাসা’’তিপি ৱত্তুং নাসক্খিংসু. অথ নে কড্ঢন্তো ৱিনিচ্ছযং নেত্ৱা লক্খণং আৰোপেত্ৱা যাৱজীৱং দাসে কত্ৱা পৰিভুঞ্জি. এৱৰূপিং কথং তথাগতো ন ভাসতি.

দুতিযৱাচা আমিসহেতুচাটুকম্যতাদিৱসেন নানপ্পকাৰা পৰেসং থোমনৱাচা চেৱ, চোৰকথং ৰাজকথন্তি আদিনযপ্পৱত্তা তিৰচ্ছানকথা চ. তম্পি তথাগতো ন ভাসতি. ততিযৱাচা অৰিযসচ্চসন্নিস্সিতকথা, যং ৱস্সসতম্পি সুণন্তা পণ্ডিতা নেৱ তিত্তিং গচ্ছন্তি. ইতি তথাগতো নেৱ সব্বম্পি অপ্পিযৱাচং ভাসতি ন পিযৱাচং. ততিযং ততিযমেৱ পন ভাসিতব্বকালং অনতিক্কমিত্ৱা ভাসতি. তত্থ ততিযং অপ্পিযৱাচং সন্ধায হেট্ঠা দহৰকুমাৰউপমা আগতাতি ৱেদিতব্বং.

৮৭. উদাহু ঠানসোৱেতন্তি উদাহু ঠানুপ্পত্তিকঞাণেন তঙ্খণংযেৱ তং তথাগতস্স উপট্ঠাতীতি পুচ্ছতি. সঞ্ঞাতোতি ঞাতো পঞ্ঞাতো পাকটো. ধম্মধাতূতি ধম্মসভাৱো. সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণস্সেতং অধিৱচনং. তং ভগৱতা সুপ্পটিৱিদ্ধং, হত্থগতং ভগৱতো. তস্মা সো যং যং ইচ্ছতি, তং তং সব্বং ঠানসোৱ পটিভাতীতি. সেসং সব্বত্থ উত্তানমেৱ. অযং পন ধম্মদেসনা নেয্যপুগ্গলৱসেন পৰিনিট্ঠিতাতি.

পপঞ্চসূদনিযা মজ্ঝিমনিকাযট্ঠকথায

অভযৰাজকুমাৰসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.