১. আযুসঙ্খাৰোস্সজ্জনসুত্তৱণ্ণনা

৫১. জচ্চন্ধৱগ্গস্স পঠমে ৱেসালিযন্তিআদি হেট্ঠা ৱুত্তত্থমেৱ. ৱেসালিং পিণ্ডায পাৱিসীতি কদা পাৱিসি? উক্কাচেলতো নিক্খমিত্ৱা ৱেসালিং গতকালে. ভগৱা হি ৱেড়ুৱগামকে ৱস্সং ৱসিত্ৱা ততো নিক্খমিত্ৱা অনুপুব্বেন সাৱত্থিং পত্ৱা জেতৱনে ৱিহাসি. তস্মিং কালে ধম্মসেনাপতি অত্তনো আযুসঙ্খাৰং ওলোকেত্ৱা ‘‘সত্তাহমেৱ পৱত্তিস্সতী’’তি ঞত্ৱা ভগৱন্তং অনুজানাপেত্ৱা নাড়কগামং গন্ত্ৱা তত্থ মাতৰং সোতাপত্তিফলে পতিট্ঠাপেত্ৱা পৰিনিব্বাযি. সত্থা চুন্দেন আভতা তস্স ধাতুযো গহেত্ৱা ধাতুচেতিযং কাৰাপেত্ৱা মহাভিক্খুসঙ্ঘপৰিৱুতো ৰাজগহং অগমাসি. তত্থ গতকালে আযস্মা মহামোগ্গল্লানো পৰিনিব্বাযি. ভগৱা তস্সপি ধাতুযো গহেত্ৱা চেতিযং কাৰাপেত্ৱা ৰাজগহতো নিক্খমিত্ৱা অনুপুব্বেন উক্কাচেলং অগমাসি. তত্থ গঙ্গাতীৰে ভিক্খুসঙ্ঘপৰিৱুতো নিসীদিত্ৱা অগ্গসাৱকানং পৰিনিব্বানপ্পটিসংযুত্তং ধম্মং দেসেত্ৱা উক্কাচেলতো নিক্খমিত্ৱা ৱেসালিং অগমাসি. এৱং গতো ভগৱা ‘‘পুব্বণ্হসমযং নিৱাসেত্ৱা পত্তচীৱৰমাদায ৱেসালিং পিণ্ডায পাৱিসী’’তি ৱুচ্চতি. তেন ৱুত্তং – ‘‘উক্কাচেলতো নিক্খমিত্ৱা ৱেসালিং গতকালে’’তি.

নিসীদনন্তি ইধ চম্মক্খণ্ডং অধিপ্পেতং. চাপালং চেতিযন্তি পুব্বে চাপালস্স নাম যক্খস্স ৱসিতট্ঠানং ‘‘চাপালচেতিয’’ন্তি পঞ্ঞাযিত্থ. তত্থ ভগৱতো কতৱিহাৰোপি তায ৰুড়্হিযা ‘‘চাপালচেতিয’’ন্তি ৱুচ্চতি. উদেনং চেতিযন্তি এৱমাদীসুপি এসেৱ নযো. সত্তম্বন্তি কিকিস্স কিৰ কাসিৰঞ্ঞো ধীতৰো সত্ত কুমাৰিযো সংৱেগজাতা ৰাজগেহতো নিক্খমিত্ৱা যত্থ পধানং পদহিংসু, তং ঠানং ‘‘সত্তম্বং চেতিয’’ন্তি ৱদন্তি. বহুপুত্তন্তি বহুপাৰোহো একো নিগ্ৰোধৰুক্খো, তস্মিং অধিৱত্থং দেৱতং বহূ মনুস্সা পুত্তে পত্থেন্তি, তদুপাদায তং ঠানং ‘‘বহুপুত্তং চেতিয’’ন্তি পঞ্ঞাযিত্থ. সাৰন্দদন্তি সাৰন্দদস্স নাম যক্খস্স ৱসিতট্ঠানং. ইতি সব্বানেৱ তানি বুদ্ধুপ্পাদতো পুব্বে দেৱতাপৰিগ্গহিতত্তা চেতিযৱোহাৰেন ৱোহৰিতানি, ভগৱতো ৱিহাৰে কতেপি চ তথেৱ পঞ্ঞাযন্তি. ৰমণীযাতি এত্থ ৱেসালিযা তাৱ ভূমিভাগসম্পত্তিযা পুগ্গলসম্পত্তিযা সুলভপচ্চযতায চ ৰমণীযভাৱো ৱেদিতব্বো. ৱিহাৰানং পন নগৰতো নাতিদূৰতায নাচ্চাসন্নতায গমনাগমনসম্পত্তিযা অনাকিণ্ণৱিহাৰট্ঠানতায ছাযূদকসম্পত্তিযা পৱিৱেকপতিৰূপতায চ ৰমণীযতা দট্ঠব্বা. চত্তাৰো ইদ্ধিপাদাতি এত্থ ইদ্ধিপাদপদস্স অত্থো হেট্ঠা ৱুত্তোযেৱ. ভাৱিতাতি ৱড্ঢিতা. বহুলীকতাতি পুনপ্পুনং কতা. যানীকতাতি যুত্তযানং ৱিয কতা. ৱত্থুকতাতি পতিট্ঠট্ঠেন ৱত্থু ৱিয কতা. অনুট্ঠিতাতি অধিট্ঠিতা. পৰিচিতাতি সমন্ততো চিতা সুৱড্ঢিতা. সুসমাৰদ্ধাতি সুট্ঠু সমাৰদ্ধা, অতিৱিয সম্মা নিপ্ফাদিতাতি.

এৱং অনিযমেন কথেত্ৱা পুন নিযমেত্ৱা দস্সেতুং, ‘‘তথাগতস্স খো’’তিআদিমাহ. এত্থ চ কপ্পন্তি আযুকপ্পং. তিট্ঠেয্যাতি তস্মিং তস্মিং কালে যং মনুস্সানং আযুপ্পমাণং, তং পৰিপুণ্ণং কত্ৱা তিট্ঠেয্য ধৰেয্য. কপ্পাৱসেসং ৱাতি ‘‘অপ্পং ৱা ভিয্যো ৱা’’তি (দী. নি. ২.৭; অ. নি. ৭.৭৪) ৱুত্তং ৱস্সসততো অতিৰেকং ৱা. মহাসীৱত্থেৰো পনাহ – ‘‘বুদ্ধানং অট্ঠানে গজ্জিতং নাম নত্থি. যথেৱ হি ৱেড়ুৱগামকে উপ্পন্নং মাৰণন্তিকং ৱেদনং দস মাসে ৱিক্খম্ভেসি, এৱং পুনপ্পুনং তং সমাপত্তিং সমাপজ্জিত্ৱা ৱিক্খম্ভেন্তো ইমং ভদ্দকপ্পমেৱ তিট্ঠেয্যা’’তি. কস্মা পন ন ঠিতোতি? উপাদিন্নকসৰীৰং নাম খণ্ডিচ্চাদীহি অভিভুয্যতি, বুদ্ধা চ পন খণ্ডিচ্চাদিভাৱং অপ্পত্ৱা পঞ্চমে আযুকোট্ঠাসে বহুজনস্স পিযমনাপকালেযেৱ পৰিনিব্বাযন্তি. বুদ্ধানুবুদ্ধেসু অগ্গসাৱকমহাসাৱকেসু পৰিনিব্বুতেসু অপৰিৱাৰেন এককেনেৱ ঠাতব্বং হোতি, দহৰসামণেৰপৰিৱাৰেন ৱা. ততো ‘‘অহো বুদ্ধানং পৰিসা’’তি হীড়েতব্বতং আপজ্জেয্য, তস্মা ন ঠিতোতি. এৱং ৱুত্তেপি সো পন ন ৰুচ্চতি, ‘‘আযুকপ্পো’’তি ইদমেৱ অট্ঠকথায নিযমিতং.

ওড়াৰিকে নিমিত্তেতি থূলে সঞ্ঞুপ্পাদনে. থূলসঞ্ঞুপ্পাদনঞ্হেতং, ‘‘তিট্ঠতু ভগৱা কপ্প’’ন্তি সকলকপ্পং অৱট্ঠানযাচনায যদিদং ‘‘যস্স কস্সচি, আনন্দ, চত্তাৰো ইদ্ধিপাদা ভাৱিতা’’তিআদিনা অঞ্ঞাপদেসেন অত্তনো চতুৰিদ্ধিপাদভাৱনানুভাৱেন কপ্পং অৱট্ঠানসমত্থতাৱিভাৱনং. ওভাসেতি পাকটৱচনে. পাকটঞ্চেতং ৱচনং পৰিযাযং মুঞ্চিত্ৱা উজুকমেৱ অত্তনো অধিপ্পাযৱিভাৱনং.

বহুজনহিতাযাতি মহাজনস্স হিতত্থায. বহুজনসুখাযাতি মহাজনস্স সুখত্থায. লোকানুকম্পাযাতি সত্তলোকস্স অনুকম্পং পটিচ্চ. কতৰস্স সত্তলোকস্স? যো ভগৱতো ধম্মদেসনং সুত্ৱা পটিৱিজ্ঝতি, অমতপানং পিৱতি, তস্স. ভগৱতো হি ধম্মচক্কপ্পৱত্তনসুত্তদেসনায অঞ্ঞাতকোণ্ডঞ্ঞপ্পমুখা অট্ঠাৰস ব্ৰহ্মকোটিযো ধম্মং পটিৱিজ্ঝিংসু. এৱং যাৱ সুভদ্দপৰিব্বাজকৱিনযনা ধম্মপটিৱিদ্ধসত্তানং গণনা নত্থি, মহাসমযসুত্তং মঙ্গলসুত্তং চূড়ৰাহুলোৱাদসুত্তং সমচিত্তসুত্তন্তি ইমেসং চতুন্নং সুত্তানং দেসনাকালে অভিসমযপ্পত্তসত্তানং পৰিচ্ছেদো নত্থি, এতস্স অপৰিমাণস্স সত্তলোকস্স অনুকম্পায ভগৱতো ঠানং জাতং. এৱং অনাগতেপি ভৱিস্সতীতি অধিপ্পাযেন ৱদতি. দেৱমনুস্সানন্তি ন কেৱলং দেৱমনুস্সানংযেৱ, অৱসেসানং নাগসুপণ্ণাদীনম্পি অত্থায হিতায সুখায ভগৱতো ঠানং হোতি. সহেতুকপটিসন্ধিকে পন মগ্গফলসচ্ছিকিৰিযায ভব্বপুগ্গলে দস্সেতুং এৱং ৱুত্তং, তস্মা অঞ্ঞেসম্পি অত্থত্থায হিতত্থায সুখত্থায ভগৱা তিট্ঠতূতি অত্থো. তত্থ অত্থাযাতি ইধলোকসম্পত্তিঅত্থায. হিতাযাতি পৰলোকসম্পত্তিহেতুভূতহিতত্থায. সুখাযাতি নিব্বানধাতুসুখত্থায. পুৰিমং পন হিতসুখগ্গহণং সব্বসাধাৰণৱসেন ৱেদিতব্বং.

যথা তং মাৰেন পৰিযুট্ঠিতচিত্তোতি এত্থ ন্তি নিপাতমত্তং, যথা মাৰেন পৰিযুট্ঠিতচিত্তো অজ্ঝোত্থটচিত্তো অঞ্ঞোপি কোচি পুথুজ্জনো পটিৱিজ্ঝিতুং ন সক্কুণেয্য, এৱমেৱ নাসক্খি পটিৱিজ্ঝিতুন্তি অত্থো. মাৰো হি যস্স কেচি ৱিপল্লাসা অপ্পহীনা, তস্স চিত্তং পৰিযুট্ঠাতি. যস্স পন সব্বেন সব্বং দ্ৱাদস ৱিপল্লাসা অপ্পহীনা, তস্স ৱত্তব্বমেৱ নত্থি, থেৰস্স চ চত্তাৰো ৱিপল্লাসা অপ্পহীনা, তেনস্স চিত্তং পৰিযুট্ঠাসি. সো পন চিত্তপৰিযুট্ঠানং কৰোন্তো কিং কৰোতীতি? ভেৰৱং ৰূপাৰম্মণং ৱা দস্সেতি, সদ্দাৰম্মণং ৱা সাৱেতি, ততো সত্তা তং দিস্ৱা ৱা সুত্ৱা ৱা সতিং ৱিস্সজ্জেত্ৱা ৱিৱটমুখা হোন্তি. তেসং মুখেন হত্থং পৱেসেত্ৱা হদযং মদ্দতি, ততো ৱিসঞ্ঞিনো হুত্ৱা তিট্ঠন্তি. থেৰস্স পনেস মুখেন হত্থং পৱেসেতুং কিং সক্খিস্সতি, ভেৰৱাৰম্মণং পন দস্সেতি. তং দিস্ৱা থেৰো নিমিত্তোভাসং ন পটিৱিজ্ঝি. জানন্তোযেৱ ভগৱা কিমত্থং যাৱততিযং আমন্তেসি? পৰতো ‘‘তিট্ঠতু, ভন্তে ভগৱা’’তি যাচিতে ‘‘তুয্হেৱেতং দুক্কটং, তুয্হেৱেতং অপৰদ্ধ’’ন্তি দোসাৰোপনেন সোকতনুকৰণত্থং. পস্সতি হি ভগৱা ‘‘অযং মযি অতিৱিয সিনিদ্ধহদযো, সো পৰতো ভূমিচালকাৰণঞ্চ আযুসঙ্খাৰোস্সজ্জনঞ্চ সুত্ৱা মম চিৰট্ঠানং যাচিস্সতি, অথাহং ‘কিস্স ত্ৱং পুৰেতৰং ন যাচসী’তি তস্সেৱ সীসে দোসং পাতেস্সামি, সত্তা চ অত্তনো অপৰাধেন ন তথা ৱিহঞ্ঞন্তি, তেনস্স সোকো তনুকো ভৱিস্সতী’’তি.

গচ্ছ ত্ৱং, আনন্দাতি যস্মা দিৱাৱিহাৰত্থায ইধাগতো, তস্মা, আনন্দ, গচ্ছ ত্ৱং যথাৰুচিতং ঠানং দিৱাৱিহাৰায. তেনেৱাহ – ‘‘যস্স দানি কালং মঞ্ঞসী’’তি.

মাৰো পাপিমাতি এত্থ সত্তে অনত্থে নিযোজেন্তো মাৰেতীতি মাৰো. পাপিমাতি তস্সেৱ ৱেৱচনং. সো হি পাপধম্মেন সমন্নাগতত্তা ‘পাপিমা’তি ৱুচ্চতি. ভাসিতা খো পনেসাতি অযঞ্হি ভগৱতি বোধিমণ্ডে সত্ত সত্তাহে অতিক্কমিত্ৱা অজপালনিগ্ৰোধে ৱিহৰন্তে অত্তনো ধীতাসু আগন্ত্ৱা ইচ্ছাৱিঘাতং পত্ৱা গতাসু অযং ‘‘অত্থেসো উপাযো’’তি চিন্তেন্তো আগন্ত্ৱা ‘‘ভগৱা যদত্থং তুম্হেহি পাৰমিযো পূৰিতা, সো ৱো অত্থো অনুপ্পত্তো, পটিৱিদ্ধং সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণং, কিং তে লোকৱিচৰণেনা’’তি ৱত্ৱা যথা অজ্জ এৱমেৱ ‘‘পৰিনিব্বাতু দানি, ভন্তে ভগৱা’’তি যাচি. ভগৱা চস্স ‘‘ন তাৱাহ’’ন্তিআদীনি ৱত্ৱা পটিক্খিপি. তং সন্ধায ইদানি ‘‘ভাসিতা খো পনেসা’’তিআদিমাহ.

তত্থ ৱিযত্তাতি অৰিযমগ্গাধিগমৱসেন ব্যত্তা. ৱিনীতাতি তথেৱ কিলেসৱিনযনেন ৱিনীতা. ৱিসাৰদাতি সাৰজ্জকৰানং দিট্ঠিৱিচিকিচ্ছাদীনং পহানেন ৱিসাৰদভাৱং পত্তা. বহুস্সুতাতি তেপিটকৱসেন বহু সুতমেতেসন্তি বহুস্সুতা. তমেৱ ধম্মং ধাৰেন্তীতি ধম্মধৰা. অথ ৱা বহুস্সুতাতি পৰিযত্তিবহুস্সুতা চেৱ পটিৱেধবহুস্সুতা চ. ধম্মধৰাতি পৰিযত্তিধম্মানং চেৱ পটিৱেধধম্মানঞ্চ ধাৰণতো ধম্মধৰাতি এৱম্পেত্থ অত্থো ৱেদিতব্বো. ধম্মানুধম্মপ্পটিপন্নাতি অৰিযধম্মস্স অনুধম্মভূতং ৱিপস্সনাধম্মং পটিপন্না. সামীচিপ্পটিপন্নাতি ঞাণদস্সনৱিসুদ্ধিযা অনুচ্ছৱিকং ৱিসুদ্ধিপৰম্পৰাপটিপদং পটিপন্না. অনুধম্মচাৰিনোতি সল্লেখিকং তস্সা পটিপদায অনুৰূপং অপ্পিচ্ছতাদিধম্মং চৰণসীলা. সকং আচৰিযকন্তি অত্তনো আচৰিযৱাদং. আচিক্খিস্সন্তীতি আদিতো কথেস্সন্তি, অত্তনা উগ্গহিতনিযামেন পৰে উগ্গণ্হাপেস্সন্তীতি অত্থো. দেসেস্সন্তীতি ৱাচেস্সন্তি, পাড়িং সম্মা ৱাচেস্সন্তীতি অত্থো. পঞ্ঞপেস্সন্তীতি পজানাপেস্সন্তি, পকাসেস্সন্তীতি অত্থো. পট্ঠপেস্সন্তীতি পকাৰেন ঠপেস্সন্তি. ৱিৱৰিস্সন্তীতি ৱিৱটং কৰিস্সন্তি. ৱিভজিস্সন্তীতি ৱিভত্তং কৰিস্সন্তি. উত্তানীকৰিস্সন্তীতি অনুত্তানং গম্ভীৰং উত্তানং পাকটং কৰিস্সন্তি. সহধম্মেনাতি সহেতুকেন সকাৰণেন ৱচনেন. সপ্পাটিহাৰিযন্তি যাৱনিয্যানিকং কত্ৱা. ধম্মং দেসেস্সন্তীতি নৱৱিধলোকুত্তৰধম্মং পবোধেস্সন্তি, পকাসেস্সন্তীতি অত্থো.

এত্থ চ ‘‘পঞ্ঞপেস্সন্তী’’তিআদীহি ছহি পদেহি ছ অত্থপদানি দস্সিতানি, আদিতো পন দ্ৱীহি পদেহি ছ ব্যঞ্জনপদানীতি. এত্তাৱতা তেপিটকং বুদ্ধৱচনং সংৱণ্ণনানযেন সঙ্গহেত্ৱা দস্সিতং হোতি. ৱুত্তঞ্হেতং নেত্তিযং ‘‘দ্ৱাদসপদানি সুত্তং, তং সব্বং ব্যঞ্জনঞ্চ অত্থো চা’’তি (নেত্তি. সঙ্গহৱাৰ).

ব্ৰহ্মচৰিযন্তি সিক্খত্তযসঙ্গহিতং সকলং সাসনব্ৰহ্মচৰিযং. ইদ্ধন্তি সমিদ্ধং ঝানুপ্পাদৱসেন. ফীতন্তি ৱুদ্ধিপ্পত্তং সব্বফালিফুল্লং অভিঞ্ঞাসম্পত্তিৱসেন. ৱিত্থাৰিকন্তি ৱিত্থতং তস্মিং তস্মিং দিসাভাগে পতিট্ঠহনৱসেন. বাহুজঞ্ঞন্তি বহূহি ঞাতং পটিৱিদ্ধং বহুজনাভিসমযৱসেন. পুথুভূতন্তি সব্বাকাৰৱসেন পুথুলভাৱপ্পত্তং. কথং? যাৱ দেৱমনুস্সেহি সুপ্পকাসিতন্তি যত্তকা ৱিঞ্ঞুজাতিকা দেৱা মনুস্সা চ অত্থি, তেহি সব্বেহি সুট্ঠু পকাসিতন্তি অত্থো.

অপ্পোস্সুক্কোতি নিৰুস্সুক্কো লীনৱীৰিযো. ‘‘ত্ৱঞ্হি, পাপিম, সত্তসত্তাহাতিক্কমনতো পট্ঠায ‘পৰিনিব্বাতু দানি, ভন্তে ভগৱা, পৰিনিব্বাতু সুগতো’তি ৱিৰৱন্তো আহিণ্ডিত্থ, অজ্জ দানি পট্ঠায ৱিগতুস্সাহো হোহি, মা ময্হং পৰিনিব্বানত্থায ৱাযামং কৰোহী’’তি ৱদতি. সতো সম্পজানো আযুসঙ্খাৰং ওস্সজীতি সতিং সূপট্ঠিতং কত্ৱা ঞাণেন পৰিচ্ছিন্দিত্ৱা আযুসঙ্খাৰং ৱিস্সজি পজহি. তত্থ ন ভগৱা হত্থেন লেড্ডুং ৱিয আযুসঙ্খাৰং ওস্সজি, তেমাসমত্তমেৱ পন সমাপত্তিং সমাপজ্জিত্ৱা ততো পৰং ন সমাপজ্জিস্সামীতি চিত্তং উপ্পাদেসি. তং সন্ধায ৱুত্তং – ‘‘ওস্সজী’’তি, ‘‘ৱোস্সজ্জী’’তিপি পাঠো.

কস্মা পন ভগৱা কপ্পং ৱা কপ্পাৱসেসং ৱা ঠাতুং সমত্থো তত্তকং কালং অট্ঠত্ৱা পৰিনিব্বাযিতুং মাৰস্স যাচনায আযুসঙ্খাৰং ওস্সজি? ন ভগৱা মাৰস্স যাচনায আযুসঙ্খাৰং ওস্সজি, নাপি থেৰস্স আযাচনায ন ওস্সজিস্সতি, তেমাসতো পন পৰং বুদ্ধৱেনেয্যানং অভাৱতো আযুসঙ্খাৰং ওস্সজি. ঠানঞ্হি নাম বুদ্ধানং ভগৱন্তানং যাৱদেৱ ৱেনেয্যৱিনযনত্থং, তে অসতি ৱিনেয্যজনে কেন নাম কাৰণেন ঠস্সন্তি. যদি চ মাৰস্স যাচনায পৰিনিব্বাযেয্য, পুৰেতৰংযেৱ পৰিনিব্বাযেয্য. বোধিমণ্ডেপি হি মাৰেন যাচিতং, নিমিত্তোভাসকৰণম্পি থেৰস্স সোকতনুকৰণত্থন্তি ৱুত্তোৱাযমত্থো. অপিচ বুদ্ধবলদীপনত্থং নিমিত্তোভাসকৰণং. এৱং মহানুভাৱা বুদ্ধা ভগৱন্তোযেৱ তিট্ঠন্তাপি অত্তনো ৰুচিযাৱ তিট্ঠন্তি, পৰিনিব্বাযন্তাপি অত্তনো ৰুচিযাৱ পৰিনিব্বাযন্তীতি.

মহাভূমিচালোতি মহন্তো পথৱীকম্পো. তদা কিৰ দসসহস্সিলোকধাতু অকম্পিত্থ. ভিংসনকোতি ভযজনকো. দেৱদুন্দুভিযো চ ফলিংসূতি দেৱভেৰিযো নদিংসু, দেৱো সুক্খগজ্জিতং গজ্জি, অকালৱিজ্জুলতা নিচ্ছৰিংসু, খণিকৱস্সং ৱস্সীতি ৱুত্তং হোতি.

এতমত্থং ৱিদিত্ৱাতি এতং সঙ্খাৰৱিসঙ্খাৰানং ৱিসেসসঙ্খাতং অত্থং সব্বাকাৰতো ৱিদিত্ৱা. ইমং উদানন্তি অনৱসেসসঙ্খাৰে ৱিস্সজ্জেত্ৱা অত্তনো ৱিসঙ্খাৰগমনদীপকং উদানং উদানেসি. কস্মা উদানেসি? কোচি নাম ৱদেয্য ‘‘মাৰেন পচ্ছতো পচ্ছতো অনুবন্ধিত্ৱা ‘পৰিনিব্বাতু, ভন্তে’তি উপদ্দুতো ভযেন ভগৱা আযুসঙ্খাৰং ওস্সজী’’তি. ‘‘তস্সোকাসো মা হোতু, ভীতস্স উদানং নাম নত্থী’’তি এতস্স দীপনত্থং পীতিৱেগৱিস্সট্ঠং উদানং উদানেসীতি অট্ঠকথাসু ৱুত্তং. ততো তেমাসমত্তেনেৱ চ পন বুদ্ধকিচ্চস্স নিপ্ফজ্জনতো এৱং দীঘৰত্তং মযা পৰিহটোযং দুক্খভাৰো ন চিৰস্সেৱ নিক্খিপিযতীতি পস্সতো পৰিনিব্বানগুণপচ্চৱেক্খণে তস্স উড়াৰং পীতিসোমনস্সং উপ্পজ্জি, তেন পীতিৱেগেন উদানেসীতি যুত্তং ৱিয. একন্তেন হি ৱিসঙ্খাৰনিন্নো নিব্বানজ্ঝাসযো সত্থা মহাকৰুণায বলক্কাৰেন ৱিয সত্তহিতত্থং লোকে সুচিৰং ঠিতো. তথা হি দেৱসিকং চতুৱীসতিকোটিসতসহস্সসঙ্খা সমাপত্তিযো ৱড়ঞ্জেতি, সোদানি মহাকৰুণাধিকাৰস্স নিপ্ফন্নত্তা নিব্বানাভিমুখো অনপ্পকং পীতিসোমনস্সং পটিসংৱেদেসি. তেনেৱ হি ভগৱতো কিলেসপৰিনিব্বানদিৱসে ৱিয খন্ধপৰিনিব্বানদিৱসেপি সৰীৰাভা ৱিসেসতো ৱিপ্পসন্না পৰিসুদ্ধা পভস্সৰা অহোসীতি.

গাথায সোণসিঙ্গালাদীনম্পি পচ্চক্খভাৱতো তুলিতং পৰিচ্ছিন্নন্তি তুলং, কামাৱচৰকম্মং. ন তুলং অতুলং, তুলং ৱা সদিসমস্স অঞ্ঞং লোকিযকম্মং নত্থীতি অতুলং, মহগ্গতকম্মং. কামাৱচৰং ৰূপাৱচৰং ৱা তুলং, অৰূপাৱচৰং অতুলং. অপ্পৱিপাকং ৱা তুলং, বহুৱিপাকং অতুলং. সম্ভৱন্তি সম্ভৱস্স হেতুভূতং, উপপত্তিজনকন্তি অত্থো. ভৱসঙ্খাৰন্তি পুনব্ভৱসঙ্খাৰণকং. অৱস্সজীতি ৱিস্সজ্জেসি. মুনীতি বুদ্ধমুনি. অজ্ঝত্তৰতোতি নিযকজ্ঝত্তৰতো. সমাহিতোতি উপচাৰপ্পনাসমাধিৱসেন সমাহিতো. অভিন্দি কৱচমিৱাতি কৱচং ৱিয অভিন্দি. অত্তসম্ভৱন্তি অত্তনি সঞ্জাতং কিলেসং. ইদং ৱুত্তং হোতি ‘‘সৱিপাকট্ঠেন সম্ভৱং, ভৱাভৱাভিসঙ্খৰণট্ঠেন ভৱসঙ্খাৰন্তি চ লদ্ধনামং তুলাতুলসঙ্খাতং লোকিযকম্মঞ্চ ওস্সজি, সঙ্গামসীসে মহাযোধো কৱচং ৱিয অত্তসম্ভৱং কিলেসঞ্চ অজ্ঝত্তৰতো সমাহিতো হুত্ৱা অভিন্দী’’তি.

অথ ৱা তুলন্তি তুলেন্তো তীৰেন্তো. অতুলঞ্চ সম্ভৱন্তি নিব্বানঞ্চেৱ ভৱঞ্চ. ভৱসঙ্খাৰন্তি ভৱগামিকং কম্মং. অৱস্সজি মুনীতি ‘‘পঞ্চক্খন্ধা অনিচ্চা, পঞ্চন্নং খন্ধানং নিৰোধো নিব্বানং নিচ্চ’’ন্তিআদিনা নযেন তুলেন্তো বুদ্ধমুনি ভৱে আদীনৱং, নিব্বানে চ আনিসংসং দিস্ৱা তং খন্ধানং মূলভূতং ভৱসঙ্খাৰকম্মং ‘‘কম্মক্খযায সংৱত্ততী’’তি (ম. নি. ২.৮১; অ. নি. ৪.২৩৩) এৱং ৱুত্তেন কম্মক্খযকৰেন অৰিযমগ্গেন অৱস্সজি. কথং অজ্ঝত্তৰতো সমাহিতো, অভিন্দি কৱচমিৱত্তসম্ভৱং. সো হি ৱিপস্সনাৱসেন অজ্ঝত্তৰতো, সমথৱসেন সমাহিতোতি এৱং পুব্বভাগতো পট্ঠায সমথৱিপস্সনাবলেন কৱচং ৱিয অত্তভাৱং পৰিযোনন্ধিত্ৱা ঠিতং, অত্তনি সম্ভৱত্তা ‘‘অত্তসম্ভৱ’’ন্তি লদ্ধনামং সব্বং কিলেসজালং অভিন্দি, কিলেসাভাৱেনেৱ কম্মং অপ্পটিসন্ধিকত্তা অৱস্সট্ঠং নাম হোতীতি এৱং কিলেসপ্পহানেন কম্মং পজহি. ইতি বোধিমূলেযেৱ অৱস্সট্ঠভৱসঙ্খাৰো ভগৱা ৱেখমিস্সকেন ৱিয জৰসকটং সমাপত্তিৱেখমিস্সকেন অত্তভাৱং যাপেন্তোপি ‘‘ইতো তেমাসতো উদ্ধং সমাপত্তিৱেখমস্স ন দস্সামী’’তি চিত্তুপ্পাদনেন আযুসঙ্খাৰং ওস্সজীতি.

পঠমসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.