২. সব্বাসৱসুত্তৱণ্ণনা

১৪. এৱং মে সুতং…পে… সাৱত্থিযন্তি সব্বাসৱসুত্তং. তত্ৰাযং অপুব্বপদৱণ্ণনা – সাৱত্থীতি সৱত্থস্স ইসিনো নিৱাসট্ঠানভূতা নগৰী, যথা কাকন্দী মাকন্দী কোসম্বীতি এৱং তাৱ অক্খৰচিন্তকা. অট্ঠকথাচৰিযা পন ভণন্তি ‘‘যংকিঞ্চি মনুস্সানং উপভোগপৰিভোগং সব্বমেত্থ অত্থীতি সাৱত্থী. সত্থসমাযোগে চ কিং ভণ্ডমত্থীতি পুচ্ছিতে সব্বমত্থী’’তি ৱচনমুপাদায সাৱত্থী.

‘‘সব্বদা সব্বূপকৰণং, সাৱত্থিযং সমোহিতং;

তস্মা সব্বমুপাদায, সাৱত্থীতি পৱুচ্চতি.

কোসলানং পুৰং ৰম্মং, দস্সনেয্যং মনোৰমং;

দসহি সদ্দেহি অৱিৱিত্তং, অন্নপানসমাযুতং.

ৱুদ্ধিং ৱেপুল্লতং পত্তং, ইদ্ধং ফীতং মনোৰমং;

অড়কমন্দাৱ দেৱানং, সাৱত্থিপুৰমুত্তম’’ন্তি.

তস্সং সাৱত্থিযং. জেতৱনেতি এত্থ অত্তনো পচ্চত্থিকজনং জিনাতীতি জেতো, ৰঞ্ঞা ৱা অত্তনো পচ্চত্থিকজনে জিতে জাতোতি জেতো, মঙ্গলকম্যতায ৱা তস্স এৱংনামমেৱ কতন্তি জেতো, জেতস্স ৱনং জেতৱনং. তঞ্হি জেতেন ৰাজকুমাৰেন ৰোপিতং সংৱদ্ধিতং পৰিপালিতং, সো চ তস্স সামী অহোসি. তস্মা জেতৱনন্তি ৱুচ্চতি, তস্মিং জেতৱনে. অনাথপিণ্ডিকস্স আৰামেতি এত্থ সুদত্তো নাম সো গহপতি মাতাপিতূহি কতনামৱসেন. সব্বকামসমিদ্ধিতায পন ৱিগতমলমচ্ছেৰতায কৰুণাদিগুণসমঙ্গিতায চ নিচ্চকালং অনাথানং পিণ্ডমদাসি, তেন অনাথপিণ্ডিকোতি সঙ্খং গতো. আৰমন্তি এত্থ পাণিনো ৱিসেসেন ৱা পব্বজিতাতি আৰামো, তস্স পুপ্ফফলাদিসোভায নাতিদূৰনচ্চাসন্নতাদিপঞ্চৱিধসেনাসনঙ্গসম্পত্তিযা চ ততো ততো আগম্ম ৰমন্তি অভিৰমন্তি অনুক্কণ্ঠিতা হুত্ৱা নিৱসন্তীতি অত্থো. ৱুত্তপ্পকাৰায ৱা সম্পত্তিযা তত্থ তত্থ গতেপি অত্তনো অব্ভন্তৰংযেৱ আনেত্ৱা ৰমেতীতি আৰামো. সো হি অনাথপিণ্ডিকেন গহপতিনা জেতস্স ৰাজকুমাৰস্স হত্থতো অট্ঠাৰসহি হিৰঞ্ঞকোটীহি কোটিসন্থৰেন কীণিত্ৱা অট্ঠাৰসহি হিৰঞ্ঞকোটীহি সেনাসনানি কাৰাপেত্ৱা অট্ঠাৰসহি হিৰঞ্ঞকোটীহি ৱিহাৰমহং নিট্ঠাপেত্ৱা এৱং চতুপঞ্ঞাসহিৰঞ্ঞকোটিপৰিচ্চাগেন বুদ্ধপ্পমুখস্স সঙ্ঘস্স নিয্যাদিতো. তস্মা ‘‘অনাথপিণ্ডিকস্স আৰামো’’তি ৱুচ্চতি. তস্মিং অনাথপিণ্ডিকস্স আৰামে.

এত্থ চ ‘‘জেতৱনে’’তি ৱচনং পুৰিমসামিপৰিকিত্তনং. ‘‘অনাথপিণ্ডিকস্স আৰামে’’তি পচ্ছিমসামিপৰিকিত্তনং. কিমেতেসং পৰিকিত্তনে পযোজনন্তি. পুঞ্ঞকামানং দিট্ঠানুগতিআপজ্জনং. তত্ৰ হি দ্ৱাৰকোট্ঠকপাসাদমাপনে ভূমিৱিক্কযলদ্ধা অট্ঠাৰস হিৰঞ্ঞকোটিযো অনেককোটিঅগ্ঘনকা ৰুক্খা চ জেতস্স পৰিচ্চাগো, চতুপঞ্ঞাস কোটিযো অনাথপিণ্ডিকস্স. ইতি তেসং পৰিকিত্তনেন এৱং পুঞ্ঞকামা পুঞ্ঞানি কৰোন্তীতি দস্সেন্তো আযস্মা আনন্দো অঞ্ঞেপি পুঞ্ঞকামে তেসং দিট্ঠানুগতিআপজ্জনে নিযোজেতি.

সব্বাসৱসংৱৰপৰিযাযং ৱো, ভিক্খৱেতি কস্মা ইদং সুত্তমভাসি? তেসং ভিক্খূনং উপক্কিলেসৱিসোধনং আদিং কত্ৱা আসৱক্খযায পটিপত্তিদস্সনত্থং. তত্থ সব্বাসৱসংৱৰপৰিযাযন্তি সব্বেসং আসৱানং সংৱৰকাৰণং সংৱৰভূতং কাৰণং, যেন কাৰণেন তে সংৱৰিতা পিদহিতা হুত্ৱা অনুপ্পাদনিৰোধসঙ্খাতং খযং গচ্ছন্তি পহীযন্তি নপ্পৱত্তন্তি, তং কাৰণন্তি অত্থো. তত্থ আসৱন্তীতি আসৱা, চক্খুতোপি…পে… মনতোপি সন্দন্তি পৱত্তন্তীতি ৱুত্তং হোতি. ধম্মতো যাৱ গোত্ৰভুং ওকাসতো যাৱ ভৱগ্গং সৱন্তীতি ৱা আসৱা, এতে ধম্মে এতঞ্চ ওকাসং অন্তো কৰিত্ৱা পৱত্তন্তীতি অত্থো. অন্তোকৰণত্থো হি অযং আকাৰো. চিৰপাৰিৱাসিযট্ঠেন মদিৰাদযো আসৱা, আসৱা ৱিযাতিপি আসৱা. লোকস্মিঞ্হি চিৰপাৰিৱাসিকা মদিৰাদযো আসৱাতি ৱুচ্চন্তি. যদি চ চিৰপাৰিৱাসিযট্ঠেন আসৱা, এতেযেৱ ভৱিতুমৰহন্তি. ৱুত্তঞ্হেতং ‘‘পুৰিমা, ভিক্খৱে, কোটি ন পঞ্ঞাযতি অৱিজ্জায, ইতো পুব্বে অৱিজ্জা নাহোসী’’তিআদি (অ. নি. ১০.৬১). আযতং ৱা সংসাৰদুক্খং সৱন্তি পসৱন্তীতিপি আসৱা. পুৰিমানি চেত্থ নিব্বচনানি যত্থ কিলেসা আসৱাতি আগচ্ছন্তি, তত্থ যুজ্জন্তি, পচ্ছিমং কম্মেপি. ন কেৱলঞ্চ কম্মকিলেসাযেৱ আসৱা, অপিচ খো নানপ্পকাৰকা উপ্পদ্দৱাপি. সুত্তেসু হি ‘‘নাহং, চুন্দ, দিট্ঠধম্মিকানংযেৱ আসৱানং সংৱৰায ধম্মং দেসেমী’’তি (দী. নি. ৩.১৮২) এত্থ ৱিৱাদমূলভূতা কিলেসা আসৱাতি আগতা.

‘‘যেন দেৱূপপত্যস্স, গন্ধব্বো ৱা ৱিহঙ্গমো;

যক্খত্তং যেন গচ্ছেয্যং, মনুস্সত্তঞ্চ অব্বজে;

তে ময্হং আসৱা খীণা, ৱিদ্ধস্তা ৱিনড়ীকতা’’তি. (অ. নি. ৪.৩৬); –

এত্থ তেভূমকঞ্চ কম্মং অৱসেসা চ অকুসলা ধম্মা. ‘‘দিট্ঠধম্মিকানং আসৱানং সংৱৰায সম্পৰাযিকানং আসৱানং পটিঘাতাযা’’তি (পাৰা. ৩৯) এত্থ পৰূপৱাদৱিপ্পটিসাৰৱধবন্ধাদযো চেৱ অপাযদুক্খভূতা চ নানপ্পকাৰা উপদ্দৱা. তে পনেতে আসৱা যত্থ যথা আগতা, তত্থ তথা ৱেদিতব্বা.

এতে হি ৱিনযে তাৱ ‘‘দিট্ঠধম্মিকানং আসৱানং সংৱৰায, সম্পৰাযিকানং আসৱানং পটিঘাতাযা’’তি দ্ৱেধা আগতা. সড়াযতনে ‘‘তযোমে আৱুসো আসৱা, কামাসৱো ভৱাসৱো অৱিজ্জাসৱো’’তি (অ. নি. ৬.৬৩) তিধা আগতা. অঞ্ঞেসু চ সুত্তন্তেসু অভিধম্মে চ তেযেৱ দিট্ঠাসৱেন সহ চতুধা আগতা. নিব্বেধিকপৰিযাযে – ‘‘অত্থি, ভিক্খৱে, আসৱা নিৰযগামিনিযা, অত্থি আসৱা তিৰচ্ছানযোনিগামিনিযা, অত্থি আসৱা পেত্তিৱিসযগামিনিযা, অত্থি আসৱা মনুস্সলোকগামিনিযা, অত্থি আসৱা দেৱলোকগামিনিযা’’তি (অ. নি. ৬.৬৩) পঞ্চধা আগতা. ছক্কনিপাতে – ‘‘অত্থি, ভিক্খৱে, আসৱা সংৱৰা পহাতব্বা’’তিআদিনা নযেন ছধা আগতা. ইমস্মিং পন সুত্তে তেযেৱ দস্সনাপহাতব্বেহি সদ্ধিং সত্তধা আগতাতি. অযং তাৱ আসৱপদে ৱচনত্থো চেৱ পভেদো চ.

সংৱৰপদে পন সংৱৰযতীতি সংৱৰো, পিদহতি নিৱাৰেতি পৱত্তিতুং ন দেতীতি অত্থো. তথা হি ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, দিৱা পটিসল্লীযন্তেন দ্ৱাৰং সংৱৰিত্ৱা পটিসল্লীযিতু’’ন্তি (পাৰা. ৭৭), ‘‘সোতানং সংৱৰংব্ৰঊমি, পঞ্ঞাযেতে পিধীযৰে’’তি (সু. নি. ১০৪১) চ আদীসু পিধানট্ঠেন সংৱৰমাহ. স্ৱাযং সংৱৰো পঞ্চৱিধো হোতি সীলসংৱৰো সতিঞাণ খন্তি ৱীৰিযসংৱৰোতি. তত্থ ‘‘ইমিনা পাতিমোক্খসংৱৰেন উপেতো’’তি (ৱিভ. ৫১১) অযং সীলসংৱৰো. পাতিমোক্খসীলঞ্হি এত্থ সংৱৰোতি ৱুত্তং. ‘‘চক্খুন্দ্ৰিযে সংৱৰমাপজ্জতী’’তিআদীসু (দী. নি. ১.২১৩) সতিসংৱৰো. সতি হেত্থ সংৱৰোতি ৱুত্তা. ‘‘সোতানং সংৱৰং ব্ৰূমি, পঞ্ঞাযেতে পিধীযৰে’’তি অযং ঞাণসংৱৰো. ঞাণঞ্হেত্থ পিধীযৰেতি ইমিনা পিধানট্ঠেন সংৱৰোতি ৱুত্তং. ‘‘খমো হোতি সীতস্স…পে…, উপ্পন্নং কামৱিতক্কং নাধিৱাসেতী’’তিআদিনা (ম. নি. ১.২৪-২৬) পন নযেন ইধেৱ খন্তিৱীৰিযসংৱৰা আগতা. তেসঞ্চ ‘‘সব্বাসৱসংৱৰপৰিযায’’ন্তি ইমিনা উদ্দেসেন সঙ্গহিতত্তা সংৱৰভাৱো ৱেদিতব্বো.

অপিচ পঞ্চৱিধোপি অযং সংৱৰো ইধ আগতোযেৱ, তত্থ খন্তিৱীৰিযসংৱৰা তাৱ ৱুত্তাযেৱ. ‘‘সো তঞ্চ অনাসনং তঞ্চ অগোচৰ’’ন্তি (ম. নি. ১.২৫) অযং পনেত্থ সীলসংৱৰো. ‘‘পটিসঙ্খা যোনিসো চক্খুন্দ্ৰিযসংৱৰসংৱুতো’’তি (ম. নি. ১.২২) অযং সতিসংৱৰো. সব্বত্থ পটিসঙ্খা ঞাণসংৱৰো. অগ্গহিতগ্গহণেন পন দস্সনং পটিসেৱনা ভাৱনা চ ঞাণসংৱৰো. পৰিযাযন্তি এতেন ধম্মাতি পৰিযাযো, উপ্পত্তিং নিৰোধং ৱা গচ্ছন্তীতি ৱুত্তং হোতি. এত্তাৱতা ‘‘সব্বাসৱসংৱৰপৰিযায’’ন্তি এত্থ যং ৱত্তব্বং, তং ৱুত্তং হোতি.

১৫. ইদানি জানতো অহন্তিআদীসু জানতোতি জানন্তস্স. পস্সতোতি পস্সন্তস্স. দ্ৱেপি পদানি একত্থানি, ব্যঞ্জনমেৱ নানং. এৱং সন্তেপি জানতোতি ঞাণলক্খণং উপাদায পুগ্গলং নিদ্দিসতি, জাননলক্খণঞ্হি ঞাণং. পস্সতোতি ঞাণপ্পভাৱং উপাদায, পস্সনপ্পভাৱঞ্হি ঞাণং. ঞাণসমঙ্গী পুগ্গলো চক্খুমা ৱিয চক্খুনা ৰূপানি ঞাণেন ৱিৱটে ধম্মে পস্সতি. অপিচ যোনিসোমনসিকাৰং উপ্পাদেতুং জানতো, অযোনিসোমনসিকাৰো যথা ন উপ্পজ্জতি, এৱং পস্সতোতি অযমেত্থ সাৰো. কেচি পনাচৰিযা বহূ পপঞ্চে ভণন্তি, তে ইমস্মিং অত্থে ন যুজ্জন্তি.

আসৱানং খযন্তি আসৱপ্পহানং আসৱানং অচ্চন্তক্খযসমুপ্পাদং খীণাকাৰং নত্থিভাৱন্তি অযমেৱ হি ইমস্মিঞ্চ সুত্তে, ‘‘আসৱানং খযা অনাসৱং চেতোৱিমুত্তি’’ন্তিআদীসু (ম. নি. ১.৪৩৮) চ আসৱক্খযত্থো. অঞ্ঞত্থ পন মগ্গফলনিব্বানানিপি আসৱক্খযোতি ৱুচ্চন্তি. তথা হি –

‘‘সেখস্স সিক্খমানস্স, উজুমগ্গানুসাৰিনো;

খযস্মিং পঠমং ঞাণং, ততো অঞ্ঞা অনন্তৰা’’তি. (ইতিৱু. ৬২) –

আদীসু মগ্গো আসৱক্খযোতি ৱুত্তো,

‘‘আসৱানং খযা সমণো হোতী’’তিআদীসু (ম. নি. ১.৪৩৮) ফলং.

‘‘পৰৱজ্জানুপস্সিস্স, নিচ্চং উজ্ঝানসঞ্ঞিনো;

আসৱা তস্স ৱড্ঢন্তি, আৰা সো আসৱক্খযা’’তি. (ধ. প. ২৫৩) –

আদীসু নিব্বানং ‘‘আসৱক্খযো’’তি ৱুত্তং.

নো অজানতো নো অপস্সতোতি যো পন ন জানাতি ন পস্সতি, তস্স নো ৱদামীতি অত্থো. এতেন যে অজানতো অপস্সতোপি সংৱৰাদীহিযেৱ সুদ্ধিং ৱদন্তি, তে পটিক্খিত্তা হোন্তি. পুৰিমেন ৱা পদদ্ৱযেন উপাযো ৱুত্তো, ইমিনা অনুপাযপটিসেধো. সঙ্খেপেন চেত্থ ঞাণং আসৱসংৱৰপৰিযাযোতি দস্সিতং হোতি.

ইদানি যং জানতো আসৱানং খযো হোতি, তং দস্সেতুকামো কিঞ্চ, ভিক্খৱে, জানতোতি পুচ্ছং আৰভি, তত্থ জাননা বহুৱিধা. দব্বজাতিকো এৱ হি কোচি ভিক্খু ছত্তং কাতুং জানাতি, কোচি চীৱৰাদীনং অঞ্ঞতৰং, তস্স ঈদিসানি কম্মানি ৱত্তসীসে ঠত্ৱা কৰোন্তস্স সা জাননা মগ্গফলানং পদট্ঠানং ন হোতীতি ন ৱত্তব্বা. যো পন সাসনে পব্বজিত্ৱা ৱেজ্জকম্মাদীনি কাতুং জানাতি, তস্সেৱং জানতো আসৱা ৱড্ঢন্তিযেৱ, তস্মা যং জানতো পস্সতো চ আসৱানং খযো হোতি, তদেৱ দস্সেন্তো আহ যোনিসো চ মনসিকাৰং অযোনিসো চ মনসিকাৰন্তি.

তত্থ যোনিসো মনসিকাৰো নাম উপাযমনসিকাৰো পথমনসিকাৰো, অনিচ্চাদীসু অনিচ্চন্তি আদিনা এৱ নযেন সচ্চানুলোমিকেন ৱা চিত্তস্স আৱট্টনা অন্ৱাৱট্টনা আভোগো সমন্নাহাৰো মনসিকাৰো, অযং ৱুচ্চতি যোনিসো মনসিকাৰোতি.

অযোনিসো মনসিকাৰোতি অনুপাযমনসিকাৰো উপ্পথমনসিকাৰো. অনিচ্চে নিচ্চন্তি দুক্খে সুখন্তি অনত্তনি অত্তাতি অসুভে সুভন্তি অযোনিসো মনসিকাৰো উপ্পথমনসিকাৰো. সচ্চপ্পটিকুলেন ৱা চিত্তস্স আৱট্টনা অন্ৱাৱট্টনা আভোগো সমন্নাহাৰো মনসিকাৰো, অযং ৱুচ্চতি অযোনিসো মনসিকাৰোতি. এৱং যোনিসো মনসিকাৰং উপ্পাদেতুং জানতো, অযোনিসো মনসিকাৰো চ যথা ন উপ্পজ্জতি, এৱং পস্সতো আসৱানং খযো হোতি.

ইদানি ইমস্সেৱত্থস্স যুত্তিং দস্সেন্তো আহ অযোনিসো, ভিক্খৱে…পে… পহীযন্তীতি. তেন কিং ৱুত্তং হোতি, যস্মা অযোনিসো মনসিকৰোতো আসৱা উপ্পজ্জন্তি, যোনিসো মনসিকৰোতো পহীযন্তি, তস্মা জানিতব্বং যোনিসো মনসিকাৰং উপ্পাদেতুং জানতো, অযোনিসো মনসিকাৰো চ যথা ন উপ্পজ্জতি, এৱং পস্সতো আসৱানং খযো হোতীতি, অযং তাৱেত্থ সঙ্খেপৱণ্ণনা.

অযং পন ৱিত্থাৰো – তত্থ ‘‘যোনিসো অযোনিসো’’তি ইমেহি তাৱ দ্ৱীহি পদেহি আবদ্ধং হোতি উপৰি সকলসুত্তং. ৱট্টৱিৱট্টৱসেন হি উপৰি সকলসুত্তং ৱুত্তং. অযোনিসো মনসিকাৰমূলকঞ্চ ৱট্টং, যোনিসো মনসিকাৰমূলকঞ্চ ৱিৱট্টং. কথং? অযোনিসো মনসিকাৰো হি ৱড্ঢমানো দ্ৱে ধম্মে পৰিপূৰেতি অৱিজ্জঞ্চ ভৱতণ্হঞ্চ. অৱিজ্জায চ সতি ‘‘অৱিজ্জাপচ্চযা সঙ্খাৰা…পে… দুক্খক্খন্ধস্স সমুদযো হোতি. তণ্হায সতি তণ্হাপচ্চযা উপাদানং…পে… সমুদযো হোতী’’তি. এৱং অযং অযোনিসো মনসিকাৰবহুলো পুগ্গলো ৱাতৱেগাভিঘাতেন ৱিপ্পনট্ঠনাৱা ৱিয গঙ্গাৱট্টে পতিতগোকুলং ৱিয চক্কযন্তে যুত্তবলিবদ্দো ৱিয চ পুনপ্পুনং ভৱযোনিগতিৱিঞ্ঞাণট্ঠিতিসত্তাৱাসেসু আৱট্টপৰিৱট্টং কৰোতি, এৱং তাৱ অযোনিসো মনসিকাৰমূলকং ৱট্টং.

যোনিসো মনসিকাৰো পন ৱড্ঢমানো – ‘‘যোনিসো মনসিকাৰসম্পন্নস্সেতং, ভিক্খৱে, ভিক্খুনো পাটিকঙ্খং, অৰিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং ভাৱেস্সতি, অৰিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং বহুলীকৰিস্সতী’’তি (সং. নি. ৫.৫৫) ৱচনতো সম্মাদিট্ঠিপমুখং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং পৰিপূৰেতি. যা চ সম্মাদিট্ঠি, সা ৱিজ্জাতি তস্স ৱিজ্জুপ্পাদা অৱিজ্জানিৰোধো, ‘‘অৱিজ্জানিৰোধা সঙ্খাৰনিৰোধো…পে… এৱং এতস্স কেৱলস্স দুক্খক্খন্ধস্স নিৰোধো হোতী’’তি (মহাৱ. ১) এৱং যোনিসো মনসিকাৰমূলকং ৱিৱট্টং ৱেদিতব্বং. এৱং ইমেহি দ্ৱীহি পদেহি আবদ্ধং হোতি উপৰি সকলসুত্তং.

এৱং আবদ্ধে চেত্থ যস্মা পুব্বে আসৱপ্পহানং দস্সেত্ৱা পচ্ছা উপ্পত্তি ৱুচ্চমানা ন যুজ্জতি. ন হি পহীনা পুন উপ্পজ্জন্তি. উপ্পন্নানং পন পহানং যুজ্জতি, তস্মা উদ্দেসপটিলোমতোপি ‘‘অযোনিসো, ভিক্খৱে, মনসিকৰোতো’’তিআদিমাহ.

তত্থ অযোনিসো মনসিকৰোতোতি ৱুত্তপ্পকাৰং অযোনিসো মনসিকাৰং উপ্পাদযতো. অনুপ্পন্না চেৱ আসৱা উপ্পজ্জন্তীতি এত্থ যে পুব্বে অপ্পটিলদ্ধপুব্বং চীৱৰাদিং ৱা পচ্চযং উপট্ঠাকসদ্ধিৱিহাৰিকঅন্তেৱাসিকানং ৱা অঞ্ঞতৰং মনুঞ্ঞং ৱত্থুং পটিলভিত্ৱা, তং সুভং সুখন্তি অযোনিসো মনসিকৰোতো, অঞ্ঞতৰঞ্ঞতৰং ৱা পন অননুভূতপুব্বং আৰম্মণং যথা ৱা তথা ৱা অযোনিসো মনসিকৰোতো আসৱা উপ্পজ্জন্তি, তে অনুপ্পন্না উপ্পজ্জন্তীতি ৱেদিতব্বা, অঞ্ঞথা হি অনমতগ্গে সংসাৰে অনুপ্পন্না নাম আসৱা ন সন্তি. অনুভূতপুব্বেপি চ ৱত্থুম্হি আৰম্মণে ৱা যস্স পকতিসুদ্ধিযা ৱা উদ্দেসপৰিপুচ্ছাপৰিযত্তিনৱকম্মযোনিসোমনসিকাৰানং ৱা অঞ্ঞতৰৱসেন পুব্বে অনুপ্পজ্জিত্ৱা পচ্ছা তাদিসেন পচ্চযেন সহসা উপ্পজ্জন্তি, ইমেপি অনুপ্পন্না উপ্পজ্জন্তীতি ৱেদিতব্বা. তেসুযেৱ পন ৱত্থাৰম্মণেসু পুনপ্পুনং উপ্পজ্জমানা উপ্পন্না পৱড্ঢন্তীতি ৱুচ্চন্তি. ইতো অঞ্ঞথা হি পঠমুপ্পন্নানং ৱড্ঢি নাম নত্থি.

যোনিসো চ খো, ভিক্খৱেতি এত্থ পন যস্স পকতিসুদ্ধিযা ৱা সেয্যথাপি আযস্মতো মহাকস্সপস্স ভদ্দায চ কাপিলানিযা, উদ্দেসপৰিপুচ্ছাদীহি ৱা কাৰণেহি আসৱা নুপ্পজ্জন্তি, সো চ জানাতি ‘‘ন খো মে আসৱা মগ্গেন সমুগ্ঘাতং গতা, হন্দ নেসং সমুগ্ঘাতায পটিপজ্জামী’’তি. ততো মগ্গভাৱনায সব্বে সমুগ্ঘাতেতি. তস্স তে আসৱা অনুপ্পন্না ন উপ্পজ্জন্তীতি ৱুচ্চন্তি. যস্স পন কাৰকস্সেৱ সতো সতিসম্মোসেন সহসা আসৱা উপ্পজ্জন্তি, ততো সংৱেগমাপজ্জিত্ৱা যোনিসো পদহন্তো তে আসৱে সমুচ্ছিন্দতি, তস্স উপ্পন্না পহীযন্তীতি ৱুচ্চন্তি মণ্ডলাৰামৱাসীমহাতিস্সভূতত্থেৰস্স ৱিয. সো কিৰ তস্মিংযেৱ ৱিহাৰে উদ্দেসং গণ্হাতি, অথস্স গামে পিণ্ডায চৰতো ৱিসভাগাৰম্মণে কিলেসো উপ্পজ্জি, সো তং ৱিপস্সনায ৱিক্খম্ভেত্ৱা ৱিহাৰং অগমাসি. তস্স সুপিনন্তেপি তং আৰম্মণং ন উপট্ঠাসি. সো ‘‘অযং কিলেসো ৱড্ঢিত্ৱা অপাযসংৱত্তনিকো হোতী’’তি সংৱেগং জনেত্ৱা আচৰিযং আপুচ্ছিত্ৱা ৱিহাৰা নিক্খম্ম মহাসঙ্ঘৰক্খিতত্থেৰস্স সন্তিকে ৰাগপটিপক্খং অসুভকম্মট্ঠানং গহেত্ৱা গুম্বন্তৰং পৱিসিত্ৱা পংসুকূলচীৱৰং সন্থৰিত্ৱা নিসজ্জ অনাগামিমগ্গেন পঞ্চকামগুণিকৰাগং ছিন্দিত্ৱা উট্ঠায আচৰিযং ৱন্দিত্ৱা পুনদিৱসে উদ্দেসমগ্গং পাপুণি. যে পন ৱত্তমানুপ্পন্না, তেসং পটিপত্তিযা পহানং নাম নত্থি.

১৬. ইদানি ‘‘উপ্পন্না চ আসৱা পহীযন্তী’’তি ইদমেৱ পদং গহেত্ৱা যে তে আসৱা পহীযন্তি, তেসং নানপ্পকাৰতো অঞ্ঞম্পি পহানকাৰণং আৱিকাতুং দেসনং ৱিত্থাৰেন্তো অত্থি, ভিক্খৱে, আসৱা দস্সনা পহাতব্বাতিআদিমাহ যথা তং দেসনাপভেদকুসলো ধম্মৰাজা. তত্থ দস্সনা পহাতব্বাতি দস্সনেন পহাতব্বা. এস নযো সব্বত্থ.

দস্সনাপহাতব্বআসৱৱণ্ণনা

১৭. ইদানি তানি পদানি অনুপুব্বতো ব্যাকাতুকামো ‘‘কতমে চ, ভিক্খৱে, আসৱা দস্সনা পহাতব্বা’’তি পুচ্ছং কত্ৱা মূলপৰিযাযৱণ্ণনাযং ৱুত্তনযেনেৱ ‘‘ইধ, ভিক্খৱে, অস্সুতৱা পুথুজ্জনো’’তি পুগ্গলাধিট্ঠানং দেসনং আৰভি. তত্থ মনসিকৰণীযে ধম্মে নপ্পজানাতীতি আৱজ্জিতব্বে সমন্নাহৰিতব্বে ধম্মে ন পজানাতি. অমনসিকৰণীযেতি তব্বিপৰীতে. এস নযো সেসপদেসুপি. যস্মা পন ইমে ধম্মা মনসিকৰণীযা, ইমে অমনসিকৰণীযাতি ধম্মতো নিযমো নত্থি, আকাৰতো পন অত্থি. যেনা আকাৰেন মনসিকৰিযমানা অকুসলুপ্পত্তিপদট্ঠানা হোন্তি, তেনাকাৰেন ন মনসিকাতব্বা. যেন কুসলুপ্পত্তিপদট্ঠানা হোন্তি, তেনাকাৰেন মনসিকাতব্বা. তস্মা ‘‘য’স্স, ভিক্খৱে, ধম্মে মনসিকৰোতো অনুপ্পন্নো ৱা কামাসৱো’’তিআদিমাহ.

তত্থ য’স্সাতি যে অস্স অস্সুতৱতো পুথুজ্জনস্স. মনসিকৰোতোতি আৱজ্জযতো সমন্নাহৰন্তস্স. অনুপ্পন্নো ৱা কামাসৱোতি এত্থ সমুচ্চযত্থো ৱাসদ্দো, ন ৱিকপ্পত্থো. তস্মা যথা ‘‘যাৱতা, ভিক্খৱে, সত্তা অপদা ৱা দ্ৱিপদা ৱা…পে… তথাগতো তেসং অগ্গমক্খাযতী’’তি (ইতিৱু. ৯০) ৱুত্তে অপদা চ দ্ৱিপদা চাতি অত্থো, যথা চ ‘‘ভূতানং ৱা সত্তানং ঠিতিযা সম্ভৱেসীনং ৱা অনুগ্গহাযা’’তি (ম. নি. ১.৪০২) ৱুত্তে ভূতানঞ্চ সম্ভৱেসীনঞ্চাতি অত্থো, যথা চ ‘‘অগ্গিতো ৱা উদকতো ৱা মিথুভেদতো ৱা’’তি (উদা. ৭৬) ৱুত্তে অগ্গিতো চ উদকতো চ মিথুভেদতো চাতি অত্থো, এৱমিধাপি অনুপ্পন্নো চ কামাসৱো উপ্পজ্জতি, উপ্পন্নো চ কামাসৱো পৱড্ঢতীতি অত্থো দট্ঠব্বো. এৱং সেসেসু.

এত্থ চ কামাসৱোতি পঞ্চকামগুণিকো ৰাগো. ভৱাসৱোতি ৰুপাৰূপভৱে ছন্দৰাগো, ঝাননিকন্তি চ সস্সতুচ্ছেদদিট্ঠিসহগতা. এৱং দিট্ঠাসৱোপি ভৱাসৱে এৱ সমোধানং গচ্ছতি. অৱিজ্জাসৱোতি চতূসু সচ্চেসু অঞ্ঞাণং. তত্থ কামগুণে অস্সাদতো মনসিকৰোতো অনুপ্পন্নো চ কামাসৱো উপ্পজ্জতি, উপ্পন্নো চ পৱড্ঢতি. মহগ্গতধম্মে অস্সাদতো মনসিকৰোতো অনুপ্পন্নো চ ভৱাসৱো উপ্পজ্জতি, উপ্পন্নো চ পৱড্ঢতি. তীসু ভূমীসু ধম্মে চতুৱিপল্লাসপদট্ঠানভাৱেন মনসিকৰোতো অনুপ্পন্নো চ অৱিজ্জাসৱো উপ্পজ্জতি, উপ্পন্নো চ পৱড্ঢতীতি ৱেদিতব্বো. ৱুত্তনযপচ্চনীকতো সুক্কপক্খো ৱিত্থাৰেতব্বো.

কস্মা পন তযো এৱ আসৱা ইধ ৱুত্তাতি. ৱিমোক্খপটিপক্খতো. অপ্পণিহিতৱিমোক্খপটিপক্খো হি কামাসৱো,. অনিমিত্তসুঞ্ঞতৱিমোক্খপটিপক্খা ইতৰে. তস্মা ইমে তযো আসৱে উপ্পাদেন্তা তিণ্ণং ৱিমোক্খানং অভাগিনো হোন্তি, অনুপ্পাদেন্তা ভাগিনোতি এতমত্থং দস্সেন্তেন তযো এৱ ৱুত্তাতি ৱেদিতব্বা. দিট্ঠাসৱোপি ৱা এত্থ ৱুত্তো যেৱাতি ৱণ্ণিতমেতং.

তস্স অমনসিকৰণীযানং ধম্মানং মনসিকাৰাতি মনসিকাৰহেতু, যস্মা তে ধম্মে মনসি কৰোতি, তস্মাতি ৱুত্তং হোতি. এস নযো দুতিযপদেপি. ‘‘অনুপ্পন্না চেৱ আসৱা উপ্পজ্জন্তি, উপ্পন্না চ আসৱা পৱড্ঢন্তী’’তি হেট্ঠা ৱুত্তআসৱানংযেৱ অভেদতো নিগমনমেতং.

১৮. এত্তাৱতা যো অযং পুগ্গলাধিট্ঠানায দেসনায দস্সনা পহাতব্বে আসৱে নিদ্দিসিতুং অস্সুতৱা পুথুজ্জনো ৱুত্তো, সো যস্মা ‘‘অযোনিসো, ভিক্খৱে, মনসিকৰোতো অনুপ্পন্না চেৱ আসৱা উপ্পজ্জন্তী’’তি এৱং সামঞ্ঞতো ৱুত্তানং অযোনিসো মনসিকাৰপচ্চযানং কামাসৱাদীনম্পি অধিট্ঠানং, তস্মা তেপি আসৱে তেনেৱ পুগ্গলেন দস্সেত্ৱা ইদানি দস্সনা পহাতব্বে আসৱে দস্সেন্তো সো এৱং অযোনিসো মনসি কৰোতি, অহোসিং নু খো অহন্তিআদিমাহ. ৱিচিকিচ্ছাসীসেন চেত্থ দিট্ঠাসৱম্পি দস্সেতুং ইমং দেসনং আৰভি.

তস্সত্থো, যস্স তে ইমিনা ৱুত্তনযেন আসৱা উপ্পজ্জন্তি, সো পুথুজ্জনো, যো চাযং ‘‘অস্সুতৱা’’তিআদিনা নযেন ৱুত্তো, সো পুথুজ্জনো এৱং অযোনিসো অনুপাযেন উপ্পথেন মনসি কৰোতি. কথং? অহোসিং নু খো…পে…সো কুহিং গামী ভৱিস্সতীতি. কিং ৱুত্তং হোতি, সো এৱং অযোনিসো মনসি কৰোতি, যথাস্স ‘‘অহং অহোসিং নু খো’’তিআদিনা নযেন ৱুত্তা সোড়সৱিধাপি ৱিচিকিচ্ছা উপ্পজ্জতীতি.

তত্থ অহোসিং নু খো ননু খোতি সস্সতাকাৰঞ্চ অধিচ্চসমুপ্পত্তিআকাৰঞ্চ নিস্সায অতীতে অত্তনো ৱিজ্জমানতং অৱিজ্জমানতঞ্চ কঙ্খতি. কিং কাৰণন্তি ন ৱত্তব্বং. উম্মত্তকো ৱিয হি বালপুথুজ্জনো যথা ৱা তথা ৱা পৱত্ততি. অপিচ অযোনিসো মনসিকাৰোযেৱেত্থ কাৰণং. এৱং অযোনিসো মনসিকাৰস্স পন কিং কাৰণন্তি. স্ৱেৱ পুথুজ্জনভাৱো অৰিযানং অদস্সনাদীনি ৱা. ননু চ পুথুজ্জনোপি যোনিসো মনসি কৰোতীতি. কো ৱা এৱমাহ ন মনসি কৰোতীতি. ন পন তত্থ পুথুজ্জনভাৱো কাৰণং, সদ্ধম্মস্সৱনকল্যাণমিত্তাদীনি তত্থ কাৰণানি. ন হি মচ্ছমংসাদীনি অত্তনো অত্তনো পকতিযা সুগন্ধানি, অভিসঙ্খাৰপচ্চযা পন সুগন্ধানিপি হোন্তি.

কিং নু খো অহোসিন্তি জাতিলিঙ্গূপপত্তিযো নিস্সায খত্তিযো নু খো অহোসিং, ব্ৰাহ্মণৱেস্সসুদ্দগহট্ঠপব্বজিতদেৱমনুস্সানং অঞ্ঞতৰোতি কঙ্খতি.

কথং নু খোতি সণ্ঠানাকাৰং নিস্সায দীঘো নু খো অহোসিং, ৰস্সওদাতকণ্হপ্পমাণিকঅপ্পমাণিকাদীনং অঞ্ঞতৰোতি কঙ্খতি. কেচি পন ইস্সৰনিম্মানাদিং নিস্সায কেন নু খো কাৰণেন অহোসিন্তি হেতুতো কঙ্খতীতি ৱদন্তি.

কিং হুত্ৱা কিং অহোসিন্তি জাতিআদীনি নিস্সায খত্তিযো হুত্ৱা নু খো ব্ৰাহ্মণো অহোসিং…পে… দেৱো হুত্ৱা মনুস্সোতি অত্তনো পৰম্পৰং কঙ্খতি. সব্বত্থেৱ পন অদ্ধানন্তি কালাধিৱচনমেতং.

ভৱিস্সামি নু খো ননু খোতি সস্সতাকাৰঞ্চ উচ্ছেদাকাৰঞ্চ নিস্সায অনাগতে অত্তনো ৱিজ্জমানতং অৱিজ্জমানতঞ্চ কঙ্খতি. সেসমেত্থ ৱুত্তনযমেৱ.

এতৰহি ৱা পচ্চুপ্পন্নমদ্ধানন্তি ইদানি ৱা পটিসন্ধিং আদিং কত্ৱা চুতিপৰিযন্তং সব্বম্পি ৱত্তমানকালং গহেত্ৱা. অজ্ঝত্তং কথংকথী হোতীতি অত্তনো খন্ধেসু ৱিচিকিচ্ছো হোতি. অহং নু খোস্মীতি অত্তনো অত্থিভাৱং কঙ্খতি. যুত্তং পনেতন্তি? যুত্তং অযুত্তন্তি কা এত্থ চিন্তা. অপিচেত্থ ইদং ৱত্থুম্পি উদাহৰন্তি. চূড়মাতায কিৰ পুত্তো মুণ্ডো, মহামাতায পুত্তো অমুণ্ডো, তং পুত্তং মুণ্ডেসুং. সো উট্ঠায অহং নু খো চূড়মাতায পুত্তোতি চিন্তেসি. এৱং অহং নু খোস্মীতি কঙ্খা হোতি.

নো নু খোস্মীতি অত্তনো নত্থিভাৱং কঙ্খতি. তত্ৰাপি ইদং ৱত্থু – একো কিৰ মচ্ছে গণ্হন্তো উদকে চিৰট্ঠানেন সীতিভূতং অত্তনো ঊৰুং মচ্ছোতি চিন্তেত্ৱা পহৰি. অপৰো সুসানপস্সে খেত্তং ৰক্খন্তো ভীতো সঙ্কুটিতো সযি. সো পটিবুজ্ঝিত্ৱা অত্তনো জণ্ণুকানি দ্ৱে যক্খাতি চিন্তেত্ৱা পহৰি. এৱং নো নু খোস্মীতি কঙ্খতি.

কিং নু খোস্মীতি খত্তিযোৱ সমানো অত্তনো খত্তিযভাৱং কঙ্খতি. এস নযো সেসেসু. দেৱো পন সমানো দেৱভাৱং অজানন্তো নাম নত্থি. সোপি পন ‘‘অহং ৰূপী নু খো অৰূপী নু খো’’তিআদিনা নযেন কঙ্খতি. খত্তিযাদযো কস্মা ন জানন্তীতি চে. অপচ্চক্খা তেসং তত্থ তত্থ কুলে উপ্পত্তি. গহট্ঠাপি চ পোত্থলিকাদযো পব্বজিতসঞ্ঞিনো. পব্বজিতাপি ‘‘কুপ্পং নু খো মে কম্ম’’ন্তিআদিনা নযেন গহট্ঠসঞ্ঞিনো. মনুস্সাপি চ ৰাজানো ৱিয অত্তনি দেৱসঞ্ঞিনো হোন্তি.

কথং নু খোস্মীতি ৱুত্তনযমেৱ. কেৱলঞ্চেত্থ অব্ভন্তৰে জীৱো নাম অত্থীতি গহেত্ৱা তস্স সণ্ঠানাকাৰং নিস্সায দীঘো নু খোস্মি, ৰস্সচতুৰংসছড়ংসঅট্ঠংসসোড়সংসাদীনং অঞ্ঞতৰপ্পকাৰোতি কঙ্খন্তো কথং নু খোস্মীতি কঙ্খতীতি ৱেদিতব্বো. সৰীৰসণ্ঠানং পন পচ্চুপ্পন্নং অজানন্তো নাম নত্থি.

কুতো আগতো, সো কুহিং গামী ভৱিস্সতীতি অত্তভাৱস্স আগতিগতিট্ঠানং কঙ্খতি.

১৯. এৱং সোড়সপ্পভেদং ৱিচিকিচ্ছং দস্সেত্ৱা ইদানি যং ইমিনা ৱিচিকিচ্ছাসীসেন দিট্ঠাসৱং দস্সেতুং অযং দেসনা আৰদ্ধা. তং দস্সেন্তো তস্স এৱং অযোনিসো মনসিকৰোতো ছন্নং দিট্ঠীনন্তিআদিমাহ. তত্থ তস্স পুগ্গলস্স যথা অযং ৱিচিকিচ্ছা উপ্পজ্জতি, এৱং অযোনিসো মনসিকৰোতো তস্সেৱ সৱিচিকিচ্ছস্স অযোনিসো মনসিকাৰস্স থামগতত্তা ছন্নং দিট্ঠীনং অঞ্ঞতৰা দিট্ঠি উপ্পজ্জতীতি ৱুত্তং হোতি. তত্থ সব্বপদেসু ৱাসদ্দো ৱিকপ্পত্থো, এৱং ৱা এৱং ৱা দিট্ঠি উপ্পজ্জতীতি ৱুত্তং হোতি. অত্থি মে অত্তাতি চেত্থ সস্সতদিট্ঠি সব্বকালেসু অত্তনো অত্থিতং গণ্হাতি. সচ্চতো থেততোতি ভূততো চ থিৰতো চ, ‘‘ইদং সচ্চ’’ন্তি ভূততো সুট্ঠু দড়্হভাৱেনাতি ৱুত্তং হোতি. নত্থি মে অত্তাতি অযং পন উচ্ছেদদিট্ঠি, সতো সত্তস্স তত্থ তত্থ ৱিভৱগ্গহণতো. অথ ৱা পুৰিমাপি তীসু কালেসু অত্থীতি গহণতো সস্সতদিট্ঠি, পচ্চুপ্পন্নমেৱ অত্থীতি গণ্হন্তো উচ্ছেদদিট্ঠি. পচ্ছিমাপি অতীতানাগতেসু নত্থীতি গহণতো ভস্মন্তাহুতিযোতি গহিতদিট্ঠিকানং ৱিয, উচ্ছেদদিট্ঠি. অতীতে এৱ নত্থীতি গণ্হন্তো অধিচ্চসমুপ্পত্তিকস্সেৱ সস্সতদিট্ঠি.

অত্তনাৱ অত্তানং সঞ্জানামীতি সঞ্ঞাক্খন্ধসীসেন খন্ধে অত্তাতি গহেত্ৱা সঞ্ঞায অৱসেসক্খন্ধে সঞ্জানতো ইমিনা অত্তনা ইমং অত্তানং সঞ্জানামীতি হোতি. অত্তনাৱ অনত্তানন্তি সঞ্ঞাক্খন্ধংযেৱ অত্তাতি গহেত্ৱা, ইতৰে চত্তাৰোপি অনত্তাতি গহেত্ৱা সঞ্ঞায তেসং জানতো এৱং হোতি. অনত্তনাৱ অত্তানন্তি সঞ্ঞাক্খন্ধং অনত্তাতি. ইতৰে চত্তাৰো অত্তাতি গহেত্ৱা সঞ্ঞায তেসং জানতো এৱং হোতি, সব্বাপি সস্সতুচ্ছেদদিট্ঠিযোৱ.

ৱদো ৱেদেয্যোতিআদযো পন সস্সতদিট্ঠিযা এৱ অভিনিৱেসাকাৰা. তত্থ ৱদতীতি ৱদো, ৱচীকম্মস্স কাৰকোতি ৱুত্তং হোতি. ৱেদযতীতি ৱেদেয্যো, জানাতি অনুভৱতি চাতি ৱুত্তং হোতি. কিং ৱেদেতীতি, তত্ৰ তত্ৰ কল্যাণপাপকানং কম্মানং ৱিপাকং পটিসংৱেদেতি. তত্ৰ তত্ৰাতি তেসু তেসু যোনিগতিট্ঠিতিনিৱাসনিকাযেসু আৰম্মণেসু ৱা. নিচ্চোতি উপ্পাদৱযৰহিতো. ধুৱোতি থিৰো সাৰভূতো. সস্সতোতি সব্বকালিকো. অৱিপৰিণামধম্মোতি অত্তনো পকতিভাৱং অৱিজহনধম্মো, ককণ্টকো ৱিয নানপ্পকাৰতং নাপজ্জতি. সস্সতিসমন্তি চন্দসূৰিযসমুদ্দমহাপথৱীপব্বতা লোকৱোহাৰেন সস্সতিযোতি ৱুচ্চন্তি. সস্সতীহি সমং সস্সতিসমং. যাৱ সস্সতিযো তিট্ঠন্তি, তাৱ তথেৱ ঠস্সতীতি গণ্হতো এৱংদিট্ঠি হোতি.

ইদং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, দিট্ঠিগতন্তিআদীসু. ইদন্তি ইদানি ৱত্তব্বস্স পচ্চক্খনিদস্সনং. দিট্ঠিগতসম্বন্ধেন চ ইদন্তি ৱুত্তং, ন দিট্ঠিসম্বন্ধেন. এত্থ চ দিট্ঠিযেৱ দিট্ঠিগতং, গূথগতং ৱিয. দিট্ঠীসু ৱা গতমিদং দস্সনং দ্ৱাসট্ঠিদিট্ঠিঅন্তোগধত্তাতিপি দিট্ঠিগতং. দিট্ঠিযা ৱা গতং দিট্ঠিগতং. ইদঞ্হি অত্থি মে অত্তাতিআদি দিট্ঠিযা গমনমত্তমেৱ, নত্থেত্থ অত্তা ৱা নিচ্চো ৱা কোচীতি ৱুত্তং হোতি. সা চাযং দিট্ঠি দুন্নিগ্গমনট্ঠেন গহনং. দুৰতিক্কমট্ঠেন সপ্পটিভযট্ঠেন চ কন্তাৰো, দুব্ভিক্খকন্তাৰৱাড়কন্তাৰাদযো ৱিয. সম্মাদিট্ঠিযা ৱিনিৱিজ্ঝনট্ঠেন ৱিলোমনট্ঠেন ৱা ৱিসূকং. কদাচি সস্সতস্স, কদাচি উচ্ছেদস্স গহণতো ৱিৰূপং ফন্দিতন্তি ৱিপ্ফন্দিতং. বন্ধনট্ঠেন সংযোজনং. তেনাহ ‘‘দিট্ঠিগহনং…পে… দিট্ঠিসংযোজন’’ন্তি. ইদানিস্স তমেৱ বন্ধনত্থং দস্সেন্তো দিট্ঠিসংযোজনসংযুত্তোতিআদিমাহ. তস্সাযং সঙ্খেপত্থো. ইমিনা দিট্ঠিসংযোজনেন সংযুত্তো পুথুজ্জনো এতেহি জাতিআদীহি ন পৰিমুচ্চতীতি. কিং ৱা বহুনা, সকলৱট্টদুক্খতোপি ন মুচ্চতীতি.

২০. এৱং ছপ্পভেদং দিট্ঠাসৱং দস্সেত্ৱা যস্মা সীলব্বতপৰামাসো কামাসৱাদিৱচনেনেৱ দস্সিতো হোতি. কামসুখত্থঞ্হি ভৱসুখভৱৱিসুদ্ধিঅত্থঞ্চ অৱিজ্জায অভিভূতা ইতো বহিদ্ধা সমণব্ৰাহ্মণা সীলব্বতানি পৰামসন্তি, তস্মা তং অদস্সেত্ৱা দিট্ঠিগ্গহণেন ৱা তস্স গহিতত্তাপি তং অদস্সেত্ৱাৱ ইদানি যো পুগ্গলো দস্সনা পহাতব্বে আসৱে পজহতি, তং দস্সেত্ৱা তেসং আসৱানং পহানং দস্সেতুং পুব্বে ৱা অযোনিসো মনসিকৰোতো পুথুজ্জনস্স তেসং উপ্পত্তিং দস্সেত্ৱা ইদানি তব্বিপৰীতস্স পহানং দস্সেতুং সুতৱা চ খো, ভিক্খৱেতিআদিমাহ.

তস্সত্থো, যাৱ ‘‘সো ইদং দুক্খ’’ন্তি আগচ্ছতি, তাৱ হেট্ঠা ৱুত্তনযেন চ ৱুত্তপচ্চনীকতো চ ৱেদিতব্বো. পচ্চনীকতো চ সব্বাকাৰেন অৰিযধম্মস্স অকোৱিদাৱিনীতপচ্চনীকতো অযং ‘‘সুতৱা অৰিযসাৱকো অৰিযধম্মস্স কোৱিদো অৰিযধম্মে সুৱিনীতো’’তি ৱেদিতব্বো. অপিচ খো সিখাপত্তৱিপস্সনতো পভুতি যাৱ গোত্ৰভু, তাৱ তদনুৰূপেন অত্থেন অযং অৰিযসাৱকোতি ৱেদিতব্বো.

২১. ‘‘সো ইদং দুক্খন্তি যোনিসো মনসি কৰোতী’’তিআদীসু পন অযং অত্থৱিভাৱনা, সো চতুসচ্চকম্মট্ঠানিকো অৰিযসাৱকো তণ্হাৱজ্জা তেভূমকা খন্ধা দুক্খং, তণ্হা দুক্খসমুদযো, উভিন্নং অপ্পৱত্তি নিৰোধো, নিৰোধসম্পাপকো মগ্গোতি এৱং পুব্বেৱ আচৰিযসন্তিকে উগ্গহিতচতুসচ্চকম্মট্ঠানো অপৰেন সমযেন ৱিপস্সনামগ্গং সমাৰুড়্হো সমানো তে তেভূমকে খন্ধে ইদং দুক্খন্তি যোনিসো মনসি কৰোতি, উপাযেন পথেন সমন্নাহৰতি চেৱ ৱিপস্সতি চ. এত্থ হি যাৱ সোতাপত্তিমগ্গো, তাৱ মনসিকাৰসীসেনেৱ ৱিপস্সনা ৱুত্তা. যা পনাযং তস্সেৱ দুক্খস্স সমুট্ঠাপিকা পভাৱিকা তণ্হা, অযং সমুদযোতি যোনিসো মনসি কৰোতি. যস্মা পন দুক্খঞ্চ সমুদযো চ ইদং ঠানং পত্ৱা নিৰুজ্ঝন্তি নপ্পৱত্তন্তি, তস্মা যদিদং নিব্বানং নাম, অযং দুক্খনিৰোধোতি যোনিসো মনসি কৰোতি. নিৰোধসম্পাপকং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং অযং দুক্খনিৰোধগামিনী পটিপদাতি যোনিসো মনসি কৰোতি, উপাযেন পথেন সমন্নাহৰতি চেৱ ৱিপস্সতি চ.

তত্ৰাযং উপাযো, অভিনিৱেসো নাম ৱট্টে হোতি, ৱিৱট্টে নত্থি. তস্মা ‘‘অযং অত্থি ইমস্মিং কাযে পথৱীধাতু, আপোধাতূ’’তিআদিনা নযেন সকসন্ততিযং চত্তাৰি ভূতানি তদনুসাৰেন উপাদাৰূপানি চ পৰিগ্গহেত্ৱা অযং ৰূপক্খন্ধোতি ৱৱত্থপেতি. তং ৱৱত্থাপযতো উপ্পন্নে তদাৰম্মণে চিত্তচেতসিকে ধম্মে ইমে চত্তাৰো অৰূপক্খন্ধাতি ৱৱত্থপেতি. ততো ইমে পঞ্চক্খন্ধা দুক্খন্তি ৱৱত্থপেতি. তে পন সঙ্খেপতো নামঞ্চ ৰূপঞ্চাতি দ্ৱে ভাগাযেৱ হোন্তি. ইদঞ্চ নামৰূপং সহেতু সপ্পচ্চযং উপ্পজ্জতি. তস্স অযং হেতু অযং পচ্চযোতি অৱিজ্জাভৱতণ্হাকম্মাহাৰাদিকে হেতুপচ্চযে ৱৱত্থপেতি. ততো তেসং পচ্চযানঞ্চ পচ্চযুপ্পন্নধম্মানঞ্চ যাথাৱসৰসলক্খণং ৱৱত্থপেত্ৱা ইমে ধম্মা অহুত্ৱা হোন্তীতি অনিচ্চলক্খণং আৰোপেতি, উদযব্বযপীড়িতত্তা দুক্খাতি দুক্খলক্খণং আৰোপেতি. অৱসৱত্তনতো অনত্তাতি অনত্তলক্খণং আৰোপেতি. এৱং তীণি লক্খণানি আৰোপেত্ৱা পটিপাটিযা ৱিপস্সনং পৱত্তেন্তো সোতাপত্তিমগ্গং পাপুণাতি.

তস্মিং খণে চত্তাৰি সচ্চানি একপটিৱেধেনেৱ পটিৱিজ্ঝতি, একাভিসমযেন অভিসমেতি. দুক্খং পৰিঞ্ঞাপটিৱেধেন পটিৱিজ্ঝতি, সমুদযং পহানপটিৱেধেন, নিৰোধং সচ্ছিকিৰিযাপটিৱেধেন, মগ্গং ভাৱনাপটিৱেধেন. দুক্খঞ্চ পৰিঞ্ঞাভিসমযেন অভিসমেতি…পে… মগ্গং ভাৱনাভিসমযেন অভিসমেতি, নো চ খো অঞ্ঞমঞ্ঞেন ঞাণেন. একঞাণেনেৱ হি এস নিৰোধং আৰম্মণতো, সেসানি কিচ্চতো পটিৱিজ্ঝতি চেৱ অভিসমেতি চ. ন হিস্স তস্মিং সমযে এৱং হোতি – ‘‘অহং দুক্খং পৰিজানামী’’তি ৱা…পে… ‘‘মগ্গং ভাৱেমী’’তি ৱা. অপিচ খ্ৱস্স আৰম্মণং কত্ৱা পটিৱেধৱসেন নিৰোধং সচ্ছিকৰোতো এৱং তং ঞাণং দুক্খপৰিঞ্ঞাকিচ্চম্পি সমুদযপহানকিচ্চম্পি মগ্গভাৱনাকিচ্চম্পি কৰোতিযেৱ. তস্সেৱং উপাযেন যোনিসো মনসিকৰোতো তীণি সংযোজনানি পহীযন্তি, ৱীসতিৱত্থুকা সক্কাযদিট্ঠি, অট্ঠৱত্থুকা ৱিচিকিচ্ছা, ‘‘সীলেন সুদ্ধি ৱতেন সুদ্ধী’’তি সীলব্বতানং পৰামসনতো সীলব্বতপৰামাসোতি. তত্থ চতূসু আসৱেসু সক্কাযদিট্ঠিসীলব্বতপৰামাসা দিট্ঠাসৱেন সঙ্গহিতত্তা আসৱা চেৱ সংযোজনা চ. ৱিচিকিচ্ছা সংযোজনমেৱ, ন আসৱো. ‘‘দস্সনা পহাতব্বা আসৱা’’তি এত্থ পৰিযাপন্নত্তা পন আসৱাতি.

‘‘ইমে ৱুচ্চন্তি…পে… পহাতব্বা’’তি ইমে সক্কাযদিট্ঠিআদযো দস্সনা পহাতব্বা নাম আসৱাতি দস্সেন্তো আহ. অথ ৱা যা অযং ছন্নং দিট্ঠীনং অঞ্ঞতৰা দিট্ঠি উপ্পজ্জতীতি এৱং সৰূপেনেৱ সক্কাযদিট্ঠি ৱিভত্তা. তং সন্ধাযাহ ‘‘ইমে ৱুচ্চন্তি, ভিক্খৱে’’তি. সা চ যস্মা সহজাতপহানেকট্ঠেহি সদ্ধিং পহীযতি. দিট্ঠাসৱে হি পহীযমানে তংসহজাতো চতূসু দিট্ঠিসম্পযুত্তচিত্তেসু কামাসৱোপি অৱিজ্জাসৱোপি পহীযতি. পহানেকট্ঠো পন চতূসু দিট্ঠিৱিপ্পযুত্তেসু নাগসুপণ্ণাদিসমিদ্ধিপত্থনাৱসেন উপ্পজ্জমানো ভৱাসৱো. তেনেৱ সম্পযুত্তো অৱিজ্জাসৱোপি, দ্ৱীসু দোমনস্সচিত্তেসু পাণাতিপাতাদিনিব্বত্তকো অৱিজ্জাসৱোপি, তথা ৱিচিকিচ্ছাচিত্তসম্পযুত্তো অৱিজ্জাসৱোপীতি এৱং সব্বথাপি অৱসেসা তযোপি আসৱা পহীযন্তি. তস্মা বহুৱচননিদ্দেসো কতোতি এৱমেত্থ অত্থো ৱেদিতব্বো. এস পোৰাণানং অধিপ্পাযো.

দস্সনা পহাতব্বাতি দস্সনং নাম সোতাপত্তিমগ্গো, তেন পহাতব্বাতি অত্থো. কস্মা সোতাপত্তিমগ্গো দস্সনং? পঠমং নিব্বানদস্সনতো. ননু গোত্ৰভু পঠমতৰং পস্সতীতি? নো ন পস্সতি. দিস্ৱা কত্তব্বকিচ্চং পন ন কৰোতি সংযোজনানং অপ্পহানতো. তস্মা পস্সতীতি ন ৱত্তব্বো. যত্থ কত্থচি ৰাজানং দিস্ৱাপি পণ্ণাকাৰং দত্ৱা কিচ্চনিপ্ফত্তিযা অদিট্ঠত্তা ‘‘অজ্জাপি ৰাজানং ন পস্সামী’’তি ৱদন্তো গামৱাসী পুৰিসো চেত্থ নিদস্সনং.

দস্সনাপহাতব্বআসৱৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

সংৱৰাপহাতব্বআসৱৱণ্ণনা

২২. এৱং দস্সনেন পহাতব্বে আসৱে দস্সেত্ৱা ইদানি তদনন্তৰুদ্দিট্ঠে সংৱৰা পহাতব্বে দস্সেতুং, কতমে চ, ভিক্খৱে, আসৱা সংৱৰা পহাতব্বাতি আহ. এৱং সব্বত্থ সম্বন্ধো ৱেদিতব্বো. ইতো পৰঞ্হি অত্থমত্তমেৱ ৱণ্ণযিস্সাম.

ননু চ দস্সনেন ভাৱনাযাতি ইমেহি দ্ৱীহি অপ্পহাতব্বো আসৱো নাম নত্থি, অথ কস্মা ৱিসুং সংৱৰাদীহি পহাতব্বে দস্সেতীতি. সংৱৰাদীহি পুব্বভাগে ৱিক্খম্ভিতা আসৱা চতূহি মগ্গেহি সমুগ্ঘাতং গচ্ছন্তি, তস্মা তেসং মগ্গানং পুব্বভাগে ইমেহি পঞ্চহাকাৰেহি ৱিক্খম্ভনপ্পহানং দস্সেন্তো এৱমাহ. তস্মা যো চাযং ৱুত্তো পঠমো দস্সনমগ্গোযেৱ, ইদানি ভাৱনানামেন ৱুচ্চিস্সন্তি তযো মগ্গা, তেসং সব্বেসম্পি অযং পুব্বভাগপটিপদাতি ৱেদিতব্বা.

তত্থ ইধাতি ইমস্মিং সাসনে. পটিসঙ্খাতি পটিসঙ্খায. তত্থাযং সঙ্খাসদ্দো ঞাণকোট্ঠাসপঞ্ঞত্তিগণনাসু দিস্সতি. ‘‘সঙ্খাযেকং পটিসেৱতী’’তিআদীসু (ম. নি. ২.১৬৮) হি ঞাণে দিস্সতি. ‘‘পপঞ্চসঞ্ঞাসঙ্খা সমুদাচৰন্তী’’তিআদীসু (ম. নি. ১.২০১) কোট্ঠাসে. ‘‘তেসং তেসং ধম্মানং সঙ্খা সমঞ্ঞা’’তিআদীসু (ধ. স. ১৩১৩) পঞ্ঞত্তিযং. ‘‘ন সুকৰং সঙ্খাতু’’ন্তিআদীসু (সং. নি. ২.১২৮) গণনাযং. ইধ পন ঞাণে দট্ঠব্বো.

পটিসঙ্খা যোনিসোতি হি উপাযেন পথেন পটিসঙ্খায ঞত্ৱা পচ্চৱেক্খিত্ৱাতি অত্থো. এত্থ চ অসংৱৰে আদীনৱপটিসঙ্খা যোনিসো পটিসঙ্খাতি ৱেদিতব্বা. সা চাযং ‘‘ৱৰং, ভিক্খৱে, তত্তায অযোসলাকায আদিত্তায সম্পজ্জলিতায সজোতিভূতায চক্খুন্দ্ৰিযং সম্পলিমট্ঠং, ন ত্ৱেৱ চক্খুৱিঞ্ঞেয্যেসু ৰূপেসু অনুব্যঞ্জনসো নিমিত্তগ্গাহো’’তিআদিনা (সং. নি. ৪.২৩৫) আদিত্তপৰিযাযনযেন ৱেদিতব্বা. চক্খুন্দ্ৰিযসংৱৰসংৱুতো ৱিহৰতীতি এত্থ চক্খুমেৱ ইন্দ্ৰিযং চক্খুন্দ্ৰিযং, সংৱৰণতো সংৱৰো, পিদহনতো থকনতোতি ৱুত্তং হোতি. সতিযা এতং অধিৱচনং. চক্খুন্দ্ৰিযে সংৱৰো চক্খুন্দ্ৰিযসংৱৰো. তিত্থকাকো আৱাটকচ্ছপো ৱনমহিংসোতিআদযো ৱিয.

তত্থ কিঞ্চাপি চক্খুন্দ্ৰিযে সংৱৰো ৱা অসংৱৰো ৱা নত্থি. ন হি চক্খুপসাদং নিস্সায সতি ৱা মুট্ঠসচ্চং ৱা উপ্পজ্জতি. অপিচ যদা ৰূপাৰম্মণং চক্খুস্স আপাথং আগচ্ছতি, তদা ভৱঙ্গে দ্ৱিক্খত্তুং উপ্পজ্জিত্ৱা নিৰুদ্ধে কিৰিযমনোধাতু আৱজ্জনকিচ্চং সাধযমানা উপ্পজ্জিত্ৱা নিৰুজ্ঝতি, ততো চক্খুৱিঞ্ঞাণং দস্সনকিচ্চং, ততো ৱিপাকমনোধাতু সম্পটিচ্ছনকিচ্চং, ততো ৱিপাকাহেতুকমনোৱিঞ্ঞাণধাতু সন্তীৰণকিচ্চং, ততো কিৰিযাহেতুকমনোৱিঞ্ঞাণধাতু ৱোট্ঠব্বনকিচ্চং সাধযমানা উপ্পজ্জিত্ৱা নিৰুজ্ঝতি. তদনন্তৰং জৱনং জৱতি.

তত্থপি নেৱ ভৱঙ্গসমযে, ন আৱজ্জনাদীনং অঞ্ঞতৰসমযে সংৱৰো ৱা অসংৱৰো ৱা অত্থি. জৱনক্খণে পন সচে দুস্সীল্যং ৱা মুট্ঠসচ্চং ৱা অঞ্ঞাণং ৱা অক্খন্তি ৱা কোসজ্জং ৱা উপ্পজ্জতি, অযং অসংৱৰো হোতি. এৱং হোন্তোপি সো চক্খুন্দ্ৰিযে অসংৱৰোতি ৱুচ্চতি. কস্মা? তস্মিঞ্হি সতি দ্ৱাৰম্পি অগুত্তং হোতি, ভৱঙ্গম্পি আৱজ্জনাদীনি ৱীথিচিত্তানিপি. যথা কিং, যথা নগৰে চতূসু দ্ৱাৰেসু অসংৱুতেসু কিঞ্চাপি অন্তো ঘৰকোট্ঠকগব্ভাদযো সুসংৱুতা, তথাপি অন্তোনগৰে সব্বং ভণ্ডং অৰক্খিতং অগোপিতমেৱ হোতি. নগৰদ্ৱাৰেন হি পৱিসিত্ৱা চোৰা যদিচ্ছন্তি, তং কৰেয্যুং, এৱমেৱ জৱনে দুস্সীল্যাদীসু উপ্পন্নেসু, তস্মিং অসংৱৰে সতি দ্ৱাৰম্পি অগুত্তং হোতি, ভৱঙ্গম্পি আৱজ্জনাদীনি ৱীথিচিত্তানিপীতি.

তস্মিং পন সীলাদীসু উপ্পন্নেসু দ্ৱাৰম্পি গুত্তং হোতি, ভৱঙ্গম্পি আৱজ্জনাদীনি ৱীথিচিত্তানিপি. যথা কিং? যথা নগৰদ্ৱাৰেসু সুসংৱুতেসু কিঞ্চাপি অন্তো ঘৰাদযো অসংৱুতা, তথাপি অন্তোনগৰে সব্বং ভণ্ডং সুৰক্খিতং সুগোপিতমেৱ হোতি. নগৰদ্ৱাৰেসু হি পিহিতেসু চোৰানং পৱেসো নত্থি, এৱমেৱ জৱনে সীলাদীসু উপ্পন্নেসু দ্ৱাৰম্পি সুগুত্তং হোতি, ভৱঙ্গম্পি আৱজ্জনাদীনি ৱীথিচিত্তানিপি. তস্মা জৱনক্খণে উপ্পজ্জমানোপি চক্খুন্দ্ৰিযে সংৱৰোতি ৱুত্তো. ইধ চাযং সতিসংৱৰো অধিপ্পেতোতি ৱেদিতব্বো. চক্খুন্দ্ৰিযসংৱৰেন সংৱুতো চক্খুন্দ্ৰিযসংৱৰসংৱুতো, উপেতোতি ৱুত্তং হোতি. তথা হি, পাতিমোক্খসংৱৰসংৱুতোতি ইমস্স ৱিভঙ্গে ‘‘ইমিনা পাতিমোক্খসংৱৰেন উপেতো হোতি…পে… সমন্নাগতো’’তি (ৱিভ. ৫১১) ৱুত্তং. তং একজ্ঝং কত্ৱা চক্খুন্দ্ৰিযসংৱৰেন সংৱুতোতি এৱমত্থো ৱেদিতব্বো.

অথ ৱা সংৱৰীতি সংৱুতো, থকেসি পিদহীতি ৱুত্তং হোতি. চক্খুন্দ্ৰিযে সংৱৰসংৱুতো চক্খুন্দ্ৰিযসংৱৰসংৱুতো, চক্খুন্দ্ৰিযসংৱৰসঞ্ঞিতং সতিকৱাটং চক্খুদ্ৱাৰে, ঘৰদ্ৱাৰে কৱাটং ৱিয সংৱৰি থকেসি পিদহীতি ৱুত্তং হোতি. অযমেৱ চেত্থ অত্থো সুন্দৰতৰো. তথা হি ‘‘চক্খুন্দ্ৰিযসংৱৰং অসংৱুতস্স ৱিহৰতো সংৱুতস্স ৱিহৰতো’’তি এতেসু পদেসু অযমেৱ অত্থো দিস্সতি.

ৱিহৰতীতি এৱং চক্খুন্দ্ৰিযসংৱৰসংৱুতো যেন কেনচি ইৰিযাপথৱিহাৰেন ৱিহৰতি. যঞ্হিস্সাতিআদিম্হি যং চক্খুন্দ্ৰিযসংৱৰং অস্স ভিক্খুনো অসংৱুতস্স অথকেত্ৱা অপিদহিত্ৱা ৱিহৰন্তস্সাতি এৱমত্থো ৱেদিতব্বো. অথ ৱা, যে-কাৰস্স যন্তি আদেসো. হিকাৰো চ পদপূৰণো, যে অস্সাতি অত্থো.

উপ্পজ্জেয্যুন্তি নিব্বত্তেয্যুং. আসৱা ৱিঘাতপৰিড়াহাতি চত্তাৰো আসৱা চ অঞ্ঞে চ ৱিঘাতকৰা কিলেসপৰিড়াহা ৱিপাকপৰিড়াহা চ. চক্খুদ্ৱাৰে হি ইট্ঠাৰম্মণং আপাথগতং কামস্সাদৱসেন অস্সাদযতো অভিনন্দতো কামাসৱো উপ্পজ্জতি, ঈদিসং অঞ্ঞস্মিম্পি সুগতিভৱে লভিস্সামীতি ভৱপত্থনায অস্সাদযতো ভৱাসৱো উপ্পজ্জতি, সত্তোতি ৱা সত্তস্সাতি ৱা গণ্হন্তস্স দিট্ঠাসৱো উপ্পজ্জতি, সব্বেহেৱ সহজাতং অঞ্ঞাণং অৱিজ্জাসৱোতি চত্তাৰো আসৱা উপ্পজ্জন্তি. তেহি সম্পযুত্তা অপৰে কিলেসা ৱিঘাতপৰিড়াহা, আযতিং ৱা তেসং ৱিপাকা. তেপি হি অসংৱুতস্সেৱ ৱিহৰতো উপ্পজ্জেয্যুন্তি ৱুচ্চন্তি.

এৱংস তেতি এৱং অস্স তে. এৱং এতেন উপাযেন ন হোন্তি, নো অঞ্ঞথাতি ৱুত্তং হোতি. এস নযো পটিসঙ্খা যোনিসো সোতিন্দ্ৰিযসংৱৰসংৱুতোতিআদীসু.

ইমে ৱুচ্চন্তি, ভিক্খৱে, আসৱা সংৱৰা পহাতব্বাতি ইমে ছসু দ্ৱাৰেসু চত্তাৰো চত্তাৰো কত্ৱা চতুৱীসতি আসৱা সংৱৰেন পহাতব্বাতি ৱুচ্চন্তি. সব্বত্থেৱ চেত্থ সতিসংৱৰো এৱ সংৱৰোতি ৱেদিতব্বো.

সংৱৰাপহাতব্বআসৱৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

পটিসেৱনাপহাতব্বআসৱৱণ্ণনা

২৩. পটিসঙ্খা যোনিসো চীৱৰন্তিআদীসু যং ৱত্তব্বং, তং সব্বং ৱিসুদ্ধিমগ্গে সীলকথাযং ৱুত্তমেৱ. যঞ্হিস্সাতি যং চীৱৰপিণ্ডপাতাদীসু ৱা অঞ্ঞতৰং অস্স. অপ্পটিসেৱতোতি এৱং যোনিসো অপ্পটিসেৱন্তস্স. সেসং ৱুত্তনযমেৱ. কেৱলং পনিধ অলদ্ধং চীৱৰাদিং পত্থযতো লদ্ধং ৱা অস্সাদযতো কামাসৱস্স উপ্পত্তি ৱেদিতব্বা. ঈদিসং অঞ্ঞস্মিম্পি সম্পত্তিভৱে সুগতিভৱে লভিস্সামীতি ভৱপত্থনায অস্সাদযতো ভৱাসৱস্স, অহং লভামি ন লভামীতি ৱা ময্হং ৱা ইদন্তি অত্তসঞ্ঞং অধিট্ঠহতো দিট্ঠাসৱস্স উপ্পত্তি ৱেদিতব্বা. সব্বেহেৱ পন সহজাতো অৱিজ্জাসৱোতি এৱং চতুন্নং আসৱানং উপ্পত্তি ৱিপাকপৰিড়াহা চ নৱৱেদনুপ্পাদনতোপি ৱেদিতব্বা.

ইমে ৱুচ্চন্তি, ভিক্খৱে, আসৱা পটিসেৱনা পহাতব্বাতি ইমে একমেকস্মিং পচ্চযে চত্তাৰো চত্তাৰো কত্ৱা সোড়স আসৱা ইমিনা ঞাণসংৱৰসঙ্খাতেন পচ্চৱেক্খণপটিসেৱনেন পহাতব্বাতি ৱুচ্চন্তি.

পটিসেৱনাপহাতব্বআসৱৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

অধিৱাসনাপহাতব্বআসৱৱণ্ণনা

২৪. পটিসঙ্খা যোনিসো খমো হোতি সীতস্সাতি উপাযেন পথেন পচ্চৱেক্খিত্ৱা খমো হোতি সীতস্স সীতং খমতি সহতি, ন অৱীৰপুৰিসো ৱিয অপ্পমত্তকেনপি সীতেন চলতি কম্পতি কম্মট্ঠানং ৱিজহতি. অপিচ খো লোমসনাগত্থেৰো ৱিয অনপ্পকেনাপি সীতেন ফুট্ঠো ন চলতি ন কম্পতি, কম্মট্ঠানমেৱ মনসি কৰোতি. থেৰো কিৰ চেতিযপব্বতে পিযঙ্গুগুহাযং পধানঘৰে ৱিহৰন্তো অন্তৰট্ঠকে হিমপাতসমযে লোকন্তৰিকনিৰযে পচ্চৱেক্খিত্ৱা কম্মট্ঠানং অৱিজহন্তোৱ অব্ভোকাসে ৱীতিনামেসি. এৱং উণ্হাদীসুপি অত্থযোজনা ৱেদিতব্বা.

কেৱলঞ্হি যো ভিক্খু অধিমত্তম্পি উণ্হং সহতি স্ৱেৱ থেৰো ৱিয, অযং ‘‘খমো উণ্হস্সা’’তি ৱেদিতব্বো. থেৰো কিৰ গিম্হসমযে পচ্ছাভত্তং বহিচঙ্কমে নিসীদি. কম্মট্ঠানং মনসিকৰোন্তো সেদাপিস্স কচ্ছেহি মুচ্চন্তি. অথ নং অন্তেৱাসিকো আহ ‘‘ইধ, ভন্তে, নিসীদথ, সীতলো ওকাসো’’তি. থেৰো ‘‘উণ্হভযেনেৱম্হি আৱুসো ইধ নিসিন্নো’’তি অৱীচিমহানিৰযং পচ্চৱেক্খিত্ৱা নিসীদিযেৱ. উণ্হন্তি চেত্থ অগ্গিসন্তাপোৱ ৱেদিতব্বো. সূৰিযসন্তাপৱসেন পনেতং ৱত্থু ৱুত্তং.

যো চ দ্ৱে তযো ৱাৰে ভত্তং ৱা পানীযং ৱা অলভমানোপি অনমতগ্গে সংসাৰে অত্তনো পেত্তিৱিসযূপপত্তিং পচ্চৱেক্খিত্ৱা অৱেধেন্তো কম্মট্ঠানং ন ৱিজহতিযেৱ. অধিমত্তেহি ডংসমকসৱাতাতপসম্ফস্সেহি ফুট্ঠো চাপি তিৰচ্ছানূপপত্তিং পচ্চৱেক্খিত্ৱা অৱেধেন্তো কম্মট্ঠানং ন ৱিজহতিযেৱ. সৰীসপসম্ফস্সেন ফুট্ঠো চাপি অনমতগ্গে সংসাৰে সীহব্যগ্ঘাদিমুখেসু অনেকৱাৰং পৰিৱত্তিতপুব্বভাৱং পচ্চৱেক্খিত্ৱা অৱেধেন্তো কম্মট্ঠানং ন ৱিজহতিযেৱ পধানিযত্থেৰো ৱিয. অযং ‘‘খমো জিঘচ্ছায…পে… সৰীসপসম্ফস্সান’’ন্তি ৱেদিতব্বো.

থেৰং কিৰ খণ্ডচেলৱিহাৰে কণিকাৰপধানিযঘৰে অৰিযৱংসং সুণন্তং ঘোৰৱিসো সপ্পো ডংসি. থেৰো জানিত্ৱাপি পসন্নচিত্তো নিসিন্নো ধম্মংযেৱ সুণাতি. ৱিসৱেগো থদ্ধো অহোসি. থেৰো উপসম্পদমণ্ডলং আদিং কত্ৱা সীলং পচ্চৱেক্খিত্ৱা পৰিসুদ্ধসীলোহমস্মীতি পীতিং উপ্পাদেসি. সহ পীতুপ্পাদা ৱিসং নিৱত্তিত্ৱা পথৱিং পাৱিসি. থেৰো তত্থেৱ চিত্তেকগ্গতং লভিত্ৱা ৱিপস্সনং ৱড্ঢেত্ৱা অৰহত্তং পাপুণি.

যো পন অক্কোসৱসেন দুৰুত্তে দুৰুত্তত্তাযেৱ চ দুৰাগতে অপি অন্তিমৱত্থুসঞ্ঞিতে ৱচনপথে সুত্ৱা খন্তিগুণংযেৱ পচ্চৱেক্খিত্ৱা ন ৱেধতি দীঘভাণকঅভযত্থেৰো ৱিয. অযং ‘‘খমো দুৰুত্তানং দুৰাগতানং ৱচনপথান’’ন্তি ৱেদিতব্বো.

থেৰো কিৰ পচ্চযসন্তোসভাৱনাৰামতায মহাঅৰিযৱংসপ্পটিপদং কথেসি, সব্বো মহাগামো আগচ্ছতি. থেৰস্স মহাসক্কাৰো উপ্পজ্জতি. তং অঞ্ঞতৰো মহাথেৰো অধিৱাসেতুং অসক্কোন্তো দীঘভাণকো অৰিযৱংসং কথেমীতি সব্বৰত্তিং কোলাহলং কৰোসীতিআদীহি অক্কোসি. উভোপি চ অত্তনো অত্তনো ৱিহাৰং গচ্ছন্তা গাৱুতমত্তং একপথেন অগমংসু. সকলগাৱুতম্পি সো তং অক্কোসিযেৱ. ততো যত্থ দ্ৱিন্নং ৱিহাৰানং মগ্গো ভিজ্জতি, তত্থ ঠত্ৱা দীঘভাণকত্থেৰো তং ৱন্দিত্ৱা ‘‘এস, ভন্তে, তুম্হাকং মগ্গো’’তি আহ. সো অসুণন্তো ৱিয অগমাসি. থেৰোপি ৱিহাৰং গন্ত্ৱা পাদে পক্খালেত্ৱা নিসীদি. তমেনং অন্তেৱাসিকো ‘‘কিং, ভন্তে, সকলগাৱুতং পৰিভাসন্তং ন কিঞ্চি অৱোচুত্থা’’তি আহ. থেৰো ‘‘খন্তিযেৱ, আৱুসো, ময্হং ভাৰো, ন অক্খন্তি. একপদুদ্ধাৰেপি কম্মট্ঠানৱিযোগং ন পস্সামী’’তি আহ. এত্থ চ ৱচনমেৱ ৱচনপথোতি ৱেদিতব্বো.

যো পন উপ্পন্না সাৰীৰিকা ৱেদনা দুক্খমনট্ঠেন দুক্খা, বহলট্ঠেন তিব্বা, ফৰুসট্ঠেন খৰা, তিখিণট্ঠেন কটুকা, অস্সাদৱিৰহতো অসাতা, মনং অৱড্ঢনতো অমনাপা, পাণহৰণসমত্থতায পাণহৰা অধিৱাসেতিযেৱ, ন ৱেধতি. এৱং সভাৱো হোতি চিত্তলপব্বতে পধানিযত্থেৰো ৱিয. অযং ‘‘উপ্পন্নানং…পে… অধিৱাসনজাতিকো’’তি ৱেদিতব্বো.

থেৰস্স কিৰ ৰত্তিং পধানেন ৱীতিনামেত্ৱা ঠিতস্স উদৰৱাতো উপ্পজ্জি. সো তং অধিৱাসেতুং অসক্কোন্তো আৱত্ততি পৰিৱত্ততি. তমেনং চঙ্কমপস্সে ঠিতো পিণ্ডপাতিযত্থেৰো আহ ‘‘আৱুসো, পব্বজিতো নাম অধিৱাসনসীলো হোতী’’তি. সো ‘‘সাধু, ভন্তে’’তি অধিৱাসেত্ৱা নিচ্চলো সযি. ৱাতো নাভিতো যাৱ হদযং ফালেতি. থেৰো ৱেদনং ৱিক্খম্ভেত্ৱা ৱিপস্সন্তো মুহুত্তেন অনাগামী হুত্ৱা পৰিনিব্বাযীতি.

যঞ্হিস্সাতি সীতাদীসু যংকিঞ্চি একধম্মম্পি অস্স. অনধিৱাসযতোতি অনধিৱাসেন্তস্স অক্খমন্তস্স. সেসং ৱুত্তনযমেৱ. আসৱুপ্পত্তি পনেত্থ এৱং ৱেদিতব্বা. সীতেন ফুট্ঠস্স উণ্হং পত্থযন্তস্স কামাসৱো উপ্পজ্জতি, এৱং সব্বত্থ. নত্থি নো সম্পত্তিভৱে সুগতিভৱে সীতং ৱা উণ্হং ৱাতি ভৱং পত্থযন্তস্স ভৱাসৱো. ময্হং সীতং উণ্হন্তি গাহো দিট্ঠাসৱো. সব্বেহেৱ সম্পযুত্তো অৱিজ্জাসৱোতি.

‘‘ইমে ৱুচ্চন্তি…পে… অধিৱাসনা পহাতব্বা’’তি ইমে সীতাদীসু একমেকস্স ৱসেন চত্তাৰো চত্তাৰো কত্ৱা অনেকে আসৱা ইমায খন্তিসংৱৰসঙ্খাতায অধিৱাসনায পহাতব্বাতি ৱুচ্চন্তীতি অত্থো. এত্থ চ যস্মা অযং খন্তি সীতাদিধম্মে অধিৱাসেতি, অত্তনো উপৰি আৰোপেত্ৱা ৱাসেতিযেৱ. ন অসহমানা হুত্ৱা নিৰস্সতি, তস্মা ‘‘অধিৱাসনা’’তি ৱুচ্চতীতি ৱেদিতব্বা.

অধিৱাসনাপহাতব্বআসৱৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

পৰিৱজ্জনাপহাতব্বআসৱৱণ্ণনা

২৫. পটিসঙ্খা যোনিসো চণ্ডং হত্থিং পৰিৱজ্জেতীতি অহং সমণোতি চণ্ডস্স হত্থিস্স আসন্নে ন ঠাতব্বং. ততোনিদানঞ্হি মৰণম্পি সিযা মৰণমত্তম্পি দুক্খন্তি এৱং উপাযেন পথেন পচ্চযেন পচ্চৱেক্খিত্ৱা চণ্ডং হত্থিং পৰিৱজ্জেতি পটিক্কমতি. এস নযো সব্বত্থ. চণ্ডন্তি চ দুট্ঠং, ৱাড়ন্তি ৱুত্তং হোতি. খাণুন্তি খদিৰখাণুআদিং. কণ্টকট্ঠানন্তি কণ্টকানং ঠানং, যত্থ কণ্টকা ৱিজ্জন্তি, তং ওকাসন্তি ৱুত্তং হোতি. সোব্ভন্তি সব্বতো পৰিচ্ছিন্নতটং. পপাতন্তি একতো ছিন্নতটং. চন্দনিকন্তি উচ্ছিট্ঠোদকগব্ভমলাদীনং ছড্ডনট্ঠানং. ওড়িগল্লন্তি তেসংযেৱ সকদ্দমাদীনং সন্দনোকাসং. তং জণ্ণুমত্তম্পি অসুচিভৰিতং হোতি, দ্ৱেপি চেতানি ঠানানি অমনুস্সদুট্ঠানি হোন্তি. তস্মা তানি ৱজ্জেতব্বানি. অনাসনেতি এত্থ পন অযুত্তং আসনং অনাসনং, তং অত্থতো অনিযতৱত্থুকং ৰহোপটিচ্ছন্নাসনন্তি ৱেদিতব্বং. অগোচৰেতি এত্থপি চ অযুত্তো গোচৰো অগোচৰো, সো ৱেসিযাদিভেদতো পঞ্চৱিধো. পাপকে মিত্তেতি লামকে দুস্সীলে মিত্তপতিৰূপকে, অমিত্তে ৱা. ভজন্তন্তি সেৱমানং. ৱিঞ্ঞূ সব্ৰহ্মচাৰীতি পণ্ডিতা বুদ্ধিসম্পন্না সব্ৰহ্মচাৰযো, ভিক্খূনমেতং অধিৱচনং. তে হি এককম্মং একুদ্দেসো সমসিক্খতাতি ইমং ব্ৰহ্মং সমানং চৰন্তি, তস্মা সব্ৰহ্মচাৰীতি ৱুচ্চন্তি. পাপকেসু ঠানেসূতি লামকেসু ঠানেসু. ওকপ্পেয্যুন্তি সদ্দহেয্যুং, অধিমুচ্চেয্যুং ‘‘অদ্ধা অযমাযস্মা অকাসি ৱা কৰিস্সতি ৱা’’তি.

যঞ্হিস্সাতি হত্থিআদীসু যংকিঞ্চি একম্পি অস্স. সেসং ৱুত্তনযমেৱ. আসৱুপ্পত্তি পনেত্থ এৱং ৱেদিতব্বা. হত্থিআদিনিদানেন দুক্খেন ফুট্ঠস্স সুখং পত্থযতো কামাসৱো উপ্পজ্জতি. নত্থি নো সম্পত্তিভৱে সুগতিভৱে ঈদিসং দুক্খন্তি ভৱং পত্থেন্তস্স ভৱাসৱো. মং হত্থী মদ্দতি, মং অস্সোতি গাহো দিট্ঠাসৱো. সব্বেহেৱ সম্পযুত্তো অৱিজ্জাসৱোতি.

ইমে ৱুচ্চন্তি…পে… পৰিৱজ্জনা পহাতব্বাতি ইমে হত্থিআদীসু একেকস্স ৱসেন চত্তাৰো চত্তাৰো কত্ৱা অনেকে আসৱা ইমিনা সীলসংৱৰসঙ্খাতেন পৰিৱজ্জনেন পহাতব্বাতি ৱুচ্চন্তীতি ৱেদিতব্বা.

পৰিৱজ্জনাপহাতব্বআসৱৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

ৱিনোদনাপহাতব্বআসৱৱণ্ণনা

২৬. পটিসঙ্খা যোনিসো উপ্পন্নং কামৱিতক্কং নাধিৱাসেতীতি ‘‘ইতি পাযং ৱিতক্কো অকুসলো, ইতিপি সাৱজ্জো, ইতিপি দুক্খৱিপাকো, সো চ খো অত্তব্যাবাধায সংৱত্ততী’’তিআদিনা নযেন যোনিসো কামৱিতক্কে আদীনৱং পচ্চৱেক্খিত্ৱা তস্মিং তস্মিং আৰম্মণে উপ্পন্নং জাতমভিনিব্বত্তং কামৱিতক্কং নাধিৱাসেতি, চিত্তং আৰোপেত্ৱা ন ৱাসেতি, অব্ভন্তৰে ৱা ন ৱাসেতীতিপি অত্থো.

অনধিৱাসেন্তো কিং কৰোতীতি? পজহতি ছড্ডেতি.

কিং কচৱৰং ৱিয পিটকেনাতি? ন হি, অপিচ খো নং ৱিনোদেতি তুদতি ৱিজ্ঝতি নীহৰতি.

কিং বলিবদ্দং ৱিয পতোদেনাতি? ন হি, অথ খো নং ব্যন্তীকৰোতি ৱিগতন্তং কৰোতি. যথাস্স অন্তোপি নাৱসিস্সতি অন্তমসো ভঙ্গমত্তম্পি, তথা নং কৰোতি.

কথং পন নং তথা কৰোতীতি? অনভাৱং গমেতীতি অনু অনু অভাৱং গমেতি, ৱিক্খম্ভনপ্পহানেন যথা সুৱিক্খম্ভিতো হোতি, তথা কৰোতীতি ৱুত্তং হোতি. এস নযো ব্যাপাদৱিহিংসাৱিতক্কেসু.

এত্থ চ কামৱিতক্কোতি ‘‘যো কামপটিসংযুত্তো তক্কো ৱিতক্কো মিচ্ছাসঙ্কপ্পো’’তি ৱিভঙ্গে (ৱিভ. ৯১০) ৱুত্তো. এস নযো ইতৰেসু. উপ্পন্নুপ্পন্নেতি উপ্পন্নে উপ্পন্নে, উপ্পন্নমত্তেযেৱাতি ৱুত্তং হোতি. সকিং ৱা উপ্পন্নে ৱিনোদেত্ৱা দুতিযৱাৰে অজ্ঝুপেক্খিতা ন হোতি, সতক্খত্তুম্পি উপ্পন্নে উপ্পন্নে ৱিনোদেতিযেৱ. পাপকে অকুসলেতি লামকট্ঠেন পাপকে, অকোসল্লতায অকুসলে. ধম্মেতি তেযেৱ কামৱিতক্কাদযো সব্বেপি ৱা নৱ মহাৱিতক্কে. তত্থ তযো ৱুত্তা এৱ. অৱসেসা ‘‘ঞাতিৱিতক্কো জনপদৱিতক্কো অমৰৱিতক্কো পৰানুদ্দযতাপটিসংযুত্তো ৱিতক্কো লাভসক্কাৰসিলোকপটিসংযুত্তো ৱিতক্কো অনৱঞ্ঞত্তিপটিসংযুত্তো ৱিতক্কো’’তি (মহানি. ২০৭) ইমে ছ.

যঞ্হিস্সাতি এতেসু ৱিতক্কেসু যংকিঞ্চি অস্স, সেসং ৱুত্তনযমেৱ. কামৱিতক্কো পনেত্থ কামাসৱো এৱ. তব্বিসেসো ভৱাসৱো. তংসম্পযুত্তো দিট্ঠাসৱো. সব্বৱিতক্কেসু অৱিজ্জাসৱোতি এৱং আসৱুপ্পত্তিপি ৱেদিতব্বা.

ইমে ৱুচ্চন্তি…পে… ৱিনোদনা পহাতব্বাতি ইমে কামৱিতক্কাদিৱসেন ৱুত্তপ্পকাৰা আসৱা ইমিনা তস্মিং তস্মিং ৱিতক্কে আদীনৱপচ্চৱেক্খণসহিতেন ৱীৰিযসংৱৰসঙ্খাতেন ৱিনোদনেন পহাতব্বাতি ৱুচ্চন্তীতি ৱেদিতব্বা.

ৱিনোদনাপহাতব্বআসৱৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

ভাৱনাপহাতব্বআসৱৱণ্ণনা

২৭. পটিসঙ্খা যোনিসো সতিসম্বোজ্ঝঙ্গং ভাৱেতীতি অভাৱনায আদীনৱং, ভাৱনায চ আনিসংসং উপাযেন পথেন পচ্চৱেক্খিত্ৱা সতিসম্বোজ্ঝঙ্গং ভাৱেতি, এস নযো সব্বত্থ. এত্থ চ কিঞ্চাপি ইমে উপৰিমগ্গত্তযসমযসম্ভূতা লোকুত্তৰবোজ্ঝঙ্গা এৱ অধিপ্পেতা, তথাপি আদিকম্মিকানং বোজ্ঝঙ্গেসু অসম্মোহত্থং লোকিযলোকুত্তৰমিস্সকেন নেসং নযেন অত্থৱণ্ণনং কৰিস্সামি. ইধ পন লোকিযনযং পহায লোকুত্তৰনযো এৱ গহেতব্বো. তত্থ সতিসম্বোজ্ঝঙ্গন্তিআদিনা নযেন ৱুত্তানং সত্তন্নং আদিপদানংযেৱ তাৱ –

অত্থতো লক্খণাদীহি, কমতো চ ৱিনিচ্ছযো;

অনূনাধিকতো চেৱ, ৱিঞ্ঞাতব্বো ৱিভাৱিনা.

তত্থ সতিসম্বোজ্ঝঙ্গে তাৱ সৰণট্ঠেন সতি. সা পনেসা উপট্ঠানলক্খণা, অপিলাপনলক্খণা ৱা. ৱুত্তম্পি হেতং ‘‘যথা, মহাৰাজ, ৰঞ্ঞো ভণ্ডাগাৰিকো ৰঞ্ঞো সাপতেয্যং অপিলাপেতি, এত্তকং, মহাৰাজ, হিৰঞ্ঞং, এত্তকং সুৱণ্ণং, এত্তকং সাপতেয্যন্তি, এৱমেৱ খো, মহাৰাজ, সতি উপ্পজ্জমানা কুসলাকুসলসাৱজ্জানৱজ্জহীনপণীতকণ্হসুক্কসপ্পটিভাগে ধম্মে অপিলাপেতি. ইমে চত্তাৰো সতিপট্ঠানা’’তি (মি. প. ২.১.১৩) ৱিত্থাৰো. অপিলাপনৰসা. কিচ্চৱসেনেৱ হিস্স এতং লক্খণং থেৰেন ৱুত্তং. অসম্মোসৰসা ৱা. গোচৰাভিমুখভাৱপচ্চুপট্ঠানা. সতি এৱ সম্বোজ্ঝঙ্গো সতিসম্বোজ্ঝঙ্গো. তত্থ বোধিযা বোধিস্স ৱা অঙ্গোতি বোজ্ঝঙ্গো.

কিং ৱুত্তং হোতি? যা হি অযং ধম্মসামগ্গী, যায লোকিযলোকুত্তৰমগ্গক্খণে উপ্পজ্জমানায লীনুদ্ধচ্চপতিট্ঠানাযূহন-কামসুখত্তকিলমথানুযোগ-উচ্ছেদসস্সতাভিনিৱেসাদীনং অনেকেসং উপদ্দৱানং পটিপক্খভূতায সতিধম্মৱিচযৱীৰিযপীতিপস্সদ্ধিসমাধিউপেক্খাসঙ্খাতায ধম্মসামগ্গিযা অৰিযসাৱকো বুজ্ঝতীতি কত্ৱা ‘‘বোধী’’তি ৱুচ্চতি. বুজ্ঝতীতি কিলেসসন্তাননিদ্দায উট্ঠহতি, চত্তাৰি ৱা অৰিযসচ্চানি পটিৱিজ্ঝতি, নিব্বানমেৱ ৱা সচ্ছিকৰোতীতি ৱুত্তং হোতি. যথাহ ‘‘সত্ত বোজ্ঝঙ্গে ভাৱেত্ৱা অনুত্তৰং সম্মাসম্বোধিং অভিসম্বুদ্ধো’’তি. তস্সা ধম্মসামগ্গিসঙ্খাতায বোধিযা অঙ্গোতিপি বোজ্ঝঙ্গো, ঝানঙ্গমগ্গঙ্গাদযো ৱিয.

যোপেস যথাৱুত্তপ্পকাৰায এতায ধম্মসামগ্গিযা বুজ্ঝতীতি কত্ৱা অৰিযসাৱকো ‘‘বোধী’’তি ৱুচ্চতি, তস্স বোধিস্স অঙ্গোতিপি বোজ্ঝঙ্গো, সেনঙ্গৰথঙ্গাদযো ৱিয. তেনাহু অট্ঠকথাচৰিযা ‘‘বুজ্ঝনকস্স পুগ্গলস্স অঙ্গাতি ৱা বোজ্ঝঙ্গা’’তি. অপিচ ‘‘বোজ্ঝঙ্গাতি কেনট্ঠেন বোজ্ঝঙ্গা? বোধায সংৱত্তন্তীতি বোজ্ঝঙ্গা, বুজ্ঝন্তীতি বোজ্ঝঙ্গা, অনুবুজ্ঝন্তীতি বোজ্ঝঙ্গা, পটিবুজ্ঝন্তীতি বোজ্ঝঙ্গা, সম্বুজ্ঝন্তীতি বোজ্ঝঙ্গা’’তিআদিনা (পটি. ম. ৩.১৭) পটিসম্ভিদানযেনাপি অত্থো ৱেদিতব্বো. পসত্থো সুন্দৰো ৱা বোজ্ঝঙ্গোতি সম্বোজ্ঝঙ্গো. এৱং সতি এৱ সম্বোজ্ঝঙ্গো সতিসম্বোজ্ঝঙ্গো. তং সতিসম্বোজ্ঝঙ্গং. এৱং তাৱ একস্স আদিপদস্স অত্থতো লক্খণাদীহি চ ৱিনিচ্ছযো ৱিঞ্ঞাতব্বো.

দুতিযাদীসু পন চতুসচ্চধম্মে ৱিচিনাতীতি ধম্মৱিচযো. সো পন ৱিচযলক্খণো, ওভাসনৰসো, অসম্মোহপচ্চুপট্ঠানো. ৱীৰভাৱতো ৱিধিনা ঈৰযিতব্বতো চ ৱীৰিযং. তং পগ্গহলক্খণং, উপত্থম্ভনৰসং, অনোসীদনপচ্চুপট্ঠানং. পীণযতীতি পীতি. সা ফৰণলক্খণা, তুট্ঠিলক্খণা ৱা, কাযচিত্তানং পীণনৰসা, তেসংযেৱ ওদগ্যপচ্চুপট্ঠানা. কাযচিত্তদৰথপস্সম্ভনতো পস্সদ্ধি. সা উপসমলক্খণা, কাযচিত্তদৰথনিম্মদ্দনৰসা, আযচিত্তানং অপৰিপ্ফন্দনভূতসীতিভাৱপচ্চুপট্ঠানা. সমাধানতো সমাধি. সো অৱিক্খেপলক্খণো, অৱিসাৰলক্খণো ৱা, চিত্তচেতসিকানং সম্পিণ্ডনৰসো, চিত্তট্ঠিতিপচ্চুপট্ঠানো. অজ্ঝুপেক্খনতো উপেক্খা. সা পটিসঙ্খানলক্খণা, সমৱাহিতলক্খণা ৱা, ঊনাধিকতানিৱাৰণৰসা, পক্খপাতুপচ্ছেদৰসা ৱা, মজ্ঝত্তভাৱপচ্চুপট্ঠানা. সেসং ৱুত্তনযমেৱ. এৱং সেসপদানম্পি অত্থতো লক্খণাদীহি চ ৱিনিচ্ছযো ৱিঞ্ঞাতব্বো.

কমতোতি এত্থ চ ‘‘সতিঞ্চ খ্ৱাহং, ভিক্খৱে, সব্বত্থিকং ৱদামী’’তি (সং. নি. ৫.২৩৪) ৱচনতো সব্বেসং সেসবোজ্ঝঙ্গানং উপকাৰকত্তা সতিসম্বোজ্ঝঙ্গোৱ পঠমং ৱুত্তো. ততো পৰং ‘‘সো তথা সতো ৱিহৰন্তো তং ধম্মং পঞ্ঞায পৱিচিনতী’’তিআদিনা (ৱিভ. ৪৬৯) নযেন সেসবোজ্ঝঙ্গানং পুব্বাপৰিযৱচনে পযোজনং সুত্তেযেৱ ৱুত্তং. এৱমেত্থ কমতোপি ৱিনিচ্ছযো ৱিঞ্ঞাতব্বো.

অনূনাধিকতোতি কস্মা পন ভগৱতা সত্তেৱ বোজ্ঝঙ্গা ৱুত্তা অনূনা অনধিকাতি. লীনুদ্ধচ্চপটিপক্খতো সব্বত্থিকতো চ. এত্থ হি তযো বোজ্ঝঙ্গা লীনস্স পটিপক্খা. যথাহ – ‘‘যস্মিঞ্চ খো, ভিক্খৱে, সমযে লীনং চিত্তং হোতি, কালো তস্মিং সমযে ধম্মৱিচযসম্বোজ্ঝঙ্গস্স ভাৱনায, কালো ৱীৰিযসম্বোজ্ঝঙ্গস্স ভাৱনায, কালো পীতিসম্বোজ্ঝঙ্গস্স ভাৱনাযা’’তি (সং. নি. ৫.২৩৪). তযো উদ্ধচ্চস্স পটিপক্খা. যথাহ – ‘‘যস্মিঞ্চ খো, ভিক্খৱে, সমযে উদ্ধতং চিত্তং হোতি, কালো তস্মিং সমযে পস্সদ্ধিসম্বোজ্ঝঙ্গস্স ভাৱনায, কালো সমাধিসম্বোজ্ঝঙ্গস্স ভাৱনায, কালো উপেক্খাসম্বোজ্ঝঙ্গস্স ভাৱনাযা’’তি (সং. নি. ৫.২৩৪). একো পনেত্থ সব্বত্থিকো. যথাহ – ‘‘সতিঞ্চ খ্ৱাহং, ভিক্খৱে, সব্বত্থিকং ৱদামী’’তি. ‘‘সব্বত্থক’’ন্তিপি পাঠো, দ্ৱিন্নম্পি সব্বত্থ ইচ্ছিতব্বন্তি অত্থো. এৱং লীনুদ্ধচ্চপটিপক্খতো সব্বত্থিকতো চ সত্তেৱ বোজ্ঝঙ্গা ৱুত্তা অনূনা অনধিকাতি, এৱমেত্থ অনূনাধিকতোপি ৱিনিচ্ছযো ৱিঞ্ঞাতব্বো.

এৱং তাৱ ‘‘সতিসম্বোজ্ঝঙ্গ’’ন্তিআদিনা নযেন ৱুত্তানং সত্তন্নং আদিপদানংযেৱ অত্থৱণ্ণনং ঞত্ৱা ইদানি ভাৱেতি ৱিৱেকনিস্সিতন্তিআদীসু এৱং ঞাতব্বা. ভাৱেতীতি ৱড্ঢেতি, অত্তনো চিত্তসন্তানে পুনপ্পুনং জনেতি অভিনিব্বত্তেতীতি অত্থো. ৱিৱেকনিস্সিতন্তি ৱিৱেকে নিস্সিতং. ৱিৱেকোতি ৱিৱিত্ততা. স্ৱাযং তদঙ্গৱিৱেকো ৱিক্খম্ভনসমুচ্ছেদপটিপ্পস্সদ্ধি নিস্সৰণৱিৱেকোতি পঞ্চৱিধো. তস্স নানত্তং ‘‘অৰিযধম্মে অৱিনীতো’’তি এত্থ ৱুত্তনযেনেৱ ৱেদিতব্বং. অযমেৱ হি তত্থ ৱিনযোতি ৱুত্তো. এৱং এতস্মিং পঞ্চৱিধে ৱিৱেকে.

ৱিৱেকনিস্সিতন্তি তদঙ্গৱিৱেকনিস্সিতং সমুচ্ছেদৱিৱেকনিস্সিতং নিস্সৰণৱিৱেকনিস্সিতঞ্চ সতিসম্বোজ্ঝঙ্গং ভাৱেতীতি অযমত্থো ৱেদিতব্বো. তথা হি অযং বোজ্ঝঙ্গভাৱনানুযুত্তো যোগী ৱিপস্সনাক্খণে কিচ্চতো তদঙ্গৱিৱেকনিস্সিতং, অজ্ঝাসযতো নিস্সৰণৱিৱেকনিস্সিতং, মগ্গকালে পন কিচ্চতো সমুচ্ছেদৱিৱেকনিস্সিতং, আৰম্মণতো নিস্সৰণৱিৱেকনিস্সিতং সতিসম্বোজ্ঝঙ্গং ভাৱেতি. পঞ্চৱিধৱিৱেকনিস্সিতন্তিপি একে, তে হি ন কেৱলং বলৱৱিপস্সনামগ্গফলক্খণেসু এৱ বোজ্ঝঙ্গে উদ্ধৰন্তি, ৱিপস্সনাপাদককসিণজ্ঝানআনাপানাসুভব্ৰহ্মৱিহাৰজ্ঝানেসুপি উদ্ধৰন্তি. ন চ পটিসিদ্ধা অট্ঠকথাচৰিযেহি. তস্মা তেসং মতেন এতেসং ঝানানং পৱত্তিক্খণে কিচ্চতো এৱ ৱিক্খম্ভনৱিৱেকনিস্সিতং. যথা চ ‘‘ৱিপস্সনাক্খণে অজ্ঝাসযতো নিস্সৰণৱিৱেকনিস্সিত’’ন্তি ৱুত্তং, এৱং পটিপ্পস্সদ্ধিৱিৱেকনিস্সিতম্পি ভাৱেতীতি ৱত্তুং ৱট্টতি. এস নযো ৱিৰাগনিস্সিতাদীসু. ৱিৱেকট্ঠা এৱ হি ৱিৰাগাদযো.

কেৱলঞ্হেত্থ ৱোস্সগ্গো দুৱিধো পৰিচ্চাগৱোস্সগ্গো চ পক্খন্দনৱোস্সগ্গো চাতি. তত্থ পৰিচ্চাগৱোস্সগ্গোতি ৱিপস্সনাক্খণে চ তদঙ্গৱসেন, মগ্গক্খণে চ সমুচ্ছেদৱসেন কিলেসপ্পহানং. পক্খন্দনৱোস্সগ্গোতি ৱিপস্সনাক্খণে তন্নিন্নভাৱেন, মগ্গক্খণে পন আৰম্মণকৰণেন নিব্বানপক্খন্দনং. তদুভযম্পি ইমস্মিং লোকিযলোকুত্তৰমিস্সকে অত্থৱণ্ণনানযে ৱট্টতি. তথা হি অযং সতিসম্বোজ্ঝঙ্গো যথাৱুত্তেন পকাৰেন কিলেসে পৰিচ্চজতি, নিব্বানঞ্চ পক্খন্দতি. ৱোস্সগ্গপৰিণামিন্তি ইমিনা পন সকলেন ৱচনেন ৱোস্সগ্গত্তং পৰিণমন্তং পৰিণতঞ্চ পৰিপচ্চন্তং পৰিপক্কঞ্চাতি. ইদং ৱুত্তং হোতি ‘‘অযঞ্হি বোজ্ঝঙ্গভাৱনানুযুত্তো ভিক্খু যথা সতিসম্বোজ্ঝঙ্গো কিলেসপৰিচ্চাগৱোস্সগ্গত্তং নিব্বানপক্খন্দনৱোস্সগ্গত্তঞ্চ পৰিপচ্চতি, যথা চ পৰিপক্কো হোতি, তথা নং ভাৱেতী’’তি. এস নযো সেসবোজ্ঝঙ্গেসু.

ইধ পন নিব্বানংযেৱ সব্বসঙ্খতেহি ৱিৱিত্তত্তা ৱিৱেকো, সব্বেসং ৱিৰাগভাৱতো ৱিৰাগো, নিৰোধভাৱতো নিৰোধোতি ৱুত্তং. মগ্গো এৱ চ ৱোস্সগ্গপৰিণামী, তস্মা সতিসম্বোজ্ঝঙ্গং ভাৱেতি ৱিৱেকং আৰম্মণং কত্ৱা পৱত্তিযা ৱিৱেকনিস্সিতং. তথা ৱিৰাগনিস্সিতং নিৰোধনিস্সিতং. তঞ্চ খো অৰিযমগ্গক্খণুপ্পত্তিযা কিলেসানং সমুচ্ছেদতো পৰিচ্চাগভাৱেন চ নিব্বানপক্খন্দনভাৱেন চ পৰিণতং পৰিপক্কন্তি অযমেৱ অত্থো দট্ঠব্বো. এস নযো সেসবোজ্ঝঙ্গেসু.

যঞ্হিস্সাতি এতেসু বোজ্ঝঙ্গেসু যংকিঞ্চি অস্স. সেসং ৱুত্তনযমেৱ. আসৱুপ্পত্তিযং পনেত্থ ইমেসং উপৰিমগ্গত্তযসম্পযুত্তানং বোজ্ঝঙ্গানং অভাৱিতত্তা যে উপ্পজ্জেয্যুং কামাসৱো ভৱাসৱো অৱিজ্জাসৱোতি তযো আসৱা, ভাৱযতো এৱংস তে আসৱা ন হোন্তীতি অযং নযো ৱেদিতব্বো.

ইমে ৱুচ্চন্তি…পে… ভাৱনা পহাতব্বাতি ইমে তযো আসৱা ইমায মগ্গত্তযসম্পযুত্তায বোজ্ঝঙ্গভাৱনায পহাতব্বাতি ৱুচ্চন্তীতি ৱেদিতব্বা.

২৮. ইদানি ইমেহি সত্তহাকাৰেহি পহীনাসৱং ভিক্খুং থোমেন্তো আসৱপ্পহানে চস্স আনিসংসং দস্সেন্তো এতেহেৱ চ কাৰণেহি আসৱপ্পহানে সত্তানং উস্সুক্কং জনেন্তো যতো খো, ভিক্খৱে…পে… অন্তমকাসি দুক্খস্সাতি আহ. তত্থ যতো খোতি সামিৱচনে তোকাৰো, যস্স খোতি ৱুত্তং হোতি. পোৰাণা পন যস্মিং কালেতি ৱণ্ণযন্তি. যে আসৱা দস্সনা পহাতব্বাতি যে আসৱা দস্সনেন পহাতব্বা, তে দস্সনেনেৱ পহীনা হোন্তি, ন অপ্পহীনেসুযেৱ পহীনসঞ্ঞী হোতি. এৱং সব্বত্থ ৱিত্থাৰো.

সব্বাসৱসংৱৰসংৱুতোতি সব্বেহি আসৱপিধানেহি পিহিতো, সব্বেসং ৱা আসৱানং পিধানেহি পিহিতো. অচ্ছেচ্ছি তণ্হন্তি সব্বম্পি তণ্হং ছিন্দি, সংছিন্দি সমুচ্ছিন্দি. ৱিৱত্তযি সংযোজনন্তি দসৱিধম্পি সংযোজনং পৰিৱত্তযি নিম্মলমকাসি. সম্মাতি হেতুনা কাৰণেন. মানাভিসমযাতি মানস্স দস্সনাভিসমযা পহানাভিসমযা চ. অৰহত্তমগ্গো হি কিচ্চৱসেন মানং পস্সতি, অযমস্স দস্সনাভিসমযো. তেন দিট্ঠো পন সো তাৱদেৱ পহীযতি দিট্ঠৱিসেন দিট্ঠসত্তানং জীৱিতং ৱিয. অযমস্স পহানাভিসমযো.

অন্তমকাসি দুক্খস্সাতি এৱং অৰহত্তমগ্গেন সম্মা মানস্স দিট্ঠত্তা পহীনত্তা চ যে ইমে ‘‘কাযবন্ধনস্স অন্তো জীৰতি (চূড়ৱ. ২৭৮). হৰিতন্তং ৱা’’তি (ম. নি. ১.৩০৪) এৱং ৱুত্তঅন্তিমমৰিযাদন্তো চ, ‘‘অন্তমিদং, ভিক্খৱে, জীৱিকান’’ন্তি (ইতিৱু. ৯১; সং. নি. ৩.৮০) এৱং ৱুত্তলামকন্তো চ, ‘‘সক্কাযো একো অন্তো’’তি (অ. নি. ৬.৬১) এৱং ৱুত্তকোট্ঠাসন্তো চ, ‘‘এসেৱন্তো দুক্খস্স সব্বপচ্চযসঙ্খযা’’তি (সং. নি. ২.৫১) এৱং ৱুত্তকোটন্তো চাতি এৱং চত্তাৰো অন্তা, তেসু সব্বস্সেৱ ৱট্টদুক্খস্স অন্তং চতুত্থকোটিসঙ্খাতং অন্তিমকোটিসঙ্খাতং অন্তমকাসি পৰিচ্ছেদং পৰিৱটুমং অকাসি. অন্তিমসমুস্সযমত্তাৱসেসং দুক্খং অকাসীতি ৱুত্তং হোতি.

অত্তমনা তে ভিক্খূতি সকমনা তুট্ঠমনা, পীতিসোমনস্সেহি ৱা সম্পযুত্তমনা হুত্ৱা. ভগৱতো ভাসিতং অভিনন্দুন্তি ইদং দুক্খস্স অন্তকিৰিযাপৰিযোসানং ভগৱতো ভাসিতং সুকথিতং সুলপিতং, এৱমেতং ভগৱা এৱমেতং সুগতাতি মত্থকেন সম্পটিচ্ছন্তা অব্ভনুমোদিংসূতি.

সেসমেত্থ যং ন ৱুত্তং, তং পুব্বে ৱুত্তত্তা চ সুৱিঞ্ঞেয্যত্তা চ ন ৱুত্তং. তস্মা সব্বং ৱুত্তানুসাৰেন অনুপদসো পচ্চৱেক্খিতব্বং.

ভাৱনাপহাতব্বআসৱৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

পপঞ্চসূদনিযা মজ্ঝিমনিকাযট্ঠকথায

সব্বাসৱসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.