৪. হুংহুঙ্কসুত্তৱণ্ণনা
৪. চতুত্থে অজপালনিগ্ৰোধেতি তস্স কিৰ ছাযাযং অজপালা গন্ত্ৱা নিসীদন্তি, তেনস্স ‘‘অজপালনিগ্ৰোধো’’ত্ৱেৱ নামং উদপাদি. কেচি পন ‘‘যস্মা তত্থ ৱেদে সজ্ঝাযিতুং অসমত্থা মহল্লকব্ৰাহ্মণা পাকাৰপৰিক্খেপযুত্তানি নিৱেসনানি কত্ৱা সব্বে ৱসিংসু, তস্মা অজপালনিগ্ৰোধোতি নামং জাত’’ন্তি ৱদন্তি. তত্ৰাযং ৱচনত্থো – ন জপন্তীতি অজপা, মন্তানং অনজ্ঝাযকাতি অত্থো, অজপা লন্তি আদিযন্তি নিৱাসং এত্থাতি অজপালোতি. যস্মা ৱা মজ্ঝন্হিকে সমযে অন্তো পৱিট্ঠে অজে অত্তনো ছাযায পালেতি ৰক্খতি, তস্মা ‘অজপালো’তিস্স নামং ৰূড়্হন্তি অপৰে. সব্বথাপি নামমেতং তস্স ৰুক্খস্স, তস্স সমীপে. সমীপত্থে হি এতং ভুম্মং ‘‘অজপালনিগ্ৰোধে’’তি.
ৱিমুত্তিসুখপটিসংৱেদীতি তত্ৰপি ধম্মং ৱিচিনন্তো ৱিমুত্তিসুখঞ্চ পটিসংৱেদেন্তো নিসীদি. বোধিৰুক্খতো পুৰত্থিমদিসাভাগে এস ৰুক্খো হোতি. সত্তাহন্তি চ ইদং ন পল্লঙ্কসত্তাহতো অনন্তৰসত্তাহং. ভগৱা হি পল্লঙ্কসত্তাহতো অপৰানিপি তীণি সত্তাহানি বোধিসমীপেযেৱ ৱীতিনামেসি.
তত্ৰাযং অনুপুব্বিকথা – ভগৱতি কিৰ সম্মাসম্বোধিং পত্ৱা সত্তাহং একপল্লঙ্কেন নিসিন্নে ‘‘ন ভগৱা ৱুট্ঠাতি, কিন্নু খো অঞ্ঞেপি বুদ্ধত্তকৰা ধম্মা অত্থী’’তি একচ্চানং দেৱতানং কঙ্খা উদপাদি. অথ ভগৱা অট্ঠমে দিৱসে সমাপত্তিতো ৱুট্ঠায দেৱতানং কঙ্খং ঞত্ৱা কঙ্খাৱিধমনত্থং আকাসে উপ্পতিত্ৱা যমকপাটিহাৰিযং দস্সেত্ৱা তাসং কঙ্খং ৱিধমেত্ৱা পল্লঙ্কতো ঈসকং পাচীননিস্সিতে উত্তৰদিসাভাগে ঠত্ৱা চত্তাৰি অসঙ্খ্যেয্যানি কপ্পসতসহস্সঞ্চ উপচিতানং পাৰমীনং বলাধিগমট্ঠানং পল্লঙ্কং বোধিৰুক্খঞ্চ অনিমিসেহি চক্খূহি ওলোকযমানো সত্তাহং ৱীতিনামেসি, তং ঠানং অনিমিসচেতিযং নাম জাতং. অথ পল্লঙ্কস্স চ ঠিতট্ঠানস্স চ অন্তৰা পুৰত্থিমতো চ পচ্ছিমতো চ আযতে ৰতনচঙ্কমে চঙ্কমন্তো সত্তাহং ৱীতিনামেসি, তং ৰতনচঙ্কমচেতিযং নাম জাতং. ততো পচ্ছিমদিসাভাগে দেৱতা ৰতনঘৰং মাপযিংসু, তত্থ পল্লঙ্কেন নিসীদিত্ৱা অভিধম্মপিটকং ৱিসেসতো অনন্তনযং সমন্তপট্ঠানং ৱিচিনন্তো সত্তাহং ৱীতিনামেসি, তং ঠানং ৰতনঘৰচেতিযং নাম জাতং. এৱং বোধিসমীপেযেৱ চত্তাৰি সত্তাহানি ৱীতিনামেত্ৱা পঞ্চমে সত্তাহে বোধিৰুক্খতো অজপালনিগ্ৰোধং উপসঙ্কমিত্ৱা তস্স মূলে পল্লঙ্কেন নিসীদি.
তম্হা সমাধিম্হা ৱুট্ঠাসীতি ততো ফলসমাপত্তিসমাধিতো যথাকালপৰিচ্ছেদং ৱুট্ঠহি, ৱুট্ঠহিত্ৱা চ পন তত্থ এৱং নিসিন্নে ভগৱতি একো ব্ৰাহ্মণো তং গন্ত্ৱা পঞ্হং পুচ্ছি. তেন ৱুত্তং ‘‘অথ খো অঞ্ঞতৰো’’তিআদি. তত্থ অঞ্ঞতৰোতি নামগোত্তৱসেন অনভিঞ্ঞাতো অপাকটো একো. হুংহুঙ্কজাতিকোতি সো কিৰ দিট্ঠমঙ্গলিকো মানথদ্ধো মানৱসেন কোধৱসেন চ সব্বং অৱোক্খজাতিকং পস্সিত্ৱা জিগুচ্ছন্তো ‘‘হুংহু’’ন্তি কৰোন্তো ৱিচৰতি, তস্মা ‘‘হুংহুঙ্কজাতিকো’’তি ৱুচ্চতি, ‘‘হুহুক্কজাতিকো’’তিপি পাঠো. ব্ৰাহ্মণোতি জাতিযা ব্ৰাহ্মণো.
যেন ভগৱাতি যস্সং দিসাযং ভগৱা নিসিন্নো. ভুম্মত্থে হি এতং কৰণৱচনং. যেন ৱা দিসাভাগেন ভগৱা উপসঙ্কমিতব্বো, তেন দিসাভাগেন উপসঙ্কমি. অথ ৱা যেনাতি হেতুঅত্থে কৰণৱচনং, যেন কাৰণেন ভগৱা দেৱমনুস্সেহি উপসঙ্কমিতব্বো, তেন কাৰণেন উপসঙ্কমীতি অত্থো. কেন চ কাৰণেন ভগৱা উপসঙ্কমিতব্বো? নানপ্পকাৰৰোগদুক্খাভিপীড়িতত্তা আতুৰকাযেহি মহাজনেহি মহানুভাৱো ভিসক্কো ৱিয ৰোগতিকিচ্ছনত্থং, নানাৱিধকিলেসব্যাধিপীড়িতত্তা আতুৰচিত্তেহি দেৱমনুস্সেহি কিলেসব্যাধিতিকিচ্ছনত্থং ধম্মস্সৱনপঞ্হপুচ্ছনাদিকাৰণেহি ভগৱা উপসঙ্কমিতব্বো. তেন অযম্পি ব্ৰাহ্মণো অত্তনো কঙ্খং ছিন্দিতুকামো উপসঙ্কমি.
উপসঙ্কমিত্ৱাতি উপসঙ্কমনপৰিযোসানদীপনং. অথ ৱা যং ঠানং উপসঙ্কমি, ততোপি ভগৱতো সমীপভূতং আসন্নতৰং ঠানং উপগন্ত্ৱাতি অত্থো. সম্মোদীতি সমং সম্মা ৱা মোদি, ভগৱা চানেন, সোপি ভগৱতা ‘‘কচ্চি ভোতো খমনীযং কচ্চি যাপনীয’’ন্তিআদিনা পটিসন্থাৰকৰণৱসেন সমপ্পৱত্তমোদো অহোসি. সম্মোদনীযন্তি সম্মোদনাৰহং সম্মোদজননযোগ্গং. কথন্তি কথাসল্লাপং. সাৰণীযন্তি সৰিতব্বযুত্তং সাধুজনেহি পৱত্তেতব্বং, কালন্তৰে ৱা চিন্তেতব্বং. ৱীতিসাৰেত্ৱাতি নিট্ঠাপেত্ৱা. একমন্তন্তি ভাৱনপুংসকনিদ্দেসো. একস্মিং ঠানে, অতিসম্মুখাদিকে ছ নিসজ্জদোসে ৱজ্জেত্ৱা একস্মিং পদেসেতি অত্থো. এতদৱোচাতি এতং ইদানি ৱত্তব্বং ‘‘কিত্তাৱতা নু খো’’তিআদিৱচনং অৱোচ.
তত্থ কিত্তাৱতাতি কিত্তকেন পমাণেন. নূতি সংসযত্থে নিপাতো. খোতি পদপূৰণে. ভোতি ব্ৰাহ্মণানং জাতিসমুদাগতং আলপনং. তথা হি ৱুত্তং – ‘‘ভোৱাদি নাম সো হোতি, সচে হোতি সকিঞ্চনো’’তি (ম. নি. ২.৪৫৭; ধ. প. ৩৯৬). গোতমাতি ভগৱন্তং গোত্তেন আলপতি. কথং পনাযং ব্ৰাহ্মণো সম্পতিসমাগতো ভগৱতো গোত্তং জানাতীতি? নাযং সম্পতিসমাগতো, ছব্বস্সানি পধানকৰণকালে উপট্ঠহন্তেহি পঞ্চৱগ্গিযেহি সদ্ধিং চৰমানোপি, অপৰভাগে তং ৱতং ছড্ডেত্ৱা উৰুৱেলাযং সেননিগমে একো অদুতিযো হুত্ৱা পিণ্ডায চৰমানোপি তেন ব্ৰাহ্মণেন দিট্ঠপুব্বো চেৱ সল্লপিতপুব্বো চ. তেন সো পুব্বে পঞ্চৱগ্গিযেহি গয্হমানং ভগৱতো গোত্তং অনুস্সৰন্তো, ‘‘ভো গোতমা’’তি ভগৱন্তং গোত্তেন আলপতি. যতো পট্ঠায ৱা ভগৱা মহাভিনিক্খমনং নিক্খমন্তো অনোমনদীতীৰে পব্বজিতো, ততো পভুতি ‘‘সমণো গোতমো’’তি চন্দো ৱিয সূৰিযো ৱিয চ পাকটো পঞ্ঞাতো, ন তস্স গোত্তজাননে কাৰণং গৱেসিতব্বং.
ব্ৰাহ্মণকৰণাতি ব্ৰাহ্মণং কৰোন্তীতি ব্ৰাহ্মণকৰণা, ব্ৰাহ্মণভাৱকৰাতি অত্থো. এত্থ চ কিত্তাৱতাতি এতেন যেহি ধম্মেহি ব্ৰাহ্মণো হোতি, তেসং ধম্মানং পৰিমাণং পুচ্ছতি. কতমে চ পনাতি ইমিনা তেসং সৰূপং পুচ্ছতি.
এতমত্থং ৱিদিত্ৱাতি এতং তেন পুট্ঠস্স পঞ্হস্স সিখাপত্তং অত্থং ৱিদিত্ৱা তাযং ৱেলাযং ইমং উদানং উদানেসি, ন পন তস্স ব্ৰাহ্মণস্স ধম্মং দেসেসি. কস্মা? ধম্মদেসনায অভাজনভাৱতো. তথা হি তস্স ব্ৰাহ্মণস্স ইমং গাথং সুত্ৱা ন সচ্চাভিসমযো অহোসি. যথা চ ইমস্স, এৱং উপকস্স আজীৱকস্স বুদ্ধগুণপ্পকাসনং. ধম্মচক্কপ্পৱত্তনতো হি পুব্বভাগে ভগৱতা ভাসিতং পৰেসং সুণন্তানম্পি তপুস্সভল্লিকানং সৰণদানং ৱিয ৱাসনাভাগিযমেৱ জাতং, ন সেক্খভাগিযং, ন নিব্বেধভাগিযং. এসা হি ধম্মতাতি.
তত্থ যো ব্ৰাহ্মণোতি যো বাহিতপাপধম্মতায ব্ৰাহ্মণো, ন দিট্ঠমঙ্গলিকতায হুংহুঙ্কাৰকসাৱাদিপাপধম্মযুত্তো হুত্ৱা কেৱলং জাতিমত্তকেন ব্ৰহ্মঞ্ঞং পটিজানাতি. সো ব্ৰাহ্মণো বাহিতপাপধম্মত্তা হুংহুঙ্কাৰপ্পহানেন নিহুংহুঙ্কো, ৰাগাদিকসাৱাভাৱেন নিক্কসাৱো, ভাৱনানুযোগযুত্তচিত্ততায যতত্তো, সীলসংযমেন ৱা সংযতচিত্ততায যতত্তো, চতুমগ্গঞাণসঙ্খাতেহি ৱেদেহি অন্তং সঙ্খাৰপৰিযোসানং নিব্বানং, ৱেদানং ৱা অন্তং গতত্তা ৱেদন্তগূ. মগ্গব্ৰহ্মচৰিযস্স ৱুসিতত্তা ৱুসিতব্ৰহ্মচৰিযো, ধম্মেন সো ব্ৰহ্মৱাদং ৱদেয্য ‘‘ব্ৰাহ্মণো অহ’’ন্তি এতং ৱাদং ধম্মেন ঞাযেন ৱদেয্য. যস্স সকললোকসন্নিৱাসেপি কুহিঞ্চি একাৰম্মণেপি ৰাগুস্সদো, দোসুস্সদো, মোহুস্সদো, মানুস্সদো, দিট্ঠুস্সদোতি ইমে উস্সদা নত্থি, অনৱসেসং পহীনাতি অত্থো.
চতুত্থসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.