২. উচ্ছুদাযিকাৱিমানৱণ্ণনা
ওভাসযিত্ৱা পথৱিং সদেৱকন্তি উচ্ছুদাযিকাৱিমানং. তস্স কা উপ্পত্তি? ভগৱা ৰাজগহে ৱিহৰতীতিআদি সব্বং অনন্তৰৱিমানে ৱুত্তসদিসং. অযং পন ৱিসেসো – ইধ উচ্ছু দিন্না, সস্সুযা চ পীঠকেন পহটা, তঙ্খণঞ্ঞেৱ মতা তাৱতিংসেসু উপ্পন্না, তস্সংযেৱ ৰত্তিযং থেৰস্স উপট্ঠানং আগতা, কেৱলকপ্পং গিজ্ঝকূটং চন্দো ৱিয সূৰিযো ৱিয চ ওভাসেন্তী থেৰং ৱন্দিত্ৱা পঞ্জলিকা নমস্সমানা একমন্তং অট্ঠাসি. অথ নং থেৰো –
২৯৬. ‘‘ওভাসযিত্ৱা পথৱিং সদেৱকং, অতিৰোচসি চন্দিমসূৰিযা ৱিয;
সিৰিযা চ ৱণ্ণেন যসেন তেজসা, ব্ৰহ্মাৱ দেৱে তিদসে সহিন্দকে.
২৯৭. ‘‘পুচ্ছামি তং উপ্পলমালধাৰিনী, আৱেড়িনী কঞ্চনসন্নিভত্তচে;
অলঙ্কতে উত্তমৱত্থধাৰিনী, কা ত্ৱং সুভে দেৱতে ৱন্দসে মমং.
২৯৮. ‘‘কিং ত্ৱং পুৰে কম্মমকাসি অত্তনা, মনুস্সভূতা পুৰিমায জাতিযা;
দানং সুচিণ্ণং অথ সীলসংযমং, কেনূপপন্না সুগতিং যসস্সিনী;
দেৱতে পুচ্ছিতাচিক্খ, কিস্স কম্মস্সিদং ফল’’ন্তি. –
ইমাহি গাথাহি পুচ্ছি.
২৯৬-৭. তত্থ ওভাসযিত্ৱা পথৱিং সদেৱকন্তি চন্দিমসূৰিযৰস্মিসম্মিস্সেহি সিনেৰুপস্সৱিনিগ্গতেহি পভাৱিসৰেহি ৱিজ্জোতযমানতায দেৱেন আকাসেন সহাতি সদেৱকং উপগতভূমিভাগভূতং ইমং পথৱিং ৱিজ্জোতেত্ৱা, একোভাসং একপজ্জোতং কত্ৱাতি অত্থো. ওভাসযিত্ৱা পথৱিং চন্দিমসূৰিযা ৱিযাতি যোজনা. অতিৰোচসীতি অতিক্কমিত্ৱা ৰোচসি. তং পন অতিৰোচনং কেন কিং ৱিয কেন ৱাতি আহ ‘‘সিৰিযা’’তিআদি. তত্থ সিৰিযাতি সোভগ্গাদিসোভাৱিসেসেন. তেজসাতি অত্তনো আনুভাৱেন. আৱেড়িনীতি ৰতনমযপুপ্ফাৱেড়ৱতী.
এৱং থেৰেন পুচ্ছিতা দেৱতা ইমাহি গাথাহি ৱিস্সজ্জেসি –
২৯৯. ‘‘ইদানি ভন্তে ইমমেৱ গামং, পিণ্ডায অম্হাকং ঘৰং উপাগমি;
ততো তে উচ্ছুস্স অদাসি খণ্ডিকং, পসন্নচিত্তা অতুলায পীতিযা.
৩০০. ‘‘সস্সু চ পচ্ছা অনুযুঞ্জতে মমং, কহং নু উচ্ছুং ৱধুকে অৱাকিৰি;
ন ছড্ডিতং নো পন খাদিতং মযা, সন্তস্স ভিক্খুস্স সযং অদাসহং.
৩০১. ‘‘তুয্হং ন্ৱিদং ইস্সৰিযং অথো মম, ইতিস্সা সস্সু পৰিভাসতে মমং;
পীঠং গহেত্ৱা পহাৰং অদাসি মে, ততো চুতা কালকতাম্হি দেৱতা.
৩০২. ‘‘তদেৱ কম্মং কুসলং কতং মযা, সুখঞ্চ কম্মং অনুভোমি অত্তনা;
দেৱেহি সদ্ধিং পৰিচাৰযামহং, মোদামহং কামগুণেহি পঞ্চহি.
৩০৩. ‘‘তদেৱ কম্মং কুসলং কতং মযা, সুখঞ্চ কম্মং অনুভোমি অত্তনা;
দেৱিন্দগুত্তা তিদসেহি ৰক্খিতা, সমপ্পিতা কামগুণেহি পঞ্চহি.
৩০৪. ‘‘এতাদিসং পুঞ্ঞফলং অনপ্পকং, মহাৱিপাকা মম উচ্ছুদক্খিণা;
দেৱেহি সদ্ধিং পৰিচাৰযামহং, মোদামহং কামগুণেহি পঞ্চহি.
৩০৫. ‘‘এতাদিসং পুঞ্ঞফলং অনপ্পকং, মহাজুতিকা মম উচ্ছুদক্খিণা;
দেৱিন্দগুত্তা তিদসেহি ৰক্খিতা, সহস্সনেত্তোৰিৱ নন্দনে ৱনে.
৩০৬. ‘‘তুৱঞ্চ ভন্তে অনুকম্পকং ৱিদুং, উপেচ্চ ৱন্দিং কুসলঞ্চ পুচ্ছিসং;
ততো তে উচ্ছুস্স অদাসি খণ্ডিকং, পসন্নচিত্তা অতুলায পীতিযা’’তি.
২৯৯. তত্থ ইদানীতি অনন্তৰাতীতদিৱসত্তা আহ, অধুনাতি অত্থো. ইমমেৱ গামন্তি ইমস্মিংযেৱ গামে, ৰাজগহং সন্ধায ৱদতি. ৱুত্তঞ্হি ‘‘গামোপি নিগমোপি নগৰম্পি ‘গামো’ ইচ্চেৱ ৱুচ্চতী’’তি. ভুম্মত্থে চেতং উপযোগৱচনং. উপাগমীতি উপগতো অহোসি. অতুলাযাতি অনুপমায, অপ্পমাণায ৱা.
৩০০. অৱাকিৰীতি অপনেসি ছড্ডেসি, ৱিনাসেসি ৱা. সন্তস্সাতি সাধুৰূপস্স সন্তকিলেসস্স পৰিস্সমমপ্পত্তস্স ৱা.
৩০১. তুয্হং নূতি নু-সদ্দো অনত্তমনতাসূচনে নিপাতো, সো ‘‘মমা’’তি এত্থাপি আনেত্ৱা যোজেতব্বো ‘‘মম নূ’’তি. ইদং ইস্সৰিযন্তি গেহে আধিপচ্চং সন্ধাযাহ. ততো চুতাতি ততো মনুস্সলোকতো চুতা. যস্মা ঠিতট্ঠানতো অপগতাপি ‘‘চুতা’’তি ৱুচ্চতি, তস্মা চুতিং ৱিসেসেতুং ‘‘কালকতা’’তি ৱুত্তং. কালকতাপি চ ন যত্থ কত্থচি নিব্বত্তা, অপিচ খো দেৱত্তং উপগতাতি দস্সেন্তী আহ ‘‘অম্হি দেৱতা’’তি.
৩০২. তদেৱ কম্মং কুসলং কতং মযাতি তদেৱ উচ্ছুখণ্ডদানমত্তং কুসলং কম্মং কতং মযা, অঞ্ঞং ন জানামীতি অত্থো. সুখঞ্চ কম্মন্তি সুখঞ্চ কম্মফলং. কম্মফলঞ্হি ইধ ‘‘কম্ম’’ন্তি ৱুত্তং উত্তৰপদলোপেন, কাৰণোপচাৰেন ৱা ‘‘কুসলানং, ভিক্খৱে, ধম্মানং সমাদানহেতু এৱমিদং পুঞ্ঞং পৱড্ঢতি (দী. নি. ৩.৮০). অনুভোমি সকং পুঞ্ঞ’’ন্তি (ৱি. ৱ. ১৩৩) চ আদীসু ৱিয. কম্মন্তি ৱা কৰণত্থে উপযোগৱচনং, কম্মেনাতি অত্থো. কম্মে ৱা ভৱং কম্মং যথা কম্মন্তি. অথ ৱা কামেতব্বতায কম্মং. তঞ্হি সুখৰজনীযভাৱতো কামূপসংহিতং কামেতব্বন্তি কমনীযং. অত্তনাতি অত্তনা এৱ, সযংৱসিতায সেৰিভাৱেন সযমেৱাতি অত্থো. পৰিচাৰযামহং অত্তানন্তি পুৰিমগাথায ‘‘অত্তনা’’তি ৱুত্তং পদং ৱিভত্তিৱিপৰিণামেন ‘‘অত্তান’’ন্তি যোজেতব্বং.
৩০৩-৫. দেৱিন্দগুত্তাতি দেৱিন্দেন সক্কেন গুত্তা, দেৱিন্দো ৱিয ৱা গুত্তা মহাপৰিৱাৰতায. সমপ্পিতাতি সুট্ঠু অপ্পিতা সমন্নাগতা. মহাৱিপাকাতি ৱিপুলফলা. মহাজুতিকাতি মহাতেজা, মহানুভাৱাতি অত্থো.
৩০৬. তুৱন্তি তং. অনুকম্পকন্তি কাৰুণিকং. ৱিদুন্তি সপ্পঞ্ঞং, সাৱকপাৰমিযা মত্থকং পত্তন্তি অত্থো. উপেচ্চাতি উপগন্ত্ৱা. ৱন্দিন্তি পঞ্চপতিট্ঠিতেন অভিৱাদযিং. কুসলঞ্চ আৰোগ্য পুচ্ছিসং অপুচ্ছিং, অতুলায পীতিযা ইদঞ্চ কুসলং অনুস্সৰামীতি অধিপ্পাযো. সেসং হেট্ঠা ৱুত্তনযমেৱ.
উচ্ছুদাযিকাৱিমানৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.