৮. মহাহত্থিপদোপমসুত্তৱণ্ণনা

৩০০. এৱং মে সুতন্তি মহাহত্থিপদোপমসুত্তং. তত্থ জঙ্গলানন্তি পথৱীতলচাৰীনং. পাণানন্তি সপাদকপাণানং. পদজাতানীতি পদানি. সমোধানং গচ্ছন্তীতি ওধানং পক্খেপং গচ্ছন্তি. অগ্গমক্খাযতীতি সেট্ঠং অক্খাযতি. যদিদং মহন্তত্তেনাতি মহন্তভাৱেন অগ্গং অক্খাযতি, ন গুণৱসেনাতি অত্থো. যে কেচি কুসলা ধম্মাতি যে কেচি লোকিযা ৱা লোকুত্তৰা ৱা কুসলা ধম্মা. সঙ্গহং গচ্ছন্তীতি এত্থ চতুব্বিধো সঙ্গহো – সজাতিসঙ্গহো, সঞ্জাতিসঙ্গহো, কিৰিযসঙ্গহো, গণনসঙ্গহোতি. তত্থ ‘‘সব্বে খত্তিযা আগচ্ছন্তু সব্বে ব্ৰাহ্মণা’’তি এৱং সমানজাতিৱসেন সঙ্গহো সজাতিসঙ্গহো নাম. ‘‘সব্বে কোসলকা সব্বে মাগধকা’’তি এৱং সঞ্জাতিদেসৱসেন সঙ্গহো সঞ্জাতিসঙ্গহো নাম. ‘‘সব্বে ৰথিকা সব্বে ধনুগ্গহা’’তি এৱং কিৰিযৱসেন সঙ্গহো কিৰিযসঙ্গহো নাম. ‘‘চক্খাযতনং কতমক্খন্ধগণনং গচ্ছতীতি? চক্খাযতনং ৰূপক্খন্ধগণনং গচ্ছতি. হঞ্চি চক্খাযতনং ৰূপক্খন্ধগণনং গচ্ছতি, তেন ৱত ৰে ৱত্তব্বে চক্খাযতনং ৰূপক্খন্ধেন সঙ্গহিত’’ন্তি (কথা. ৪৭১), অযং গণনসঙ্গহো নাম. ইমস্মিম্পি ঠানে অযমেৱ অধিপ্পেতো.

ননু চ ‘‘চতুন্নং অৰিযসচ্চানং কতি কুসলা কতি অকুসলা কতি অব্যাকতাতি পঞ্হস্স ৱিস্সজ্জনে সমুদযসচ্চং অকুসলং, মগ্গসচ্চং কুসলং, নিৰোধসচ্চং অব্যাকতং, দুক্খসচ্চং সিযা কুসলং, সিযা অকুসলং, সিযা অব্যাকত’’ন্তি (ৱিভ. ২১৬-২১৭) আগতত্তা চতুভূমকম্পি কুসলং দিযড্ঢমেৱ সচ্চং ভজতি. অথ কস্মা মহাথেৰো চতূসু অৰিযসচ্চেসু গণনং গচ্ছতীতি আহাতি? সচ্চানং অন্তোগধত্তা. যথা হি ‘‘সাধিকমিদং, ভিক্খৱে, দিযড্ঢসিক্খাপদসতং অন্ৱদ্ধমাসং উদ্দেসং আগচ্ছতি, যত্থ অত্তকামা কুলপুত্তা সিক্খন্তি. তিস্সো ইমা, ভিক্খৱে, সিক্খা অধিসীলসিক্খা অধিচিত্তসিক্খা অধিপঞ্ঞাসিক্খা’’তি (অ. নি. ৩.৮৮) এত্থ সাধিকমিদং দিযড্ঢসিক্খাপদসতং একা অধিসীলসিক্খাৱ হোতি, তং সিক্খন্তোপি তিস্সো সিক্খা সিক্খতীতি দস্সিতো, সিক্খানং অন্তোগধত্তা. যথা চ একস্স হত্থিপদস্স চতূসু কোট্ঠাসেসু একস্মিং কোট্ঠাসে ওতিণ্ণানিপি দ্ৱীসু তীসু চতূসু কোট্ঠাসেসু ওতিণ্ণানিপি সিঙ্গালসসমিগাদীনং পাদানি হত্থিপদে সমোধানং গতানেৱ হোন্তি. হত্থিপদতো অমুচ্চিত্ৱা তস্সেৱ অন্তোগধত্তা. এৱমেৱ একস্মিম্পি দ্ৱীসুপি তীসুপি চতূসুপি সচ্চেসু গণনং গতা ধম্মা চতূসু সচ্চেসু গণনং গতাৱ হোন্তি; সচ্চানং অন্তোগধত্তাতি দিযড্ঢসচ্চগণনং গতেপি কুসলধম্মে ‘‘সব্বে তে চতূসু অৰিযসচ্চেসু সঙ্গহং গচ্ছন্তী’’তি আহ. ‘‘দুক্খে অৰিযসচ্চে’’তিআদীসু উদ্দেসপদেসু চেৱ জাতিপি দুক্খাতিআদীসু নিদ্দেসপদেসু চ যং ৱত্তব্বং, তং ৱিসুদ্ধিমগ্গে ৱুত্তমেৱ. কেৱলং পনেত্থ দেসনানুক্কমোৱ ৱেদিতব্বো.

৩০১. যথা হি ছেকো ৱিলীৱকাৰো সুজাতং ৱেড়ুং লভিত্ৱা চতুধা ছেত্ৱা ততো তযো কোট্ঠাসে ঠপেত্ৱা একং গণ্হিত্ৱা পঞ্চধা ভিন্দেয্য, ততোপি চত্তাৰো ঠপেত্ৱা একং গণ্হিত্ৱা ফালেন্তো পঞ্চ পেসিযো কৰেয্য, ততো চতস্সো ঠপেত্ৱা একং গণ্হিত্ৱা কুচ্ছিভাগং পিট্ঠিভাগন্তি দ্ৱিধা ফালেত্ৱা পিট্ঠিভাগং ঠপেত্ৱা কুচ্ছিভাগং আদায ততো সমুগ্গবীজনিতালৱণ্টাদিনানপ্পকাৰং ৱেড়ুৱিকতিং কৰেয্য, সো পিট্ঠিভাগঞ্চ ইতৰা চ চতস্সো পেসিযো ইতৰে চ চত্তাৰো কোট্ঠাসে ইতৰে চ তযো কোট্ঠাসে কম্মায ন উপনেস্সতীতি ন ৱত্তব্বো. একপ্পহাৰেন পন উপনেতুং ন সক্কা, অনুপুব্বেন উপনেস্সতি. এৱমেৱ অযং মহাথেৰোপি ৱিলীৱকাৰো সুজাতং ৱেড়ুং লভিত্ৱা চত্তাৰো কোট্ঠাসে ৱিয, ইমং মহন্তং সুত্তন্তং আৰভিত্ৱা চতুঅৰিযসচ্চৱসেন মাতিকং ঠপেসি. ৱিলীৱকাৰস্স তযো কোট্ঠাসে ঠপেত্ৱা একং গহেত্ৱা তস্স পঞ্চধা কৰণং ৱিয থেৰস্স তীণি অৰিযসচ্চানি ঠপেত্ৱা একং দুক্খসচ্চং গহেত্ৱা ভাজেন্তস্স খন্ধৱসেন পঞ্চধা কৰণং. ততো যথা সো ৱিলীৱকাৰো চত্তাৰো কোট্ঠাসে ঠপেত্ৱা একং ভাগং গহেত্ৱা পঞ্চধা ফালেসি, এৱং থেৰো চত্তাৰো অৰূপক্খন্ধে ঠপেত্ৱা ৰূপক্খন্ধং ৱিভজন্তো চত্তাৰি চ মহাভূতানি চতুন্নঞ্চ মহাভূতানং উপাদায ৰূপন্তি পঞ্চধা অকাসি. ততো যথা সো ৱিলীৱকাৰো চতস্সো পেসিযো ঠপেত্ৱা একং গহেত্ৱা কুচ্ছিভাগং পিট্ঠিভাগন্তি দ্ৱিধা ফালেসি, এৱং থেৰো উপাদায ৰূপঞ্চ তিস্সো চ ধাতুযো ঠপেত্ৱা একং পথৱীধাতুং ৱিভজন্তো অজ্ঝত্তিকবাহিৰৱসেন দ্ৱিধা দস্সেসি. যথা সো ৱিলীৱকাৰো পিট্ঠিভাগং ঠপেত্ৱা কুচ্ছিভাগং আদায নানপ্পকাৰং ৱিলীৱৱিকতিং অকাসি, এৱং থেৰো বাহিৰং পথৱীধাতুং ঠপেত্ৱা অজ্ঝত্তিকং পথৱীধাতুং ৱীসতিযা আকাৰেহি ৱিভজিত্ৱা দস্সেতুং কতমা চাৱুসো, অজ্ঝত্তিকা পথৱীধাতূতিআদিমাহ.

যথা পন ৱিলীৱকাৰো পিট্ঠিভাগঞ্চ ইতৰা চ চত্তস্সো পেসিযো ইতৰে চ চত্তাৰো কোট্ঠাসে ইতৰে চ তযো কোট্ঠাসে অনুপুব্বেন কম্মায উপনেস্সতি, ন হি সক্কা একপ্পহাৰেন উপনেতুং, এৱং থেৰোপি বাহিৰঞ্চ পথৱীধাতুং ইতৰা চ তিস্সো ধাতুযো উপাদাৰূপঞ্চ ইতৰে চ চত্তাৰো অৰূপিনো খন্ধে ইতৰানি চ তীণি অৰিযসচ্চানি অনুপুব্বেন ৱিভজিত্ৱা দস্সেস্সতি, ন হি সক্কা একপ্পহাৰেন দস্সেতুং. অপিচ ৰাজপুত্তূপমাযপি অযং কমো ৱিভাৱেতব্বো –

একো কিৰ মহাৰাজা, তস্স পৰোসহস্সং পুত্তা. সো তেসং পিড়ন্ধনপৰিক্খাৰং চতূসু পেড়াসু ঠপেত্ৱা জেট্ঠপুত্তস্স অপ্পেসি – ‘‘ইদং তে, তাত, ভাতিকানং পিড়ন্ধনভণ্ডং তথাৰূপে ছণে সম্পত্তে পিড়ন্ধনং নো দেহীতি যাচন্তানং দদেয্যাসী’’তি. সো ‘‘সাধু দেৱা’’তি সাৰগব্ভে পটিসামেসি, তথাৰূপে ছণদিৱসে ৰাজপুত্তা ৰঞ্ঞো সন্তিকং গন্ত্ৱা ‘‘পিড়ন্ধনং নো, তাত, দেথ, নক্খত্তং কীড়িস্সামা’’তি আহংসু. তাতা, জেট্ঠভাতিকস্স ৱো হত্থে মযা পিড়ন্ধনং ঠপিতং, তং আহৰাপেত্ৱা পিড়ন্ধথাতি. তে সাধূতি পটিস্সুণিত্ৱা তস্স সন্তিকং গন্ত্ৱা, ‘‘তুম্হাকং কিৰ নো হত্থে পিড়ন্ধনভণ্ডং, তং দেথা’’তি আহংসু. সো এৱং কৰিস্সামীতি গব্ভং ৱিৱৰিত্ৱা, চতস্সো পেড়াযো নীহৰিত্ৱা তিস্সো ঠপেত্ৱা একং ৱিৱৰিত্ৱা, ততো পঞ্চ সমুগ্গে নীহৰিত্ৱা চত্তাৰো ঠপেত্ৱা একং ৱিৱৰিত্ৱা, ততো পঞ্চসু কৰণ্ডেসু নীহৰিতেসু চত্তাৰো ঠপেত্ৱা একং ৱিৱৰিত্ৱা পিধানং পস্সে ঠপেত্ৱা ততো হত্থূপগপাদূপগাদীনি নানপ্পকাৰানি পিড়ন্ধনানি নীহৰিত্ৱা অদাসি. সো কিঞ্চাপি ইতৰেহি চতূহি কৰণ্ডেহি ইতৰেহি চতূহি সমুগ্গেহি ইতৰাহি তীহি পেড়াহি ন তাৱ ভাজেত্ৱা দেতি, অনুপুব্বেন পন দস্সতি, ন হি সক্কা একপ্পহাৰেন দাতুং.

তত্থ মহাৰাজা ৱিয ভগৱা দট্ঠব্বো. ৱুত্তম্পি চেতং – ‘‘ৰাজাহমস্মি সেলাতি ভগৱা, ধম্মৰাজা অনুত্তৰো’’তি (সু. নি. ৫৫৯). জেট্ঠপুত্তো ৱিয সাৰিপুত্তত্থেৰো, ৱুত্তম্পি চেতং – ‘‘যং খো তং, ভিক্খৱে, সম্মা ৱদমানো ৱদেয্য, ‘ভগৱতো পুত্তো ওৰসো মুখতো জাতো ধম্মজো ধম্মনিম্মিতো ধম্মদাযাদো, নো আমিসদাযাদো’তি সাৰিপুত্তমেৱ তং সম্মা ৱদমানো ৱদেয্য, ভগৱতো পুত্তো…পে… নো আমিসদাযাদো’’তি (ম. নি. ৩.৯৭). পৰোসহস্সৰাজপুত্তা ৱিয ভিক্খুসঙ্ঘো দট্ঠব্বো. ৱুত্তম্পি চেতং –

‘‘পৰোসহস্সং ভিক্খূনং, সুগতং পযিৰুপাসতি;

দেসেন্তং ৱিৰজং ধম্মং, নিব্বানং অকুতোভয’’ন্তি. (সং. নি. ১.২১৬);

ৰঞ্ঞো তেসং পুত্তানং পিড়ন্ধনং চতূসু পেড়াসু পক্খিপিত্ৱা জেট্ঠপুত্তস্স হত্থে ঠপিতকালো ৱিয ভগৱতো ধম্মসেনাপতিস্স হত্থে চতুসচ্চপ্পকাসনায ঠপিতকালো, তেনেৱাহ – ‘‘সাৰিপুত্তো, ভিক্খৱে, পহোতি চত্তাৰি অৰিযসচ্চানি ৱিত্থাৰেন আচিক্খিতুং দেসেতুং পঞ্ঞাপেতুং পট্ঠপেতুং ৱিৱৰিতুং ৱিভজিতুং উত্তানীকাতু’’ন্তি (ম. নি. ৩.৩৭১). তথাৰূপে খণে তেসং ৰাজপুত্তানং তং ৰাজানং উপসঙ্কমিত্ৱা পিড়ন্ধনং যাচনকালো ৱিয ভিক্খুসঙ্ঘস্স ৱস্সূপনাযিকসমযে আগন্ত্ৱা ধম্মদেসনায যাচিতকালো. উপকট্ঠায কিৰ ৱস্সূপনাযিকায ইদং সুত্তং দেসিতং. ৰঞ্ঞো, ‘‘তাতা, জেট্ঠভাতিকস্স ৱো হত্থে মযা পিড়ন্ধনং ঠপিতং তং আহৰাপেত্ৱা পিড়ন্ধথা’’তি ৱুত্তকালো ৱিয সম্বুদ্ধেনাপি, ‘‘সেৱেথ, ভিক্খৱে, সাৰিপুত্তমোগ্গল্লানে, ভজথ, ভিক্খৱে, সাৰিপুত্তমোগ্গল্লানে. পণ্ডিতা ভিক্খূ অনুগ্গাহকা সব্ৰহ্মচাৰীন’’ন্তি এৱং ধম্মসেনাপতিনো সন্তিকে ভিক্খূনং পেসিতকালো.

ৰাজপুত্তেহি ৰঞ্ঞো কথং সুত্ৱা জেট্ঠভাতিকস্স সন্তিকং গন্ত্ৱা পিড়ন্ধনং যাচিতকালো ৱিয ভিক্খূহি সত্থুকথং সুত্ৱা ধম্মসেনাপতিং উপসঙ্কম্ম ধম্মদেসনং আযাচিতকালো. জেট্ঠভাতিকস্স গব্ভং ৱিৱৰিত্ৱা চতস্সো পেড়াযো নীহৰিত্ৱা ঠপনং ৱিয ধম্মসেনাপতিস্স ইমং সুত্তন্তং আৰভিত্ৱা চতুন্নং অৰিযসচ্চানং ৱসেন মাতিকায ঠপনং. তিস্সো পেড়াযো ঠপেত্ৱা একং ৱিৱৰিত্ৱা ততো পঞ্চসমুগ্গনীহৰণং ৱিয তীণি অৰিযসচ্চানি ঠপেত্ৱা দুক্খং অৰিযসচ্চং ৱিভজন্তস্স পঞ্চক্খন্ধদস্সনং. চত্তাৰো সমুগ্গে ঠপেত্ৱা একং ৱিৱৰিত্ৱা ততো পঞ্চকৰণ্ডনীহৰণং ৱিয চত্তাৰো অৰূপক্খন্ধে ঠপেত্ৱা একং ৰূপক্খন্ধং ৱিভজন্তস্স চতুমহাভূতউপাদাৰূপৱসেন পঞ্চকোট্ঠাসদস্সনং.

৩০২. চত্তাৰো কৰণ্ডে ঠপেত্ৱা একং ৱিৱৰিত্ৱা পিধানং পস্সে ঠপেত্ৱা হত্থূপগপাদূপগাদিপিড়ন্ধনদানং ৱিয তীণি মহাভূতানি উপাদাৰূপঞ্চ ঠপেত্ৱা একং পথৱীধাতুং ৱিভজন্তস্স বাহিৰং তাৱ পিধানং ৱিয ঠপেত্ৱা অজ্ঝত্তিকায পথৱীধাতুযা নানাসভাৱতো ৱীসতিযা আকাৰেহি দস্সনত্থং ‘‘কতমা চাৱুসো অজ্ঝত্তিকা পথৱীধাতূ’’তিআদিৱচনং.

তস্স পন ৰাজপুত্তস্স তেহি চতূহি কৰণ্ডেহি চতূহি সমুগ্গেহি তীহি চ পেড়াহি পচ্ছা অনুপুব্বেন নীহৰিত্ৱা পিড়ন্ধনদানং ৱিয থেৰস্সাপি ইতৰেসঞ্চ তিণ্ণং মহাভূতানং উপাদাৰূপানঞ্চ চতুন্নং অৰূপক্খন্ধানঞ্চ তিণ্ণং অৰিযসচ্চানঞ্চ পচ্ছা অনুপুব্বেন ভাজেত্ৱা দস্সনং ৱেদিতব্বং. যং পনেতং ‘‘কতমা চাৱুসো, অজ্ঝত্তিকা পথৱীধাতূ’’তিআদি ৱুত্তং. তত্থ অজ্ঝত্তং পচ্চত্তন্তি উভযম্পেতং নিযকাধিৱচনমেৱ. কক্খড়ন্তি থদ্ধং. খৰিগতন্তি ফৰুসং. উপাদিন্নন্তি ন কম্মসমুট্ঠানমেৱ, অৱিসেসেন পন সৰীৰট্ঠকস্সেতং গহণং. সৰীৰট্ঠকঞ্হি উপাদিন্নং ৱা হোতু, অনুপাদিন্নং ৱা, আদিন্নগহিতপৰামট্ঠৱসেন সব্বং উপাদিন্নমেৱ নাম. সেয্যথিদং – কেসা লোমা…পে… উদৰিযং কৰীসন্তি ইদং ধাতুকম্মট্ঠানিকস্স কুলপুত্তস্স অজ্ঝত্তিকপথৱীধাতুৱসেন তাৱ কম্মট্ঠানং ৱিভত্তং. এত্থ পন মনসিকাৰং আৰভিত্ৱা ৱিপস্সনং ৱড্ঢেত্ৱা অৰহত্তং গহেতুকামেন যং কাতব্বং, তং সব্বং ৱিসুদ্ধিমগ্গে ৱিত্থাৰিতমেৱ. মত্থলুঙ্গং পন ন ইধ পাড়িআৰুড়্হং. তম্পি আহৰিত্ৱা, ৱিসুদ্ধিমগ্গে ৱুত্তনযেনেৱ ৱণ্ণসণ্ঠানাদিৱসেন ৱৱত্থপেত্ৱা, ‘‘অযম্পি অচেতনা অব্যাকতা সুঞ্ঞা থদ্ধা পথৱীধাতু এৱা’’তি মনসি কাতব্বং. যং ৱা পনঞ্ঞম্পীতি ইদং ইতৰেসু তীসু কোট্ঠাসেসু অনুগতায পথৱীধাতুযা গহণত্থং ৱুত্তং. যা চেৱ খো পন অজ্ঝত্তিকা পথৱীধাতূতি যা চ অযং ৱুত্তপ্পকাৰা অজ্ঝত্তিকা পথৱীধাতু. যা চ বাহিৰাতি যা চ ৱিভঙ্গে, ‘‘অযো লোহং তিপু সীস’’ন্তিআদিনা (ৱিভ. ১৭৩) নযেন আগতা বাহিৰা পথৱীধাতু.

এত্তাৱতা থেৰেন অজ্ঝত্তিকা পথৱীধাতু নানাসভাৱতো ৱীসতিযা আকাৰেহি ৱিত্থাৰেন দস্সিতা, বাহিৰা সঙ্খেপেন. কস্মা? যস্মিঞ্হি ঠানে সত্তানং আলযো নিকন্তি পত্থনা পৰিযুট্ঠানং গহণং পৰামাসো বলৱা হোতি, তত্থ তেসং আলযাদীনং উদ্ধৰণত্থং বুদ্ধা ৱা বুদ্ধসাৱকা ৱা ৱিত্থাৰকথং কথেন্তি. যত্থ পন ন বলৱা, তত্থ কত্তব্বকিচ্চাভাৱতো সঙ্খেপেন কথেন্তি. যথা হি কস্সকো খেত্তং কসমানো যত্থ মূলসন্তানকানং বলৱতায নঙ্গলং লগ্গতি, তত্থ গোণে ঠপেত্ৱা পংসুং ৱিযূহিত্ৱা মূলসন্তানকানি ছেত্ৱা ছেত্ৱা উদ্ধৰন্তো বহুং ৱাযামং কৰোতি. যত্থ তানি নত্থি, তত্থ বলৱং পযোগং কত্ৱা গোণে পিট্ঠিযং পহৰমানো কসতিযেৱ, এৱংসম্পদমিদং ৱেদিতব্বং.

পথৱীধাতুৰেৱেসাতি দুৱিধাপেসা থদ্ধট্ঠেন কক্খড়ট্ঠেন ফৰুসট্ঠেন একলক্খণা পথৱীধাতুযেৱ, আৱুসোতি অজ্ঝত্তিকং বাহিৰায সদ্ধিং যোজেত্ৱা দস্সেতি. যস্মা বাহিৰায পথৱীধাতুযা অচেতনাভাৱো পাকটো, ন অজ্ঝত্তিকায, তস্মা সা বাহিৰায সদ্ধিং একসদিসা অচেতনাযেৱাতি গণ্হন্তস্স সুখপৰিগ্গহো হোতি. যথা কিং? যথা দন্তেন গোণেন সদ্ধিং যোজিতো অদন্তো কতিপাহমেৱ ৱিসূকাযতি ৱিপ্ফন্দতি, অথ ন চিৰস্সেৱ দমথং উপেতি. এৱং অজ্ঝত্তিকাপি বাহিৰায সদ্ধিং একসদিসাতি গণ্হন্তস্স কতিপাহমেৱ অচেতনাভাৱো ন উপট্ঠাতি, অথ ন চিৰেনেৱস্সা অচেতনাভাৱো পাকটো হোতি. তং নেতং মমাতি তং উভযম্পি ন এতং মম, ন এসোহমস্মি, ন এসো মে অত্তাতি এৱং যথাভূতং সম্মপ্পঞ্ঞায দট্ঠব্বং. যথাভূতন্তি যথাসভাৱং, তঞ্হি অনিচ্চাদিসভাৱং, তস্মা অনিচ্চং দুক্খমনত্তাতি এৱং দট্ঠব্বন্তি অত্থো.

হোতি খো সো, আৱুসোতি কস্মা আৰভি? বাহিৰআপোধাতুৱসেন বাহিৰায পথৱীধাতুযা ৱিনাসং দস্সেত্ৱা ততো ৱিসেসতৰেন উপাদিন্নায সৰীৰট্ঠকপথৱীধাতুযা ৱিনাসদস্সনত্থং. পকুপ্পতীতি আপোসংৱট্টৱসেন ৱড্ঢমানা কুপ্পতি. অন্তৰহিতা তস্মিং সমযে বাহিৰা পথৱীধাতু হোতীতি তস্মিং সমযে কোটিসতসহস্সচক্কৱাড়ে খাৰোদকেন ৱিলীযমানা উদকানুগতা হুত্ৱা সব্বা পব্বতাদিৱসেন সণ্ঠিতা পথৱীধাতু অন্তৰহিতা হোতি. ৱিলীযিত্ৱা উদকমেৱ হোতি. তাৱ মহল্লিকাযাতি তাৱ মহন্তায.

দুৱে সতসহস্সানি, চত্তাৰি নহুতানি চ;

এত্তকং বহলত্তেন, সঙ্খাতাযং ৱসুন্ধৰাতি. –

এৱং বহলত্তেনেৱ মহন্তায, ৱিত্থাৰতো পন কোটিসতসহস্সচক্কৱাড়প্পমাণায. অনিচ্চতাতি হুত্ৱা অভাৱতা. খযধম্মতাতি খযং গমনসভাৱতা. ৱযধম্মতাতি ৱযং গমনসভাৱতা. ৱিপৰিণামধম্মতাতি পকতিৱিজহনসভাৱতা, ইতি সব্বেহিপি ইমেহি পদেহি অনিচ্চলক্খণমেৱ ৱুত্তং. যং পন অনিচ্চং, তং দুক্খং. যং দুক্খং, তং অনত্তাতি তীণিপি লক্খণানি আগতানেৱ হোন্তি. মত্তট্ঠকস্সাতি পৰিত্তট্ঠিতিকস্স, তত্থ দ্ৱীহাকাৰেহি ইমস্স কাযস্স পৰিত্তট্ঠিতিতা ৱেদিতব্বা ঠিতিপৰিত্ততায চ সৰসপৰিত্ততায চ. অযঞ্হি অতীতে চিত্তক্খণে জীৱিত্থ, ন জীৱতি, ন জীৱিস্সতি. অনাগতে চিত্তক্খণে জীৱিস্সতি, ন জীৱতি, ন জীৱিত্থ. পচ্চুপ্পন্নে চিত্তক্খণে জীৱতি, ন জীৱিত্থ, ন জীৱিস্সতীতি ৱুচ্চতি.

‘‘জীৱিতং অত্তভাৱো চ, সুখদুক্খা চ কেৱলা;

একচিত্তসমাযুত্তা, লহু সো ৱত্ততে খণো’’তি. –

ইদং এতস্সেৱ পৰিত্তট্ঠিতিদস্সনত্থং ৱুত্তং. এৱং ঠিতিপৰিত্ততায পৰিত্তট্ঠিতিতা ৱেদিতব্বা.

অস্সাসপস্সাসূপনিবদ্ধাদিভাৱেন পনস্স সৰসপৰিত্ততা ৱেদিতব্বা. সত্তানঞ্হি অস্সাসূপনিবদ্ধং জীৱিতং, পস্সাসূপনিবদ্ধং জীৱিতং, অস্সাসপস্সাসূপনিবদ্ধং জীৱিতং, মহাভূতূপনিবদ্ধং জীৱিতং, কবড়ীকাৰাহাৰূপনিবদ্ধং জীৱিতং, ৱিঞ্ঞাণূপনিবদ্ধং জীৱিতন্তি ৱিসুদ্ধিমগ্গে ৱিত্থাৰিতং.

তণ্হুপাদিন্নস্সাতি তণ্হায আদিন্নগহিতপৰামট্ঠস্স অহন্তি ৱা মমন্তি ৱা অস্মীতি ৱা. অথ খ্ৱাস্স নোতেৱেত্থ হোতীতি অথ খো অস্স ভিক্খুনো এৱং তীণি লক্খণানি আৰোপেত্ৱা পস্সন্তস্স এত্থ অজ্ঝত্তিকায পথৱীধাতুযা অহন্তি ৱাতিআদি তিৱিধো তণ্হামানদিট্ঠিগ্গাহো নোতেৱ হোতি, ন হোতিযেৱাতি অত্থো. যথা চ আপোধাতুৱসেন, এৱং তেজোধাতুৱাযোধাতুৱসেনপি বাহিৰায পথৱীধাতুযা অন্তৰধানং হোতি. ইধ পন একংযেৱ আগতং. ইতৰানিপি অত্থতো ৱেদিতব্বানি.

তঞ্চে, আৱুসোতি ইধ তস্স ধাতুকম্মট্ঠানিকস্স ভিক্খুনো সোতদ্ৱাৰে পৰিগ্গহং পট্ঠপেন্তো বলং দস্সেতি. অক্কোসন্তীতি দসহি অক্কোসৱত্থূহি অক্কোসন্তি. পৰিভাসন্তীতি তযা ইদঞ্চিদঞ্চ কতং, এৱঞ্চ এৱঞ্চ তং কৰিস্সামাতি ৱাচায পৰিভাসন্তি. ৰোসেন্তীতি ঘট্টেন্তি. ৱিহেসেন্তীতি দুক্খাপেন্তি, সব্বং ৱাচায ঘট্টনমেৱ ৱুত্তং. সো এৱন্তি সো ধাতুকম্মট্ঠানিকো এৱং সম্পজানাতি. উপ্পন্না খো মে অযন্তি সম্পতিৱত্তমানুপ্পন্নভাৱেন চ সমুদাচাৰুপ্পন্নভাৱেন চ উপ্পন্না. সোতসম্ফস্সজাতি উপনিস্সযৱসেন সোতসম্ফস্সতো জাতা সোতদ্ৱাৰজৱনৱেদনা, ফস্সো অনিচ্চোতি সোতসম্ফস্সো হুত্ৱা অভাৱট্ঠেন অনিচ্চোতি পস্সতি. ৱেদনাদযোপি সোতসম্ফস্সসম্পযুত্তাৱ ৱেদিতব্বা. ধাতাৰম্মণমেৱাতি ধাতুসঙ্খাতমেৱ আৰম্মণং. পক্খন্দতীতি ওতৰতি. পসীদতীতি তস্মিং আৰম্মণে পসীদতি, ভুম্মৱচনমেৱ ৱা এতং. ব্যঞ্জনসন্ধিৱসেন ‘‘ধাতাৰম্মণমেৱা’’তি ৱুত্তং, ধাতাৰম্মণেযেৱাতি অযমেত্থ অত্থো. অধিমুচ্চতীতি ধাতুৱসেন এৱন্তি অধিমোক্খং লভতি, ন ৰজ্জতি, ন দুস্সতি. অযঞ্হি সোতদ্ৱাৰম্হি আৰম্মণে আপাথগতে মূলপৰিঞ্ঞাআগন্তুকতাৱকালিকৱসেন পৰিগ্গহং কৰোতি, তস্স ৱিত্থাৰকথা সতিপট্ঠানে সতিসম্পজঞ্ঞপব্বে ৱুত্তা. সা পন তত্থ চক্খুদ্ৱাৰৱসেন ৱুত্তা, ইধ সোতদ্ৱাৰৱসেন ৱেদিতব্বা.

এৱং কতপৰিগ্গহস্স হি ধাতুকম্মট্ঠানিকস্স বলৱৱিপস্সকস্স সচেপি চক্খুদ্ৱাৰাদীসু আৰম্মণে আপাথগতে অযোনিসো আৱজ্জনং উপ্পজ্জতি, ৱোট্ঠব্বনং পত্ৱা একং দ্ৱে ৱাৰে আসেৱনং লভিত্ৱা চিত্তং ভৱঙ্গমেৱ ওতৰতি, ন ৰাগাদিৱসেন উপ্পজ্জতি, অযং কোটিপ্পত্তো তিক্খৱিপস্সকো. অপৰস্স ৰাগাদিৱসেন একং ৱাৰং জৱনং জৱতি, জৱনপৰিযোসানে পন ৰাগাদিৱসেন এৱং মে জৱনং জৱিতন্তি আৱজ্জতো আৰম্মণং পৰিগ্গহিতমেৱ হোতি, পুন ৱাৰং তথা ন জৱতি. অপৰস্স একৱাৰং এৱং আৱজ্জতো পুন দুতিযৱাৰং ৰাগাদিৱসেন জৱনং জৱতিযেৱ, দুতিযৱাৰাৱসানে পন এৱং মে জৱনং জৱিতন্তি আৱজ্জতো আৰম্মণং পৰিগ্গহিতমেৱ হোতি, ততিযৱাৰে তথা ন উপ্পজ্জতি. এত্থ পন পঠমো অতিতিক্খো, ততিযো অতিমন্দো, দুতিযস্স পন ৱসেন ইমস্মিং সুত্তে, লটুকিকোপমে, ইন্দ্ৰিযভাৱনে চ অযমত্থো ৱেদিতব্বো.

এৱং সোতদ্ৱাৰে পৰিগ্গহিতৱসেন ধাতুকম্মট্ঠানিকস্স বলং দস্সেত্ৱা ইদানি কাযদ্ৱাৰে দীপেন্তো তঞ্চে, আৱুসোতিআদিমাহ. অনিট্ঠাৰম্মণঞ্হি পত্ৱা দ্ৱীসু ৱাৰেসু কিলমতি সোতদ্ৱাৰে চ কাযদ্ৱাৰে চ. তস্মা যথা নাম খেত্তস্সামী পুৰিসো কুদালং গহেত্ৱা খেত্তং অনুসঞ্চৰন্তো যত্থ ৱা তত্থ ৱা মত্তিকপিণ্ডং অদত্ৱা দুব্বলট্ঠানেসুযেৱ কুদালেন ভূমিং ভিন্দিত্ৱা সতিণমত্তিকপিণ্ডং দেতি. এৱমেৱ মহাথেৰো অনাগতে সিক্খাকামা পধানকম্মিকা কুলপুত্তা ইমেসু দ্ৱাৰেসু সংৱৰং পট্ঠপেত্ৱা খিপ্পমেৱ জাতিজৰামৰণস্স অন্তং কৰিস্সন্তীতি ইমেসুযেৱ দ্ৱীসু দ্ৱাৰেসু গাড়্হং কত্ৱা সংৱৰং দেসেন্তো ইমং দেসনং আৰভি.

তত্থ সমুদাচৰন্তীতি উপক্কমন্তি. পাণিসম্ফস্সেনাতি পাণিপ্পহাৰেন, ইতৰেসুপি এসেৱ নযো. তথাভূতোতি তথাসভাৱো. যথাভূতস্মিন্তি যথাসভাৱে. কমন্তীতি পৱত্তন্তি. এৱং বুদ্ধং অনুস্সৰতোতিআদীসু ইতিপি সো ভগৱাতিআদিনা নযেন অনুস্সৰন্তোপি বুদ্ধং অনুস্সৰতি, ৱুত্তং খো পনেতং ভগৱতাতি অনুস্সৰন্তোপি অনুস্সৰতিযেৱ. স্ৱাক্খাতো ভগৱতা ধম্মোতিআদিনা নযেন অনুস্সৰন্তোপি ধম্মং অনুস্সৰতি, ককচূপমোৱাদং অনুস্সৰন্তোপি অনুস্সৰতিযেৱ. সুপ্পটিপন্নোতিআদিনা নযেন অনুস্সৰন্তোপি সঙ্ঘং অনুস্সৰতি, ককচোকন্তনং অধিৱাসযমানস্স ভিক্খুনো গুণং অনুস্সৰমানোপি অনুস্সৰতিযেৱ.

উপেক্খা কুসলনিস্সিতা ন সণ্ঠাতীতি ইধ ৱিপস্সনুপেক্খা অধিপ্পেতা. উপেক্খা কুসলনিস্সিতা সণ্ঠাতীতি ইধ ছড়ঙ্গুপেক্খা, সা পনেসা কিঞ্চাপি খীণাসৱস্স ইট্ঠানিট্ঠেসু আৰম্মণেসু অৰজ্জনাদিৱসেন পৱত্ততি, অযং পন ভিক্খু ৱীৰিযবলেন ভাৱনাসিদ্ধিযা অত্তনো ৱিপস্সনং খীণাসৱস্স ছড়ঙ্গুপেক্খাঠানে ঠপেতীতি ৱিপস্সনাৱ ছড়ঙ্গুপেক্খা নাম জাতা.

৩০৩. আপোধাতুনিদ্দেসে আপোগতন্তি সব্বআপেসু গতং অল্লযূসভাৱলক্খণং. পিত্তং সেম্হন্তিআদীসু পন যং ৱত্তব্বং, তং সব্বং সদ্ধিং ভাৱনানযেন ৱিসুদ্ধিমগ্গে ৱুত্তং. পকুপ্পতীতি ওঘৱসেন ৱড্ঢতি, সমুদ্দতো ৱা উদকং উত্তৰতি, অযমস্স পাকতিকো পকোপো, আপোসংৱট্টকালে পন কোটিসতসহস্সচক্কৱাড়ং উদকপূৰমেৱ হোতি. ওগচ্ছন্তীতি হেট্ঠা গচ্ছন্তি, উদ্ধনে আৰোপিতউদকং ৱিয খযং ৱিনাসং পাপুণন্তি. সেসং পুৰিমনযেনেৱ ৱেদিতব্বং.

৩০৪. তেজোধাতুনিদ্দেসে তেজোগতন্তি সব্বতেজেসু গতং উণ্হত্তলক্খণং. তেজো এৱ ৱা তেজোভাৱং গতন্তি তেজোগতং. পুৰিমে আপোগতেপি পচ্ছিমে ৱাযোগতেপি এসেৱ নযো. যেন চাতি যেন তেজোগতেন. তস্মিং কুপ্পিতে অযং কাযো সন্তপ্পতি, একাহিকজৰাদিভাৱেন উসুমজাতো হোতি. যেন চ জীৰীযতীতি যেন অযং কাযো জীৰতি, ইন্দ্ৰিযৱেকল্লত্তং বলপৰিক্খযং ৱলিপলিতাদিভাৱঞ্চ পাপুণাতি. যেন চ পৰিডয্হতীতি যেন কুপ্পিতেন অযং কাযো দয্হতি, সো চ পুগ্গলো দয্হামি দয্হামীতি কন্দন্তো সতধোতসপ্পিগোসীতচন্দনাদিলেপঞ্চ তালৱণ্টৱাতঞ্চ পচ্চাসীসতি. যেন চ অসিতপীতখাযিতসাযিতং সম্মা পৰিণামং গচ্ছতীতি যেন তং অসিতং ৱা ওদনাদি, পীতং ৱা পানকাদি, খাযিতং ৱা পিট্ঠখজ্জকাদি, সাযিতং ৱা অম্বপক্কমধুফাণিতাদি সম্মা পৰিপাকং গচ্ছতি, ৰসাদিভাৱেন ৱিৱেকং গচ্ছতীতি অত্থো. অযমেত্থ সঙ্খেপো. ৱিত্থাৰতো পন যং ৱত্তব্বং সিযা, তং সব্বং সদ্ধিং ভাৱনানযেন ৱিসুদ্ধিমগ্গে ৱুত্তং.

হৰিতন্তন্তি হৰিতমেৱ. অল্লতিণাদিং আগম্ম নিব্বাযতীতি অত্থো. পন্থন্তন্তি মহামগ্গমেৱ. সেলন্তন্তি পব্বতং. উদকন্তন্তি উদকং. ৰমণীযং ৱা ভূমিভাগন্তি তিণগুম্বাদিৰহিতং, ৱিৱিত্তং অব্ভোকাসং ভূমিভাগং. অনাহাৰাতি নিৰাহাৰা নিৰুপাদানা, অযম্পি পকতিযাৱ তেজোৱিকাৰো ৱুত্তো, তেজোসংৱট্টকালে পন কোটিসতসহস্সচক্কৱাড়ং ঝাপেত্ৱা ছাৰিকামত্তম্পি ন তিট্ঠতি. ন্হাৰুদদ্দুলেনাতি চম্মনিল্লেখনেন. অগ্গিং গৱেসন্তীতি এৱৰূপং সুখুমং উপাদানং গহেত্ৱা অগ্গিং পৰিযেসন্তি, যং অপ্পমত্তকম্পি উসুমং লভিত্ৱা পজ্জলতি, সেসমিধাপি পুৰিমনযেনেৱ ৱেদিতব্বং.

৩০৫. ৱাযোধাতুনিদ্দেসে উদ্ধঙ্গমা ৱাতাতি উগ্গাৰহিক্কাৰাদিপৱত্তকা উদ্ধং আৰোহনৱাতা. অধোগমা ৱাতাতি উচ্চাৰপস্সাৱাদিনীহৰণকা অধো ওৰোহনৱাতা. কুচ্ছিসযা ৱাতাতি অন্তানং বহিৱাতা. কোট্ঠাসযা ৱাতাতি অন্তানং অন্তোৱাতা. অঙ্গমঙ্গানুসাৰিনোতি ধমনীজালানুসাৰেন সকলসৰীৰে অঙ্গমঙ্গানি অনুসটা সমিঞ্জনপসাৰণাদিনিব্বত্তকৱাতা. অস্সাসোতি অন্তোপৱিসননাসিকৱাতো. পস্সাসোতি বহিনিক্খমননাসিকৱাতো. অযমেত্থ সঙ্খেপো. ৱিত্থাৰতো পন যং ৱত্তব্বং সিযা, তং সব্বং সদ্ধিং ভাৱনানযেন ৱিসুদ্ধিমগ্গে ৱুত্তং.

গামম্পি ৱহতীতি সকলগামম্পি চুণ্ণৱিচুণ্ণং কুৰুমানা আদায গচ্ছতি, নিগমাদীসুপি এসেৱ নযো. ইধ ৱাযোসংৱট্টকালে কোটিসতসহস্সচক্কৱাড়ৱিদ্ধংসনৱসেন ৱাযোধাতুৱিকাৰো দস্সিতো. ৱিধূপনেনাতি অগ্গিবীজনকেন. ওস্সৱনেতি ছদনগ্গে, তেন হি উদকং সৱতি, তস্মা তং ‘‘ওস্সৱন’’ন্তি ৱুচ্চতি. সেসমিধাপি পুৰিমনযেনেৱ যোজেতব্বং.

৩০৬. সেয্যথাপি, আৱুসোতি ইধ কিং দস্সেতি? হেট্ঠা কথিতানং মহাভূতানং নিস্সত্তভাৱং. কট্ঠন্তি দব্বসম্ভাৰং. ৱল্লিন্তি আবন্ধনৱল্লিং. তিণন্তি ছদনতিণং. মত্তিকন্তি অনুলেপমত্তিকং. আকাসো পৰিৱাৰিতোতি এতানি কট্ঠাদীনি অন্তো চ বহি চ পৰিৱাৰেত্ৱা আকাসো ঠিতোতি অত্থো. অগাৰংত্ৱেৱ সঙ্খং গচ্ছতীতি অগাৰন্তি পণ্ণত্তিমত্তং হোতি. কট্ঠাদীসু পন ৱিসুং ৱিসুং ৰাসিকতেসু কট্ঠৰাসিৱল্লিৰাসীত্ৱেৱ ৱুচ্চতি. এৱমেৱ খোতি এৱমেৱ অট্ঠিআদীনি অন্তো চ বহি চ পৰিৱাৰেত্ৱা ঠিতো আকাসো, তানেৱ অট্ঠিআদীনি পটিচ্চ ৰূপংত্ৱেৱ সঙ্খং গচ্ছতি, সৰীৰন্তি ৱোহাৰং গচ্ছতি. যথা কট্ঠাদীনি পটিচ্চ গেহন্তি সঙ্খং গতং অগাৰং খত্তিযগেহং ব্ৰাহ্মণগেহন্তি ৱুচ্চতি, এৱমিদম্পি খত্তিযসৰীৰং ব্ৰাহ্মণসৰীৰন্তি ৱুচ্চতি, ন হেত্থ কোচি সত্তো ৱা জীৱো ৱা ৱিজ্জতি.

অজ্ঝত্তিকঞ্চেৱ, আৱুসো, চক্খূতি ইদং কস্মা আৰদ্ধং? হেট্ঠা উপাদাৰূপং চত্তাৰো চ অৰূপিনো খন্ধা তীণি চ অৰিযসচ্চানি ন কথিতানি, ইদানি তানি কথেতুং অযং দেসনা আৰদ্ধাতি. তত্থ চক্খুং অপৰিভিন্নন্তি চক্খুপসাদে নিৰুদ্ধেপি উপহতেপি পিত্তসেম্হলোহিতেহি পলিবুদ্ধেপি চক্খু চক্খুৱিঞ্ঞাণস্স পচ্চযো ভৱিতুং ন সক্কোতি, পৰিভিন্নমেৱ হোতি, চক্খুৱিঞ্ঞাণস্স পন পচ্চযো ভৱিতুং সমত্থং অপৰিভিন্নং নাম. বাহিৰা চ ৰূপাতি বাহিৰা চতুসমুট্ঠানিকৰূপা. তজ্জো সমন্নাহাৰোতি তং চক্খুঞ্চ ৰূপে চ পটিচ্চ ভৱঙ্গং আৱট্টেত্ৱা উপ্পজ্জনমনসিকাৰো, ভৱঙ্গাৱট্টনসমত্থং চক্খুদ্ৱাৰে কিৰিযমনোধাতুচিত্তন্তি অত্থো. তং ৰূপানং অনাপাথগতত্তাপি অঞ্ঞাৱিহিতস্সপি ন হোতি, তজ্জস্সাতি তদনুৰূপস্স. ৱিঞ্ঞাণভাগস্সাতি ৱিঞ্ঞাণকোট্ঠাসস্স.

যং তথাভূতস্সাতিআদীসু দ্ৱাৰৱসেন চত্তাৰি সচ্চানি দস্সেতি. তত্থ তথাভূতস্সাতি চক্খুৱিঞ্ঞাণেন সহভূতস্স, চক্খুৱিঞ্ঞাণসমঙ্গিনোতি অত্থো. ৰূপন্তি চক্খুৱিঞ্ঞাণস্স ন ৰূপজনকত্তা চক্খুৱিঞ্ঞাণক্খণে তিসমুট্ঠানৰূপং, তদনন্তৰচিত্তক্খণে চতুসমুট্ঠানম্পি লব্ভতি. সঙ্গহং গচ্ছতীতি গণনং গচ্ছতি. ৱেদনাদযো চক্খুৱিঞ্ঞাণসম্পযুত্তাৱ. ৱিঞ্ঞাণম্পি চক্খুৱিঞ্ঞাণমেৱ. এত্থ চ সঙ্খাৰাতি চেতনাৱ ৱুত্তা. সঙ্গহোতি একতো সঙ্গহো. সন্নিপাতোতি সমাগমো. সমৱাযোতি ৰাসি. যো পটিচ্চসমুপ্পাদং পস্সতীতি যো পচ্চযে পস্সতি. সো ধম্মং পস্সতীতি সো পটিচ্চসমুপ্পন্নধম্মে পস্সতি, ছন্দোতিআদি সব্বং তণ্হাৱেৱচনমেৱ, তণ্হা হি ছন্দকৰণৱসেন ছন্দো. আলযকৰণৱসেন আলযো. অনুনযকৰণৱসেন অনুনযো. অজ্ঝোগাহিত্ৱা গিলিত্ৱা গহনৱসেন অজ্ঝোসানন্তি ৱুচ্চতি. ছন্দৰাগৱিনযো ছন্দৰাগপ্পহানন্তি নিব্বানস্সেৱ ৱেৱচনং, ইতি তীণি সচ্চানি পাড়িযং আগতানেৱ মগ্গসচ্চং আহৰিত্ৱা গহেতব্বং, যা ইমেসু তীসু ঠানেসু দিট্ঠি সঙ্কপ্পো ৱাচা কম্মন্তো আজীৱো ৱাযামো সতি সমাধি ভাৱনাপটিৱেধো, অযং মগ্গোতি. বহুকতং হোতীতি এত্তাৱতাপি বহুং ভগৱতো সাসনং কতং হোতি, অজ্ঝত্তিকঞ্চেৱ, আৱুসো, সোতন্তিআদিৱাৰেসুপি এসেৱ নযো.

মনোদ্ৱাৰে পন অজ্ঝত্তিকো মনো নাম ভৱঙ্গচিত্তং. তং নিৰুদ্ধম্পি আৱজ্জনচিত্তস্স পচ্চযো ভৱিতুং অসমত্থং মন্দথামগতমেৱ পৱত্তমানম্পি পৰিভিন্নং নাম হোতি. আৱজ্জনস্স পন পচ্চযো ভৱিতুং সমত্থং অপৰিভিন্নং নাম. বাহিৰা চ ধম্মাতি ধম্মাৰম্মণং. নেৱ তাৱ তজ্জস্সাতি ইদং ভৱঙ্গসমযেনেৱ কথিতং. দুতিযৱাৰো পগুণজ্ঝানপচ্চৱেক্খণেন ৱা, পগুণকম্মট্ঠানমনসিকাৰেন ৱা, পগুণবুদ্ধৱচনসজ্ঝাযকৰণাদিনা ৱা, অঞ্ঞৱিহিতকং সন্ধায ৱুত্তো. ইমস্মিং ৱাৰে ৰূপন্তি চতুসমুট্ঠানম্পি লব্ভতি. মনোৱিঞ্ঞাণঞ্হি ৰূপং সমুট্ঠাপেতি, ৱেদনাদযো মনোৱিঞ্ঞাণসম্পযুত্তা, ৱিঞ্ঞাণং মনোৱিঞ্ঞাণমেৱ. সঙ্খাৰা পনেত্থ ফস্সচেতনাৱসেনেৱ গহিতা. সেসং ৱুত্তনযেনেৱ ৱেদিতব্বং. ইতি মহাথেৰো হেট্ঠা একদেসমেৱ সম্মসন্তো আগন্ত্ৱা ইমস্মিং ঠানে ঠত্ৱা হেট্ঠা পৰিহীনদেসনং সব্বং তংতংদ্ৱাৰৱসেন ভাজেত্ৱা দস্সেন্তো যথানুসন্ধিনাৱ সুত্তন্তং নিট্ঠপেসীতি.

পপঞ্চসূদনিযা মজ্ঝিমনিকাযট্ঠকথায

মহাহত্থিপদোপমসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.