৮. সুন্দৰীসুত্তৱণ্ণনা

৩৮. অট্ঠমে সক্কতোতিআদীনং পদানং অত্থো হেট্ঠা ৱণ্ণিতোযেৱ. অসহমানাতি ন সহমানা, উসূযন্তাতি অত্থো. ভিক্খুসঙ্ঘস্স চ সক্কাৰং অসহমানাতি সম্বন্ধো.

সুন্দৰীতি তস্সা নামং. সা কিৰ তস্মিং কালে সব্বপৰিব্বাজিকাসু অভিৰূপা দস্সনীযা পাসাদিকা পৰমায ৱণ্ণপোক্খৰতায সমন্নাগতা, তেনেৱ সা ‘‘সুন্দৰী’’তি পঞ্ঞাযিত্থ. সা চ অনতীতযোব্বনা অসংযতসমাচাৰাৱ হোতি, তস্মা তে সুন্দৰিং পৰিব্বাজিকং পাপকম্মে উয্যোজেসুং. তে হি অঞ্ঞতিত্থিযা বুদ্ধুপ্পাদতো পট্ঠায সযং হতলাভসক্কাৰা হেট্ঠা অক্কোসসুত্তৱণ্ণনাযং আগতনযেন ভগৱতো ভিক্খুসঙ্ঘস্স চ উড়াৰং অপৰিমিতং লাভসক্কাৰং পৱত্তমানং দিস্ৱা ইস্সাপকতা একতো হুত্ৱা সম্মন্তযিংসু – মযং সমণস্স গোতমস্স উপ্পন্নকালতো পট্ঠায নট্ঠা হতলাভসক্কাৰা, ন নো কোচি অত্থিভাৱম্পি জানাতি, কিং নিস্সায নু খো লোকো সমণে গোতমে অভিপ্পসন্নো উড়াৰং সক্কাৰসম্মানং উপনেতীতি? তত্থেকো আহ – ‘‘উচ্চাকুলপ্পসুতো অসম্ভিন্নায মহাসম্মতপ্পৱেণিযা জাতো’’তি, অপৰো ‘‘অভিজাতিযং তস্স অনেকানি অচ্ছৰিযানি পাতুভূতানী’’তি, অঞ্ঞো ‘‘কালদেৱিলং ৱন্দাপেতুং উপনীতস্স পাদা পৰিৱত্তিত্ৱা তস্স জটাসু পতিট্ঠিতা’’তি, অপৰো ‘‘ৱপ্পমঙ্গলকালে জম্বুচ্ছাযায সযাপিতস্স ৱীতিক্কন্তেপি মজ্ঝন্হিকে জম্বুচ্ছাযা অপৰিৱত্তিত্ৱা ঠিতা’’তি, অঞ্ঞো ‘‘অভিৰূপো দস্সনীযো পাসাদিকো ৰূপসম্পত্তিযা’’তি, অপৰো ‘‘জিণ্ণাতুৰমতপব্বজিতসঙ্খাতনিমিত্তে দিস্ৱা সংৱেগজাতো আগামিনং চক্কৱত্তিৰজ্জং পহায পব্বজিতো’’তি. এৱং অপৰিমাণকালে সম্ভতং অনঞ্ঞসাধাৰণং ভগৱতো পুঞ্ঞঞাণসম্ভাৰং উক্কংসপাৰমিপ্পত্তং নিৰুপমং সল্লেখপ্পটিপদং অনুত্তৰঞ্চ ঞাণপহানসম্পদাদিবুদ্ধানুভাৱং অজানন্তা অত্তনা যথাদিট্ঠং যথাসুতং ধৰমানং তং তং ভগৱতো বহুমানকাৰণং কিত্তেত্ৱা অবহুমানকাৰণং পৰিযেসিত্ৱা অপস্সন্তা ‘‘কেন নু খো কাৰণেন মযং সমণস্স গোতমস্স অযসং উপ্পাদেত্ৱা লাভসক্কাৰং নাসেয্যামা’’তি. তেসু একো তিখিণমন্তী এৱমাহ – ‘‘অম্ভো ইমস্মিং সত্তলোকে মাতুগামসুখে অসত্তসত্তা নাম নত্থি, অযঞ্চ সমণো গোতমো অভিৰূপো দেৱসমো তৰুণো, অত্তনো সমৰূপং মাতুগামং লভিত্ৱা সজ্জেয্য. অথাপি ন সজ্জেয্য, জনস্স পন সঙ্কিযো ভৱেয্য, হন্দ মযং সুন্দৰিং পৰিব্বাজিকং তথা উয্যোজেম, যথা সমণস্স গোতমস্স অযসো পথৱিযং পত্থৰেয্যা’’তি.

তং সুত্ৱা ইতৰে ‘‘ইদং সুট্ঠু তযা চিন্তিতং, এৱঞ্হি কতে সমণো গোতমো অযসকেন উপদ্দুতো সীসং উক্খিপিতুং অসক্কোন্তো যেন ৱা তেন ৱা পলাযিস্সতী’’তি সব্বেৱ একজ্ঝাসযা হুত্ৱা তথা উয্যোজেতুং সুন্দৰিযা সন্তিকং অগমংসু. সা তে দিস্ৱা ‘‘কিং তুম্হে একতো আগতত্থা’’তি আহ. তিত্থিযা অনালপন্তা আৰামপৰিযন্তে পটিচ্ছন্নে ঠানে নিসীদিংসু. সা তত্থ গন্ত্ৱা পুনপ্পুনং আলপন্তী পটিৱচনং অলভিত্ৱা কিং তুম্হাকং অপৰজ্ঝং? কস্মা মে পটিৱচনং ন দেথাতি? তথা হি পন ত্ৱং অম্হে ৱিহেঠিযমানে অজ্ঝুপেক্খসীতি. কো তুম্হে ৱিহেঠেতীতি? ‘‘কিং পন ত্ৱং ন পস্সসি, সমণং গোতমং অম্হে ৱিহেঠেত্ৱা হতলাভসক্কাৰে কত্ৱা ৱিচৰন্ত’’ন্তি ৱত্ৱা ‘‘তত্থ মযা কিং কাতব্ব’’ন্তি ৱুত্তে ‘‘তেন হি ত্ৱং অভিক্খণং জেতৱনসমীপং গন্ত্ৱা মহাজনস্স এৱঞ্চেৱঞ্চ ৱদেয্যাসী’’তি আহংসু. সাপি ‘‘সাধূ’’তি সম্পটিচ্ছি. তেন ৱুত্তং – ‘‘অঞ্ঞতিত্থিযা পৰিব্বাজকা ভগৱতোসক্কাৰং অসহমানা’’তিআদি.

তত্থ উস্সহসীতি সক্কোসি. অত্থন্তি হিতং কিচ্চং ৱা. ক্যাহন্তি কিং অহং. যস্মা তে তিত্থিযা তস্সা অঞ্ঞাতকাপি সমানা পব্বজ্জসম্বন্ধমত্তেন সঙ্গণ্হিতুং ঞাতকা ৱিয হুত্ৱা ‘‘উস্সহসি ত্ৱং ভগিনি ঞাতীনং অত্থং কাতু’’ন্তি আহংসু. তস্মা সাপি মিগং ৱল্লি ৱিয পাদে লগ্গা জীৱিতম্পি মে পৰিচ্চত্তং ঞাতীনং অত্থাযাতি আহ.

তেন হীতি ‘‘যস্মা ত্ৱং ‘জীৱিতম্পি মে তুম্হাকং অত্থায পৰিচ্চত্ত’ন্তি ৱদসি, ত্ৱঞ্চ পঠমৱযে ঠিতা অভিৰূপা সোভগ্গপ্পত্তা চ, তস্মা যথা তং নিস্সায সমণস্স গোতমস্স অযসো উপ্পজ্জিস্সতি, তথা কৰেয্যাসী’’তি ৱত্ৱা ‘‘অভিক্খণং জেতৱনং গচ্ছাহী’’তি উয্যোজেসুং. সাপি খো বালা ককচদন্তপন্তিযা পুপ্ফাৱলিকীড়ং কীড়িতুকামা ৱিয, পভিন্নমদং চণ্ডহত্থিং সোণ্ডায পৰামসন্তী ৱিয, নলাটেন মচ্চুং গণ্হন্তী ৱিয তিত্থিযানং ৱচনং সম্পটিচ্ছিত্ৱা মালাগন্ধৱিলেপনতম্বূলমুখৱাসাদীনি গহেত্ৱা মহাজনস্স সত্থু ধম্মদেসনং সুত্ৱা নগৰং পৱিসনকালে জেতৱনাভিমুখী গচ্ছন্তী ‘‘কহং গচ্ছসী’’তি চ পুট্ঠা ‘‘সমণস্স গোতমস্স সন্তিকং, অহঞ্হি তেন সদ্ধিং একগন্ধকুটিযং ৱসামী’’তি ৱত্ৱা অঞ্ঞতৰস্মিং তিত্থিযাৰামে ৱসিত্ৱা পাতোৱ জেতৱনমগ্গং ওতৰিত্ৱা নগৰাভিমুখী আগচ্ছন্তী ‘‘কিং সুন্দৰি কহং গতাসী’’তি চ পুট্ঠা ‘‘সমণেন গোতমেন সদ্ধিং একগন্ধকুটিযং ৱসিত্ৱা তং কিলেসৰতিযা ৰমাপেত্ৱা আগতাম্হী’’তি ৱদতি. তেন ৱুত্তং – ‘‘এৱং অয্যাতি খো সুন্দৰী পৰিব্বাজিকা তেসং অঞ্ঞতিত্থিযানং পৰিব্বাজকানং পটিস্সুত্ৱা অভিক্খণং জেতৱনং অগমাসী’’তি.

তিত্থিযা কতিপাহস্স অচ্চযেন ধুত্তানং কহাপণে দত্ৱা ‘‘গচ্ছথ, সুন্দৰিং মাৰেত্ৱা সমণস্স গোতমস্স গন্ধকুটিযা অৱিদূৰে মালাকচৱৰন্তৰে নিক্খিপিত্ৱা এথা’’তি ৱদিংসু. তে তথা অকংসু. ততো তিত্থিযা ‘‘সুন্দৰিং ন পস্সামা’’তি কোলাহলং কত্ৱা ৰঞ্ঞো আৰোচেত্ৱা ‘‘কত্থ পন তুম্হে পৰিসঙ্কথা’’তি ৰঞ্ঞা ৱুত্তা ইমেসু দিৱসেসু জেতৱনে ৱসতি, তত্থস্সা পৱত্তিং ন জানামাতি. ‘‘তেন হি গচ্ছথ, নং তত্থ ৱিচিনথা’’তি ৰঞ্ঞা অনুঞ্ঞাতা অত্তনো উপট্ঠাকে গহেত্ৱা জেতৱনং গন্ত্ৱা ৱিচিনন্তা ৱিয হুত্ৱা মালাকচৱৰং ব্যূহিত্ৱা তস্সা সৰীৰং মঞ্চকং আৰোপেত্ৱা নগৰং পৱেসেত্ৱা ‘‘সমণস্স গোতমস্স সাৱকা ‘সত্থুনা কতং পাপকম্মং পটিচ্ছাদেস্সামা’তি সুন্দৰিং মাৰেত্ৱা মালাকচৱৰন্তৰে নিক্খিপিংসূ’’তি ৰঞ্ঞো আৰোচেসুং. ৰাজাপি অনুপপৰিক্খিত্ৱা ‘‘তেন হি গচ্ছথ, নগৰং আহিণ্ডথা’’তি আহ. তে নগৰৱীথীসু ‘‘পস্সথ সমণানং সক্যপুত্তিযানং কম্ম’’ন্তিআদীনি ৱদন্তা ৱিচৰিত্ৱা পুন ৰঞ্ঞো নিৱেসনদ্ৱাৰং অগমংসু. ৰাজা সুন্দৰিযা সৰীৰং আমকসুসানে অট্টকং আৰোপেত্ৱা ৰক্খাপেসি. সাৱত্থিৱাসিনো ঠপেত্ৱা অৰিযসাৱকে যেভুয্যেন ‘‘পস্সথ সমণানং সক্যপুত্তিযানং কম্ম’’ন্তিআদীনি ৱত্ৱা অন্তোনগৰে বহিনগৰে চ ভিক্খূ অক্কোসন্তা ৱিচৰিংসু. তেন ৱুত্তং – ‘‘যদা তে অঞ্ঞিংসু তিত্থিযা পৰিব্বাজকা ‘ৱোদিট্ঠা খো সুন্দৰী’’’তিআদি.

তত্থ অঞ্ঞিংসূতি জানিংসু. ৱোদিট্ঠাতি ব্যপদিট্ঠা, জেতৱনং আগচ্ছন্তী চ গচ্ছন্তী চ ৱিসেসতো দিট্ঠা, বহুলং দিট্ঠাতি অত্থো. পৰিখাকূপেতি দীঘিকাৱাটে. যা সা, মহাৰাজ, সুন্দৰীতি, মহাৰাজ, যা সা ইমস্মিং নগৰে ৰূপসুন্দৰতায ‘‘সুন্দৰী’’তি পাকটা অভিঞ্ঞাতা পৰিব্বাজিকা. সা নো ন দিস্সতীতি সা অম্হাকং চক্খু ৱিয জীৱিতং ৱিয চ পিযাযিতব্বা, ইদানি ন দিস্সতি. যথানিক্খিত্তন্তি পুৰিসে আণাপেত্ৱা মালাকচৱৰন্তৰে অত্তনা যথাঠপিতং. ‘‘যথানিখাত’’ন্তিপি পাঠো, পথৱিযং নিখাতপ্পকাৰন্তি অত্থো.

ৰথিযায ৰথিযন্তি ৱীথিতো ৱীথিং. ৱীথীতি হি ৱিনিৱিজ্ঝনকৰচ্ছা. সিঙ্ঘাটকন্তি তিকোণৰচ্ছা. অলজ্জিনোতি ন লজ্জিনো, পাপজিগুচ্ছাৱিৰহিতাতি অত্থো. দুস্সীলাতি নিস্সীলা. পাপধম্মাতি লামকসভাৱা নিহীনাচাৰা. মুসাৱাদিনোতি দুস্সীলা সমানা ‘‘সীলৱন্তো ময’’ন্তি অলিকৱাদিতায মুসাৱাদিনো. অব্ৰহ্মচাৰিনোতি ‘‘মেথুনপ্পটিসেৱিতায অসেট্ঠচাৰিনো ইমে হি নামা’’তি হীড়েন্তা ৱদন্তি. ধম্মচাৰিনোতি কুসলধম্মচাৰিনো. সমচাৰিনোতি কাযকম্মাদিসমচাৰিনো. কল্যাণধম্মাতি সুন্দৰসভাৱা, পটিজানিস্সন্তি নামাতি সম্বন্ধো. নামসদ্দযোগেন হি এত্থ পটিজানিস্সন্তীতি অনাগতকালৱচনং. সামঞ্ঞন্তি সমণভাৱো সমিতপাপতা. ব্ৰহ্মঞ্ঞন্তি সেট্ঠভাৱো বাহিতপাপতা. কুতোতি কেন কাৰণেন. অপগতাতি অপেতা পৰিভট্ঠা. পুৰিসকিচ্চন্তি মেথুনপ্পটিসেৱনং সন্ধায ৱদন্তি.

অথ ভিক্খূ তং পৱত্তিং ভগৱতো আৰোচেসুং. সত্থা ‘‘তেন হি, ভিক্খৱে, তুম্হেপি তে মনুস্সে ইমায গাথায পটিচোদেথা’’তি ৱত্ৱা ‘‘অভূতৱাদী’’তি গাথমাহ. তং সন্ধায ৱুত্তং – ‘‘অথ খো সম্বহুলা…পে… নিহীনকম্মা মনুজা পৰত্থা’’তি. তত্থ নেসো, ভিক্খৱে, সদ্দো চিৰং ভৱিস্সতীতি ইদং সত্থা তস্স অযসস্স নিপ্ফত্তিং সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণেন জানিত্ৱা ভিক্খূ সমস্সাসেন্তো আহ.

গাথাযং অভূতৱাদীতি পৰস্স দোসং অদিস্ৱাৱ মুসাৱাদং কত্ৱা অভূতেন অতচ্ছেন পৰং অব্ভাচিক্খন্তো. যো ৱাপি কত্ৱাতি যো ৱা পন পাপকম্মং কত্ৱা ‘‘নাহং এতং কৰোমী’’তি আহ. পেচ্চ সমা ভৱন্তীতি তে উভোপি জনা ইতো পৰলোকং গন্ত্ৱা নিৰযূপগমনেন গতিযা সমা ভৱন্তি. গতিযেৱ হি নেসং পৰিচ্ছিন্না, আযূ পন অপৰিচ্ছিন্না. বহুকঞ্হি পাপং কত্ৱা চিৰং নিৰযে পচ্চতি, পৰিত্তকং কত্ৱা অপ্পমত্তকমেৱ কালং পচ্চতি. যস্মা পন নেসং উভিন্নম্পি লামকমেৱ কম্মং, তেন ৱুত্তং – নিহীনকম্মা মনুজা পৰত্থাতি. ‘‘পৰত্থা’’তি ইমস্স পন পদস্স পুৰতো ‘‘পেচ্চা’’তিপদেন সম্বন্ধো, পেচ্চ পৰত্থ ইতো গন্ত্ৱা তে নিহীনকম্মা পৰলোকে সমা ভৱন্তীতি অত্থো.

পৰিযাপুণিত্ৱাতি উগ্গহেত্ৱা. অকাৰকাতি অপৰাধস্স ন কাৰকা. নযিমেহি কতন্তি এৱং কিৰ নেসমহোসি – ইমেহি সমণেহি সক্যপুত্তিযেহি অদ্ধা তং পাপকম্মং ন কতং, যং অঞ্ঞতিত্থিযা উগ্ঘোসিত্ৱা সকলনগৰং আহিণ্ডিংসু, যস্মা ইমে অম্হেসু এৱং অসব্ভাহি ফৰুসাহি ৱাচাহি অব্ভাচিক্খন্তেসুপি ন কিঞ্চি ৱিকাৰং দস্সেন্তি, খন্তিসোৰচ্চঞ্চ ন ৱিজহন্তি, কেৱলং পন ‘‘অভূতৱাদী নিৰযং উপেতী’’তি ধম্মংযেৱ ৱদন্তা সপন্তিযেৱ, ইমে সমণা সক্যপুত্তিযা অম্হে অনুপধাৰেত্ৱা অব্ভাচিক্খন্তে সপন্তি, সপথং কৰোন্তা ৱিয ৱদন্তি. অথ ৱা ‘‘যো ৱাপি কত্ৱা ‘ন কৰোমি’ চাহা’’তি ৱদন্তা সপন্তি, অত্তনো অকাৰকভাৱং বোধেতুং অম্হাকং সপথং কৰোন্তি ইমেতি অত্থো.

তেসঞ্হি মনুস্সানং ভগৱতা ভাসিতগাথায সৱনসমনন্তৰমেৱ বুদ্ধানুভাৱেন সাৰজ্জং ওক্কমি, সংৱেগো উপ্পজ্জি ‘‘নযিদং অম্হেহি পচ্চক্খতো দিট্ঠং, সুতং নাম তথাপি হোতি, অঞ্ঞথাপি হোতি, এতে চ অঞ্ঞতিত্থিযা ইমেসং অনত্থকামা অহিতকামা, তস্মা তে সদ্ধায নযিদং অম্হেহি ৱত্তব্বং, দুজ্জানা হি সমণা’’তি. তে ততো পট্ঠায ততো ওৰমিংসু.

ৰাজাপি যেহি সুন্দৰী মাৰিতা, তেসং জাননত্থং পুৰিসে আণাপেসি. অথ তে ধুত্তা তেহি কহাপণেহি সুৰং পিৱন্তা অঞ্ঞমঞ্ঞং কলহং কৰিংসু. তেসু হি একো একং আহ – ‘‘ত্ৱং সুন্দৰিং একপ্পহাৰেন মাৰেত্ৱা মালাকচৱৰন্তৰে খিপিত্ৱা ততো লদ্ধকহাপণেহি সুৰং পিৱসি, হোতু হোতূ’’তি. ৰাজপুৰিসা তং সুত্ৱা তে ধুত্তে গহেত্ৱা ৰঞ্ঞো দস্সেসুং. ৰাজা ‘‘তুম্হেহি সা মাৰিতা’’তি তে ধুত্তে পুচ্ছি. ‘‘আম, দেৱা’’তি. ‘‘কেহি মাৰাপিতা’’তি? ‘‘অঞ্ঞতিত্থিযেহি, দেৱা’’তি. ৰাজা তিত্থিযে পক্কোসাপেত্ৱা তমত্থং পটিজানাপেত্ৱা, ‘‘অযং সুন্দৰী তস্স সমণস্স গোতমস্স অৱণ্ণং আৰোপেতুকামেহি অম্হেহি মাৰাপিতা, নেৱ গোতমস্স, ন গোতমসাৱকানং দোসো অত্থি, অম্হাকমেৱ দোসোতি এৱং ৱদন্তা নগৰং আহিণ্ডথা’’তি আণাপেসি. তে তথা অকংসু. মহাজনো সম্মদেৱ সদ্দহি. তিত্থিযানং ধিক্কাৰং অকাসি, তিত্থিযা মনুস্সৱধদণ্ডং পাপুণিংসু. ততো পট্ঠায বুদ্ধস্স ভিক্খুসঙ্ঘস্স চ ভিয্যোসোমত্তায সক্কাৰসম্মানো মহা অহোসি. ভিক্খূ অচ্ছৰিযব্ভুতচিত্তজাতা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা অত্তমনা পটিৱেদেসুং. তেন ৱুত্তং – ‘‘অথ খো সম্বহুলা ভিক্খূ…পে… অন্তৰহিতো সো, ভন্তে, সদ্দো’’তি.

কস্মা পন ভগৱা ‘‘তিত্থিযানং ইদং কম্ম’’ন্তি ভিক্খূনং নাৰোচেসি? অৰিযানং তাৱ আৰোচনেন পযোজনং নত্থি, পুথুজ্জনেসু পন ‘‘যে ন সদ্দহেয্যুং, তেসং তং দীঘৰত্তং অহিতায দুক্খায সংৱত্তেয্যা’’তি নাৰোচেসি. অপিচেতং বুদ্ধানং অনাচিণ্ণং, যং অনাগতস্স ঈদিসস্স ৱত্থুস্স আচিক্খনং. পৰানুদ্দেসিকমেৱ হি ভগৱা সংকিলেসপক্খং ৱিভাৱেতি, কম্মঞ্চ কতোকাসং ন সক্কা নিৱত্তেতুন্তি অব্ভক্খানং তন্নিমিত্তঞ্চ ভগৱা অজ্ঝুপেক্খন্তো নিসীদি. ৱুত্তঞ্হেতং –

‘‘ন অন্তলিক্খে ন সমুদ্দমজ্ঝে,

ন পব্বতানং ৱিৱৰং পৱিস্স;

ন ৱিজ্জতী সো জগতিপ্পদেসো,

যত্থট্ঠিতো মুচ্চেয্য পাপকম্মা’’তি. (ধ. প. ১২৭; মি. প. ৪.২.৪);

এতমত্থং ৱিদিত্ৱাতি মম্মচ্ছেদনৱসেনাপি বালজনেহি পৱত্তিতং দুৰুত্তৱচনং খন্তিবলসমন্নাগতস্স ধীৰস্স দুত্তিতিক্খা নাম নত্থীতি ইমমত্থং সব্বাকাৰতো ৱিদিত্ৱা. ইমং উদানন্তি ইমং অধিৱাসনখন্তিবলৱিভাৱনং উদানং উদানেসি.

তত্থ তুদন্তি ৱাচায জনা অসঞ্ঞতা, সৰেহি সঙ্গামগতংৱ কুঞ্জৰন্তি কাযিকসংৱৰাদীসু কস্সচিপি সংৱৰস্স অভাৱেন অসংযতা অৱিনীতা বালজনা সৰেহি সাযকেহি সঙ্গামগতং যুদ্ধগতং কুঞ্জৰংৱ হত্থিনাগং পটিযোধা ৱিয ৱাচাসত্তীহি তুদন্তি ৱিজ্ঝন্তি, অযং তেসং সভাৱো. সুত্ৱান ৱাক্যং ফৰুসং উদীৰিতং, অধিৱাসযে ভিক্খু অদুট্ঠচিত্তোতি তং পন তেহি বালজনেহি উদীৰিতং ভাসিতং মম্মঘট্টনৱসেন পৱত্তিতং ফৰুসং ৱাক্যং ৱচনং অভূতং ভূততো নিব্বেঠেন্তো মম ককচূপমওৱাদং (ম. নি. ১.২২২ আদযো) অনুস্সৰন্তো ঈসকম্পি অদুট্ঠচিত্তো হুত্ৱা ‘‘সংসাৰসভাৱো এসো’’তি সংসাৰে ভযং ইক্খণসীলো ভিক্খু অধিৱাসযে, অধিৱাসনখন্তিযং ঠত্ৱা খমেয্যাতি অত্থো.

এত্থাহ – কিং পন তং কম্মং, যং অপৰিমাণকালং সক্কচ্চং উপচিতৱিপুলপুঞ্ঞসম্ভাৰো সত্থা এৱং দাৰুণং অভূতব্ভক্খানং পাপুণীতি? ৱুচ্চতে – অযং সো ভগৱা বোধিসত্তভূতো অতীতজাতিযং মুনাড়ি নাম ধুত্তো হুত্ৱা পাপজনসেৱী অযোনিসোমনসিকাৰবহুলো ৱিচৰতি. সো একদিৱসং সুৰভিং নাম পচ্চেকসম্বুদ্ধং নগৰং পিণ্ডায পৱিসিতুং চীৱৰং পাৰুপন্তং পস্সি. তস্মিঞ্চ সমযে অঞ্ঞতৰা ইত্থী তস্স অৱিদূৰেন গচ্ছতি. ধুত্তো ‘‘অব্ৰহ্মচাৰী অযং সমণো’’তি অব্ভাচিক্খি. সো তেন কম্মেন বহূনি ৱস্সসতসহস্সানি নিৰযে পচ্চিত্ৱা তস্সেৱ কম্মস্স ৱিপাকাৱসেসেন ইদানি বুদ্ধো হুত্ৱাপি সুন্দৰিযা কাৰণা অভূতব্ভক্খানং পাপুণি. যথা চেতং, এৱং চিঞ্চমাণৱিকাদীনং ৱিকাৰকিত্থীনং ভগৱতো অব্ভক্খানাদীনি দুক্খানি পত্তানি, সব্বানি পুব্বে কতস্স কম্মস্স ৱিপাকাৱসেসানি, যানি ‘‘কম্মপিলোতিকানী’’তি ৱুচ্চন্তি. ৱুত্তঞ্হেতং অপদানে (অপ. থেৰ ১.৩৯.৬৪-৯৬) –

‘‘অনোতত্তসৰাসন্নে, ৰমণীযে সিলাতলে;

নানাৰতনপজ্জোতে, নানাগন্ধৱনন্তৰে.

‘‘মহতা ভিক্খুসঙ্ঘেন, পৰেতো লোকনাযকো;

আসীনো ব্যাকৰী তত্থ, পুব্বকম্মানি অত্তনো.

‘‘সুণাথ ভিক্খৱো ময্হং, যং কম্মং পকতং মযা;

পিলোতিকস্স কম্মস্স, বুদ্ধত্তেপি ৱিপচ্চতি.

১. ‘‘মুনাড়ি নামহং ধুত্তো, পুব্বে অঞ্ঞাসু জাতিসু;

পচ্চেকবুদ্ধং সুৰভিং, অব্ভাচিক্খিং অদূসকং.

‘‘তেন কম্মৱিপাকেন, নিৰযে সংসৰিং চিৰং;

বহূ ৱস্সসহস্সানি, দুক্খং ৱেদেমি ৱেদনং.

‘‘তেন কম্মাৱসেসেন, ইধ পচ্ছিমকে ভৱে;

অব্ভক্খানং মযা লদ্ধং, সুন্দৰিকায কাৰণা.

২. ‘‘সব্বাভিভুস্স বুদ্ধস্স, নন্দো নামাসি সাৱকো;

তং অব্ভক্খায নিৰযে, চিৰং সংসৰিতং মযা.

‘‘দস ৱস্সসহস্সানি, নিৰযে সংসৰিং চিৰং;

মনুস্সভাৱং লদ্ধাহং, অব্ভক্খানং বহুং লভিং.

‘‘তেন কম্মাৱসেসেন, চিঞ্চমাণৱিকা মমং;

অব্ভাচিক্খি অভূতেন, জনকাযস্স অগ্গতো.

৩. ‘‘ব্ৰাহ্মণো সুতৱা আসিং, অহং সক্কতপূজিতো;

মহাৱনে পঞ্চসতে, মন্তে ৱাচেমি মাণৱে.

‘‘তত্থাগতো ইসী ভীমো, পঞ্চাভিঞ্ঞো মহিদ্ধিকো;

তঞ্চাহং আগতং দিস্ৱা, অব্ভাচিক্খিং অদূসকং.

‘‘ততোহং অৱচং সিস্সে, কামভোগী অযং ইসি;

ময্হম্পি ভাসমানস্স, অনুমোদিংসু মাণৱা.

‘‘ততো মাণৱকা সব্বে, ভিক্খমানং কুলে কুলে;

মহাজনস্স আহংসু, কামভোগী অযং ইসি.

‘‘তেন কম্মৱিপাকেন, পঞ্চ ভিক্খুসতা ইমে;

অব্ভক্খানং লভুং সব্বে, সুন্দৰিকায কাৰণা.

৪. ‘‘ৱেমাতুভাতিকং পুব্বে, ধনহেতু হনিং অহং;

পক্খিপিংগিৰিদুগ্গস্মিং, সিলায চ অপিংসযিং.

‘‘তেন কম্মৱিপাকেন, দেৱদত্তো সিলং খিপি;

অঙ্গুট্ঠং পিংসযী পাদে, মম পাসাণসক্খৰা.

৫. ‘‘পুৰেহং দাৰকো হুত্ৱা, কীড়মানো মহাপথে;

পচ্চেকবুদ্ধং দিস্ৱান, মগ্গে সকলিকং খিপিং.

‘‘তেন কম্মৱিপাকেন, ইধ পচ্ছিমকে ভৱে;

ৱধত্থং মং দেৱদত্তো, অভিমাৰে পযোজযি.

৬. ‘‘হত্থাৰোহো পুৰে আসিং, পচ্চেকমুনিমুত্তমং;

পিণ্ডায ৱিচৰন্তং তং, আসাদেসিং গজেনহং.

‘‘তেন কম্মৱিপাকেন, ভন্তো নাড়াগিৰী গজো;

গিৰিব্বজে পুৰৱৰে, দাৰুণো সমুপাগমি.

৭. ‘‘ৰাজাহং পত্থিৱো আসিং, সত্তিযা পুৰিসে হনিং;

তেন কম্মৱিপাকেন, নিৰযে পচ্চিসং ভুসং.

‘‘কম্মুনো তস্স সেসেন, সোদানি সকলং মম;

পাদে ছৱিং পকপ্পেসি, ন হি কম্মং ৱিনস্সতি.

৮. ‘‘অহং কেৱট্টগামস্মিং, অহুং কেৱট্টদাৰকো;

মচ্ছকে ঘাতিতে দিস্ৱা, জনযিং সোমনস্সকং.

‘‘তেন কম্মৱিপাকেন, সীসদুক্খং অহূ মম;

সক্কা চ সব্বে হঞ্ঞিংসু, যদা হনি ৱিটটূভো.

৯. ‘‘ফুস্সস্সাহং পাৱচনে, সাৱকে পৰিভাসযিং;

যৱং খাদথ ভুঞ্জথ, মা চ ভুঞ্জথ সালযো.

‘‘তেন কম্মৱিপাকেন, তেমাসং খাদিতং যৱং;

নিমন্তিতো ব্ৰাহ্মণেন, ৱেৰঞ্জাযং ৱসিং তদা.

১০. ‘‘নিব্বুদ্ধে ৱত্তমানম্হি, মল্লপুত্তং নিহেঠযিং;

তেন কম্মৱিপাকেন, পিট্ঠিদুক্খং অহূ মম.

১১. ‘‘তিকিচ্ছকো অহং আসিং, সেট্ঠিপুত্তং ৱিৰেচযিং;

তেন কম্মৱিপাকেন, হোতি পক্খন্দিকা মম.

১২. ‘‘অৱচাহং জোতিপালো, কস্সপং সুগতং তদা;

কুতো নু বোধি মুণ্ডস্স, বোধি পৰমদুল্লভা.

‘‘তেন কম্মৱিপাকেন, অচৰিং দুক্কৰং বহুং;

ছব্বস্সানুৰুৱেলাযং, ততো বোধিং অপাপুণিং.

‘‘নাহং এতেন মগ্গেন, পাপুণিং বোধিমুত্তমং;

কুম্মগ্গেন গৱেসিস্সং, পুব্বকম্মেন ৱাৰিতো.

‘‘পুঞ্ঞপাপপৰিক্খীণো, সব্বসন্তাপৱজ্জিতো;

অসোকো অনুপাযাসো, নিব্বাযিস্সমনাসৱো.

‘‘এৱং জিনো ৱিযাকাসি, ভিক্খুসঙ্ঘস্স অগ্গতো;

সব্বাভিঞ্ঞাবলপ্পত্তো, অনোতত্তমহাসৰে’’তি. (অপ. থেৰ ১.৩৯.৬৪-৯৬);

অট্ঠমসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.