৯. উপাতিধাৱন্তিসুত্তৱণ্ণনা
৫৯. নৱমে ৰত্তন্ধকাৰতিমিসাযন্তি ৰত্তিযং অন্ধকাৰে মহাতিমিসাযং. ৰত্তীপি হি অন্ধকাৰৱিৰহিতা হোতি, যা পুণ্ণমায ৰত্তি জুণ্হোভাসিতা. অন্ধকাৰোপি ‘‘তিমিসা’’তি ন ৱত্তব্বো হোতি অব্ভমহিকাদিউপক্কিলেসৱিৰহিতে দেৱে. মহন্ধকাৰো হি ‘‘তিমিসা’’তি ৱুচ্চতি. অযং পন অমাৱসী ৰত্তি দেৱো চ মেঘপটলসঞ্ছন্নো. তেন ৱুত্তং – ‘‘ৰত্তন্ধকাৰতিমিসাযন্তি ৰত্তিযা অন্ধকাৰে মহাতিমিসায’’ন্তি. অব্ভোকাসেতি অপ্পটিচ্ছন্নে ওকাসে ৱিহাৰঙ্গণে. তেলপ্পদীপেসু ঝাযমানেসূতি তেলপজ্জোতেসু জলমানেসু.
ননু চ ভগৱতো ব্যামপ্পভা পকতিযা ব্যামমত্তপ্পদেসং অভিব্যাপেত্ৱা চন্দিমসূৰিযালোকং অভিভৱিত্ৱা ঘনবহলং বুদ্ধালোকং ৱিস্সজ্জেন্তী অন্ধকাৰং ৱিধমিত্ৱা তিট্ঠতি, কাযপ্পভাপি নীলপীতাদিৱসেন ছব্বণ্ণঘনবুদ্ধৰস্মিযো ৱিস্সজ্জেত্ৱা পকতিযাৱ সমন্ততো অসীতিহত্থপ্পদেসং ওভাসেন্তী তিট্ঠতি, এৱং বুদ্ধালোকেনেৱ একোভাসভূতে ভগৱতো নিসিন্নোকাসে পদীপকৰণে কিচ্চং নত্থীতি? সচ্চং নত্থি, তথাপি পুঞ্ঞত্থিকা উপাসকা ভগৱতো ভিক্খুসঙ্ঘস্স চ পূজাকৰণত্থং দেৱসিকং তেলপ্পদীপং উপট্ঠপেন্তি. তথা হি ৱুত্তং – সামঞ্ঞফলেপি ‘‘এতে মণ্ডলমালে দীপা ঝাযন্তী’’তি (দী. নি. ১.১৫৯). ‘‘ৰত্তন্ধকাৰতিমিসায’’ন্তি ইদম্পি তস্সা ৰত্তিযা সভাৱকিত্তনত্থং ৱুত্তং, ন পন ভগৱতো নিসিন্নোকাসস্স অন্ধকাৰভাৱতো. পূজাকৰণত্থমেৱ হি তদাপি উপাসকেহি পদীপা কাৰিতা.
তস্মিঞ্হি দিৱসে সাৱত্থিৱাসিনো বহূ উপাসকা পাতোৱ সৰীৰপটিজগ্গনং কত্ৱা ৱিহাৰং গন্ত্ৱা উপোসথঙ্গানি সমাদিযিত্ৱা বুদ্ধপ্পমুখং ভিক্খুসঙ্ঘং নিমন্তেত্ৱা নগৰং পৱিসিত্ৱা মহাদানানি পৱত্তেত্ৱা ভগৱন্তং ভিক্খুসঙ্ঘঞ্চ অনুগন্ত্ৱা নিৱত্তিত্ৱা অত্তনো অত্তনো গেহানি গন্ত্ৱা সযম্পি পৰিভুঞ্জিত্ৱা সুদ্ধৱত্থনিৱত্থা সুদ্ধুত্তৰাসঙ্গা গন্ধমালাদিহত্থা ৱিহাৰং গন্ত্ৱা ভগৱন্তং পূজেত্ৱা কেচি মনোভাৱনীযে ভিক্খূ পযিৰুপাসন্তা কেচি যোনিসোমনসিকৰোন্তা দিৱসভাগং ৱীতিনামেসুং. তে সাযন্হসমযে ভগৱতো সন্তিকে ধম্মং সুত্ৱা সত্থৰি ধম্মসভামণ্ডপতো পট্ঠায গন্ধকুটিসমীপে অজ্ঝোকাসে পঞ্ঞত্তৱৰবুদ্ধাসনে নিসিন্নে, ভিক্খুসঙ্ঘে চ ভগৱন্তং উপসঙ্কমিত্ৱা পযিৰুপাসন্তে উপোসথৱিসোধনত্থঞ্চেৱ যোনিসোমনসিকাৰপৰিব্ৰূহনত্থঞ্চ নগৰং অগন্ত্ৱা ৱিহাৰেযেৱ ৱসিতুকামা ওহীযিংসু. অথ তে ভগৱতো ভিক্খুসঙ্ঘস্স চ পূজাকৰণত্থং বহূ তেলপ্পদীপে আৰোপেত্ৱা সত্থাৰং উপসঙ্কমিত্ৱা ৱন্দিত্ৱা ভিক্খুসঙ্ঘস্স চ অঞ্জলিং কত্ৱা ভিক্খূনং পৰিযন্তে নিসিন্না কথং সমুট্ঠাপেসুং, ‘‘ভন্তে, ইমে তিত্থিযা নানাৱিধানি দিট্ঠিগতানি অভিনিৱিস্স ৱোহৰন্তি, তথা ৱোহৰন্তা চ কদাচি সস্সতং, কদাচি অসস্সতং, উচ্ছেদাদীসু অঞ্ঞতৰন্তি একস্মিংযেৱ অট্ঠত্ৱা নৱনৱানি দিট্ঠিগতানি ‘ইদমেৱ সচ্চং মোঘমঞ্ঞ’ন্তি পগ্গয্হ তিট্ঠন্তি উম্মত্তকসদিসা, তেসং তথা অভিনিৱিট্ঠানং কা গতি, কো অভিসম্পৰাযো’’তি. তেন চ সমযেন বহূ পটঙ্গপাণকা পতন্তা পতন্তা তেসু তেলপ্পদীপেসু নিপতন্তি. তেন ৱুত্তং – ‘‘তেন খো পন সমযেন সম্বহুলা অধিপাতকা’’তিআদি.
তত্থ অধিপাতকাতি পটঙ্গপাণকা, যে ‘‘সলভা’’তিপি ৱুচ্চন্তি. তে হি দীপসিখং অধিপতনতো ‘‘অধিপাতকা’’তি অধিপ্পেতা. আপাতপৰিপাতন্তি আপাতং পৰিপাতং, আপতিত্ৱা আপতিত্ৱা পৰিপতিত্ৱা পৰিপতিত্ৱা, অভিমুখপাতঞ্চেৱ পৰিব্ভমিত্ৱা পাতঞ্চ কত্ৱাতি অত্থো. ‘‘আপাথে পৰিপাত’’ন্তি কেচি পঠন্তি, আপাথে পদীপস্স অত্তনো আপাথগমনে সতি পৰিপতিত্ৱা পৰিপতিত্ৱাতি অত্থো. অনযন্তি অৱড্ঢিং দুক্খং. ব্যসনন্তি ৱিনাসং. পুৰিমপদেন হি মৰণমত্তং দুক্খং, পচ্ছিমপদেন মৰণং তেসং দীপেতি. তত্থ কেচি পাণকা সহ পতনেন মৰিংসু, কেচি মৰণমত্তং দুক্খং আপজ্জিংসু.
এতমত্থং ৱিদিত্ৱাতি এতং অধিপাতকপাণকানং অত্তহিতং অজানন্তানং অত্তুপক্কমৱসেন নিৰত্থকব্যসনাপত্তিং ৱিদিত্ৱা তেসং ৱিয দিট্ঠিগতিকানং দিট্ঠাভিনিৱেসেন অনযব্যসনাপত্তিদীপকং ইমং উদানং উদানেসি.
তত্থ উপাতিধাৱন্তি ন সাৰমেন্তীতি সীলসমাধিপঞ্ঞাৱিমুত্তিআদিভেদং সাৰং ন এন্তি, চতুসচ্চাভিসমযৱসেন ন অধিগচ্ছন্তি. তস্মিং পন সউপাযে সাৰে তিট্ঠন্তেযেৱ ৱিমুত্তাভিলাসায তং উপেন্তা ৱিয হুত্ৱাপি দিট্ঠিৱিপল্লাসেন অতিধাৱন্তি অতিক্কমিত্ৱা গচ্ছন্তি, পঞ্চুপাদানক্খন্ধে ‘‘নিচ্চং সুভং সুখং অত্তা’’তি অভিনিৱিসিত্ৱা গণ্হন্তাতি অত্থো. নৱং নৱং বন্ধনং ব্ৰূহযন্তীতি তথা গণ্হন্তা চ তণ্হাদিট্ঠিসঙ্খাতং নৱং নৱং বন্ধনং ব্ৰূহযন্তি ৱড্ঢযন্তি. পতন্তি পজ্জোতমিৱাধিপাতকা, দিট্ঠে সুতে ইতিহেকে নিৱিট্ঠাতি এৱং তণ্হাদিট্ঠিবন্ধনেহি বদ্ধত্তা একে সমণব্ৰাহ্মণা দিট্ঠে অত্তনা চক্খুৱিঞ্ঞাণেন দিট্ঠিদস্সনেনেৱ ৱা দিট্ঠে অনুস্সৱূপলব্ভমত্তেনেৱ চ সুতে ‘‘ইতিহ একন্ততো এৱমেত’’ন্তি নিৱিট্ঠা দিট্ঠাভিনিৱেসেন ‘‘সস্সত’’ন্তিআদিনা অভিনিৱিট্ঠা, একন্তহিতং ৱা নিস্সৰণং অজানন্তা ৰাগাদীহি একাদসহি অগ্গীহি আদিত্তং ভৱত্তযসঙ্খাতং অঙ্গাৰকাসুংযেৱ ইমে ৱিয অধিপাতকা ইমং পজ্জোতং পতন্তি, ন ততো সীসং উক্খিপিতুং সক্কোন্তীতি অত্থো.
নৱমসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.