৯. ৱিসাখাসুত্তৱণ্ণনা
১৯. নৱমে পুব্বাৰামেতি সাৱত্থিযা পাচীনদিসাভাগে অনুৰাধপুৰস্স উত্তমদেৱীৱিহাৰসদিসে ঠানে কাৰিতে আৰামে. মিগাৰমাতুপাসাদেতি মিগাৰমাতুযা পাসাদে.
তত্ৰাযং অনুপুব্বিকথা – অতীতে সতসহস্সকপ্পমত্থকে পদুমুত্তৰদসবলং একা উপাসিকা অঞ্ঞতৰং উপাসিকং অত্তনো অগ্গুপট্ঠাযিকট্ঠানে ঠপেন্তং দিস্ৱা ভগৱন্তং নিমন্তেত্ৱা বুদ্ধপ্পমুখস্স ভিক্খুসতসহস্সস্স দানং দত্ৱা ভগৱতো নিপচ্চকাৰং কত্ৱা ‘‘অনাগতে তুম্হাদিসস্স বুদ্ধস্স অগ্গুপট্ঠাযিকা ভৱেয্য’’ন্তি পত্থনং অকাসি. সা কপ্পসতসহস্সং দেৱেসু চ মনুস্সেসু চ সংসৰিত্ৱা অম্হাকং ভগৱতো কালে ভদ্দিযনগৰে মেণ্ডকসেট্ঠিপুত্তস্স ধনঞ্জযসেট্ঠিনো গেহে সুমনদেৱিযা কুচ্ছিস্মিং পটিসন্ধিং গণ্হি. জাতকালে চস্সা ৱিসাখাতি নামং অকংসু. সা যদা ভগৱা ভদ্দিযনগৰং অগমাসি, তদা পঞ্চহি দাৰিকাসতেহি সদ্ধিং ভগৱতো পচ্চুগ্গমনং কত্ৱা পঠমদস্সনেনেৱ সোতাপন্না অহোসি.
অপৰভাগে সাৱত্থিযং মিগাৰসেট্ঠিপুত্তস্স পুণ্ণৱড্ঢনকুমাৰস্স গেহং গতা, তত্থ নং সসুৰো মিগাৰসেট্ঠি উপকাৰৱসেন মাতুট্ঠানে ঠপেসি. তস্মা মিগাৰমাতাতি ৱুচ্চতি. সা অত্তনো মহল্লতাপসাধনং ৱিস্সজ্জেত্ৱা নৱকোটীহি ভগৱতো ভিক্খুসঙ্ঘস্স চ ৱসনত্থায কৰীসমত্তে ভূমিভাগে উপৰিভূমিযং পঞ্চগব্ভসতানি হেট্ঠাভূমিযং পঞ্চগব্ভসতানীতি গব্ভসহস্সেহি পটিমণ্ডিতং পাসাদং কাৰেসি. তেন ৱুত্তং ‘‘মিগাৰমাতুপাসাদে’’তি.
কোচিদেৱ অত্থোতি কিঞ্চিদেৱ পযোজনং. ৰঞ্ঞেতি ৰাজিনি. পটিবদ্ধোতি আযত্তো. ৱিসাখায ঞাতিকুলতো মণিমুত্তাদিৰচিতং তাদিসং ভণ্ডজাতং তস্সা পণ্ণাকাৰত্থায পেসিতং, তং নগৰদ্ৱাৰপ্পত্তং সুঙ্কিকা তত্থ সুঙ্কং গণ্হন্তা তদনুৰূপং অগ্গহেত্ৱা অতিৰেকং গণ্হিংসু. তং সুত্ৱা ৱিসাখা ৰঞ্ঞো তমত্থং নিৱেদেতুকামা পতিৰূপপৰিৱাৰেন ৰাজনিৱেসনং অগমাসি, তস্মিং খণে ৰাজা মল্লিকায দেৱিযা সদ্ধিং অন্তেপুৰং গতো হোতি. ৱিসাখা ওকাসং অলভমানা ‘‘ইদানি লভিস্সামি, ইদানি লভিস্সামী’’তি ভোজনৱেলং অতিক্কমিত্ৱা ছিন্নভত্তা হুত্ৱা পক্কামি. এৱং দ্ৱীহতীহং গন্ত্ৱাপি ওকাসং ন লভিযেৱ. ইতি ৰাজা অনিৱেদিতোপি তস্স অত্থৱিনিচ্ছযস্স ওকাসাকৰণেন ‘‘যথাধিপ্পাযং ন তীৰেতী’’তি ৱুত্তো. তত্থ যথাধিপ্পাযন্তি অধিপ্পাযানুৰূপং. ন তীৰেতীতি ন নিট্ঠাপেতি. মহাউপাসিকায হি ৰাজাযত্তসুঙ্কমেৱ ৰঞ্ঞো দত্ৱা ইতৰং ৱিস্সজ্জাপেতুং অধিপ্পাযো, সো ৰঞ্ঞা ন দিট্ঠত্তা এৱ ন তীৰিতো. হন্দাতি ৱোস্সগ্গত্থে নিপাতো. দিৱা দিৱস্সাতি দিৱসস্স দিৱা, মজ্ঝন্হিকে কালেতি অত্থো. কেনচিদেৱ কৰণীযেন দ্ৱীহতীহং ৰাজনিৱেসনদ্ৱাৰং গচ্ছন্তী তস্স অত্থস্স অনিট্ঠিতত্তা নিৰত্থকমেৱ উপসঙ্কমিং, ভগৱতি উপসঙ্কমনমেৱ পন দস্সনানুত্তৰিযাদিপ্পটিলাভকাৰণত্তা সাত্থকন্তি এৱাহং, ভন্তে, ইমায ৱেলায ইধাগতাতি ইমমত্থং দস্সেন্তী মহাউপাসিকা ‘‘ইধ মে, ভন্তে’’তিআদিমাহ.
এতমত্থন্তি এতং পৰাযত্ততায অধিপ্পাযাসমিজ্ঝনসঙ্খাতং অত্থং ৱিদিত্ৱা. ইমং উদানন্তি ইমং পৰাধীনাপৰাধীনৱুত্তীসু আদীনৱানিসংসপৰিদীপকং উদানং উদানেসি.
তত্থ সব্বং পৰৱসং দুক্খন্তি যং কিঞ্চি অত্থজাতং পযোজনং পৰৱসং পৰাযত্তং অত্তনো ইচ্ছায নিপ্ফাদেতুং অসক্কুণেয্যতায দুক্খং দুক্খাৱহং হোতীতি অত্থো. সব্বং ইস্সৰিযং সুখন্তি দুৱিধং ইস্সৰিযং লোকিযং লোকুত্তৰঞ্চ. তত্থ লোকিযং ৰাজিস্সৰিযাদি চেৱ লোকিযজ্ঝানাভিঞ্ঞানিব্বত্তং চিত্তিস্সৰিযঞ্চ, লোকুত্তৰং মগ্গফলাধিগমনিমিত্তং নিৰোধিস্সৰিযং. তেসু যং চক্কৱত্তিভাৱপৰিযোসানং মনুস্সেসু ইস্সৰিযং, যঞ্চ সক্কাদীনং তস্মিং তস্মিং দেৱনিকাযে আধিপচ্চভূতং ইস্সৰিযং, তদুভযং যদিপি কম্মানুভাৱেন যথিচ্ছিতনিপ্ফত্তিযা সুখনিমিত্ততায সুখং, ৱিপৰিণামদুক্খতায পন সব্বথা দুক্খমেৱ. তথা অনিচ্চন্তিকতায লোকিযজ্ঝাননিব্বত্তং চিত্তিস্সৰিযং, নিৰোধিস্সৰিযমেৱ পন লোকধম্মেহি অকম্পনীযতো অনিৱত্তিসভাৱত্তা চ একন্তসুখং নাম. যং পনেত্থ সব্বত্থেৱ অপৰাধীনতায লভতি চিত্তসুখং, তং সন্ধায সত্থা ‘‘সব্বং ইস্সৰিযং সুখ’’ন্তি আহ.
সাধাৰণে ৱিহঞ্ঞন্তীতি ইদং ‘‘সব্বং পৰৱসং দুক্খ’’ন্তি ইমস্স পদস্স অত্থৱিৱৰণং. অযঞ্হেত্থ অত্থো – সাধাৰণে পযোজনে সাধেতব্বে সতি তস্স পৰাধীনতায যথাধিপ্পাযং অনিপ্ফাদনতো ইমে সত্তা ৱিহঞ্ঞন্তি ৱিঘাতং আপজ্জন্তি কিলমন্তি. কস্মা? যোগা হি দুৰতিক্কমাতি যস্মা কামযোগভৱযোগদিট্ঠিযোগঅৱিজ্জাযোগা অনাদিকালভাৱিতা অনুপচিতকুসলসম্ভাৰেহি পজহিতুং অসক্কুণেয্যতায দুৰতিক্কমা. এতেসু দিট্ঠিযোগো পঠমমগ্গেন অতিক্কমিতব্বো, কামযোগো ততিযমগ্গেন. ইতৰে অগ্গমগ্গেন. ইতি অৰিযমগ্গানং দুৰধিগমনীযত্তা ইমে যোগা দুৰতিক্কমা. তস্মা কামযোগাদিৱসেন ইচ্ছিতালাভহেতু সত্তা ৱিহঞ্ঞন্তি, অসাধাৰণে পন চিত্তিস্সৰিযে নিৰোধিস্সৰিযে চ সতি ন কদাচিপি ৱিঘাতস্স সম্ভৱোতি অধিপ্পাযো.
অথ ৱা সব্বং পৰৱসন্তি যং অত্তনো অঞ্ঞপ্পটিবদ্ধৱুত্তিসঙ্খাতং, তং সব্বং অনিচ্চসভাৱতায দুক্খং. ‘‘যদনিচ্চং তং দুক্খ’’ন্তি হি ৱুত্তং. সব্বং ইস্সৰিযন্তি যং সব্বসঙ্খতনিস্সটং ইস্সৰিযট্ঠানতায ইস্সৰিযন্তি লদ্ধনামং নিব্বানং, তং উপাদিসেসাদিৱিভাগং সব্বং সুখং. ‘‘নিব্বানং পৰমং সুখ’’ন্তি (ধ. প. ২০৩-২০৪) হি ৱুত্তং. সাধাৰণেতি এৱং দুক্খসুখে ৱৱত্থিতে ইমে সত্তা বহুসাধাৰণে দুক্খকাৰণে নিমুগ্গা হুত্ৱা ৱিহঞ্ঞন্তি. কস্মা? যোগা হি দুৰতিক্কমাতি যস্মা তে সব্বত্থ নিমুজ্জনস্স হেতুভূতা কামযোগাদযো দুৰতিক্কমা, তস্মা ত্ৱম্পি ৱিসাখে পৰাযত্তমত্থং পত্থেত্ৱা অলভমানা ৱিহঞ্ঞসীতি অধিপ্পাযো.
নৱমসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.