৮. ততিযনাৱাৱিমানৱণ্ণনা

সুৱণ্ণচ্ছদনং নাৱন্তি ততিযনাৱাৱিমানং. তস্স কা উপ্পত্তি? ভগৱা জনপদচাৰিকং চৰন্তো মহতা ভিক্খুসঙ্ঘেন সদ্ধিং কোসলজনপদে যেন থূণং নাম ব্ৰাহ্মণগামো তদৱসৰি. অস্সোসুং খো থূণেয্যকা ব্ৰাহ্মণগহপতিকা ‘‘সমণো কিৰ গোতমো অম্হাকং গামখেত্তং অনুপ্পত্তো’’তি. অথ থূণেয্যকা ব্ৰাহ্মণগহপতিকা অপ্পসন্না মিচ্ছাদিট্ঠিকা মচ্ছেৰপকতা ‘‘সচে সমণো গোতমো ইমং গামং পৱিসিত্ৱা দ্ৱীহতীহং ৱসেয্য, সব্বং ইমং জনং অত্তনো ৱচনে পতিট্ঠপেয্য, ততো ব্ৰাহ্মণধম্মো পতিট্ঠং ন লভেয্যা’’তি তত্থ ভগৱতো অৱাসায পৰিসক্কন্তা নদীতিত্থেসু ঠপিতনাৱাযো অপনেসুং, সেতুসঙ্কমনানি চ অৱলঞ্জে অকংসু, তথা পপামণ্ডপাদীনি, একং উদপানং ঠপেত্ৱা ইতৰানি উদপানানি তিণাদীহি পূৰেত্ৱা পিদহিংসু. তেন ৱুত্তং উদানে (উদা. ৬৯) ‘‘অথ খো থূণেয্যকা ব্ৰাহ্মণগহপতিকা উদপানং তিণস্স চ ভুসস্স চ যাৱ মুখতো পূৰেসুং ‘মা তে মুণ্ডকা সমণকা পানীযং অপংসূ’’’তি.

ভগৱা তেসং তং ৱিপ্পকাৰং ঞত্ৱা তে অনুকম্পন্তো সদ্ধিং ভিক্খুসঙ্ঘেন আকাসেন নদিং অতিক্কমিত্ৱা গন্ত্ৱা অনুক্কমেন থূণং ব্ৰাহ্মণগামং পত্ৱা মগ্গা ওক্কম্ম অঞ্ঞতৰস্মিং ৰুক্খমূলে পঞ্ঞত্তে আসনে নিসীদি. তেন চ সমযেন সম্বহুলা উদকহাৰিনিযো ভগৱতো অৱিদূৰেন অতিক্কমন্তি. তস্মিঞ্চ গামে ‘‘সচে সমণো গোতমো ইধাগমিস্সতি, ন তস্স পচ্চুগ্গমনাদিকং কাতব্বং, গেহং আগতস্স চস্স সাৱকানঞ্চ ভিক্খাপি ন দাতব্বা’’তি কতিকা কতা হোতি.

তত্থ অঞ্ঞতৰস্স ব্ৰাহ্মণস্স দাসী ঘটেন পানীযং গহেত্ৱা গচ্ছন্তী ভগৱন্তং ভিক্খুসঙ্ঘপৰিৱুতং নিসিন্নং দিস্ৱা ভিক্খূ চ মগ্গপৰিস্সমেন কিলন্তে তসিতে ঞত্ৱা পসন্নচিত্তা পানীযং দাতুকামা হুত্ৱা ‘‘যদিপি মে গামৱাসিনো ‘সমণস্স গোতমস্স ন কিঞ্চি দাতব্বং, সামীচিকম্মম্পি ন কাতব্ব’ন্তি কতিকং কত্ৱা ঠিতা, এৱং সন্তেপি যদি অহং ঈদিসে পুঞ্ঞক্খেত্তে দক্খিণেয্যে লভিত্ৱা পানীযদানমত্তেনাপি অত্তনো পতিট্ঠং ন কৰেয্যং, কদাহং ইতো দুক্খজীৱিততো মুচ্চিস্সামি, কামং মে অয্যকো সব্বেপিমে গামৱাসিনো মং হনন্তু ৱা বন্ধন্তু ৱা, ঈদিসে পুঞ্ঞক্খেত্তে পানীযদানং দস্সামি এৱা’’তি সন্নিট্ঠানং কত্ৱা অঞ্ঞাহি উদকহাৰিনীহি ৱাৰিযমানাপি জীৱিতে নিৰপেক্খা সীসতো পানীযঘটং ওতাৰেত্ৱা উভোহি হত্থেহি পৰিগ্গহেত্ৱা একমন্তে ঠপেত্ৱা সঞ্জাতপীতিসোমনস্সা ভগৱন্তং উপসঙ্কমিত্ৱা পঞ্চপতিট্ঠিতেন ৱন্দিত্ৱা পানীযেন নিমন্তেসি. ভগৱা তস্সা চিত্তপ্পসাদং ওলোকেত্ৱা তং অনুগ্গণ্হন্তো পানীযং পৰিস্সাৱেত্ৱা হত্থপাদে ধোৱিত্ৱা পানীযং পিৱি, ঘটে উদকং পৰিক্খযং ন গচ্ছতি. সা তং দিস্ৱা পুন পসন্নচিত্তা একস্স ভিক্খুস্স অদাসি, তথা অপৰস্স অপৰস্সাতি সব্বেসম্পি অদাসি, উদকং ন খীযতেৱ. সা হট্ঠতুট্ঠা যথাপুণ্ণেন ঘটেন গেহাভিমুখী অগমাসি. তস্সা সামিকো ব্ৰাহ্মণো পানীযস্স দিন্নভাৱং সুত্ৱা ‘‘ইমায গামৱত্তং ভিন্নং, অহঞ্চ গাৰয্হো কতো’’তি কোধেন পজ্জলন্তো তটতটাযমানো তং ভূমিযং পাতেত্ৱা হত্থেহি চ পাদেহি চ পহৰি. সা তেন উপক্কমেন জীৱিতক্খযং পত্ৱা তাৱতিংসভৱনে নিব্বতি, ৱিমানং চস্সা পঠমনাৱাৱিমানে ৱুত্তসদিসং উপ্পজ্জি.

অথ খো ভগৱা আযস্মন্তং আনন্দং আমন্তেসি ‘‘ইঙ্ঘ মে ত্ৱং, আনন্দ, উদপানতো পানীযং আহৰা’’তি. থেৰো ‘‘ইদানি, ভন্তে, উদপানো থূণেয্যকেহি দূসিতো, ন সক্কা পানীযং আহৰিতু’’ন্তি আহ. ভগৱা দুতিযম্পি ততিযম্পি আণাপেসি. ততিযৱাৰে থেৰো ভগৱতো পত্তং আদায উদপানাভিমুখো অগমাসি. গচ্ছন্তে থেৰে উদপানে উদকং পৰিপুণ্ণং হুত্ৱা উত্তৰিত্ৱা সমন্ততো সন্দতি, সব্বং তিণভুসং উপলৱিত্ৱা সযমেৱ অপগচ্ছতি. তেন সন্দমানেন সলিলেন উপৰূপৰি ৱড্ঢন্তেন অঞ্ঞে জলাসযে পূৰেত্ৱা তং গামং পৰিক্খিপন্তেন গামপ্পদেসো অজ্ঝোত্থৰীযতি. তং পাটিহাৰিযং দিস্ৱা ব্ৰাহ্মণা অচ্ছৰিযব্ভুতচিত্তজাতা ভগৱন্তং খমাপেসুং, তঙ্খণঞ্ঞেৱ উদকোঘো অন্তৰধাযি. তে ভগৱতো চ ভিক্খুসঙ্ঘস্স চ নিৱাসট্ঠানং সংৱিধায স্ৱাতনায নিমন্তেত্ৱা দুতিযদিৱসে মহাদানং সজ্জেত্ৱা বুদ্ধপ্পমুখং ভিক্খুসঙ্ঘং পণীতেন খাদনীযেন ভোজনীযেন পৰিৱিসিত্ৱা সব্বে থূণেয্যকা ব্ৰাহ্মণগহপতিকা ভগৱন্তং ভুত্তাৱিং ওনীতপত্তপাণিং পযিৰুপাসন্তা নিসীদিংসু.

তেন চ সমযেন সা দেৱতা অত্তনো সম্পত্তিং পচ্চৱেক্খিত্ৱা তস্সা কাৰণং উপধাৰেন্তী তং ‘‘পানীযদান’’ন্তি ঞত্ৱা পীতিসোমনস্সজাতা ‘‘হন্দাহং ইদানেৱ ভগৱন্তং ৱন্দিস্সামি, সম্মাপটিপন্নেসু কতানং অপ্পকানম্পি কাৰানং উড়াৰফলতঞ্চ মনুস্সলোকে পাকটং কৰিস্সামী’’তি উস্সাহজাতা অচ্ছৰাসহস্সপৰিৱাৰা উয্যানাদিসহিতেন ৱিমানেন সদ্ধিংযেৱ মহতিযা দেৱিদ্ধিযা মহন্তেন দেৱানুভাৱেন মহাজনকাযস্স পস্সন্তস্সেৱ আগন্ত্ৱা ৱিমানতো ওৰুয্হ ভগৱন্তং উপসঙ্কমিত্ৱা অভিৱাদেত্ৱা অঞ্জলিং পগ্গয্হ অট্ঠাসি. অথ নং ভগৱা তস্সা পৰিসায কম্মফলং পচ্চক্খতো ৱিভাৱেতুকামো –

৬৩. ‘‘সুৱণ্ণচ্ছদনং নাৱং, নাৰি আৰুয্হ তিট্ঠসি;

ওগাহসি পোক্খৰণিং, পদ্মং ছিন্দসি পাণিনা.

৬৪. ‘‘কূটাগাৰা নিৱেসা তে, ৱিভত্তা ভাগসো মিতা;

দদ্দল্লমানা আভন্তি, সমন্তা চতুৰো দিসা.

৬৫. ‘‘কেন তেতাদিসো ৱণ্ণো, কেন তে ইধ মিজ্ঝতি;

উপ্পজ্জন্তি চ তে ভোগা, যে কেচি মনসো পিযা.

৬৬. ‘‘পুচ্ছামি তং দেৱি মহানুভাৱে, মনুস্সভূতা কিমকাসি পুঞ্ঞং,

কেনাসি এৱং জলিতানুভাৱা, ৱণ্ণো চ তে সব্বদিসা পভাসতী’’তি. –

চতূহি গাথাহি পুচ্ছি.

৬৭. ‘‘সা দেৱতা অত্তমনা, সম্বুদ্ধেনেৱ পুচ্ছিতা;

পঞ্হং পুট্ঠা ৱিযাকাসি, যস্স কম্মস্সিদং ফল’’ন্তি. –

সঙ্গীতিকাৰা আহংসু.

৬৮. ‘‘অহং মনুস্সেসু মনুস্সভূতা, পুৰিমায জাতিযা মনুস্সলোকে;

দিস্ৱান ভিক্খূ তসিতে কিলন্তে, উট্ঠায পাতুং উদকং অদাসিং.

৬৯. ‘‘যো ৱে কিলন্তান পিপাসিতানং, উট্ঠায পাতুং উদকং দদাতি;

সীতোদকা তস্স ভৱন্তি নজ্জো, পহূতমল্যা বহুপুণ্ডৰীকা.

৭০. ‘‘তং আপগা অনুপৰিযন্তি সব্বদা, সীতোদকা ৱালুকসন্থতা নদী;

অম্বা চ সালা তিলকা চ জম্বুযো, উদ্দালকা পাটলিযো চ ফুল্লা.

৭১. ‘‘তংভূমিভাগেহি উপেতৰূপং, ৱিমানসেট্ঠং ভুস সোভমানং;

তস্সীধ কম্মস্স অযং ৱিপাকো, এতাদিসং পুঞ্ঞকতা লভন্তি.

৭২. ‘‘কূটাগাৰা নিৱেসা মে, ৱিভত্তা ভাগসো মিতা;

দদ্দল্লমানা আভন্তি, সমন্তা চতুৰো দিসা.

৭৩. ‘‘তেন মেতাদিসো ৱণ্ণো, তেন মে ইধ মিজ্ঝতি;

তপ্পজ্জন্তি চ মে ভোগা, যে কেচি মনসো পিযা.

৭৪. ‘‘অক্খামি তে বুদ্ধ মহানুভাৱ, মনুস্সভূতা যমকাসি পুঞ্ঞং;

তেনম্হি এৱং জলিতানুভাৱা, ৱণ্ণো চ মে সব্বদিসা পভাসতি;

এতস্স কম্মস্স ফলং মমেদং, অত্থায বুদ্ধো উদকং অপাযী’’তি. –

ৱিস্সজ্জনগাথাযো.

৬৩. তত্থ কিঞ্চাপি সা দেৱতা যদা ভগৱা পুচ্ছি, তদা তং নাৱং আৰুয্হ ন ঠিতা, ন পোক্খৰণিং ওগাহতি, নাপি পদুমং ছিন্দতি, কম্মানুভাৱচোদিতা পন অভিণ্হং জলৱিহাৰপসুতা তথা কৰোতীতি তং কিৰিযাৱিচ্ছেদং দস্সনৱসেনেৱং ৱুত্তং. অযঞ্চ অত্থো ন কেৱলমিধেৱ, অথ খো হেট্ঠিমেসুপি এৱমেৱ দট্ঠব্বো.

৭২. কূটাগাৰাতি সুৱণ্ণমযকণ্ণিকাবদ্ধগেহৱন্তো. নিৱেসাতি নিৱেসনানি, কচ্ছৰানীতি অত্থো. তেনাহ ‘‘ৱিভত্তা ভাগসো মিতা’’তি. তানি হি চতুসালভূতানি অঞ্ঞমঞ্ঞস্স পটিবিম্বভূতানি ৱিয পটিৱিভত্তৰূপানি সমপ্পমাণতায ভাগসো মিতানি ৱিয হোন্তি. দদ্দল্লমানাতি অতিৱিয ৱিজ্জোতমানা. আভন্তীতি মণিৰতনকনকৰংসিজালেহি ওভাসেন্তি.

৭৪. মমাতি ইদং পুব্বাপৰাপেক্খং, মম কম্মস্স মম অত্থাযাতি অযঞ্হেত্থ যোজনা. উদকং অপাযীতি যদেতং উদকদানং ৱুত্তং, এতস্স পুঞ্ঞকম্মস্স ইদং ফলং যাযং দিব্বসম্পত্তি, যস্মা মমত্থায সদেৱকে লোকে অগ্গদক্খিণেয্যো বুদ্ধো ভগৱা মযা দিন্নং উদকং অপাযীতি. সেসং ৱুত্তনযমেৱ.

এৱং পসন্নমানসায দেৱতায ভগৱা সামুক্কংসিকং ধম্মদেসনং কৰোন্তো সচ্চানি পকাসেসি. সা দেসনাপৰিযোসানে সোতাপত্তিফলে পতিট্ঠহি, সম্পত্তপৰিসাযপি ধম্মদেসনা সাত্থিকা অহোসি.

ততিযনাৱাৱিমানৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.