১. দাসিৱিমানৱণ্ণনা

দুতিযৱগ্গে অপি সক্কোৱ দেৱিন্দোতি দাসিৱিমানং. তস্স কা উপ্পত্তি? ভগৱতি জেতৱনে ৱিহৰন্তে সাৱত্থিৱাসী অঞ্ঞতৰো উপাসকো সম্বহুলেহি উপাসকেহি সদ্ধিং সাযন্হসমযং ৱিহাৰং গন্ত্ৱা ধম্মং সুত্ৱা পৰিসায ৱুট্ঠিতায ভগৱন্তং উপসঙ্কমিত্ৱা ‘‘ইতো পট্ঠায অহং, ভন্তে, সঙ্ঘস্স চত্তাৰি নিচ্চভত্তানি দস্সামী’’তি আহ. অথ নং ভগৱা তদনুচ্ছৱিকং ধম্মকথং কথেত্ৱা ৱিস্সজ্জেসি. সো ‘‘মযা, ভন্তে, সঙ্ঘস্স চত্তাৰি নিচ্চভত্তানি পঞ্ঞত্তানি. স্ৱে পট্ঠায অয্যা মম গেহং আগচ্ছন্তূ’’তি ভত্তুদ্দেসকস্স আৰোচেত্ৱা অত্তনো গেহং গন্ত্ৱা দাসিযা তমত্থং আচিক্খিত্ৱা ‘‘তত্থ তযা নিচ্চকালং অপ্পমত্তায ভৱিতব্ব’’ন্তি আহ. সা ‘‘সাধূ’’তি সম্পটিচ্ছি. পকতিযাৱ সা সদ্ধাসম্পন্না পুঞ্ঞকামা সীলৱতী, তস্মা দিৱসে দিৱসে কালস্সেৱ উট্ঠায পণীতং অন্নপানং পটিযাদেত্ৱা ভিক্খূনং নিসীদনট্ঠানং সুসম্মট্ঠং সুপৰিভণ্ডকং কত্ৱা আসনানি পঞ্ঞাপেত্ৱা ভিক্খূ উপগতে তত্থ নিসীদাপেত্ৱা ৱন্দিত্ৱা গন্ধপুপ্ফধূপদীপেহি পূজেত্ৱা সক্কচ্চং পৰিৱিসতি.

অথেকদিৱসং ভিক্খূ কতভত্তকিচ্চে উপসঙ্কমিত্ৱা ৱন্দিত্ৱা এৱমাহ ‘‘কথং নু খো, ভন্তে, ইতো জাতিআদিদুক্খতো পৰিমুত্তি হোতী’’তি. ভিক্খূ তস্সা সৰণানি চ পঞ্চ সীলানি চ দত্ৱা কাযসভাৱং পকাসেত্ৱা পটিকূলমনসিকাৰে নিযোজেসুং, অপৰে অনিচ্চতাপটিসংযুত্তং ধম্মকথং কথেসুং. সা সোড়স ৱস্সানি সীলং ৰক্খন্তী অন্তৰন্তৰা যোনিসো মনসিকৰোন্তী একদিৱসং ধম্মস্সৱনসপ্পাযং লভিত্ৱা ঞাণস্স চ পৰিপক্কত্তা ৱিপস্সনং ৱড্ঢেত্ৱা সোতাপত্তিফলং সচ্ছাকাসি. সা অপৰেন সমযেন কালং কত্ৱা সক্কস্স দেৱৰঞ্ঞো ৱল্লভা পৰিচাৰিকা হুত্ৱা নিব্বত্তি. সা সট্ঠিতূৰিযসহস্সেহি পৰিচৰিযমানা অচ্ছৰাসতসহস্সপৰিৱুতা মহন্তং দিব্বসম্পত্তিং অনুভৱন্তী পমুদা মোদমানা সপৰিৱাৰা উয্যানাদীসু ৱিচৰতি. তং আযস্মা মহামোগ্গল্লানো হেট্ঠা ৱুত্তনযেনেৱ দিস্ৱা –

১৫৭. ‘‘অপি সক্কোৱ দেৱিন্দো, ৰম্মে চিত্তলতাৱনে;

সমন্তা অনুপৰিযাসি, নাৰীগণপুৰক্খতা;

ওভাসেন্তী দিসা সব্বা, ওসধী ৱিয তাৰকা.

১৫৮. ‘‘কেন তেতাদিসো ৱণ্ণো, কেন তে ইধ মিজ্ঝতি;

উপ্পজ্জন্তি চ তে ভোগা, যে কেচি মনসো পিযা.

১৫৯. ‘‘পুচ্ছামি তং দেৱি মহানুভাৱে,

মনুস্সভূতা কিমকাসি পুঞ্ঞং;

কেনাসি এৱং জলিতানুভাৱা,

ৱণ্ণো চ তে সব্বদিসা পভাসতী’’তি. – পুচ্ছি;

১৬০. ‘‘সা দেৱতা অত্তমনা, মোগ্গল্লানেন পুচ্ছিতা;

পঞ্হং পুট্ঠা ৱিযাকাসি, যস্স কম্মস্সিদং ফলং’’.

১৬১. ‘‘অহং মনুস্সেসু মনুস্সভূতা, দাসী অহোসিং পৰপেস্সিযা কুলে.

১৬২. ‘‘উপাসিকা চক্খুমতো, গোতমস্স যসস্সিনো;

তস্সা মে নিক্কমো আসি, সাসনে তস্স তাদিনো.

১৬৩. ‘‘কামং ভিজ্জতুযং কাযো, নেৱ অত্থেত্থ সণ্ঠনং;

সিক্খাপদানং পঞ্চন্নং, মগ্গো সোৱত্থিকো সিৱো.

১৬৪. ‘‘অকণ্টকো অগহনো, উজু সব্ভি পৱেদিতো;

নিক্কমস্স ফলং পস্স, যথিদং পাপুণিত্থিকা.

১৬৫. ‘‘আমন্তনিকা ৰঞ্ঞোম্হি, সক্কস্স ৱসৱত্তিনো;

সট্ঠি তূৰিযসহস্সানি, পটিবোধং কৰোন্তি মে.

১৬৬. ‘‘আলম্বো গগ্গৰো ভীমো, সাধুৱাদী চ সংসযো;

পোক্খৰো চ সুফস্সো চ, ৱীণামোক্খা চ নাৰিযো.

১৬৭. ‘‘নন্দা চেৱ সুনন্দা চ, সোণদিন্না সুচিম্হিতা;

অলম্বুসা মিস্সকেসী চ, পুণ্ডৰীকাতি দাৰুণী.

১৬৮. ‘‘এণীফস্সা সুফস্সা চ, সুভদ্দা মুদুৱাদিনী;

এতা চঞ্ঞা চ সেয্যাসে, অচ্ছৰানং পবোধিকা.

১৬৯. ‘‘তা মং কালেনুপাগন্ত্ৱা, অভিভাসন্তি দেৱতা;

হন্দ নচ্চাম গাযাম, হন্দ তং ৰমযামসে.

১৭০. ‘‘নযিদং অকতপুঞ্ঞানং, কতপুঞ্ঞানমেৱিদং;

অসোকং নন্দনং ৰম্মং, তিদসানং মহাৱনং.

১৭১. ‘‘সুখং অকতপুঞ্ঞানং, ইধ নত্থি পৰত্থ চ;

সুখঞ্চ কতপুঞ্ঞানং, ইধ চেৱ পৰত্থ চ.

১৭২. ‘‘তেসং সহব্যকামানং, কত্তব্বং কুসলং বহুং;

কতপুঞ্ঞা হি মোদন্তি, সগ্গে ভোগসমঙ্গিনো’’তি. – দেৱতা ৱিস্সজ্জেসি;

১৫৭. তত্থ অপি সক্কোৱ দেৱিন্দোতি অপিসদ্দো সম্ভাৱনাযং, ইৱসদ্দো ইকাৰলোপং কত্ৱা ৱুত্তো উপমাযং, তস্মা যথা নাম সক্কো দেৱানমিন্দোতি অত্থো. সক্কসমভাৱো তিস্সা দেৱতায পৰিৱাৰসম্পত্তিদস্সনত্থং ৱুত্তো. কেচি ‘‘অপীতি নিপাতমত্ত’’ন্তি ৱদন্তি. চিত্তলতাৱনেতি চিত্তায নাম দেৱধীতায পুঞ্ঞানুভাৱেন নিব্বত্তে, চিত্তানং ৱা ৱিচিত্তপুপ্ফফলাদিৱিসেসযুত্তানং সন্তানকৱল্লিআদীনং তত্থ যেভুয্যতায চিত্তলতাৱনন্তি লদ্ধনামে দেৱুয্যানে.

১৬১. পৰপেস্সিযাতি পৰেসং কুলে তস্মিং তস্মিং কিচ্চে পেসনিযা, পৰেসং ৱেয্যাৱচ্চকাৰীতি অত্থো.

১৬২. তস্সা মে নিক্কমো আসি, সাসনে তস্স তাদিনোতি তস্সা দাসিযাপি সমানায পঞ্চহি চক্খূহি চক্খুমতো বুদ্ধস্স ভগৱতো উপাসিকা হুত্ৱা সোড়স ৱস্সানি সীলং ৰক্খন্তিযা কম্মট্ঠানঞ্চ মনসি কৰোন্তিযা মনসিকাৰানুভাৱেন মে ময্হং উপ্পজ্জমানে সত্ততিংসবোধিপক্খিযধম্মসঙ্খাতে ইট্ঠাদীসু তাদিলক্খণসম্পত্তিযা তাদিনো সত্থু সাসনে তপ্পৰিযাপন্নোযেৱ সংকিলেসপক্খতো নিক্কমনেন ‘‘নিক্কমো’’তি লদ্ধনামো সম্মাৱাযামো আসি অহোসি উপ্পজ্জি.

১৬৩-৪. তস্স পন নিক্কমস্স পুব্বভাগস্স পৱত্তাকাৰং দস্সেতুং ‘‘কামং ভিজ্জতুযং কাযো, নেৱ অত্থেত্থ সণ্ঠনন্তি ৱুত্তং. তস্সত্থো – যদিপি মে অযং কাযো ভিজ্জতু ৱিনস্সতু, তত্থ কিঞ্চিমত্তম্পি অপেক্খং অকৰোন্তী এত্থ এতস্মিং কম্মট্ঠানানুযোগে নেৱ অত্থি, মে ৱীৰিযস্স সণ্ঠনং সিথিলীকৰণন্তি ৱীৰিযং সমুত্তেজেন্তী ৱিপস্সনং উস্সুক্কাপেসিন্তি.

ইদানি তথা ৱিপস্সনং উস্সুক্কাপেত্ৱা পটিলদ্ধগুণং দস্সেন্তী –

‘‘সিক্খাপদানং পঞ্চন্নং, মগ্গো সোৱত্থিকো সিৱো;

অকণ্টকো অগহনো, উজু সব্ভি পৱেদিতো;

নিক্কমস্স ফলং পস্স, যথিদং পাপুণিত্থিকা’’তি. – আহ;

তত্ৰাযং সঙ্খেপত্থো – যো নিচ্চসীলৱসেন সমাদিন্নানং পঞ্চন্নং সিক্খাপদানং সিক্খাকোট্ঠাসানং উপনিস্সযভাৱেন লদ্ধত্তা তেসং পৰিপূৰিতত্তা চ সিক্খাপদানং পঞ্চন্নং সম্বন্ধীভূতো, যস্মিং সন্তানে উপ্পন্নো, তস্স সব্বাকাৰেন সোত্থিভাৱসম্পাদনতো সুন্দৰত্থভাৱতো চ সোৱত্থিকো সোত্থিকো, সংকিলেসধম্মেহি অনুপদ্দুতত্তা খেমপ্পত্তিহেতুতায চ সিৱো, ৰাগকণ্টকাদীনং অভাৱেন অকণ্টকো, কিলেসদিট্ঠিদুচ্চৰিতগহনসমুচ্ছেদনতো অগহনো, সব্বজিম্হৱঙ্ককুটিলভাৱাপগমহেতুতায উজু, বুদ্ধাদীহি সপ্পুৰিসেহি পকাসিতত্তা সব্ভি পৱেদিতো অৰিযমগ্গো, তং যথা যেন উপাযভূতেন ইত্থিকা দ্ৱঙ্গুলবহলবুদ্ধিকাপি সমানা পাপুণিং, তস্স নিক্কমস্স যথাৱুত্তৱীৰিযস্স ইদং ফলং পস্সাতি সক্কং আলপতি.

১৬৫. আমন্তনিকা ৰঞ্ঞোম্হি, সক্কস্স ৱসৱত্তিনোতি সযংৱসীভাৱেন ৱত্তনতো, দ্ৱীসু দেৱলোকেসু অত্তনো ৱসং ইস্সৰিযং ৱত্তেতীতি ৱা ৱসৱত্তী, তস্স ৱসৱত্তিনো সক্কস্স দেৱৰঞ্ঞো আমন্তনিকা আলাপসল্লাপযোগ্গা, কীড়নকালে ৱা তেন আমন্তেতব্বা অম্হি, নিক্কমস্স ৱীৰিযস্স ফলং পস্সাতি যোজনা. আততৱিততাদিভেদেন পঞ্চ তূৰিযঙ্গানি দ্ৱাদসহি পাণিভাগেহি একতো পৱজ্জমানানি সট্ঠি হোন্তি, তানি পন সহস্সমত্তানি পযিৰুপাসনৱসেন উপট্ঠিতানি সন্ধাযাহ ‘‘সট্ঠি তূৰিযসহস্সানি, পটিবোধং কৰোন্তি মে’’তি. তত্থ পটিবোধন্তি পীতিসোমনস্সানং পবোধনং.

১৬৬-৮. আলম্বোতিআদি তূৰিযৱাদকানং দেৱপুত্তানং একদেসতো নামগ্গহণন্তি ৱদন্তি, তূৰিযানং পনেতং নামগ্গহণং. ৱীণামোক্খাদিকা দেৱধীতা. সুচিম্হিতাতি সুদ্ধমিহিতা, নামমেৱ ৱা এতং. মুদুৱাদিনীতি মুদুনাৱ ৱদতীতি মুদুৱাদিনী, মুদুকং অতিৱিয ৱাদনসীলা, নামমেৱ ৱা. সেয্যাসেতি সেয্যতৰা. অচ্ছৰানন্তি অচ্ছৰাসু সঙ্গীতে পাসংসতৰা. পবোধিকাতি পবোধনকৰা.

১৬৯. কালেনাতি যুত্তপ্পত্তকালেন. অভিভাসন্তীতি অভিমুখা, অভিৰতা ৱা হুত্ৱা ভাসন্তি. যথা চ ভাসন্তি, তং দস্সেতুং ‘‘হন্দ নচ্চাম গাযাম, হন্দ তং ৰমযামসে’’তি ৱুত্তং.

১৭০. ইদন্তি ইদং মযা লদ্ধট্ঠানং. অসোকন্তি ইট্ঠকন্তপিযমনাপানংযেৱ ৰূপাদীনং সম্ভৱতো ৱিসোকং. ততো এৱ সব্বকালং পমোদসংৱদ্ধনতো নন্দনং. তিদসানং মহাৱনন্তি তাৱতিংসদেৱানং মহন্তং মহনীযঞ্চ উয্যানং.

১৭১. এৱৰূপা দিব্বসম্পত্তি নাম পুঞ্ঞকম্মৱসেনেৱাতি ওদিস্সকনযেন ৱত্ৱা পনু অনোদিস্সকনযেন দস্সেন্তী ‘‘সুখং অকতপুঞ্ঞান’’ন্তি গাথমাহ.

১৭২. পুন অত্তনা লদ্ধস্স দিব্বট্ঠানস্স পৰেহি সাধাৰণকামতাৱসেন ধম্মং কথেন্তী ‘‘তেসং সহব্যকামান’’ন্তি ওসানগাথমাহ. তেসন্তি তাৱতিংসদেৱানং. সহব্যকামানন্তি সহভাৱং ইচ্ছন্তেহি, কত্তুঅত্থে হি ইদং সামিৱচনং. সহ ৱাতি পৱত্ততীতি সহৱো, তস্স ভাৱো সহব্যং যথা ৱীৰস্স ভাৱো ৱীৰিযন্তি.

এৱং থেৰো দেৱতায অত্তনো পুঞ্ঞকম্মে আৱিকতে তস্সা সপৰিৱাৰায ধম্মং দেসেত্ৱা দেৱলোকতো আগন্ত্ৱা তং পৱত্তিং ভগৱতো আৰোচেসি. ভগৱা তমত্থং অট্ঠুপ্পত্তিং কত্ৱা সম্পত্তপৰিসায ধম্মং দেসেসি. সা দেসনা সদেৱকস্স লোকস্স সাত্থিকা অহোসীতি.

দাসিৱিমানৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.