৫. কুঞ্জৰৱিমানৱণ্ণনা
কুঞ্জৰো তে ৱৰাৰোহোতি কুঞ্জৰৱিমানং. তস্স কা উপ্পত্তি? ভগৱা ৰাজগহে ৱিহৰতি ৱেড়ুৱনে কলন্দকনিৱাপে. অথেকদিৱসং ৰাজগহনগৰে নক্খত্তং ঘোসিতং. নাগৰা ৱীথিযো সোধেত্ৱা ৱালুকং ওকিৰিত্ৱা লাজপঞ্চমকানি পুপ্ফানি ৱিপ্পকিৰিংসু, গেহদ্ৱাৰে গেহদ্ৱাৰে কদলিযো চ পুণ্ণঘটে চ ঠপেসুং, যথাৱিভৱং নানাৱিৰাগৱণ্ণৱিচিত্তা ধজপটাকাদযো উস্সাপেসুং, সব্বো জনো অত্তনো অত্তনো ৱিভৱানুৰূপং সুমণ্ডিতপসাধিতো নক্খত্তকীড়ং কীড়ি, সকলনগৰং দেৱনগৰং ৱিয অলঙ্কতপটিযত্তং অহোসি. অথ বিম্বিসাৰমহাৰাজা পুব্বচাৰিত্তৱসেন মহাজনস্স চিত্তানুৰক্খণত্থঞ্চ অত্তনো ৰাজভৱনতো নিক্খমিত্ৱা মহন্তেন পৰিৱাৰেন মহতা ৰাজানুভাৱেন উড়াৰেন সিৰিসোভগ্গেন নগৰং পদক্খিণং কৰোতি.
তেন চ সমযেন ৰাজগহৱাসিনী একা কুলধীতা ৰঞ্ঞো তং ৱিভৱসম্পত্তিং সিৰিসোভগ্গং ৰাজানুভাৱঞ্চ পস্সিত্ৱা অচ্ছৰিযব্ভুতচিত্তজাতা ‘‘অযং দেৱিদ্ধিসদিসা ৱিভৱসম্পত্তি কীদিসেন নু খো কম্মুনা লব্ভতী’’তি পণ্ডিতসম্মতে পুচ্ছি. তে তস্সা কথেসুং ‘‘ভদ্দে, পুঞ্ঞকম্মং নাম চিন্তামণিসদিসং কপ্পৰুক্খসদিসং, খেত্তসম্পত্তিযা চিত্তসম্পত্তিযা চ সতি যং যং পত্থেত্ৱা কৰোতি, তং তং নিপ্ফাদেতিযেৱ. অপিচ আসনদানেন উচ্চাকুলীনতা হোতি, অন্নদানেন বলসম্পত্তিপটিলাভো, ৱত্থদানেন ৱণ্ণসম্পত্তিপটিলাভো, যানদানেন সুখৱিসেসপটিলাভো, দীপদানেন চক্খুসম্পত্তিপটিলাভো, আৱাসদানেন সব্বসম্পত্তিপটিলাভো হোতী’’তি. সা তং সুত্ৱা ‘‘দেৱসম্পত্তি ইতো উড়াৰা হোতি মঞ্ঞে’’তি তত্থ চিত্তং ঠপেত্ৱা পুঞ্ঞকিৰিযায অতিৱিয উস্সাহজাতা অহোসি.
মাতাপিতৰো চস্সা অহতং ৱত্থযুগং নৱপীঠং একং পদুমকলাপং সপ্পিমধুসক্খৰা তণ্ডুলখীৰানি চ পৰিভোগত্থায পেসেসুং. সা তানি দিস্ৱা ‘‘অহঞ্চ দানং দাতুকামা, অযঞ্চ মে দেয্যধম্মো লদ্ধো’’তি তুট্ঠমানসা দুতিযদিৱসে দানং সজ্জেন্তী অপ্পোদকমধুপাযাসং সম্পাদেত্ৱা, তস্স পৰিৱাৰভাৱেন অঞ্ঞম্পি বহুং খাদনীযভোজনীযং পটিযাদেত্ৱা দানগ্গে গন্ধপৰিভণ্ডং কত্ৱা ৱিকসিতপদুমপত্তকিঞ্জক্খকেসৰোপসোভিতেসু পদুমেসু আসনং পঞ্ঞাপেত্ৱা, অহতেন সেতৱত্থেন অত্থৰিত্ৱা আসনস্স চতুন্নং পাদানং উপৰি চত্তাৰি পদুমানি মালাগুড়ঞ্চ ঠপেত্ৱা, আসনস্স উপৰি ৱিতানং বন্ধিত্ৱা মালাদামওলম্বকদামানি ওলম্বিত্ৱা, আসনস্স সমন্ততো ভূমিং সকেসৰেহি পদুমপত্তেহি সব্বসন্থৰং সন্থৰিত্ৱা ‘‘দক্খিণেয্যে আগতে পূজেস্সামী’’তি পুপ্ফপূৰিতং চঙ্কোটকং একমন্তে ঠপেসি.
অথেৱং কতদানূপকৰণসংৱিধানা সীসংন্হাতা সুদ্ধৱত্থনিৱত্থা সুদ্ধুত্তৰাসঙ্গা ৱেলং সল্লক্খেত্ৱা একং দাসিং আণাপেসি ‘‘গচ্ছ জে, অম্হাকং তাদিসং দক্খিণেয্যং পৰিযেসাহী’’তি. তেন চ সমযেন আযস্মা সাৰিপুত্তো সহস্সথৱিকং নিক্খিপন্তো ৱিয ৰাজগহে পিণ্ডায চৰন্তো অন্তৰৱীথিং পটিপন্নো হোতি. অথ সা দাসী থেৰং ৱন্দিত্ৱা আহ ‘‘ভন্তে, তুম্হাকং পত্তং মে দেথা’’তি. ‘‘একিস্সা উপাসিকায অনুগ্গহত্থং ইতো এথা’’তি চ আহ. থেৰো তস্সা পত্তং অদাসি. সা থেৰং গেহং পৱেসেসি. অথ সা ইত্থী থেৰস্স পচ্চুগ্গমনং কত্ৱা আসনং দস্সেত্ৱা ‘‘নিসীদথ, ভন্তে, ইদমাসনং পঞ্ঞত্ত’’ন্তি ৱত্ৱা থেৰে তত্থ নিসিন্নে সকেসৰেহি পদুমপত্তেহি থেৰং পূজযমানা আসনস্স সমন্ততো ওকিৰিত্ৱা পঞ্চপতিট্ঠিতেন ৱন্দিত্ৱা সপ্পিমধুসক্খৰাসম্মিস্সেন অপ্পোদকমধুপাযাসেন পৰিৱিসি. পৰিৱিসন্তী চ ‘‘ইমস্স মে পুঞ্ঞস্সানুভাৱেন দিব্বগজকূটাগাৰপল্লঙ্কসোভিতা দিব্বসম্পত্তিযো হোন্তু, সব্বাসু পৱত্তীসু পদুমা নাম মা ৱিগতা হোন্তূ’’তি পত্থনং অকাসি. পুন থেৰে কতভত্তকিচ্চে পত্তং ধোৱিত্ৱা সপ্পিমধুসক্খৰাহি পূৰেত্ৱা পল্লঙ্কে অত্থতং সাটকং চুম্বটকং কত্ৱা থেৰস্স হত্থে ঠপেত্ৱা থেৰে চ অনুমোদনং কত্ৱা পক্কমন্তে দ্ৱে পুৰিসে আণাপেসি ‘‘থেৰস্স হত্থে পত্তং ইমঞ্চ পল্লঙ্কং ৱিহাৰং নেত্ৱা থেৰস্স নিয্যাতেত্ৱা আগচ্ছথা’’তি. তে তথা অকংসু.
সা অপৰভাগে কালং কত্ৱা তাৱতিংসভৱনে যোজনসতুব্বেধে কনকৱিমানে নিব্বত্তি অচ্ছৰাসহস্সপৰিৱাৰা. পত্থনাৱসেন চস্সা পঞ্চযোজনুব্বেধো পদুমমালালঙ্কতো সমন্ততো পদুমপত্তকিঞ্জক্খকেসৰোপসোভিতো মনুঞ্ঞদস্সনো সুখসম্ফস্সো ৱিৱিধৰতনৰংসিজালসমুজ্জলহেমাভৰণৱিভূসিতো গজৱৰো নিব্বত্তি. তস্সূপৰি যথাৱুত্তসোভাতিসযযুত্তো যোজনিকো কনকপল্লঙ্কো নিব্বত্তি. সা দিব্বসম্পত্তিং অনুভৱন্তী অন্তৰন্তৰা তং কুঞ্জৰৱিমানস্স উপৰি ৰতনৱিচিত্তং পল্লঙ্কং অভিৰুয্হ মহতা দেৱতানুভাৱেন নন্দনৱনং গচ্ছতি. অথেকস্মিং উস্সৱদিৱসে দেৱতাসু যথাসকং দিব্বানুভাৱেন উয্যানকীড়নত্থং নন্দনৱনং গচ্ছন্তীসূতিআদিনা সব্বং পঠমপীঠৱিমানৱণ্ণনাযং আগতসদিসং, তস্মা তত্থ ৱুত্তনযেনেৱ ৱেদিতব্বং. ইধ পন থেৰো –
৩১. ‘‘কুঞ্জৰো তে ৱৰাৰোহো, নানাৰতনকপ্পনো;
ৰুচিৰো থামৱা জৱসম্পন্নো, আকাসম্হি সমীহতি.
৩২. ‘‘পদুমি পদ্মপত্তক্খি, পদ্মুপ্পলজুতিন্ধৰো;
পদ্মচুণ্ণাভিকিণ্ণঙ্গো, সোণ্ণপোক্খৰমালধা.
৩৩. ‘‘পদুমানুসটং মগ্গং, পদ্মপত্তৱিভূসিতং;
ঠিতং ৱগ্গু মনুগ্ঘাতী, মিতং গচ্ছতি ৱাৰণো.
৩৪. ‘‘তস্স পক্কমমানস্স, সোণ্ণকংসা ৰতিস্সৰা;
তেসং সুয্যতি নিগ্ঘোসো, তূৰিযে পঞ্চঙ্গিকে যথা.
৩৫. ‘‘তস্স নাগস্স খন্ধম্হি, সুচিৱত্থা অলঙ্কতা;
মহন্তং অচ্ছৰাসঙ্ঘং, ৱণ্ণেন অতিৰোচসি.
৩৬. ‘‘দানস্স তে ইদং ফলং, অথো সীলস্স ৱা পন;
অথো অঞ্জলিকম্মস্স, তং মে অক্খাহি পুচ্ছিতা’’তি. – আহ;
৩১. তত্থ কুঞ্জৰো তে ৱৰাৰোহোতি কুঞ্জে গিৰিতটে ৰমতি অভিৰমতি, তত্থ ৱা ৰৱতি কোঞ্চনাদং নদন্তো ৱিচৰতি. কুং ৱা পথৱিং তদভিঘাতেন জৰযতীতি কুঞ্জৰো, গিৰিচৰাদিভেদো মনুস্সলোকে হত্থী, অযং পন কীড়নকালে কুঞ্জৰসদিসতায এৱং ৱুত্তো. আৰুয্হতীতি আৰোহো, আৰোহনীযোতি অত্থো. ৱৰো অগ্গো সেট্ঠো আৰোহোতি ৱৰাৰোহো, উত্তমযানন্তি ৱুত্তং হোতি. নানাৰতনকপ্পনোতি নানাৱিধানি ৰতনানি এতেসন্তি নানাৰতনা, কুম্ভালঙ্কাৰাদিহত্থালঙ্কাৰা. তেহি ৱিহিতো কপ্পন্নো সন্নাহো যস্স সো নানাৰতনকপ্পনো. ৰুচিং অভিৰতিং দেতীতি ৰুচিৰো, মনুঞ্ঞোতি অত্থো. থামৱাতি থিৰো, বলৱাতি অত্থো. জৱসম্পন্নোতি সম্পন্নজৱো, সীঘজৱোতি ৱুত্তং হোতি. আকাসম্হি সমীহতীতি আকাসে অন্তলিক্খে সম্মা ঈহতি, আৰুড়্হানং খোভং অকৰোন্তো চৰতি গচ্ছতীতি অত্থো.
৩২. পদুমীতি পদুমসমানৱণ্ণতায ‘‘পদুম’’ন্তি লদ্ধনামেন কুম্ভৱণ্ণেন সমন্নাগতত্তা পদুমী. পদ্মপত্তক্খীতি কমলদলসদিসনযনে, আলপনমেতং তস্সা দেৱতায. পদ্মুপ্পলজুতিন্ধৰোতি দিব্বপদুমুপ্পলমালালঙ্কতসৰীৰতায তহং তহং ৱিপ্ফুৰন্তং ৱিজ্জোতমানং পদুমুপ্পলজুতিং ধাৰেতীতি পদুমুপ্পলজুতিন্ধৰো. পদ্মচুণ্ণাভিকিণ্ণঙ্গোতি পদুমপত্তকিঞ্জক্খকেসৰেহি সমন্ততো ওকিণ্ণগত্তো. সোণ্ণপোক্খৰমালধাতি হেমমযকমলমালাভাৰী.
৩৩. পদুমানুসটং মগ্গং পদ্মপত্তৱিভূসিতন্তি হত্থিনো পদনিক্খেপে পদনিক্খেপে তস্স পাদং সন্ধাৰেন্তেহি মহন্তেহি পদুমেহি অনুসটং ৱিপ্পকিণ্ণং, নানাৱিৰাগৱণ্ণেহি তেসংযেৱ চ পত্তেহি ইতো চিতো চ পৰিব্ভমন্তেহি ৱিসেসতো মণ্ডিততায ৱিভূসিতং মগ্গং গচ্ছতীতি যোজনা. ঠিতন্তি ইদং মগ্গৱিসেসনং, পদুমপত্তৱিভূসিতং হুত্ৱা ঠিতং মগ্গন্তি অত্থো. ৱগ্গূতি চাৰু, কিৰিযাৱিসেসনঞ্চেতং, ম-কাৰো পদসন্ধিকৰো. অনুগ্ঘাতীতি ন উগ্ঘাতি, অত্তনো উপৰি নিসিন্নানং ঈসকম্পি খোভং অকৰোন্তোতি অত্থো. মিতন্তি নিম্মিতং, নিক্খেপপদং ৱীতিক্কমন্তি অত্থো. অযঞ্হেত্থ অত্থো ‘‘ৱগ্গু চাৰু পদনিক্খেপং কত্ৱা গচ্ছতী’’তি. মিতন্তি ৱা পৰিমিতং পমাণযুত্তং, নাতিসীঘং, নাতিসণিকন্তি ৱুত্তং হোতি. ৱাৰণোতি হত্থী. সো হি পচ্চত্থিকৱাৰণতো গমনপৰিক্কিলেসৱাৰণতো চ ‘‘ৱাৰণো’’তি ৱুচ্চতি.
৩৪. তস্স পক্কমমানস্স, সোণ্ণসংকা ৰতিস্সৰাতি তস্স যথাৱুত্তস্স কুঞ্জৰস্স গচ্ছন্তস্স সোণ্ণকংসা সুৱণ্ণমযা ঘণ্টা ৰতিস্সৰা ৰমণীযসদ্দা মনুঞ্ঞনিগ্ঘোসা ওলম্বন্তীতি অধিপ্পাযো. তস্স হি কুঞ্জৰস্স উভোসু পস্সেসু মহাকোলম্বপ্পমাণা মণিমুত্তাদিখচিতা হেমমযা অনেকসতা মহন্তিযো ঘণ্টা তহং তহং ওলম্বমানা পচলন্তি, যতো ছেকেন গন্ধব্বকেন পযুত্তৱাদিততো অতিৱিয মনোহৰসদ্দো নিচ্ছৰতি. তেনাহ ‘‘তেসং সুয্যতি নিগ্ঘোসো, তূৰিযে পঞ্চঙ্গিকে যথা’’তি. তস্সত্থো – যথা নাম আততং ৱিততং আততৱিততং ঘনং সুসিৰন্তি এৱং পঞ্চঙ্গিকে তূৰিযে কুসলেহি ৱাদিযমানে ঠানুপ্পত্তিযা মন্দতাৰৱিভাগং দস্সেন্তেন গাযন্তেন সমীৰিতো ৱাদিতসৰো ৱগ্গু ৰজনীযো নিগ্ঘোসো সুয্যতি, এৱং তেসং সোৱণ্ণকংসানং তপনীযঘণ্টানং নিগ্ঘোসো সুয্যতীতি.
৩৫. নাগস্সাতি হত্থিনাগস্স. মহন্তন্তি সম্পত্তিমহত্তেনাপি সঙ্খ্যামহত্তেনাপি মহন্তং. অচ্ছৰাসঙ্ঘন্তি দেৱকঞ্ঞাসমূহং. ৱণ্ণেনাতি ৰূপেন.
৩৬. দানস্সাতি দানমযপুঞ্ঞস্স. সীলস্সাতি কাযিকসংৱৰাদিসংৱৰসীলস্স. ৱা-সদ্দো অৱুত্তৱিকপ্পনত্থো. তেন অভিৱাদনাদিং অৱুত্তং চাৰিত্তসীলং সঙ্গণ্হাতি.
এৱং থেৰেন পুচ্ছিতা সা দেৱতা পঞ্হং ৱিস্সজ্জেসি, তমত্থং দস্সেতুং –
৩৭. ‘‘সা দেৱতা অত্তমনা, মোগ্গল্লানেন পুচ্ছিতা;
পঞ্হং পুট্ঠা ৱিযাকাসি, যস্স কম্মস্সিদং ফল’’ন্তি. –
অযং গাথা ধম্মসঙ্গাহকেহি ৱুত্তা, তস্সা অত্থো হেট্ঠা ৱুত্তো এৱ.
৩৮. ‘‘দিস্ৱান গুণসম্পন্নং, ঝাযিং ঝানৰতং সতং;
অদাসিং পুপ্ফাভিকিণ্ণং, আসনং দুস্সসন্থতং.
৩৯. ‘‘উপড্ঢং পদ্মমালাহং, আসনস্স সমন্ততো;
অব্ভোকিৰিস্সং পত্তেহি, পসন্না সেহি পাণিভি.
৪০. ‘‘তস্স কম্মকুসলস্স, ইদং মে ঈদিসং ফলং;
সক্কাৰো গৰুকাৰো চ, দেৱানং অপচিতা অহং.
৪১. ‘‘যো ৱে সম্মাৱিমুত্তানং, সন্তানং ব্ৰহ্মচাৰিনং;
পসন্নো আসনং দজ্জা, এৱং নন্দে যথা অহং.
৪২. ‘‘তস্মা হি অত্তকামেন, মহত্তমভিকঙ্খতা;
আসনং দাতব্বং হোতি, সৰীৰন্তিমধাৰিন’’ন্তি. – দেৱতায ৱুত্তগাথা;
৩৮. তত্থ গুণসম্পন্নন্তি সব্বেহি সাৱকগুণেহি সমন্নাগতং, তেহি ৱা পৰিপুণ্ণং. এতেন সাৱকপাৰমিঞাণস্স মত্থকপ্পত্তিং দস্সেতি. ঝাযিন্তি আৰম্মণূপনিজ্ঝানং লক্খণূপনিজ্ঝানন্তি দুৱিধেনাপি ঝানেন ঝাযনসীলং, তেন ৱা ঝাপেতব্বং সব্বসংকিলেসপক্খং ঝাপেত্ৱা ঠিতং. ততো এৱ ঝানে ৰতন্তি ঝানৰতং. সতন্তি সমানং, সন্তং ৱা, সপ্পুৰিসন্তি অত্থো. পুপ্ফাভিকিণ্ণন্তি পুপ্ফেহি অভিকিণ্ণং, কমলদলেহি অভিপ্পকিণ্ণন্তি অত্থো. দুস্সসন্থতন্তি ৱত্থেন উপৰি অত্থতং.
৩৯. উপড্ঢং পদ্মমালাহন্তি উপড্ঢং পদুমপুপ্ফং অহং. আসনস্স সমন্ততোতি থেৰেন নিসিন্নস্স আসনস্স সমন্তা ভূমিযং. অব্ভোকিৰিস্সন্তি অভিওকিৰিং অভিপ্পকিৰিং. কথং? পত্তেহীতি, তস্স উপড্ঢপদুমস্স ৱিসুং ৱিসুং কতেহি পত্তেহি পুপ্ফৱস্সাভিৱস্সনকনিযামেন ওকিৰিন্তি অত্থো.
৪০. ইদং মে ঈদিসং ফলন্তি ইমিনা ‘‘কুঞ্জৰো তে ৱৰাৰোহো’’তিআদিনা থেৰেন গহিতং অগ্গহিতঞ্চ আযুযসসুখৰূপাদিভেদং অত্তনো দিব্বসম্পত্তিং একতো দস্সেত্ৱা পুনপি থেৰেন অগ্গহিতমেৱ অত্তনো আনুভাৱসম্পত্তিং দস্সেতুং ‘‘সক্কাৰো গৰুকাৰো’’তিআদিমাহ. তেন ‘‘ন কেৱলং ভন্তে তুম্হেহি যথাৱুত্তমেৱ ইধ ময্হং পুঞ্ঞফলং, অপিচ খো ইদং দিব্বং আধিপতেয্যম্পী’’তি দস্সেতি. তত্থ সক্কাৰোতি আদৰকিৰিযা, দেৱেহি অত্তনো সক্কাতব্বতাতি অত্থো. তথা গৰুকাৰোতি গৰুকাতব্বতা. দেৱানন্তি দেৱেহি. অপচিতাতি পূজিতা.
৪১. সম্মাৱিমুত্তানন্তি সুট্ঠু ৱিমুত্তানং সব্বসংকিলেসপ্পহাযীনং. সন্তানন্তি সন্তকাযৱচীমনোকম্মানং সাধূনং. মগ্গব্ৰহ্মচৰিযস্স চ সাসনব্ৰহ্মচৰিযস্স চ চিণ্ণত্তা ব্ৰহ্মচাৰিনং. পসন্নো আসনং দজ্জাতি কম্মফলসদ্ধায ৰতনত্তযসদ্ধায চ পসন্নমানসো হুত্ৱা যদি আসনমত্তম্পি দদেয্য. এৱং নন্দে যথা অহন্তি যথা অহং তেন আসনদানেন এতৰহি নন্দামি মোদামি, এৱমেৱ অঞ্ঞোপি নন্দেয্য মোদেয্য.
৪২. তস্মাতি তেন কাৰণেন. হি-সদ্দো নিপাতমত্তং. অত্তকামেনাতি অত্তনো হিতকামেন. যো হি অত্তনো হিতাৱহং কম্মং কৰোতি, ন অহিতাৱহং, সো অত্তকামো. মহত্তন্তি ৱিপাকমহত্তং. সৰীৰন্তিমধাৰিনন্তি অন্তিমং দেহং ধাৰেন্তানং, খীণাসৱানন্তি অত্থো. অযঞ্হেত্থ অত্থো – যস্মা অৰহতং আসনদানেন অহং এৱং দিব্বসম্পত্তিযা মোদামি, তস্মা অঞ্ঞেনাপি অত্তনো অভিৱুদ্ধিং পত্থযমানেন অন্তিমসমুস্সযে ঠিতানং আসনং দাতব্বং, নত্থি তাদিসং পুঞ্ঞন্তি দস্সেতি. তেসং ৱুত্তসদিসমেৱাতি.
কুঞ্জৰৱিমানৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.