৩. ততিযনিব্বানপটিসংযুত্তসুত্তৱণ্ণনা

৭৩. ততিযে অথ খো ভগৱা এতমত্থং ৱিদিত্ৱাতি তদা কিৰ ভগৱতা অনেকপৰিযাযেন সংসাৰস্স আদীনৱং পকাসেত্ৱা সন্দস্সনাদিৱসেন নিব্বানপটিসংযুত্তায ধম্মদেসনায কতায তেসং ভিক্খূনং এতদহোসি – ‘‘অযং সংসাৰো ভগৱতা অৱিজ্জাদীহি কাৰণেহি সহেতুকো পকাসিতো, নিব্বানস্স পন তদুপসমস্স ন কিঞ্চি কাৰণং ৱুত্তং, তযিদং অহেতুকং, কথং সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন উপলব্ভতী’’তি. অথ ভগৱা তেসং ভিক্খূনং এতং যথাৱুত্তং পৰিৱিতক্কসঙ্খাতং অত্থং ৱিদিত্ৱা. ইমং উদানন্তি তেসং ভিক্খূনং ৱিমতিৱিধমনত্থঞ্চেৱ ইধ সমণব্ৰাহ্মণানং ‘‘নিব্বানং নিব্বানন্তি ৱাচাৱত্থুমত্তমেৱ, নত্থি হি পৰমত্থতো নিব্বানং নাম অনুপলব্ভমানসভাৱত্তা’’তি লোকাযতিকাদযো ৱিয ৱিপ্পটিপন্নানং বহিদ্ধা চ পুথুদিট্ঠিগতিকানং মিচ্ছাৱাদভঞ্জনত্থঞ্চ ইমং অমতমহানিব্বানস্স পৰমত্থতো অত্থিভাৱদীপনং উদানং উদানেসি.

তত্থ অজাতং অভূতং অকতং অসঙ্খতন্তি সব্বানিপি পদানি অঞ্ঞমঞ্ঞৱেৱচনানি. অথ ৱা ৱেদনাদযো ৱিয হেতুপচ্চযসমৱাযসঙ্খাতায কাৰণসামগ্গিযা ন জাতং ন নিব্বত্তন্তি অজাতং, কাৰণেন ৱিনা, সযমেৱ ৱা ন ভূতং ন পাতুভূতং ন উপ্পন্নন্তি অভূতং, এৱং অজাতত্তা অভূতত্তা চ যেন কেনচি কাৰণেন ন কতন্তি অকতং, জাতভূতকতসভাৱো চ নামৰূপানং সঙ্খতধম্মানং হোতি, ন অসঙ্খতসভাৱস্স নিব্বানস্সাতি দস্সনত্থং অসঙ্খতন্তি ৱুত্তং. পটিলোমতো ৱা সমেচ্চ সম্ভূয পচ্চযেহি কতন্তি সঙ্খতং, তথা ন সঙ্খতং সঙ্খতলক্খণৰহিতন্তি অসঙ্খতন্তি. এৱং অনেকেহি কাৰণেহি নিব্বত্তিতভাৱে পটিসিদ্ধে ‘‘সিযা নু খো একেনেৱ কাৰণেন কত’’ন্তি আসঙ্কায ‘‘ন যেন কেনচি কত’’ন্তি দস্সনত্থং ‘‘অকত’’ন্তি ৱুত্তং. এৱং অপচ্চযম্পি সমানং ‘‘সযমেৱ নু খো ইদং ভূতং পাতুভূত’’ন্তি আসঙ্কায তন্নিৱত্তনত্থং ‘‘অভূত’’ন্তি ৱুত্তং. ‘‘অযঞ্চেতস্স অসঙ্খতাকতাভূতভাৱো সব্বেন সব্বং অজাতিধম্মত্তা’’তি দস্সেতুং ‘‘অজাত’’ন্তি ৱুত্তং. এৱমেতেসং চতুন্নম্পি পদানং সাত্থকভাৱং ৱিদিত্ৱা ‘‘তযিদং নিব্বানং অত্থি, ভিক্খৱে’’তি পৰমত্থতো নিব্বানস্স অত্থিভাৱো পকাসিতোতি ৱেদিতব্বো. এত্থ উদানেন্তেন ভগৱতা, ‘‘ভিক্খৱে’’তি আলপনে কাৰণং হেট্ঠা ৱুত্তনযেনেৱ ৱেদিতব্বং.

ইতি সত্থা ‘‘অত্থি, ভিক্খৱে, অজাতং অভূতং অকতং অসঙ্খত’’ন্তি ৱত্ৱা তত্থ হেতুং দস্সেন্তো ‘‘নো চেতং, ভিক্খৱে’’তিআদিমাহ. তস্সাযং সঙ্খেপত্থো – ভিক্খৱে, যদি অজাতাদিসভাৱা অসঙ্খতা ধাতু ন অভৱিস্স ন সিযা, ইধ লোকে জাতাদিসভাৱস্স ৰূপাদিক্খন্ধপঞ্চকসঙ্খাতস্স সঙ্খতস্স নিস্সৰণং অনৱসেসৱূপসমো ন পঞ্ঞাযেয্য ন উপলব্ভেয্য ন সম্ভৱেয্য. নিব্বানঞ্হি আৰম্মণং কত্ৱা পৱত্তমানা সম্মাদিট্ঠিআদযো অৰিযমগ্গধম্মা অনৱসেসকিলেসে সমুচ্ছিন্দন্তি. তেনেত্থ সব্বস্সপি ৱট্টদুক্খস্স অপ্পৱত্তি অপগমো নিস্সৰণং পঞ্ঞাযতি.

এৱং ব্যতিৰেকৱসেন নিব্বানস্স অত্থিভাৱং দস্সেত্ৱা ইদানি অন্ৱযৱসেনপি তং দস্সেতুং, ‘‘যস্মা চ খো’’তিআদি ৱুত্তং. তং ৱুত্তত্থমেৱ. এত্থ চ যস্মা ‘‘অপচ্চযা ধম্মা, অসঙ্খতা ধম্মা (ধ. স. দুকমাতিকা ৭, ৮), অত্থি, ভিক্খৱে, তদাযতনং, যত্থ নেৱ পথৱী (উদা. ৭১), ইদম্পি খো ঠানং দুদ্দসং, যদিদং সব্বসঙ্খাৰসমথো সব্বূপধিপটিনিস্সগ্গো (মহাৱ. ৮; ম. নি. ১.২৮১; ২.৩৩৭), অসঙ্খতঞ্চ ৱো, ভিক্খৱে, ধম্মং দেসেস্সামি অসঙ্খতগামিনিঞ্চ পটিপদ’’ন্তিআদীহি (সং. নি. ৪.৩৬৬-৩৬৭) অনেকেহি সুত্তপদেহি, ‘‘অত্থি, ভিক্খৱে, অজাত’’ন্তি ইমিনাপি চ সুত্তেন নিব্বানধাতুযা পৰমত্থতো সম্ভৱো সব্বলোকং অনুকম্পমানেন সম্মাসম্বুদ্ধেন দেসিতো, তস্মা যদিপি তত্থ অপচ্চক্খকাৰীনম্পি ৱিঞ্ঞূনং কঙ্খা ৱা ৱিমতি ৱা নত্থিযেৱ. যে পন পৰনেয্যবুদ্ধিনো পুগ্গলা, তেসং ৱিমতিৱিনোদনত্থং অযমেত্থ অধিপ্পাযনিদ্ধাৰণমুখেন যুত্তিৱিচাৰণা – যথা পৰিঞ্ঞেয্যতায সউত্তৰানং কামানং ৰূপাদীনঞ্চ পটিপক্খভূতং তব্বিধুৰসভাৱং নিস্সৰণং পঞ্ঞাযতি, এৱং তংসভাৱানং সব্বেসম্পি সঙ্খতধম্মানং পটিপক্খভূতেন তব্বিধুৰসভাৱেন নিস্সৰণেন ভৱিতব্বং. যঞ্চেতং নিস্সৰণং, সা অসঙ্খতা ধাতু. কিঞ্চ ভিয্যো সঙ্খতধম্মাৰম্মণং ৱিপস্সনাঞাণং অপি অনুলোমঞাণং কিলেসে সমুচ্ছেদৱসেন পজহিতুং ন সক্কোতি. তথা সম্মুতিসচ্চাৰম্মণং পঠমজ্ঝানাদীসু ঞাণং ৱিক্খম্ভনৱসেনেৱ কিলেসে পজহতি, ন সমুচ্ছেদৱসেন. ইতি সঙ্খতধম্মাৰম্মণস্স সম্মুতিসচ্চাৰম্মণস্স চ ঞাণস্স কিলেসানং সমুচ্ছেদপ্পহানে অসমত্থভাৱতো তেসং সমুচ্ছেদপ্পহানকৰস্স অৰিযমগ্গঞাণস্স তদুভযৱিপৰীতসভাৱেন আৰম্মণেন ভৱিতব্বং, সা অসঙ্খতা ধাতু. তথা ‘‘অত্থি, ভিক্খৱে, অজাতং অভূতং অকতং অসঙ্খত’’ন্তি ইদং নিব্বানপদস্স পৰমত্থতো অত্থিভাৱজোতকং ৱচনং অৱিপৰীতত্থং ভগৱতা ভাসিতত্তা. যঞ্হি ভগৱতা ভাসিতং, তং অৱিপৰীতত্থং পৰমত্থং যথা তং ‘‘সব্বে সঙ্খাৰা অনিচ্চা, সব্বে সঙ্খাৰা দুক্খা, সব্বে ধম্মা অনত্তা’’তি (অ. নি. ৩.১৩৭; মহানি. ২৭), তথা নিব্বানসদ্দো কত্থচি ৱিসযে যথাভূতপৰমত্থৱিসযো উপচাৰমত্তৱুত্তিসব্ভাৱতো সেয্যথাপি সীহসদ্দো. অথ ৱা অত্থেৱ পৰমত্থতো অসঙ্খতা ধাতু, ইতৰতব্বিপৰীতৱিনিমুত্তসভাৱত্তা সেয্যথাপি পথৱীধাতু ৱেদনাতি. এৱমাদীহি নযেহি যুত্তিতোপি অসঙ্খতায ধাতুযা পৰমত্থতো অত্থিভাৱো ৱেদিতব্বো.

ততিযসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.