৯. জটিলসুত্তৱণ্ণনা
৯. নৱমে গযাযন্তি এত্থ গযাতি গামোপি তিত্থম্পি ৱুচ্চতি. গযাগামস্স হি অৱিদূৰে ৱিহৰন্তো ভগৱা ‘‘গযাযং ৱিহৰতী’’তি ৱুচ্চতি, তথা গযাতিত্থস্স. গযাতিত্থন্তি হি গযাগামস্স অৱিদূৰে একা পোক্খৰণী অত্থি নদীপি, তদুভযং ‘‘পাপপৱাহনতিত্থ’’ন্তি লোকিযমহাজনো সমুদাচৰতি. গযাসীসেতি গজসীসসদিসসিখৰো তত্থ একো পব্বতো গযাসীসনামকো, যত্থ হত্থিকুম্ভসদিসো পিট্ঠিপাসাণো ভিক্খুসহস্সস্স ওকাসো পহোতি, তত্ৰ ভগৱা ৱিহৰতি. তেন ৱুত্তং – ‘‘গযাযং ৱিহৰতি গযাসীসে’’তি.
জটিলাতি তাপসা. তে হি জটাধাৰিতায ইধ ‘‘জটিলা’’তি ৱুত্তা. অন্তৰট্ঠকে হিমপাতসমযেতি হেমন্তস্স উতুনো অব্ভন্তৰভূতে মাঘমাসস্স অৱসানে চত্তাৰো ফগ্গুণমাসস্স আদিম্হি চত্তাৰোতি অট্ঠদিৱসপৰিমাণে হিমস্স পতনকালে. গযাযং উম্মুজ্জন্তীতি কেচি তস্মিং তিত্থসম্মতে উদকে পঠমং নিমুগ্গসকলসৰীৰা ততো উম্মুজ্জন্তি ৱুট্ঠহন্তি উপ্পিলৱন্তি. নিমুজ্জন্তীতি সসীসং উদকে ওসীদন্তি. উম্মুজ্জনিমুজ্জম্পি কৰোন্তীতি পুনপ্পুনং উম্মুজ্জননিমুজ্জনানিপি কৰোন্তি.
তত্থ হি কেচি ‘‘একুম্মুজ্জনেনেৱ পাপসুদ্ধি হোতী’’তি এৱংদিট্ঠিকা, তে উম্মুজ্জনমেৱ কত্ৱা গচ্ছন্তি. উম্মুজ্জনং পন নিমুজ্জনমন্তৰেন নত্থীতি অৱিনাভাৱতো নিমুজ্জনম্পি তে কৰোন্তিযেৱ. যেপি ‘‘একনিমুজ্জনেনেৱ পাপসুদ্ধি হোতী’’তি এৱংদিট্ঠিকা, তেপি একৱাৰমেৱ নিমুজ্জিত্ৱা ৱুত্তনযেন অৱিনাভাৱতো উম্মুজ্জনম্পি কত্ৱা পক্কমন্তি. যে পন ‘‘তস্মিং তিত্থে নিমুজ্জনেনেৱ পাপসুদ্ধি হোতী’’তি এৱংদিট্ঠিকা, তে তত্থ নিমুজ্জিত্ৱা অস্সাসে সন্নিৰুম্ভিত্ৱা মৰুপ্পপাতপতিতা ৱিয তত্থেৱ জীৱিতক্খযং পাপুণন্তি. অপৰে ‘‘পুনপ্পুনং উম্মুজ্জননিমুজ্জনানি কত্ৱা ন্হাতে পাপসুদ্ধি হোতী’’তি এৱংদিট্ঠিকা, তে কালেন কালং উম্মুজ্জননিমুজ্জনানি কৰোন্তি. তে সব্বেপি সন্ধায ৱুত্তং – ‘‘উম্মুজ্জন্তিপি নিমুজ্জন্তিপি উম্মুজ্জনিমুজ্জম্পি কৰোন্তী’’তি. এত্থ চ কিঞ্চাপি নিমুজ্জনপুব্বকং উম্মুজ্জনং, নিমুজ্জনমেৱ পন কৰোন্তা কতিপযা, উম্মুজ্জনং তদুভযঞ্চ কৰোন্তা বহূতি তেসং যেভুয্যভাৱদস্সনত্থং উম্মুজ্জনং পঠমং ৱুত্তং. তথা সম্বহুলা জটিলাতি জটিলানং যেভুয্যতায ৱুত্তং, মুণ্ডসিখণ্ডিনোপি চ ব্ৰাহ্মণা উদকসুদ্ধিকা তস্মিং কালে তত্থ তথা কৰোন্তি.
ওসিঞ্চন্তীতি কেচি গযায উদকং হত্থেন গহেত্ৱা অত্তনো সীসে চ সৰীৰে চ ওসিঞ্চন্তি, অপৰে ঘটেহি উদকং গহেত্ৱা তীৰে ঠত্ৱা তথা কৰোন্তি. অগ্গিং জুহন্তীতি কেচি গযাতীৰে ৱেদিং সজ্জেত্ৱা ধূমদব্ভিপূজাদিকে উপকৰণে উপনেত্ৱা অগ্গিহুতং জুহন্তি অগ্গিহুতং পৰিচৰন্তি. ইমিনা সুদ্ধীতি ইমিনা গযাযং উম্মুজ্জনাদিনা অগ্গিপৰিচৰণেন চ পাপমলতো সুদ্ধি পাপপৱাহনা সংসাৰসুদ্ধি এৱ ৱা হোতীতি এৱংদিট্ঠিকা হুত্ৱাতি অত্থো.
উম্মুজ্জনাদি চেত্থ নিদস্সনমত্তং ৱুত্তন্তি দট্ঠব্বং. তেসু হি কেচি উদকৱাসং ৱসন্তি, কেচি উদকস্সঞ্জলিং দেন্তি, কেচি তস্মিং উদকে ঠত্ৱা চন্দিমসূৰিযে অনুপৰিৱত্তন্তি, কেচি অনেকসহস্সৱাৰং সাৱিত্তিআদিকে জপন্তি, কেচি ‘‘ইন্দ আগচ্ছা’’তিআদিনা ৱিজ্জাজপং অৱ্হাযন্তি, কেচি মহতুপট্ঠানং কৰোন্তি, এৱঞ্চ কৰোন্তা কেচি ওতৰন্তি, কেচি উত্তৰন্তি কেচি উত্তৰিত্ৱা সুদ্ধিকআচমনং কৰোন্তি, কেচি অন্তোউদকে ঠিতা তন্তী ৱাদেন্তি, ৱীণং ৱাদেন্তীতি এৱমাদিকা নানপ্পকাৰকিৰিযা দস্সেন্তি. যস্মা ৱা তে এৱৰূপা ৱিকাৰকিৰিযা কৰোন্তাপি তস্মিং উদকে নিমুজ্জনউম্মুজ্জনপুব্বকমেৱ কৰোন্তি, তস্মা তং সব্বং নিমুজ্জনুম্মুজ্জনন্তোগধমেৱ কত্ৱা ‘‘উম্মুজ্জন্তী’’তিপিআদি ৱুত্তং. এৱং তত্থ আকুলব্যাকুলে ৱত্তমানে উপৰিপব্বতে ঠিতো ভগৱা তেসং তং কোলাহলং সুত্ৱা ‘‘কিন্নু খো এত’’ন্তি ওলোকেন্তো তং কিৰিযৱিকাৰং অদ্দস, তং সন্ধায ৱুত্তং – ‘‘অদ্দসা খো ভগৱা…পে… ইমিনা সুদ্ধী’’তি, তং ৱুত্তত্থমেৱ.
এতমত্থং ৱিদিত্ৱাতি এতং অত্থং উদকোৰোহনাদিঅসুদ্ধিমগ্গে তেসং সুদ্ধিমগ্গপৰামসনং সচ্চাদিকে চ সুদ্ধিমগ্গে অত্তনো অৱিপৰীতাৱবোধং সব্বাকাৰতো ৱিদিত্ৱা. ইমং উদানন্তি ইমং উদকসুদ্ধিযা অসুদ্ধিমগ্গভাৱদীপকং সচ্চাদিধম্মানঞ্চ যাথাৱতো সুদ্ধিমগ্গভাৱদীপকং উদানং উদানেসি.
তত্থ ন উদকেন সুচী হোতীতি এত্থ উদকেনাতি উদকুম্মুজ্জনাদিনা. উদকুম্মুজ্জনাদি হি ইধ উত্তৰপদলোপেন ‘‘উদক’’ন্তি ৱুত্তং যথা ৰূপভৱো ৰূপন্তি. অথ ৱা উদকেনাতি উম্মুজ্জনাদিকিৰিযায সাধনভূতেন উদকেন সুচি সত্তস্স সুদ্ধি নাম ন হোতি, নত্থীতি অত্থো. অথ ৱা সুচীতি তেন যথাৱুত্তেন উদকেন সুচি পাপমলতো সুদ্ধো নাম সত্তো ন হোতি. কস্মা? বহ্ৱেত্থ ন্হাযতী জনো. যদি হি উদকোৰোহনাদিনা যথাৱুত্তেন পাপসুদ্ধি নাম সিযা, বহু এত্থ উদকে জনো ন্হাযতি, মাতুঘাতাদিপাপকম্মকাৰী অঞ্ঞো চ গোমহিংসাদিকো অন্তমসো মচ্ছকচ্ছপে উপাদায, তস্স সব্বস্সাপি পাপসুদ্ধি সিযা, ন পনেৱং হোতি. কস্মা? ন্হানস্স পাপহেতূনং অপ্পটিপক্খভাৱতো. যঞ্হি যং ৱিনাসেতি, সো তস্স পটিপক্খো যথা আলোকো অন্ধকাৰস্স, ৱিজ্জা চ অৱিজ্জায, ন এৱং ন্হানং পাপস্স. তস্মা নিট্ঠমেত্থ গন্তব্বং ‘‘ন উদকেন সুচি হোতী’’তি.
যেন পন সুচি হোতি, তং দস্সেতুং ‘‘যম্হি সচ্চঞ্চা’’তিআদিমাহ. তত্থ যম্হীতি যস্মিং পুগ্গলে. সচ্চন্তি ৱচীসচ্চঞ্চেৱ ৱিৰতিসচ্চঞ্চ. অথ ৱা সচ্চন্তি ঞাণসচ্চঞ্চেৱ পৰমত্থসচ্চঞ্চ. ধম্মোতি অৰিযমগ্গধম্মো, ফলধম্মো চ, সো সব্বোপি যস্মিং পুগ্গলে উপলব্ভতি, সো সুচী সো চ ব্ৰাহ্মণোতি সো অৰিযপুগ্গলো ৱিসেসতো খীণাসৱো অচ্চন্তসুদ্ধিযা সুচি চ ব্ৰাহ্মণো চাতি. কস্মা পনেত্থ সচ্চং ধম্মতো ৱিসুং কত্ৱা গহিতং? সচ্চস্স বহূপকাৰত্তা. তথা হি ‘‘সচ্চং ৱে অমতা ৱাচা (সু. নি. ৪৫৫), সচ্চং হৱে সাদুতৰং ৰসানং (সং. নি. ১.২৪৬; সু. নি. ১৮৪), সচ্চে অত্থে চ ধম্মে চ, আহু সন্তো পতিট্ঠিতা (সু. নি. ৪৫৫), সচ্চে ঠিতা সমণব্ৰাহ্মণা চা’’তিআদিনা (জা. ২.২১.৪৩৩) অনেকেসু সুত্তপদেসু সচ্চগুণা পকাসিতা. সচ্চৱিপৰিযস্স চ ‘‘একং ধম্মং অতীতস্স, মুসাৱাদিস্স জন্তুনো (ধ. প. ১৭৬), অভূতৱাদী নিৰযং উপেতী’’তি (ধ. প. ৩০৬) চ আদিনা পকাসিতাতি.
নৱমসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.