৮. সল্লেখসুত্তৱণ্ণনা
৮১. এৱং মে সুতন্তি সল্লেখসুত্তং. তত্থ মহাচুন্দোতি তস্স থেৰস্স নামং. সাযন্হসমযন্তি সাযন্হকালে. পটিসল্লানা ৱুট্ঠিতোতি এত্থ পটিসল্লানন্তি তেহি তেহি সত্তসঙ্খাৰেহি পটিনিৱত্তিত্ৱা সল্লানং নিলীযনং, একীভাৱো পৱিৱেকোতি ৱুত্তং হোতি. যো ততো ৱুট্ঠিতো, সো পটিসল্লানা ৱুট্ঠিতো নাম হোতি. অযং পন যস্মা পটিসল্লানানং উত্তমতো ফলসমাপত্তিতো ৱুট্ঠাসি, তস্মা ‘‘পটিসল্লানা ৱুট্ঠিতো’’তি ৱুত্তো. ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱাতি সমদসনখুজ্জলৱিভূসিতেন সিৰসা ভগৱন্তং সক্কচ্চং ৱন্দিত্ৱা, অভিৱাদাপেত্ৱা ৱা ‘‘সুখী ভৱ, চুন্দা’’তি এৱং ৱচীভেদং কাৰাপেত্ৱা, ভগৱা পন কিৰ ৱন্দিতো সমানো সুৱণ্ণদুন্দুভিসদিসং গীৱং পগ্গয্হ কণ্ণসুখং পেমনিযং অমতাভিসেকসদিসং ব্ৰহ্মঘোসং নিচ্ছাৰেন্তো ‘‘সুখী হোহী’’তি তস্স তস্স নামং গহেত্ৱা ৱদতি, এতং আচিণ্ণং তথাগতানং. তত্ৰিদং সাধকসুত্তং, ‘‘সক্কো, ভন্তে, দেৱানমিন্দো সামচ্চো সপৰিজনো ভগৱতো পাদে সিৰসা ৱন্দতীতি, সুখী হোতু পঞ্চসিখ সক্কো দেৱানমিন্দো সামচ্চো সপৰিজনো, সুখকামা হি দেৱা মনুস্সা অসুৰা নাগা গন্ধব্বা, যে চঞ্ঞে সন্তি পুথুকাযা’’তি. এৱঞ্চ পন তথাগতা এৱৰূপে মহেসক্খে যক্খে অভিৱদন্তীতি.
যা ইমাতি ইদানি ৱত্তব্বাভিমুখং কৰোন্তো ৱিয আহ. অনেকৱিহিতাতি নানপ্পকাৰা. দিট্ঠিযোতি মিচ্ছাদিট্ঠিযো. লোকে উপ্পজ্জন্তীতি সত্তেসু পাতুভৱন্তি. অত্তৱাদপ্পটিসংযুত্তাতি ‘‘ৰূপং অত্ততো সমনুপস্সতী’’তিআদিনযপ্পৱত্তেন অত্তৱাদেন পটিসংযুত্তা, তা ৱীসতি ভৱন্তি. লোকৱাদপ্পটিসংযুত্তাতি ‘‘সস্সতো অত্তা চ লোকো চা’’তিআদিনযপ্পৱত্তেন লোকৱাদেন পটিসংযুত্তা, তা অট্ঠ হোন্তি সস্সতো, অসস্সতো, সস্সতো চ অসস্সতো চ, নেৱ সস্সতো নাসস্সতো, অন্তৱা, অনন্তৱা, অন্তৱা চ অনন্তৱা চ, নেৱন্তৱা নানন্তৱা অত্তা চ লোকো চাতি এৱং পৱত্তত্তা.
আদিমেৱাতিআদীসু অযমত্থো কিং নু খো ভন্তে আদিমেৱ মনসিকৰোন্তস্স অপ্পত্ৱাপি সোতাপত্তিমগ্গং ৱিপস্সনামিস্সকপঠমমনসিকাৰমেৱ মনসিকৰোন্তস্স ভিক্খুনো এৱমেতাসং এত্তকেনেৱ উপাযেন এতাসং দিট্ঠীনং পহানঞ্চ পটিনিস্সগ্গো চ হোতীতি. ইদঞ্চ থেৰো অত্তনা অনধিমানিকোপি সমানো অধিমানিকানং অধিমানপ্পহানত্থং অধিমানিকো ৱিয হুত্ৱা পুচ্ছতীতি ৱেদিতব্বো. অপৰে পনাহু ‘‘থেৰস্স অন্তেৱাসিকা আদিমনসিকাৰেনেৱ দিট্ঠীনং সমুচ্ছেদপ্পহানং হোতীতি এৱংসঞ্ঞিনোপি, সমাপত্তিৱিহাৰা সল্লেখৱিহাৰাতি এৱংসঞ্ঞিনোপি অত্থি. সো তেসং অত্থায ভগৱন্তং পুচ্ছতী’’তি.
৮২. অথস্স ভগৱা তাসং দিট্ঠীনং পহানূপাযং দস্সেন্তো যা ইমাতিআদিমাহ. তত্থ যত্থ চেতা দিট্ঠিযো উপ্পজ্জন্তীতিআদি পঞ্চক্খন্ধে সন্ধায ৱুত্তং. এতেসু হি এতা দিট্ঠিযো উপ্পজ্জন্তি. যথাহ ‘‘ৰূপে খো, ভিক্খৱে, সতি ৰূপং অভিনিৱিস্স এৱং দিট্ঠি উপ্পজ্জতি, সো অত্তা সো লোকো সো পেচ্চ ভৱিস্সামি নিচ্চো ধুৱো সস্সতো অৱিপৰিণামধম্মো’’তি (সং. নি. ৩.১৫২) ৱিত্থাৰো. আৰম্মণৱসেন পন একৱচনং কত্ৱা যত্থ চাতি আহ, যস্মিং আৰম্মণে উপ্পজ্জন্তীতি ৱুত্তং হোতি. এত্থ চ উপ্পজ্জন্তি অনুসেন্তি সমুদাচৰন্তীতি ইমেসং এৱং নানাকৰণং ৱেদিতব্বং. জাতিৱসেন হি অজাতা জাযমানা উপ্পজ্জন্তীতি ৱুচ্চন্তি. পুনপ্পুনং আসেৱিতা থামগতা অপ্পটিৱিনীতা অনুসেন্তীতি. কাযৱচীদ্ৱাৰং সম্পত্তা সমুদাচৰন্তীতি, ইদমেতেসং নানাকৰণং. তং নেতং মমাতিআদীসু তং পঞ্চক্খন্ধপ্পভেদং আৰম্মণমেতং ময্হং ন হোতি, অহম্পি এসো ন অস্মি, এসো মে অত্তাপি ন হোতীতি এৱমেতং যথাভূতং সম্মপ্পঞ্ঞায পস্সতোতি এৱং তাৱ পদত্থো ৱেদিতব্বো.
যস্মা পন এত্থ এতং মমাতি তণ্হাগাহো, তঞ্চ গণ্হন্তো অট্ঠসততণ্হাৱিচৰিতপ্পভেদং তণ্হাপপঞ্চং গণ্হাতি. এসোহমস্মীতি মানগাহো, তঞ্চ গণ্হন্তো নৱপ্পভেদং মানপপঞ্চং গণ্হাতি. এসো মে অত্তাতি দিট্ঠিগাহো, তঞ্চ গণ্হন্তো দ্ৱাসট্ঠিদিট্ঠিগতপ্পভেদং দিট্ঠিপপঞ্চং গণ্হাতি. তস্মা নেতং মমাতি ৱদন্তো ভগৱা যথাৱুত্তপ্পভেদং তণ্হাপপঞ্চং পটিক্খিপতি. নেসোহমস্মীতি মানপপঞ্চং. ন মেসো অত্তাতি দিট্ঠিপপঞ্চং. দিট্ঠেকট্ঠাযেৱ চেত্থ তণ্হামানা ৱেদিতব্বা. এৱমেতন্তি এৱং ‘‘নেতং মমা’’তিআদিনা আকাৰেন এতং খন্ধপঞ্চকং. যথাভূতন্তি যথা সভাৱং, যথা অত্থীতি ৱুত্তং হোতি. খন্ধপঞ্চকঞ্হি এতেনেৱ আকাৰেন অত্থি. মমন্তিআদিনা পন গয্হমানম্পি তেনাকাৰেন নেৱত্থীতি অধিপ্পাযো. সম্মপ্পঞ্ঞায পস্সতোতি সোতাপত্তিমগ্গপঞ্ঞাপৰিযোসানায ৱিপস্সনাপঞ্ঞায সুট্ঠু পস্সন্তস্স. এৱমেতাসন্তি এতেন উপাযেন এতাসং. পহানং পটিনিস্সগ্গোতি উভযম্পেতং সমুচ্ছেদপ্পহানস্সেৱাধিৱচনং.
এৱং ভগৱা আদিমনসিকাৰেনেৱ দিট্ঠীনং পহানং হোতি নু খো নোতি আযস্মতা মহাচুন্দেন অধিমানিকানং ৱসেন পঞ্হং পুট্ঠো সোতাপত্তিমগ্গেন দিট্ঠিপ্পহানং দস্সেত্ৱা ইদানি সযমেৱ অধিমানিকানং ঝানং ৱিভজন্তো ঠানং খো পনেতন্তিআদিমাহ. তত্থ অধিমানিকা নাম যেসং অপ্পত্তে পত্তসঞ্ঞায অধিমানো উপ্পজ্জতি, স্ৱাযং উপ্পজ্জমানো নেৱ লোকৱট্টানুসাৰীনং বালপুথুজ্জনানং উপ্পজ্জতি, ন অৰিযসাৱকানং. ন হি সোতাপন্নস্স ‘‘সকদাগামী অহ’’ন্তি অধিমানো উপ্পজ্জতি, ন সকদাগামিস্স ‘‘অনাগামী অহ’’ন্তি, ন অনাগামিনো ‘‘অৰহা অহ’’ন্তি, কাৰকস্সেৱ পন সমথৱসেন ৱা ৱিপস্সনাৱসেন ৱা ৱিক্খম্ভিতকিলেসস্স নিচ্চং যুত্তপযুত্তস্স আৰদ্ধৱিপস্সকস্স উপ্পজ্জতি. তস্স হি সমথৱিক্খম্ভিতানং ৱা ৱিপস্সনাৱিক্খম্ভিতানং ৱা কিলেসানং সমুদাচাৰং অপস্সতো ‘‘সোতাপন্নো অহন্তি ৱা, সকদাগামী, অনাগামী, অৰহা অহ’’ন্তি ৱা অধিমানো উপ্পজ্জতি, তলঙ্গৰতিস্সপব্বতৱাসিধম্মদিন্নত্থেৰেন ওৱাদিযমানত্থেৰানং ৱিয.
থেৰস্স কিৰ অচিৰূপসম্পন্নস্সেৱ ওৱাদে ঠত্ৱা বহূ ভিক্খূ ৱিসেসং অধিগচ্ছিংসু. তং পৱত্তিং সুত্ৱা তিস্সমহাৱিহাৰৱাসী ভিক্খুসঙ্ঘো ‘‘ন অট্ঠাননিযোজকো থেৰোতি থেৰং আনেথা’’তি সম্বহুলে ভিক্খূ পাহেসি. তে গন্ত্ৱা, ‘‘আৱুসো, ধম্মদিন্ন ভিক্খুসঙ্ঘো তং পক্কোসাপেতী’’তি আহংসু. সো আহ ‘‘কিং পন তুম্হে, ভন্তে, অত্তানং গৱেসথ পৰ’’ন্তি? অত্তানং সপ্পুৰিসাতি, সো তেসং কম্মট্ঠানমদাসি, সব্বেৱ অৰহত্তং পাপুণিংসু. ভিক্খুসঙ্ঘো পুন অঞ্ঞে ভিক্খূ পাহেসি, এৱং যাৱততিযং পহিতা সব্বেপি তত্থেৱ অৰহত্তং পত্ৱা ৱিহৰিংসু.
ততো সঙ্ঘো গতগতা নাগচ্ছন্তীতি অঞ্ঞতৰং ৱুড্ঢপব্বজিতং পাহেসি. সো গন্ত্ৱা চ, ‘‘ভন্তে, ধম্মদিন্ন তিক্খত্তুং তিস্সমহাৱিহাৰৱাসী ভিক্খুসঙ্ঘো তুয্হং সন্তিকে পেসেসি, ত্ৱং নাম সঙ্ঘস্স আণং গৰুং ন কৰোসি, নাগচ্ছসী’’তি আহ. থেৰো কিমেতন্তি পণ্ণসালং অপ্পৱিসিত্ৱাৱ পত্তচীৱৰং গাহাপেত্ৱা তাৱদেৱ নিক্খমি, সো অন্তৰামগ্গে হঙ্কনৱিহাৰং পাৱিসি. তত্থ চেকো মহাথেৰো সট্ঠিৱস্সাতীতো অধিমানেন অৰহত্তং পটিজানাতি. থেৰো তং উপসঙ্কমিত্ৱা ৱন্দিত্ৱা পটিসন্থাৰং কত্ৱা অধিগমং পুচ্ছি. থেৰো আহ ‘‘আম ধম্মদিন্ন, যং পব্বজিতেন কাতব্বং, চিৰকতং তং মযা, অতীতসট্ঠিৱস্সোম্হি এতৰহী’’তি. কিং, ভন্তে, ইদ্ধিম্পি ৱড়ঞ্জেথাতি. আম ধম্মদিন্নাতি. সাধু ৱত, ভন্তে, হত্থিং তুম্হাকং পটিমুখং আগচ্ছন্তং মাপেথাতি. সাধাৱুসোতি থেৰো সব্বসেতং সত্তপ্পতিট্ঠং তিধাপভিন্নং নঙ্গুট্ঠং বীজযমানং সোণ্ডং মুখে পক্খিপিত্ৱা দ্ৱীহি দন্তেহি ৱিজ্ঝিতুকামং ৱিয পটিমুখং আগচ্ছন্তং মহাহত্থিং মাপেসি. সো তং অত্তনাযেৱ মাপিতং হত্থিং দিস্ৱা ভীতো পলাযিতুং আৰভি. তদাৱ অত্তানং ‘‘নাহং অৰহা’’তি ঞত্ৱা ধম্মদিন্নস্স পাদমূলে উক্কুটিকং নিসীদিত্ৱা ‘‘পতিট্ঠা মে হোহি, আৱুসো’’তি আহ. ধম্মদিন্নো ‘‘মা, ভন্তে, সোচি, মা অনত্তমনো অহোসি, কাৰকানংযেৱ অধিমানো উপ্পজ্জতী’’তি থেৰং সমস্সাসেত্ৱা কম্মট্ঠানমদাসি. থেৰো তস্সোৱাদে ঠত্ৱা অৰহত্তং পাপুণি.
চিত্তলপব্বতেপি তাদিসোৱ থেৰো ৱসতি. ধম্মদিন্নো তম্পি উপসঙ্কমিত্ৱা তথেৱ পুচ্ছি. সোপি তথেৱ ব্যাকাসি. ততো নং ধম্মদিন্নো কিং, ভন্তে, ইদ্ধিম্পি ৱড়ঞ্জেথাতি আহ. আমাৱুসোতি. সাধু ৱত, ভন্তে, একং পোক্খৰণিং মাপেথাতি. থেৰো মাপেসি. এত্থ, ভন্তে, পদুমগুম্বং মাপেথাতি. তম্পি মাপেসি. পদুমগুম্বে মহাপদুমং মাপেথাতি. তম্পি মাপেসি. এতস্মিং পদুমগুম্বে ঠত্ৱা মধুৰস্সৰেন গাযন্তং নচ্চন্তঞ্চ একং ইত্থিৱিগ্গহং মাপেথাতি. তম্পি মাপেসি. সো এতং, ভন্তে, পুনপ্পুনং উপনিজ্ঝাযথাতি ৱত্ৱা সযং পাসাদং পাৱিসি. থেৰস্স তং উপনিজ্ঝাযতো সট্ঠিৱস্সানি ৱিক্খম্ভিতকিলেসা চলিংসু, সো তদা অত্তানং ঞত্ৱা পুৰিমত্থেৰো ৱিয ধম্মদিন্নত্থেৰস্স সন্তিকে কম্মট্ঠানং গহেত্ৱা অৰহত্তং পাপুণি.
ধম্মদিন্নোপি অনুপুব্বেন তিস্সমহাৱিহাৰং অগমাসি. তস্মিঞ্চ সমযে থেৰা চেতিযঙ্গণং সম্মজ্জিত্ৱা বুদ্ধাৰম্মণং পীতিং উপ্পাদেত্ৱা নিসিন্না হোন্তি, এতং কিৰ তেসং ৱত্তং. তেন নেসং একোপি ‘‘ইধ পত্তচীৱৰং ঠপেহী’’তি ধম্মদিন্নং ৱত্তা পুচ্ছিতাপি নাহোসি. ধম্মদিন্নো এসো ভৱেয্যাতি ঞত্ৱা পন পঞ্হং পুচ্ছিংসু. সো পুচ্ছিতপঞ্হে তিণ্হেন অসিনা কুমুদনাড়কলাপং ৱিয ছিন্দিত্ৱা পাদঙ্গুলিযা মহাপথৱিং পহৰি. ভন্তে অযং অচেতনা মহাপথৱীপি ধম্মদিন্নস্স গুণং জানাতি. তুম্হে পন ন জানিত্থাতি চ ৱত্ৱা ইমং গাথমাহ –
‘‘অচেতনাযং পথৱী, ৱিজানাতি গুণাগুণং;
সচেতনাথ খো ভন্তে, ন জানাথ গুণাগুণ’’ন্তি.
তাৱদেৱ চ আকাসে অব্ভুগ্গন্ত্ৱা তলঙ্গৰতিস্সপব্বতমেৱ অগমাসি. এৱং কাৰকস্সেৱ অধিমানো উপ্পজ্জতি. তস্মা ভগৱা তাদিসানং ভিক্খূনং ৱসেন ঝানং ৱিভজন্তো ঠানং খো পনেতন্তিআদিমাহ.
তস্সত্থো, অত্থেতং কাৰণং, নো নত্থি. যেন ইধেকচ্চো ভিক্খু বাহিৰপৰিব্বাজকেহি সাধাৰণং ৱিৱিচ্চেৱ কামেহি…পে… পঠমং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰেয্য, যং পন তস্স এৱমস্স সল্লেখেন ৱিহৰামীতি, যং পটিপত্তিৱিধানং কিলেসে সংলিখতি, তেনাহং ৱিহৰামীতি, তং ন যুজ্জতি, ন হি অধিমানিকস্স ভিক্খুনো ঝানং সল্লেখো ৱা সল্লেখপটিপদা ৱা হোতি. কস্মা? অৱিপস্সনাপাদকত্তা. ন হি সো ঝানং সমাপজ্জিত্ৱা ততো ৱুট্ঠায সঙ্খাৰে সম্মসতি, ঝানং পনস্স চিত্তেকগ্গমত্তং কৰোতি, দিট্ঠধম্মসুখৱিহাৰো হোতি. তস্মা তমত্থং দস্সেন্তো ভগৱা ‘‘ন খো পনেতে, চুন্দ, অৰিযস্স ৱিনযে সল্লেখা ৱুচ্চন্তি, দিট্ঠধম্মসুখৱিহাৰা এতে অৰিযস্স ৱিনযে ৱুচ্চন্তী’’তি আহ.
তত্থ এতেতি ঝানধম্মৱসেন বহুৱচনং ৱেদিতব্বং, এতে পঠমজ্ঝানধম্মাতি ৱুত্তং হোতি. সমাপত্তিৱসেন ৱা, একম্পি হি পঠমজ্ঝানং পুনপ্পুনং সমাপত্তিৱসেন পৱত্তত্তা বহুত্তং গচ্ছতি. আৰম্মণৱসেন ৱা, একম্পি হি পঠমজ্ঝানং পথৱীকসিণাদীসু পৱত্তিৱসেন বহুত্তং গচ্ছতীতি. এস নযো দুতিযততিযচতুত্থজ্ঝানেসু. আৰুপ্পঝানেসু পন আৰম্মণভেদাভাৱতো পুৰিমকাৰণদ্ৱযৱসেনেৱ বহুৱচনং ৱেদিতব্বং.
যস্মা চেতেসং অঙ্গানিপি সন্তানি আৰম্মণানিপি, নিব্বুতানি চেৱ সুখুমানি চাতি ৱুত্তং হোতি, তস্মা তানি সন্তা এতে ৱিহাৰাতি এৱং ৱুত্তানীতি ৱেদিতব্বানি. অযং তাৱ তেসং চতুন্নম্পি সাধাৰণা ৱণ্ণনা. ৱিসেসৱণ্ণনা পন ‘‘সব্বসো ৰূপসঞ্ঞান’’ন্তিআদিপদানুসাৰতো ৱত্তব্বা সিযা. সা ৱিসুদ্ধিমগ্গে সব্বাকাৰেন ৱুত্তাযেৱ.
৮৩. এৱং যস্মা অধিমানিকস্স ভিক্খুনো ঝানৱিহাৰো অৱিপস্সনাপাদকত্তা সল্লেখৱিহাৰো ন হোতি, ন হি সো ঝানং সমাপজ্জিত্ৱা ততো ৱুট্ঠায সঙ্খাৰে সম্মসতি, চিত্তেকগ্গকৰো দিট্ঠধম্মে সুখৱিহাৰো পনস্স হোতি, তস্মা তমত্থং দস্সেন্তো ৰূপজ্ঝানানি চ অৰূপজ্ঝানানি চ ৱিভজিত্ৱা ইদানি চ যত্থ সল্লেখো কাতব্বো চতুচত্তালীসায আকাৰেহি, তঞ্চ ৱত্থুং তঞ্চ সল্লেখং দস্সেন্তো ইধ খো পন ৱোতিআদিমাহ.
কস্মা পন ‘‘অট্ঠহি সমাপত্তীহি অৱিহিংসাদযো সল্লেখা’’তি ৱুত্তা? লোকুত্তৰপাদকত্তা. বাহিৰকানঞ্হি অট্ঠ সমাপত্তিযো ৱট্টপাদকাযেৱ. সাসনে সৰণগমনম্পি লোকুত্তৰপাদকং, পগেৱ অৱিহিংসাদযো. ইমিনাযেৱ চ সুত্তেন ৱেদিতব্বং ‘‘যথা বাহিৰকস্স অট্ঠসমাপত্তিলাভিনো পঞ্চাভিঞ্ঞস্সাপি দিন্নদানতো সাসনে তিসৰণগতস্স দিন্নদানং মহপ্ফলতৰং হোতী’’তি. ইদঞ্হি সন্ধায দক্খিণাৱিসুদ্ধিসুত্তে ‘‘বাহিৰকে কামেসু ৱীতৰাগে দানং দত্ৱা কোটিসতসহস্সগুণা পাটিকঙ্খিতব্বা. সোতাপত্তিফলসচ্ছিকিৰিযায পটিপন্নে দানং দত্ৱা অসঙ্খেয্যা অপ্পমেয্যা দক্খিণা পাটিকঙ্খিতব্বা, কো পন ৱাদো সোতাপন্নে’’তি ৱুত্তং (ম. নি. ৩.৩৭৯). সৰণগমনতো পট্ঠায হি তত্থ সোতাপত্তিফলসচ্ছিকিৰিযায পটিপন্নো অধিপ্পেতোতি, অযং তাৱেত্থ পাড়িযোজনা.
অনুপদৱণ্ণনাযং পন ইধাতি ৱিহিংসাদিৱত্থুদীপনমেতং. খো পনাতি নিপাতমত্তং. ৱোতি কৰণত্থে সামিৱচনং, অযং পন সঙ্খেপত্থো, যদেতং ‘‘পৰে ৱিহিংসকা ভৱিস্সন্তী’’তিআদিনা নযেন ৱিহিংসাদিৱত্থুং ৱদাম. ইধ, চুন্দ, তুম্হেহি সল্লেখো কাতব্বোতি.
এৱং সঙ্খেপতো ৱত্ৱা ইদানি ৱিত্থাৰেন্তো ‘‘পৰে ৱিহিংসকা ভৱিস্সন্তি, মযমেত্থ অৱিহিংসকা ভৱিস্সামাতি সল্লেখো কৰণীযো’’তিআদিমাহ.
তত্থ পৰেতি যে কেচি ইমং সল্লেখমননুযুত্তা. ৱিহিংসকা ভৱিস্সন্তীতি পাণিনা ৱা লেড্ডুনা ৱাতিআদীহি সত্তানং ৱিহেসকা ভৱিস্সন্তি. মযমেত্থ অৱিহিংসকা ভৱিস্সামাতি মযং পন যত্থেৱ ৱত্থুস্মিং পৰে এৱং ৱিহিংসকা ভৱিস্সন্তি, এত্থেৱ অৱিহিংসকা ভৱিস্সাম, অৱিহিংসং উপ্পাদেত্ৱা ৱিহৰিস্সাম. ইতি সল্লেখো কৰণীযোতি এৱং তুম্হেহি সল্লেখো কাতব্বো. সল্লেখোতি চ ইধ অৱিহিংসাৱ ৱেদিতব্বা. অৱিহিংসা হি ৱিহিংসং সল্লেখতি, তং ছিন্দতি, তস্মা সল্লেখোতি ৱুচ্চতি. এস নযো সব্বত্থ. অযং পন ৱিসেসো. পৰে মিচ্ছাদিট্ঠীতি এত্থ কম্মপথানং অন্তমিচ্ছাদিট্ঠিঞ্চ মিচ্ছত্তানং আদিমিচ্ছাদিট্ঠিঞ্চ মিস্সেত্ৱা দিট্ঠি ৱুত্তাতি ৱেদিতব্বা. তথা মযমেত্থ সম্মাদিট্ঠীতি ৱুত্তট্ঠানে সম্মাদিট্ঠি. এত্থ চ কম্মপথকথা ৱিত্থাৰতো সম্মাদিট্ঠিসুত্তে আৱি ভৱিস্সতি. মিচ্ছত্তেসু মিচ্ছাদিট্ঠিআদযো দ্ৱেধাৱিতক্কে.
অযং পনেত্থ সঙ্খেপো, পাণং অতিপাতেন্তীতি পাণাতিপাতী পাণঘাতকাতি অত্থো. অদিন্নং আদিযন্তীতি অদিন্নাদাযী, পৰস্স হাৰিনোতি অত্থো. অব্ৰহ্মং হীনং লামকধম্মং চৰন্তীতি অব্ৰহ্মচাৰী, মেথুনধম্মপ্পটিসেৱকাতি অত্থো. ব্ৰহ্মং সেট্ঠং পটিপদং চৰন্তীতি ব্ৰহ্মচাৰী, মেথুনা পটিৱিৰতাতি অত্থো. এত্থ চ ব্ৰহ্মচৰিযং সল্লেখোতি ৱেদিতব্বং. ব্ৰহ্মচৰিযঞ্হি অব্ৰহ্মচৰিযং সল্লেখতি. মুসা ৱদন্তীতি মুসাৱাদী, পৰেসং অত্থভঞ্জনকং তুচ্ছং অলিকং ৱাচং ভাসিতাৰোতি অত্থো. পিসুণা ৱাচা এতেসন্তি পিসুণৱাচা. পৰেসং মম্মচ্ছেদিকা ফৰুসা ৱাচা এতেসন্তি ফৰুসৱাচা. সম্ফং নিৰত্থকৱচনং পলপন্তীতি সম্ফপ্পলাপী. অভিজ্ঝাযন্তীতি অভিজ্ঝালূ, পৰভণ্ডলুব্ভনসীলাতি অত্থো. ব্যাপন্নং পূতিভূতং চিত্তমেতেসন্তি ব্যাপন্নচিত্তা. মিচ্ছা পাপিকা ৱিঞ্ঞুগৰহিতা এতেসং দিট্ঠীতি মিচ্ছাদিট্ঠী, কম্মপথপৰিযাপন্নায নত্থি দিন্নন্তিআদিৱত্থুকায, মিচ্ছত্তপৰিযাপন্নায অনিয্যানিকদিট্ঠিযা চ সমন্নাগতাতি অত্থো. সম্মা সোভনা ৱিঞ্ঞুপ্পসত্থা এতেসং দিট্ঠীতি সম্মাদিট্ঠী, কম্মপথপৰিযাপন্নায অত্থি দিন্নন্তিআদিকায কম্মস্সকতাদিট্ঠিযা, সম্মত্তপৰিযাপন্নায মগ্গদিট্ঠিযা চ সমন্নাগতাতি অত্থো.
মিচ্ছাসঙ্কপ্পাতি অযাথাৱঅনিয্যানিকঅকুসলসঙ্কপ্পা. এস নযো মিচ্ছাৱাচাতিআদীসু. অযং পন ৱিসেসো, মিচ্ছাসঙ্কপ্পাদযো ৱিয হি মিচ্ছাসতি নাম পাটিএক্কো কোচি ধম্মো নত্থি, অতীতং পন চিন্তযতো পৱত্তানং চতুন্নম্পি অকুসলক্খন্ধানমেতং অধিৱচনং. যম্পি ৱুত্তং ভগৱতা – ‘‘অত্থেসা, ভিক্খৱে, অনুস্সতি, নেসা নত্থীতি ৱদামি, পুত্তলাভং ৱা, ভিক্খৱে, অনুস্সৰতো, ধনলাভং ৱা, ভিক্খৱে, অনুস্সৰতো, যসলাভং ৱা, ভিক্খৱে, অনুস্সৰতো’’তি, তম্পি তং তং চিন্তেন্তস্স সতিপতিৰূপকেন উপ্পত্তিং সন্ধায ৱুত্তন্তি ৱেদিতব্বং. মিচ্ছাঞাণীতি এত্থ চ মিচ্ছাঞাণন্তি পাপকিৰিযাসু উপাযচিন্তাৱসেন পাপং কত্ৱা ‘‘সুকতং মযা’’তি পচ্চৱেক্খণাকাৰেন চ উপ্পন্নো মোহো ৱেদিতব্বো, তেন সমন্নাগতা পুগ্গলা মিচ্ছাঞাণী. সম্মাঞাণীতি এত্থ পন একূনৱীসতিভেদং পচ্চৱেক্খণাঞাণং ‘‘সম্মাঞাণ’’ন্তি ৱুচ্চতি, তেন সমন্নাগতা পুগ্গলা সম্মাঞাণী. মিচ্ছাৱিমুত্তীতি অৱিমুত্তাযেৱ সমানা ‘‘ৱিমুত্তা ময’’ন্তি এৱংসঞ্ঞিনো, অৱিমুত্তিযং ৱা ৱিমুত্তিসঞ্ঞিনো. তত্ৰাযং ৱচনত্থো, মিচ্ছা পাপিকা ৱিপৰীতা ৱিমুত্তি এতেসং অত্থীতি মিচ্ছাৱিমুত্তী. মিচ্ছাৱিমুত্তীতি চ যথাৱুত্তেনাকাৰেন পৱত্তানং অকুসলক্খন্ধানমেতং অধিৱচনং. ফলসম্পযুত্তানি পন সম্মাদিট্ঠিআদীনি অট্ঠঙ্গানি ঠপেত্ৱা সেসধম্মা সম্মাৱিমুত্তীতি ৱেদিতব্বা. সা চ মিচ্ছাৱিমুত্তিং সল্লিখিত্ৱা ঠিতত্তা সল্লেখোতি ৱেদিতব্বা. তত্থ নিযোজেন্তো আহ ‘‘মযমেত্থ সম্মাৱিমুত্তী ভৱিস্সামাতি সল্লেখো কৰণীযো’’তি.
ইতো পৰানি তীণি নীৱৰণৱসেন ৱুত্তানি. অভিজ্ঝালূ ব্যাপন্নচিত্তাতি এৱং কম্মপথেসু ৱুত্তত্তা পনেত্থ পঠমানি দ্ৱে নীৱৰণানি ন ৱুত্তানীতি ৱেদিতব্বানি. তত্থ থিনমিদ্ধেন পৰিযুট্ঠিতা অভিভূতাতি থিনমিদ্ধপৰিযুট্ঠিতা. উদ্ধচ্চেন সমন্নাগতাতি উদ্ধতা. ৱিচিনন্তা কিচ্ছন্তি ন সক্কোন্তি সন্নিট্ঠানং কাতুন্তি ৱিচিকিচ্ছী. কোধনাতিআদীনি দস চিত্তস্স উপক্কিলেসৱসেন ৱুত্তানি. তত্থ কোধাদীসু যং ৱত্তব্বং সিযা, তং সব্বং ধম্মদাযাদৱত্থসুত্তেসু ৱুত্তং. অযং পনেত্থ ৱচনত্থো – কোধনাতি কুজ্ঝনসীলা. উপনাহীতি উপনাহনসীলা, উপনাহো ৱা এতেসং অত্থীতি উপনাহী. তথা মক্খী পলাসী চ. ইস্সন্তীতি ইস্সুকী. মচ্ছৰাযন্তীতি মচ্ছৰী, মচ্ছেৰং ৱা এতেসং অত্থীতি মচ্ছৰী. সঠযন্তীতি সঠা, ন সম্মা ভাসন্তীতি ৱুত্তং হোতি, কেৰাটিকযুত্তানমেতং অধিৱচনং. মাযা এতেসং অত্থীতি মাযাৱী. থম্ভসমঙ্গিতায থদ্ধা. অতিমানযোগেন অতিমানী. ৱুত্তপচ্চনীকনযেন সুক্কপক্খো ৱেদিতব্বো.
দুব্বচাতি ৱত্তুং দুক্খা কিঞ্চি ৱুচ্চমানা ন সহন্তি. তব্বিপৰীতা সুৱচা. দেৱদত্তাদিসদিসা পাপকা মিত্তা এতেসন্তি পাপমিত্তা. বুদ্ধা ৱা সাৰিপুত্তাদিসদিসা ৱা কল্যাণা মিত্তা এতেসন্তি কল্যাণমিত্তা. কাযদুচ্চৰিতাদীসু চিত্তৱোস্সগ্গৱসেন পমত্তা. ৱিপৰীতা অপ্পমত্তাতি ৱেদিতব্বা. ইমানি তীণি পকিণ্ণকৱসেন ৱুত্তানি. অস্সদ্ধাতিআদীনি সত্ত অসদ্ধম্মৱসেন. তত্থ তীসু ৱত্থূসু সদ্ধা এতেসং নত্থীতি অস্সদ্ধা. সুক্কপক্খে সদ্দহন্তীতি সদ্ধা, সদ্ধা ৱা এতেসং অত্থীতিপি সদ্ধা. নত্থি এতেসং হিৰীতি অহিৰিকা, অকুসলসমাপত্তিযা অজিগুচ্ছমানানমেতং অধিৱচনং. হিৰী এতেসং মনে, হিৰিযা ৱা যুত্তমনাতি হিৰিমনা. ন ওত্তপ্পন্তীতি অনোত্তপ্পী, অকুসলসমাপত্তিযা ন ভাযন্তীতি ৱুত্তং হোতি. তব্বিপৰীতা ওত্তপ্পী. অপ্পং সুতমেতেসন্তি অপ্পস্সুতা, অপ্পন্তি চ থোকন্তি ন গহেতব্বং, নত্থীতি গহেতব্বং. ‘‘অপ্পস্সুতা’’তি হি নিস্সুতা সুতৱিৰহিতা ৱুচ্চন্তি. বহু সুতমেতেসন্তি বহুস্সুতা, তথাগতভাসিতং একম্পি গাথং যাথাৱতো ঞত্ৱা অনুৰূপপটিপন্নানমেতং অধিৱচনং. কুচ্ছিতা সীদন্তীতি কুসীতা, হীনৱীৰিযানমেতং অধিৱচনং. আৰদ্ধং ৱীৰিযমেতেসন্তি আৰদ্ধৱীৰিযা, সম্মপ্পধানযুত্তানমেতং অধিৱচনং, মুট্ঠা সতি এতেসন্তি মুট্ঠস্সতী, নট্ঠস্সতীতি ৱুত্তং হোতি. উপট্ঠিতা সতি এতেসন্তি উপট্ঠিতস্সতী, নিচ্চং আৰম্মণাভিমুখপ্পৱত্তসতীনমেতং অধিৱচনং. দুট্ঠা পঞ্ঞা এতেসন্তি দুপ্পঞ্ঞা, নট্ঠপঞ্ঞাতি ৱুত্তং হোতি. পঞ্ঞায সম্পন্নাতি পঞ্ঞাসম্পন্না, পঞ্ঞাতি চ ইধ ৱিপস্সনাপঞ্ঞা ৱেদিতব্বা. ৱিপস্সনাসম্ভাৰো হি পৰিপূৰো ইমস্মিং ঠানে আগতো, তস্মা ৱিপস্সনাপঞ্ঞাৱ অযন্তি পোৰাণানং আণা.
ইদানি একমেৱ লোকুত্তৰগুণানং অন্তৰাযকৰং অনিয্যানিকদিট্ঠিং তীহাকাৰেহি দস্সেন্তো সন্দিট্ঠিপৰামাসীতিআদিমাহ. তত্থ সন্দিট্ঠিং পৰামসন্তীতি সন্দিট্ঠিপৰামাসী. আধানং গণ্হন্তীতি আধানগ্গাহী, আধানন্তি দড়্হং ৱুচ্চতি, দড়্হগ্গাহীতি অত্থো. যুত্তকাৰণং দিস্ৱাৱ লদ্ধিং পটিনিস্সজ্জন্তীতি পটিনিস্সগ্গী, দুক্খেন কিচ্ছেন কসিৰেন বহুম্পি কাৰণং দস্সেত্ৱা ন সক্কা পটিনিস্সগ্গং কাতুন্তি দুপ্পটিনিস্সগ্গী, যে অত্তনো উপ্পন্নং দিট্ঠিং ইদমেৱ সচ্চন্তি দড়্হং গণ্হিত্ৱা অপি বুদ্ধাদীহি কাৰণং দস্সেত্ৱা ৱুচ্চমানা ন পটিনিস্সজ্জন্তি, তেসমেতং অধিৱচনং. তাদিসা হি পুগ্গলা যং যদেৱ ধম্মং ৱা অধম্মং ৱা গণ্হন্তি, তং সব্বং ‘‘এৱং অম্হাকং আচৰিযেহি কথিতং, এৱং অম্হেহি সুত’’ন্তি কুম্মোৱ অঙ্গানি সকে কপালে অন্তোযেৱ সমোদহন্তি, কুম্ভীলগ্গাহং গণ্হন্তি ন ৱিস্সজ্জন্তি. ৱুত্তৱিপৰিযাযেন সুক্কপক্খো ৱেদিতব্বো.
৮৪. এৱং চতুচত্তালীসায আকাৰেহি সল্লেখং দস্সেত্ৱা ইদানি তস্মিং সল্লেখে চিত্তুপ্পাদস্সাপি বহূপকাৰতং দস্সেতুং চিত্তুপ্পাদম্পি খো অহন্তিআদিমাহ.
তস্সত্থো, অহং, চুন্দ, কুসলেসু ধম্মেসু চিত্তুপ্পাদম্পি বহূপকাৰং ৱদামি, যা পনেতা কাযেন চ ৱাচায চ অনুৱিধিযনা, যথা পঠমং চিত্তং উপ্পন্নং, তথেৱ তেসং ধম্মানং কাযেন কৰণং, ৱাচায চ ‘‘কৰোথা’’তি আণাপনং ৱা, উগ্গহপৰিপুচ্ছাদীনি ৱা, তত্থ ৱাদোযেৱ কো, একন্তবহূপকাৰাযেৱ হি তা অনুৱিধিযনাতি দস্সেতি. কস্মা পনেত্থ চিত্তুপ্পাদোপি বহূপকাৰোতি? একন্তহিতসুখাৱহত্তা অনুৱিধিযনানং হেতুত্তা চ.
‘‘দানং দস্সামী’’তি হি চিত্তুপ্পাদো সযম্পি একন্তহিতসুখাৱহো অনুৱিধিযনানম্পি হেতু, এৱঞ্হি উপ্পন্নচিত্তত্তাযেৱ দুতিযদিৱসে মহাৱীথিং পিদহিত্ৱা মহামণ্ডপং কত্ৱা ভিক্খুসতস্স ৱা ভিক্খুসহস্সস্স ৱা দানং দেতি, ‘‘ভিক্খুসঙ্ঘং নিমন্তেথ পূজেথ পৰিৱিসথা’’তি পৰিজনে আণাপেতি. এৱং ‘‘সঙ্ঘস্স চীৱৰং সেনাসনং ভেসজ্জং দস্সামী’’তি চিত্তুপ্পাদো সযম্পি একন্তহিতসুখাৱহো অনুৱিধিযনানম্পি হেতু, এৱং উপ্পন্নচিত্তত্তাযেৱ হি চীৱৰাদীনি অভিসঙ্খৰোতি দেতি দাপেতি চ. এস নযো সৰণগমনাদীসু.
‘‘সৰণং গচ্ছামী’’তি হি চিত্তং উপ্পাদেত্ৱাৱ পচ্ছা কাযেন ৱা ৱাচায ৱা সৰণং গণ্হাতি. তথা ‘‘পঞ্চঙ্গং অট্ঠঙ্গং দসঙ্গং ৱা সীলং সমাদিযিস্সামী’’তি চিত্তং উপ্পাদেত্ৱা কাযেন ৱা ৱাচায ৱা সমাদিযতি, ‘‘পব্বজিত্ৱা চতূসু সীলেসু পতিট্ঠহিস্সামী’’তি চ চিত্তং উপ্পাদেত্ৱা কাযেন ৱাচায চ পূৰেতব্বং সীলং পূৰেতি. ‘‘বুদ্ধৱচনং উগ্গহেস্সামী’’তি চিত্তং উপ্পাদেত্ৱাৱ একং ৱা নিকাযং দ্ৱে ৱা তযো ৱা চত্তাৰো ৱা পঞ্চ ৱা নিকাযে ৱাচায উগ্গণ্হাতি. এৱং ধুতঙ্গসমাদান-কম্মট্ঠানুগ্গহ-কসিণপৰিকম্ম-ঝানসমাপত্তিৱিপস্সনামগ্গফল- পচ্চেকবোধি-সম্মাসম্বোধিৱসেন নেতব্বং.
‘‘বুদ্ধো ভৱিস্সামী’’তি হি চিত্তুপ্পাদো সযম্পি একন্তহিতসুখাৱহো অনুৱিধিযনানম্পি হেতু, এৱঞ্হি উপ্পন্নচিত্তত্তাযেৱ অপৰেন সমযেন কপ্পসতসহস্সাধিকানি চত্তাৰি অসঙ্খেয্যানি কাযেন ৱাচায চ পাৰমিযো পূৰেত্ৱা সদেৱকং লোকং তাৰেন্তো ৱিচৰতি. এৱং সব্বত্থ চিত্তুপ্পাদোপি বহূপকাৰো. কাযৱাচাহি পন অনুৱিধিযনা অতিবহূপকাৰাযেৱাতি ৱেদিতব্বা.
এৱং কুসলেসু ধম্মেসু চিত্তুপ্পাদস্সাপি বহূপকাৰতং দস্সেত্ৱা ইদানি তত্থ নিযোজেন্তো ‘‘তস্মা তিহ চুন্দা’’তিআদিমাহ. তং অত্থতো পাকটমেৱ.
৮৫. এৱং চতুচত্তালীসায আকাৰেহি দস্সিতে সল্লেখে চিত্তুপ্পাদস্সাপি বহূপকাৰতং দস্সেত্ৱা ইদানি তস্সেৱ সল্লেখস্স হিতাধিগমায মগ্গভাৱং দস্সেন্তো সেয্যথাপীতিআদিমাহ.
তস্সত্থো, যথা নাম, চুন্দ, খাণুকণ্টকপাসাণাদীহি ৱিসমো মগ্গো ভৱেয্য, তস্স পৰিক্কমনায পৰিৱজ্জনত্থায অঞ্ঞো সুপৰিকম্মকতো ৱিয ভূমিভাগো সমো মগ্গো ভৱেয্য, যথা চ ৰুক্খমূলপাসাণপপাতকুম্ভীলমকৰাদি পৰিব্যাকুলং ৱিসমং তিত্থমস্স, তস্স পৰিক্কমনায পৰিৱজ্জনত্থায অঞ্ঞং অৱিসমং অনুপুব্বগম্ভীৰং সোপানফলকসদিসং তিত্থং ভৱেয্য, যং পটিপন্নো সুখেনেৱ তং নদিং ৱা তড়াকং ৱা অজ্ঝোগাহেত্ৱা ন্হাযেয্য ৱা উত্তৰেয্য ৱা, এৱমেৱ খো, চুন্দ, ৱিসমমগ্গৱিসমতিত্থসদিসায ৱিহিংসায সমন্নাগতস্স ৱিহিংসকপুগ্গলস্স সমমগ্গসমতিত্থসদিসা অৱিহিংসা হোতি পৰিক্কমনায. যথেৱ হি ৱিসমমগ্গতিত্থপৰিৱজ্জনত্থায সমো মগ্গো চ তিত্থঞ্চ পটিযত্তং, এৱং ৱিহিংসাপৰিৱজ্জনত্থায অৱিহিংসা পটিযত্তা, যং পটিপন্নো সুখেনেৱ মনুস্সগতিং ৱা দেৱগতিং ৱা অজ্ঝোগাহেত্ৱা সম্পত্তিং ৱা অনুভৱেয্য উত্তৰেয্য ৱা লোকা. এতেনেৱ উপাযেন সব্বপদানি যোজেতব্বানি.
৮৬. এৱং তস্সেৱ হিতাধিগমায মগ্গভাৱং দস্সেত্ৱা ইদানি উপৰিভাগঙ্গমনীযতং দস্সেন্তো, সেয্যথাপীতিআদিমাহ.
তস্সত্থো, যথা নাম, চুন্দ, যে কেচি অকুসলা ধম্মা পটিসন্ধিযা জনকা ৱা অজনকা ৱা, দিন্নাযপি পটিসন্ধিযা ৱিপাকজনকা ৱা অজনকা ৱা, সব্বে তে জাতিৱসেন অধোভাগঙ্গমনীযাতি এৱংনামাৱ হোন্তি, ৱিপাককালে অনিট্ঠাকন্তৱিপাকত্তা. যথা চ যে কেচি কুসলা ধম্মা পটিসন্ধিযা জনকা ৱা অজনকা ৱা দিন্নাযপি পটিসন্ধিযা ৱিপাকজনকা ৱা অজনকা ৱা, সব্বে তে জাতিৱসেন উপৰিভাগঙ্গমনীযাতি এৱংনামাৱ হোন্তি, ৱিপাককালে ইট্ঠকন্তৱিপাকত্তা, এৱমেৱ খো, চুন্দ, ৱিহিংসকস্স…পে… উপৰিভাগাযাতি. তত্ৰাযং ওপম্মসংসন্দনা – যথা সব্বে অকুসলা অধোভাগঙ্গমনীযা, এৱং ৱিহিংসকস্স একা ৱিহিংসাপি. যথা চ সব্বে কুসলা উপৰিভাগঙ্গমনীযা, এৱং অৱিহিংসকস্স একা অৱিহিংসাপি. এতেনেৱ উপাযেন অকুসলং অকুসলেন কুসলঞ্চ কুসলেন উপমেতব্বং, অযং কিৰেত্থ অধিপ্পাযোতি.
৮৭. এৱং তস্সেৱ সল্লেখস্স উপৰিভাগঙ্গমনীযতং দস্সেত্ৱা ইদানি পৰিনিব্বাপনে সমত্থভাৱং দস্সেতুং সো ৱত চুন্দাতিআদিমাহ. তত্থ সোতি ৱুত্তপ্পকাৰপুগ্গলনিদ্দেসো. তস্স যোতি ইমং উদ্দেসৱচনং আহৰিত্ৱা যো অত্তনা পলিপপলিপন্নো, সো ৱত, চুন্দ, পৰং পলিপপলিপন্নং উদ্ধৰিস্সতীতি এৱং সব্বপদেসু সম্বন্ধো ৱেদিতব্বো. পলিপপলিপন্নোতি গম্ভীৰকদ্দমে নিমুগ্গো ৱুচ্চতি, নো চ খো অৰিযস্স ৱিনযে. অৰিযস্স পন ৱিনযে পলিপন্তি পঞ্চ কামগুণা ৱুচ্চন্তি. পলিপন্নোতি তত্থ নিমুগ্গো বালপুথুজ্জনো, তস্মা এৱমেত্থ অত্থযোজনা ৱেদিতব্বা. যথা, চুন্দ, কোচি পুৰিসো যাৱ নাসিকগ্গা গম্ভীৰে কদ্দমে নিমুগ্গো অপৰং তত্থেৱ নিমুগ্গং হত্থে ৱা সীসে ৱা গহেত্ৱা উদ্ধৰিস্সতীতি নেতং ঠানং ৱিজ্জতি, ন হি তং কাৰণমত্থি, যেন সো তং উদ্ধৰিত্ৱা থলে পতিট্ঠপেয্য, এৱমেৱ যো অত্তনা পঞ্চকামগুণপলিপে পলিপন্নো, সো ৱত পৰং তথেৱ পলিপপলিপন্নং উদ্ধৰিস্সতীতি নেতং ঠানং ৱিজ্জতি.
তত্থ সিযা অযুত্তমেতং, পুথুজ্জনানম্পি ভিক্খুভিক্খুনীউপাসকউপাসিকানং ধম্মদেসনং সুত্ৱা হোন্তিযেৱ ধম্মং অভিসমেতাৰো, তস্মা পলিপপলিপন্নো উদ্ধৰতীতি, তং ন তথা দট্ঠব্বং. ভগৱাযেৱ হি তত্থ উদ্ধৰতি, পসংসামত্তমেৱ পন ধম্মকথিকা লভন্তি ৰঞ্ঞা পহিতলেখৱাচকো ৱিয. যথা হি ৰঞ্ঞো পচ্চন্তজনপদে পহিতং লেখং তত্থ মনুস্সা লেখং ৱাচেতুং অজানন্তা যো ৱাচেতুং জানাতি, তেন ৱাচাপেত্ৱা তমত্থং সুত্ৱা ‘‘ৰঞ্ঞো আণা’’তি আদৰেন সম্পাদেন্তি, ন চ নেসং হোতি ‘‘লেখৱাচকস্স অযং আণা’’তি. লেখৱাচকো পন ‘‘ৱিস্সট্ঠায ৱাচায ৱাচেসি অনেলগড়াযা’’তি পসংসামত্তমেৱ লভতি, এৱমেৱ কিঞ্চাপি সাৰিপুত্তপভুতযো ধম্মকথিকা ধম্মং দেসেন্তি, অথ খো লিখিতপণ্ণৱাচকো ৱিয তে হোন্তি. ভগৱতোযেৱ পন সা ধম্মদেসনা ৰঞ্ঞো আণা ৱিয. যে চ তং সুত্ৱা ধম্মং অভিসমেন্তি, তে ভগৱাযেৱ উদ্ধৰতীতি ৱেদিতব্বা. ধম্মকথিকা পন ‘‘ৱিস্সট্ঠায ৱাচায ধম্মং দেসেন্তি অনেলগড়াযা’’তি পসংসামত্তমেৱ লভন্তীতি. তস্মা যুত্তমেৱেতন্তি. ৱুত্তৱিপৰিযাযেন সুক্কপক্খো ৱেদিতব্বো.
অদন্তো অৱিনীতো অপৰিনিব্বুতোতি এত্থ পন অনিব্বিসতায অদন্তো. অসিক্খিতৱিনযতায অৱিনীতো. অনিব্বুতকিলেসতায অপৰিনিব্বুতোতি ৱেদিতব্বো. সো তাদিসো পৰং দমেস্সতি, নিব্বিসং কৰিস্সতি, ৱিনেস্সতি ৱা তিস্সো সিক্খা সিক্খাপেস্সতি, পৰিনিব্বাপেস্সতি ৱা তস্স কিলেসে নিব্বাপেস্সতীতি নেতং ঠানং ৱিজ্জতি. ৱুত্তৱিপৰিযাযেন সুক্কপক্খো ৱেদিতব্বো.
এৱমেৱ খো, চুন্দ, ৱিহিংসকস্স…পে… পৰিনিব্বানাযাতি এত্থ পন এৱমত্থো ৱেদিতব্বো – যথা হি অত্তনা অপলিপপলিপন্নো পৰং পলিপপলিপন্নং উদ্ধৰিস্সতি, দন্তো দমেস্সতি, ৱিনীতো ৱিনেস্সতি, পৰিনিব্বুতো পৰিনিব্বাপেস্সতীতি ঠানমেতং ৱিজ্জতীতি. কিং পন তন্তি? অপলিপপলিপন্নত্তং, দন্তত্তং ৱিনীতত্তং পৰিনিব্বুতত্তঞ্চ, এৱমেৱ খো, চুন্দ, ৱিহিংসকস্স পুৰিসপুগ্গলস্স অৱিহিংসা হোতি পৰিনিব্বানায. কিং ৱুত্তং হোতি? যো অত্তনা অৱিহিংসকো, তস্স যা অৱিহিংসা, অযং যা এসা ৱিহিংসকস্স পৰস্স ৱিহিংসা, তস্সা পৰিনিব্বানায হোতি, অত্তনা হি অৱিহিংসকো পৰস্স ৱিহিংসাচেতনং নিব্বাপেস্সতীতি ঠানমেতং ৱিজ্জতি. কিং পন তন্তি? অৱিহিংসকত্তমেৱ. যঞ্হি যেন অত্তনা অধিগতং হোতি, সো পৰং তদত্থায সমাদপেতুং সক্কোতীতি.
অথ ৱা যথা অত্তনা অপলিপন্নো দন্তো ৱিনীতো পৰিনিব্বুতো পৰং পলিপপলিপন্নং অদন্তং অৱিনীতং অপৰিনিব্বুতঞ্চ উদ্ধৰিস্সতি দমেস্সতি ৱিনেস্সতি পৰিনিব্বাপেস্সতীতি ঠানমেতং ৱিজ্জতি, এৱমেৱ ৱিহিংসকস্স পুৰিসপুগ্গলস্স ৱিহিংসাপহানায মগ্গং ভাৱযতো উপ্পন্না অৱিহিংসা হোতি পৰিনিব্বানায. পৰিনিব্বুতো ৱিয হি অপৰিনিব্বুতং অৱিহিংসাচেতনাৱ ৱিহিংসাচেতনং পৰিনিব্বাপেতুং সমত্থা. এতমত্থং দস্সেন্তো ‘‘এৱমেৱ খো, চুন্দা’’তিআদিমাহাতি এৱমেত্থ অত্থো দট্ঠব্বো. যথা চেত্থ, এৱং সব্বপদেসু. অতিৱিত্থাৰভযেন পন অনুপদযোজনা ন কতাতি.
৮৮. এৱং তস্স পৰিনিব্বাপনে সমত্থভাৱং দস্সেত্ৱা ইদানি তং দেসনং নিগমেত্ৱা ধম্মপটিপত্তিযং নিযোজেতুং ইতি খো, চুন্দাতিআদিমাহ. তত্থ সল্লেখপৰিযাযোতি সল্লেখকাৰণং. এস নযো সব্বত্থ এত্থ অৱিহিংসাদযো এৱ ৱিহিংসাদীনং সল্লেখনতো সল্লেখকাৰণং. তেসং ৱসেন চিত্তস্স উপ্পাদেতব্বতো চিত্তুপাদকাৰণং, ৱিহিংসাদি, পৰিক্কমনস্স হেতুতো পৰিক্কমনকাৰণং, উপৰিভাগনিপ্ফাদনতো উপৰিভাগকাৰণং, ৱিহিংসাদীনং পৰিনিব্বাপনতো পৰিনিব্বানকাৰণন্তি ৱেদিতব্বা. হিতেসিনাতি হিতং এসন্তেন. অনুকম্পকেনাতি অনুকম্পমানেন. অনুকম্পং উপাদাযাতি অনুকম্পং চিত্তেন পৰিগ্গহেত্ৱা, পৰিচ্চাতিপি ৱুত্তং হোতি. কতং ৱো তং মযাতি তং মযা ইমে পঞ্চ পৰিযাযে দস্সেন্তেন তুম্হাকং কতং. এত্তকমেৱ হি অনুকম্পকস্স সত্থু কিচ্চং, যদিদং অৱিপৰীতধম্মদেসনা. ইতো পৰং পন পটিপত্তি নাম সাৱকানং কিচ্চং. তেনাহ এতানি, চুন্দ, ৰুক্খমূলানি…পে… অম্হাকং অনুসাসনীতি.
তত্থ চ ৰুক্খমূলানীতি ইমিনা ৰুক্খমূলসেনাসনং দস্সেতি. সুঞ্ঞাগাৰানীতি ইমিনা জনৱিৱিত্তট্ঠানং. উভযেনাপি চ যোগানুৰূপসেনাসনমাচিক্খতি, দাযজ্জং নিয্যাতেতি. ঝাযথাতি আৰম্মণূপনিজ্ঝানেন অট্ঠতিংসাৰম্মণানি, লক্খণূপনিজ্ঝানেন চ অনিচ্চাদিতো খন্ধাযতনাদীনি উপনিজ্ঝাযথ, সমথঞ্চ ৱিপস্সনঞ্চ ৱড্ঢেথাতি ৱুত্তং হোতি. মা পমাদত্থাতি মা পমজ্জিত্থ. মা পচ্ছা ৱিপ্পটিসাৰিনো অহুৱত্থাতি যে হি পুব্বে দহৰকালে, আৰোগ্যকালে, সত্তসপ্পাযাদিসম্পত্তিকালে, সত্থু সম্মুখীভাৱকালে চ যোনিসোমনসিকাৰৱিৰহিতা ৰত্তিন্দিৱং মঙ্গুলভত্তা হুত্ৱা সেয্যসুখং মিদ্ধসুখমনুভোন্তা পমজ্জন্তি, তে পচ্ছা জৰাকালে, ৰোগকালে, মৰণকালে, ৱিপত্তিকালে, সত্থু পৰিনিব্বুতকালে চ তং পুব্বে পমাদৱিহাৰং অনুস্সৰন্তা, সপ্পটিসন্ধিকালকিৰিযঞ্চ ভাৰিযং সম্পস্সমানা ৱিপ্পটিসাৰিনো হোন্তি, তুম্হে পন তাদিসা মা অহুৱত্থাতি এতমত্থং দস্সেন্তো আহ ‘‘মা পচ্ছা ৱিপ্পটিসাৰিনো অহুৱত্থা’’তি. অযং ৱো অম্হাকং অনুসাসনীতি অযং অম্হাকং সন্তিকা ‘‘ঝাযথ মা পমাদত্থা’’তি তুম্হাকং অনুসাসনী, ওৱাদোতি ৱুত্তং হোতি.
পপঞ্চসূদনিযা মজ্ঝিমনিকাযট্ঠকথায
সল্লেখসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.