১০. উতেনসুত্তৱণ্ণনা

৭০. দসমে ৰঞ্ঞো উতেনস্সাতি উতেনস্স নাম ৰঞ্ঞো, যো ‘‘ৱজ্জিৰাজা’’তিপি ৱুচ্চতি. উয্যানগতস্সাতি উয্যানকীড়নত্থং উয্যানং গতস্স. অনাদৰে হি ইদং সামিৱচনং, ‘‘অন্তেপুৰ’’ন্তি পন পদং অপেক্খিত্ৱা সম্বন্ধেপেতং সামিৱচনং হোতি. কালঙ্কতানীতি অগ্গিদড্ঢানি হুত্ৱা মতানি হোন্তি. সামাৱতীপমুখানীতি এত্থ কা পনাযং সামাৱতী, কথঞ্চ দড্ঢাতি? ৱুচ্চতে, ভদ্দৱতিযং সেট্ঠিনো ধীতা ঘোসকসেট্ঠিনা ধীতুট্ঠানে ঠপিতা পঞ্চসতইত্থিপৰিৱাৰা ৰঞ্ঞো উতেনস্স অগ্গমহেসী মেত্তাৱিহাৰবহুলা অৰিযসাৱিকা সামাৱতী নাম. অযমেত্থ সঙ্খেপো, ৱিত্থাৰতো পন আদিতো পট্ঠায সামাৱতিযা উপ্পত্তিকথা ধম্মপদৱত্থুম্হি (ধ. প. অট্ঠ. ১.২০ সামাৱতীৱত্থু) ৱুত্তনযেন ৱেদিতব্বা. মাগণ্ডিযস্স নাম ব্ৰাহ্মণস্স ধীতা অত্তনো মাতাপিতূনং –

‘‘দিস্ৱান তণ্হং অৰতিং ৰগঞ্চ,

নাহোসি ছন্দো অপি মেথুনস্মিং;

কিমেৱিদং মুত্তকৰীসপুণ্ণং,

পাদাপি নং সম্ফুসিতুং ন ইচ্ছে’’তি. (সু. নি. ৮৪১) –

ভগৱতা দেসিতং ইমং গাথং সুত্ৱা সত্থৰি বদ্ধাঘাতা মাগণ্ডিযা অপৰভাগে ৰঞ্ঞা উতেনেন মহেসিট্ঠানে ঠপিতা ভগৱতো কোসম্বিং উপগতভাৱং, সামাৱতীপমুখানঞ্চ পঞ্চন্নং ইত্থিসতানং উপাসিকাভাৱং ঞত্ৱা ‘‘আগতো নাম সমণো গোতমো ইমং নগৰং, দানিস্স কত্তব্বং জানিস্সামি, ইমাপি তস্স উপট্ঠাযিকা, ইমাসম্পি সামাৱতীপমুখানঞ্চ কত্তব্বং জানিস্সামী’’তি অনেকপৰিযাযেহি তথাগতস্স তাসঞ্চ অনত্থং কাতুং ৱাযমিত্ৱাপি অসক্কোন্তী পুনেকদিৱসং ৰঞ্ঞা সদ্ধিং উয্যানকীড়ং গচ্ছন্তী চূড়পিতু সাসনং পহিণি ‘‘সামাৱতিযা পাসাদং গন্ত্ৱা দুস্সকোট্ঠাগাৰতেলকোট্ঠাগাৰানি ৱিৱৰাপেত্ৱা দুস্সানি তেলচাটীসু তেমেত্ৱা থম্ভে ৱেঠেত্ৱা তা সব্বা একতো কত্ৱা দ্ৱাৰং পিদহিত্ৱা বহি যন্তং দত্ৱা দণ্ডদীপিকাহি গেহে অগ্গিং দদমানো ওতৰিত্ৱা গচ্ছতূ’’তি.

তং সুত্ৱা সো পাসাদং অভিৰুয্হ কোট্ঠাগাৰানি ৱিৱৰিত্ৱা ৱত্থানি তেলচাটীসু তেমেত্ৱা থম্ভে ৱেঠেতুং আৰভি. অথ নং সামাৱতীপমুখা ইত্থিযো ‘‘কিং এতং চূড়পিতা’’তি ৱদন্তিযো উপসঙ্কমিংসু. ‘‘অম্মা, ৰাজা দড়্হিকম্মত্থায ইমে থম্ভে তেলপিলোতিকাহি বন্ধাপেতি, ৰাজগেহে নাম সুযুত্তদুযুত্তং দুজ্জানং, মা মে সন্তিকে হোথা’’তি ৱত্ৱা তা আগতা গব্ভেসু পৱেসেত্ৱা দ্ৱাৰানি পিদহিত্ৱা বহি যন্তকং দত্ৱা আদিতো পট্ঠায অগ্গিং দেন্তো ওতৰি. সামাৱতী তাসং ওৱাদং অদাসি, ‘‘অম্মা, অনমতগ্গে সংসাৰে ৱিচৰন্তীনং এৱমেৱ অগ্গিনা ঝামত্তভাৱানং বুদ্ধঞাণেনপি পৰিচ্ছেদো ন সুকৰো, অপ্পমত্তা হোথা’’তি. তা সত্থু সন্তিকে ধম্মং সুত্ৱা অধিগতফলায ৱিঞ্ঞাতসাসনায খুজ্জুত্তৰায অৰিযসাৱিকায সেক্খপটিসম্ভিদাপত্তায সত্থাৰা দেসিতনিযামেনেৱ ধম্মং দেসেন্তিযা সন্তিকে সোতাপত্তিফলস্স অধিগতা অন্তৰন্তৰা কম্মট্ঠানমনসিকাৰেন যুত্তপ্পযুত্তা গেহে ঝাযন্তে ৱেদনাপৰিগ্গহকম্মট্ঠানং মনসি কৰোন্তিযো কাচি দুতিযফলং, কাচি ততিযফলং পাপুণিত্ৱা কালমকংসু. অথ ভিক্খূ কোসম্বিযং পিণ্ডায চৰন্তা তং পৱত্তিং ঞত্ৱা পচ্ছাভত্তং ভগৱতো আৰোচেত্ৱা তাসং অভিসম্পৰাযং পুচ্ছিংসু. ভগৱা চ তাসং অৰিযফলাধিগমং ভিক্খূনং অভাসি. তেন ৱুত্তং – ‘‘তেন খো পন সমযেন ৰঞ্ঞো উতেনস্স…পে… অনিপ্ফলা কালঙ্কতা’’তি.

তত্থ অনিপ্ফলাতি ন নিপ্ফলা, সম্পত্তসামঞ্ঞফলা এৱ কালঙ্কতা. তা পন ফলানি পটিলভন্তিযো সামাৱতিযা –

‘‘আৰম্ভথ নিক্কমথ, যুঞ্জথ বুদ্ধসাসনে;

ধুনাথ মচ্চুনো সেনং, নড়াগাৰংৱ কুঞ্জৰো.

‘‘যো ইমস্মিং ধম্মৱিনযে, অপ্পমত্তো ৱিহস্সতি;

পহায জাতিসংসাৰং, দুক্খস্সন্তং কৰিস্সতী’’তি. (সং. নি. ১.১৮৫; নেত্তি. ২৯) –

গাথাহি ওৱদিযমানা ৱেদনাপৰিগ্গহকম্মট্ঠানং মনসি কৰোন্তিযো ৱিপস্সিত্ৱা দুতিযততিযফলানি পটিলভিংসু. খুজ্জুত্তৰা পন আযুসেসস্স অত্থিতায, পুব্বে তাদিসস্স কম্মস্স অকতত্তা চ ততো পাসাদতো বহি অহোসি. ‘‘দসযোজনন্তৰে পক্কামী’’তি চ ৱদন্তি. অথ ভিক্খূ ধম্মসভাযং কথং সমুট্ঠাপেসুং, ‘‘আৱুসো, অননুচ্ছৱিকং ৱত অৰিযসাৱিকানং এৱৰূপং মৰণ’’ন্তি. সত্থা আগন্ত্ৱা ‘‘কায নুত্থ, ভিক্খৱে, এতৰহি কথায সন্নিসিন্না’’তি পুচ্ছিত্ৱা ‘‘ইমায নামা’’তি ৱুত্তে, ‘‘ভিক্খৱে, যদিপি তাসং ইমস্মিং অত্তভাৱে অযুত্তং, পুব্বে কতকম্মস্স পন যুত্তমেৱ তাহি লদ্ধ’’ন্তি ৱত্ৱা তেহি যাচিতো অতীতং আহৰি.

অতীতে বাৰাণসিযং ব্ৰহ্মদত্তে ৰজ্জং কাৰেন্তে অট্ঠ পচ্চেকবুদ্ধা ৰঞ্ঞো নিৱেসনে নিবদ্ধং ভুঞ্জন্তি. পঞ্চসতা ইত্থিযো তে উপট্ঠহন্তি. তেসু সত্ত জনা হিমৱন্তং গচ্ছন্তি, একো নদীতীৰসমীপে একস্মিং তিণগহনে সমাপত্তিযা নিসীদতি. অথেকদিৱসং ৰাজা পচ্চেকবুদ্ধেসু গতেসু তাহি ইত্থীহি সদ্ধিং উদককীড়ং কীড়িতুকামো তত্থ গতো. তা ইত্থিযো দিৱসভাগং উদকে কীড়িত্ৱা সীতপীড়িতা ৱিসিব্বিতুকামা তং তিণগহনং উপৰি ৱিসুক্খতিণসঞ্ছন্নং ‘‘তিণৰাসী’’তি সঞ্ঞায পৰিৱাৰেত্ৱা অগ্গিং দত্ৱা তিণেসু ঝাযিত্ৱা পতন্তেসু পচ্চেকবুদ্ধং দিস্ৱা ‘‘ৰঞ্ঞো পচ্চেকবুদ্ধো ঝাযতি, তং ৰাজা ঞত্ৱা অম্হে নাসেস্সতি, সুদড্ঢং নং কৰিস্সামা’’তি সব্বা ইতো চিতো চ দাৰুআদীনি আহৰিত্ৱা তস্স উপৰি ৰাসিং কত্ৱা আলিম্পেত্ৱা ‘‘ইদানি ঝাযিস্সতী’’তি পক্কমিংসু. তা পঠমং অসঞ্চেতনিকা হুত্ৱা ইদানি কম্মুনা বজ্ঝিংসু. পচ্চেকবুদ্ধং পন অন্তোসমাপত্তিযং সচে দাৰূনং সকটসহস্সম্পি আহৰিত্ৱা আলিম্পেন্তা উসুমাকাৰমত্তম্পি গাহেতুং ন সক্কোন্তি, তস্মা সো সত্তমে দিৱসে উট্ঠায যথাসুখং অগমাসি. তা তস্স কম্মস্স কতত্তা বহূনি ৱস্সসহস্সানি বহূনি ৱস্সসতসহস্সানি নিৰযে পচ্চিত্ৱা তস্সেৱ কম্মস্স ৱিপাকাৱসেসেন অত্তভাৱসতে ইমিনাৱ নিযামেন গেহে ঝাযমানে ঝাযিংসু. ইদং তাসং পুব্বকম্মং.

যস্মা পন তে ইমস্মিং অত্তভাৱে অৰিযফলানি সচ্ছাকংসু, ৰতনত্তযং পযিৰুপাসিংসু, তস্মা তত্থ অনাগামিনিযো সুদ্ধাৱাসেসু উপপন্না, ইতৰা কাচি তাৱতিংসেসু, কাচি যামেসু, কাচি তুসিতেসু, কাচি নিম্মানৰতীসু, কাচি পৰনিম্মিতৱসৱত্তীসু উপপন্না.

ৰাজাপি খো উতেনো ‘‘সামাৱতিযা গেহং কিৰ ঝাযতী’’তি সুত্ৱা ৱেগেন আগচ্ছন্তোপি তং পদেসং তাসু দড্ঢাসুযেৱ সম্পাপুণি. আগন্ত্ৱা পন গেহং নিব্বাপেত্ৱা উপ্পন্নবলৱদোমনস্সো মাগণ্ডিযায তথা কাৰিতভাৱং উপাযেন ঞত্ৱা অৰিযসাৱিকাসু কতাপৰাধকম্মুনা চোদিযমানো তস্সা ৰাজাণং কাৰেসি সদ্ধিং ঞাতকেহি. এৱং সা সপৰিজনা সমিত্তবন্ধৱা অনযব্যসনং পাপুণি.

এতমত্থং ৱিদিত্ৱাতি এতং সামাৱতীপমুখানং তাসং ইত্থীনং অগ্গিম্হি অনযব্যসনাপত্তিহেতুং, মাগণ্ডিযায চ সমিত্তবন্ধৱায ৰাজাণায অনযব্যসনাপত্তিনিমিত্তং সব্বাকাৰতো ৱিদিত্ৱা তদত্থদীপনং ইমং উদানং উদানেসি.

তত্থ মোহসম্বন্ধনো লোকো, ভব্বৰূপোৱ দিস্সতীতি যো ইধ সত্তলোকো ভব্বৰূপোৱ হেতুসম্পন্নো ৱিয হুত্ৱা দিস্সতি, সোপি মোহসম্বন্ধনো মোহেন পলিগুণ্ঠিতো অত্তহিতাহিতং অজানন্তো হিতে ন পটিপজ্জতি, অহিতং দুক্খাৱহং বহুঞ্চ অপুঞ্ঞং আচিনাতি. ‘‘ভৱৰূপোৱ দিস্সতী’’তিপি পাঠো. তস্সত্থো – অযং লোকো মোহসম্বন্ধনো মোহেন পলিগুণ্ঠিতো, ততো এৱ ভৱৰূপোৱ সস্সতসভাৱো ৱিযস্স অত্তা দিস্সতি, অজৰামৰো ৱিয উপট্ঠাতি, যেন পাণাতিপাতাদীনি অকত্তব্বানি কৰোতি.

উপধিবন্ধনো বালো, তমসা পৰিৱাৰিতো. সস্সতোৰিৱ খাযতীতি ন কেৱলঞ্চ মোহসম্বন্ধনো এৱ, অপিচ খো উপধিবন্ধনোপি অযং অন্ধবাললোকো অৱিজ্জাতমসা পৰিৱাৰিতো. ইদং ৱুত্তং হোতি – যেন ঞাণেন অৱিপৰীতং কামে চ খন্ধে চ ‘‘অনিচ্চা দুক্খা ৱিপৰিণামধম্মা’’তি পস্সেয্য, তস্স অভাৱতো যস্মা বালো অন্ধপুথুজ্জনো অঞ্ঞাণতমসা সমন্ততো পৰিৱাৰিতো নিৱুতো, তস্মা সো কামূপধি কিলেসূপধি খন্ধূপধীতি ইমেসং উপধীনং ৱসেন চ উপধিবন্ধনো, ততো এৱ চস্স সোপধিস্স পস্সতো সস্সতো ৱিয নিচ্চো সব্বকালভাৱী ৱিয খাযতি. ‘‘অসস্সতিৰিৱ খাযতী’’তিপি পাঠো. তস্সত্থো – অত্তা সব্বকালং ৱিজ্জতি উপলব্ভতীতি অঞ্ঞো অসস্সতি অনিচ্চোতি লোকস্স সো উপধি মিচ্ছাভিনিৱেসৱসেন একদেসো ৱিয খাযতি, উপট্ঠহতীতি অত্থো. ৰকাৰো হি পদসন্ধিকৰো. পস্সতো নত্থি কিঞ্চনন্তি যো পন সঙ্খাৰে পৰিগ্গহেত্ৱা অনিচ্চাদিৱসেন ৱিপস্সতি, তস্সেৱ ৱিপস্সনাপঞ্ঞাসহিতায মগ্গপঞ্ঞায যথাভূতং পস্সতো জানতো পটিৱিজ্ঝতো ৰাগাদিকিঞ্চনং নত্থি, যেন সংসাৰে বজ্ঝেয্য. তথা অপস্সন্তো এৱ হি অৱিজ্জাতণ্হাদিট্ঠিআদিবন্ধনেহি সংসাৰে বদ্ধো সিযাতি অধিপ্পাযো.

দসমসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

নিট্ঠিতা চ চূড়ৱগ্গৱণ্ণনা.