৪. যক্খপহাৰসুত্তৱণ্ণনা

৩৪. চতুত্থে কপোতকন্দৰাযন্তি এৱংনামকে ৱিহাৰে. তস্মিং কিৰ পব্বতকন্দৰে পুব্বে বহূ কপোতা ৱসিংসু, তেন সা পব্বতকন্দৰা ‘‘কপোতকন্দৰা’’তি ৱুচ্চতি. অপৰভাগে তত্থ কতৱিহাৰোপি ‘‘কপোতকন্দৰা’’ত্ৱেৱ পঞ্ঞাযিত্থ. তেন ৱুত্তং – ‘‘কপোতকন্দৰাযন্তি এৱংনামকে ৱিহাৰে’’তি. জুণ্হায ৰত্তিযাতি সুক্কপক্খৰত্তিযং. নৱোৰোপিতেহি কেসেহীতি অচিৰওহাৰিতেহি কেসেহি, ইত্থম্ভূতলক্খণে চেতং কৰণৱচনং. অব্ভোকাসেতি যত্থ উপৰিচ্ছদনং পৰিক্খেপো ৱা নত্থি, তাদিসে আকাসঙ্গণে.

তত্থ আযস্মা সাৰিপুত্তো সুৱণ্ণৱণ্ণো, আযস্মা মহামোগ্গল্লানো নীলুপ্পলৱণ্ণো. উভোপি পন তে মহাথেৰা উদিচ্চব্ৰাহ্মণজচ্চা কপ্পানং সতসহস্সাধিকং একং অসঙ্খ্যেয্যং অভিনীহাৰসম্পন্না ছড়ভিঞ্ঞাপটিসম্ভিদাপ্পত্তা মহাখীণাসৱা সমাপত্তিলাভিনো সত্তসট্ঠিযা সাৱকপাৰমিঞাণানং মত্থকপ্পত্তা এতং কপোতকন্দৰৱিহাৰং উপসোভযন্তা একং কনকগুহং পৱিট্ঠা দ্ৱে সীহা ৱিয, একং ৱিজম্ভনভূমিং ওতিণ্ণা দ্ৱে ব্যগ্ঘা ৱিয, একং সুপুপ্ফিতসালৱনং পৱিট্ঠা দ্ৱে ছদ্দন্তনাগৰাজানো ৱিয, একং সিম্বলিৱনং পৱিট্ঠা দ্ৱে সুপণ্ণৰাজানো ৱিয, একং নৰৱাহনযানং অভিৰুড়্হা দ্ৱে ৱেস্সৱণা ৱিয, একং পণ্ডুকম্বলসিলাসনং অভিনিসিন্না দ্ৱে সক্কা ৱিয, একৱিমানব্ভন্তৰগতা দ্ৱে মহাব্ৰহ্মানো ৱিয, একস্মিং গগনট্ঠানে ঠিতানি দ্ৱে চন্দমণ্ডলানি ৱিয, দ্ৱে সূৰিযমণ্ডলানি ৱিয চ ৱিৰোচিংসু. তেসু আযস্মা মহামোগ্গল্লানো তুণ্হী নিসীদি, আযস্মা পন সাৰিপুত্তো সমাপজ্জি. তেন ৱুত্তং – ‘‘অঞ্ঞতৰং সমাধিং সমাপজ্জিত্ৱা’’তি.

তত্থ অঞ্ঞতৰং সমাধিন্তি উপেক্খাব্ৰহ্মৱিহাৰসমাপত্তিং. কেচি ‘‘সঞ্ঞাৱেদযিতনিৰোধসমাপত্তি’’ন্তি ৱদন্তি, অপৰে পনাহু ‘‘আৰুপ্পপাদকং ফলসমাপত্তি’’ন্তি. ইমা এৱ হি তিস্সো কাযৰক্খণসমত্থা সমাপত্তিযো. তত্থ নিৰোধসমাপত্তিযা সমাধিপৰিযাযসম্ভৱো হেট্ঠা ৱুত্তোৱ, পচ্ছিমংযেৱ পন আচৰিযা ৱণ্ণেন্তি. উত্তৰায দিসায দক্খিণং দিসং গচ্ছন্তীতি উত্তৰায দিসায যক্খসমাগমং গন্ত্ৱা অত্তনো ভৱনং গন্তুং দক্খিণং দিসং গচ্ছন্তি. পটিভাতি মন্তি উপট্ঠাতি মম. মন্তি হি পটিসদ্দযোগেন সামিঅত্থে উপযোগৱচনং, ইমস্স সীসে পহাৰং দাতুং চিত্তং মে উপ্পজ্জতীতি অত্থো. সো কিৰ পুৰিমজাতিযং থেৰে বদ্ধাঘাতো, তেনস্স থেৰং দিস্ৱা পদুট্ঠচিত্তস্স এৱং অহোসি. ইতৰো পন সপ্পঞ্ঞজাতিকো, তস্মা তং পটিসেধেন্তো ‘‘অলং সম্মা’’তিআদিমাহ. তত্থ মা আসাদেসীতি মা ঘট্টেসি, মা পহাৰং দেহীতি ৱুত্তং হোতি. উড়াৰোতি উড়াৰেহি উত্তমেহি সীলাদিগুণেহি সমন্নাগতো.

অনাদিযিত্ৱাতি আদৰং অকত্ৱা, তস্স ৱচনং অগ্গহেত্ৱা. যস্মা পন তস্স ৱচনং অগ্গণ্হন্তো তং অনাদিযন্তো নাম হোতি, তস্মা ৱুত্তং – ‘‘তং যক্খং অনাদিযিত্ৱা’’তি. সীসে পহাৰং অদাসীতি সব্বথামেন উস্সাহং জনেত্ৱা আকাসে ঠিতোৱ সীসে খটকং অদাসি, মুদ্ধনি মুট্ঠিঘাতং অকাসীতি অত্থো. তাৱ মহাতি থামমহত্তেন তত্তকং মহন্তো পহাৰো অহোসি. তেন পহাৰেনাতি তেন পহাৰেন কৰণভূতেন. সত্তৰতনন্তি পমাণমজ্ঝিমস্স পুৰিসস্স ৰতনেন সত্তৰতনং. নাগন্তি হত্থিনাগং. ওসাদেয্যাতি পথৱিযং ওসীদাপেয্য নিমুজ্জাপেয্য. ‘‘ওসাৰেয্যা’’তিপি পাঠো, চুণ্ণৱিচুণ্ণং কৰেয্যাতি অত্থো. অড্ঢট্ঠমৰতনন্তি অড্ঢেন অট্ঠন্নং পূৰণানি অড্ঢট্ঠমানি, অড্ঢট্ঠমানি ৰতনানি পমাণং এতস্সাতি অড্ঢট্ঠমৰতনো, তং অড্ঢট্ঠমৰতনং. মহন্তং পব্বতকূটন্তি কেলাসকূটপ্পমাণং ৱিপুলং গিৰিকূটং. পদালেয্যাতি সকলিকাকাৰেন ভিন্দেয্য. অপি ওসাদেয্য, অপি পদালেয্যাতি সম্বন্ধো.

তাৱদেৱ চস্স সৰীৰে মহাপৰিড়াহো উপ্পজ্জি, সো ৱেদনাতুৰো আকাসে ঠাতুং অসক্কোন্তো ভূমিযং পতি, তঙ্খণঞ্ঞেৱ অট্ঠসট্ঠিসহস্সাধিকযোজনসতসহস্সুব্বেধং সিনেৰুম্পি পব্বতৰাজানং সন্ধাৰেন্তী চতুনহুতাধিকদ্ৱিযোজনসতসহস্সবহলা মহাপথৱী তং পাপসত্তং ধাৰেতুং অসক্কোন্তী ৱিয ৱিৱৰমদাসি. অৱীচিতো জালা উট্ঠহিত্ৱা কন্দন্তংযেৱ তং গণ্হিংসু, সো কন্দন্তো ৱিপ্পলপন্তো পতি. তেন ৱুত্তং – ‘‘অথ চ পন সো যক্খো ‘ডয্হামি ডয্হামী’তি ৱত্ৱা তত্থেৱ মহানিৰযং অপতাসীতি. তত্থ অপতাসীতি অপতি.

কিং পন সো যক্খত্তভাৱেনেৱ নিৰযং উপগচ্ছীতি? ন উপগচ্ছি, যঞ্হেত্থ দিট্ঠধম্মৱেদনীযং পাপকম্মং অহোসি, তস্স বলেন যক্খত্তভাৱে মহন্তং দুক্খং অনুভৱি. যং পন উপপজ্জৱেদনীযং আনন্তৰিযকম্মং, তেন চুতিঅনন্তৰং নিৰযে উপ্পজ্জীতি. থেৰস্স পন সমাপত্তিবলেন উপত্থম্ভিতসৰীৰস্স ন কোচি ৱিকাৰো অহোসি. সমাপত্তিতো অৱুট্ঠিতকালে হি তং যক্খো পহৰি, তথা পহৰন্তং দিব্বচক্খুনা দিস্ৱা আযস্মা মহামোগ্গল্লানো ধম্মসেনাপতিং উপসঙ্কমি, উপসঙ্কমনসমকালমেৱ চ ধম্মসেনাপতি সমাপত্তিতো উট্ঠাসি. অথ নং মহামোগ্গল্লানো সৰীৰৱুত্তিং পুচ্ছি, সোপিস্স ব্যাকাসি, তেন ৱুত্তং – ‘‘অদ্দসা খো আযস্মা মহামোগ্গল্লানো…পে… অপি চ মে সীসং থোকং দুক্খ’’ন্তি.

তত্থ থোকং দুক্খন্তি থোকং অপ্পমত্তকং মধুৰকজাতং ৱিয মে সীসং দুক্খিতং, দুক্খপ্পত্তন্তি অত্থো. দুক্খাধিট্ঠানঞ্হি সীসং দুক্খন্তি ৱুত্তং. ‘‘সীসে থোকং দুক্খ’’ন্তিপি পাঠো. কথং পন সমাপত্তিবলেন সৰীৰে উপত্থম্ভিতে থেৰস্স সীসে থোকম্পি দুক্খং অহোসীতি? অচিৰেনেৱ ৱুট্ঠিতত্তা. অন্তোসমাপত্তিযং অপঞ্ঞাযমানদুক্খঞ্হি কাযনিস্সিতত্তা নিদ্দং উপগতস্স মকসাদিজনিতং ৱিয পটিবুদ্ধস্স থোকং পঞ্ঞাযিত্থ.

‘‘মহাবলেন যক্খেন তথা সব্বুস্সাহেন পহটে সৰীৰেপি ৱিকাৰো নাম নত্থী’’তি অচ্ছৰিযব্ভুতচিত্তজাতেন আযস্মতা মহামোগ্গল্লানেন ‘‘অচ্ছৰিযং, আৱুসো সাৰিপুত্তা’’তিআদিনা ধম্মসেনাপতিনো মহানুভাৱতায ৱিভাৱিতায সোপিস্স ‘অচ্ছৰিযং, আৱুসো মোগ্গল্লানা’’তিআদিনা ইদ্ধানুভাৱমহন্ততাপকাসনাপদেসেন অত্তনো ইস্সামচ্ছৰিযাহঙ্কাৰাদিমলানং সুপ্পহীনতং দীপেতি. পংসুপিসাচকম্পি ন পস্সামাতি সঙ্কাৰকূটাদীসু ৱিচৰণকখুদ্দকপেতম্পি ন পস্সাম. ইতি অধিগমপ্পিচ্ছানং অগ্গভূতো মহাথেৰো তস্মিং কালে অনাৱজ্জনেন তেসং অদস্সনং সন্ধায ৱদতি. তেনেৱাহ ‘‘এতৰহী’’তি.

ভগৱা পন ৱেড়ুৱনে ঠিতো উভিন্নং অগ্গসাৱকানং ইমং কথাসল্লাপং দিব্বসোতেন অস্সোসি. তেন ৱুত্তং – ‘‘অস্সোসি খো ভগৱা’’তিআদি, তং ৱুত্তত্থমেৱ.

এতমত্থং ৱিদিত্ৱাতি এতং আযস্মতো সাৰিপুত্তস্স সমাপত্তিবলূপগতং ইদ্ধানুভাৱমহন্ততং ৱিদিত্ৱা. ইমং উদানন্তি তস্সেৱ তাদিভাৱপ্পত্তিদীপকং ইমং উদানং উদানেসি.

তত্থ যস্স সেলূপমং চিত্তং, ঠিতং নানুপকম্পতীতি যস্স খীণাসৱস্স চিত্তং একগ্ঘনসিলামযপব্বতূপমং সব্বেসং ইঞ্জনানং অভাৱতো ৱসীভাৱপ্পত্তিযাৱ ঠিতং সব্বেহিপি লোকধম্মেহি নানুপকম্পতি ন পৱেধতি. ইদানিস্স অকম্পনাকাৰং সদ্ধিং কাৰণেন দস্সেতুং ‘‘ৱিৰত্ত’’ন্তিআদি ৱুত্তং. তত্থ ৱিৰত্তং ৰজনীযেসূতি ৱিৰাগসঙ্খাতেন অৰিযমগ্গেন ৰজনীযেসু ৰাগুপ্পত্তিহেতুভূতেসু সব্বেসু তেভূমকধম্মেসু ৱিৰত্তং, তত্থ সব্বসো সমুচ্ছিন্নৰাগন্তি অত্থো. কোপনেয্যেতি পটিঘট্ঠানীযে সব্বস্মিম্পি আঘাতৱত্থুস্মিং ন কুপ্পতি ন দুস্সতি ন ৱিকাৰং আপজ্জতি. যস্সেৱং ভাৱিতং চিত্তন্তি যস্স যথাৱুত্তস্স অৰিযপুগ্গলস্স চিত্তং এৱং ৱুত্তনযেন তাদিভাৱাৱহনভাৱেন ভাৱিতং. কুতো তং দুক্খমেস্সতীতি তং উত্তমপুগ্গলং কুতো সত্ততো সঙ্খাৰতো ৱা দুক্খং উপগমিস্সতি, ন তাদিসস্স দুক্খং অত্থীতি অত্থো.

চতুত্থসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.