২. দুতিযবোধিসুত্তৱণ্ণনা
২. দুতিযে পটিলোমন্তি ‘‘অৱিজ্জানিৰোধা সঙ্খাৰনিৰোধো’’তিআদিনা নযেন ৱুত্তো অৱিজ্জাদিকোযেৱ পচ্চযাকাৰো অনুপ্পাদনিৰোধেন নিৰুজ্ঝমানো অত্তনো কত্তব্বকিচ্চস্স অকৰণতো পটিলোমোতি ৱুচ্চতি. পৱত্তিযা ৱা ৱিলোমনতো পটিলোমো, অন্ততো পন মজ্ঝতো ৱা পট্ঠায আদিং পাপেত্ৱা অৱুত্তত্তা ইতো অঞ্ঞেনত্থেনেত্থ পটিলোমতা ন যুজ্জতি. পটিলোমন্তি চ ‘‘ৱিসমং চন্দসূৰিযা পৰিৱত্তন্তী’’তিআদীসু ৱিয ভাৱনপুংসকনিদ্দেসো. ইমস্মিং অসতি ইদং ন হোতীতি ইমস্মিং অৱিজ্জাদিকে পচ্চযে অসতি মগ্গেন পহীনে ইদং সঙ্খাৰাদিকং ফলং ন হোতি নপ্পৱত্ততি. ইমস্স নিৰোধা ইদং নিৰুজ্ঝতীতি ইমস্স অৱিজ্জাদিকস্স পচ্চযস্স নিৰোধা মগ্গেন অনুপ্পত্তিধম্মতং আপাদিতত্তা ইদং সঙ্খাৰাদিকং ফলং নিৰুজ্ঝতি, নপ্পৱত্ততীতি অত্থো. ইধাপি যথা ‘‘ইমস্মিং সতি ইদং হোতি, ইমস্সুপ্পাদা ইদং উপ্পজ্জতী’’তি এত্থ ‘‘ইমস্মিং সতিযেৱ, নাসতি, ইমস্স উপ্পাদা এৱ, ন নিৰোধা’’তি অন্তোগধনিযমতা দস্সিতা. এৱং ইমস্মিং অসতিযেৱ, ন সতি, ইমস্স নিৰোধা এৱ, ন উপ্পাদাতি অন্তোগধনিযমতালক্খণা দস্সিতাতি ৱেদিতব্বং. সেসমেত্থ যং ৱত্তব্বং, তং পঠমবোধিসুত্তৱণ্ণনায ৱুত্তনযানুসাৰেন ৱেদিতব্বং.
এৱং যথা ভগৱা পটিলোমপটিচ্চসমুপ্পাদং মনসি অকাসি, তং সঙ্খেপেন দস্সেত্ৱা ইদানি ৱিত্থাৰেন দস্সেতুং ‘‘অৱিজ্জানিৰোধা সঙ্খাৰনিৰোধো’’তিআদি ৱুত্তং. তত্থ অৱিজ্জানিৰোধাতি অৰিযমগ্গেন অৱিজ্জায অনৱসেসনিৰোধা, অনুসযপ্পহানৱসেন অগ্গমগ্গেন অৱিজ্জায অচ্চন্তসমুগ্ঘাটতোতি অত্থো. যদিপি হেট্ঠিমমগ্গেহি পহীযমানা অৱিজ্জা অচ্চন্তসমুগ্ঘাটৱসেনেৱ পহীযতি, তথাপি ন অনৱসেসতো পহীযতি. অপাযগামিনিযা হি অৱিজ্জা পঠমমগ্গেন পহীযতি. তথা সকিদেৱ ইমস্মিং লোকে সব্বত্থ চ অনৰিযভূমিযং উপপত্তিপচ্চযভূতা অৱিজ্জা যথাক্কমং দুতিযততিযমগ্গেহি পহীযতি, ন ইতৰাতি. অৰহত্তমগ্গেনেৱ হি সা অনৱসেসং পহীযতীতি. সঙ্খাৰনিৰোধোতি সঙ্খাৰানং অনুপ্পাদনিৰোধো হোতি. এৱং নিৰুদ্ধানং পন সঙ্খাৰানং নিৰোধা ৱিঞ্ঞাণং, ৱিঞ্ঞাণাদীনঞ্চ নিৰোধা নামৰূপাদীনি নিৰুদ্ধানি এৱ হোন্তীতি দস্সেতুং ‘‘সঙ্খাৰনিৰোধা ৱিঞ্ঞাণনিৰোধো’’তিআদিং ৱত্ৱা ‘‘এৱমেতস্স কেৱলস্স দুক্খক্খন্ধস্স নিৰোধো হোতী’’তি ৱুত্তং. তত্থ যং ৱত্তব্বং, তং হেট্ঠা ৱুত্তনযমেৱ.
অপিচেত্থ কিঞ্চাপি ‘‘অৱিজ্জানিৰোধা সঙ্খাৰনিৰোধো, সঙ্খাৰনিৰোধা ৱিঞ্ঞাণনিৰোধো’’তি এত্তাৱতাপি সকলস্স দুক্খক্খন্ধস্স অনৱসেসতো নিৰোধো ৱুত্তো হোতি, তথাপি যথা অনুলোমে যস্স যস্স পচ্চযধম্মস্স অত্থিতায যো যো পচ্চযুপ্পন্নধম্মো ন নিৰুজ্ঝতি পৱত্ততি এৱাতি ইমস্স অত্থস্স দস্সনত্থং ‘‘অৱিজ্জাপচ্চযা সঙ্খাৰা…পে… সমুদযো হোতী’’তি ৱুত্তং. এৱং তপ্পটিপক্খতো তস্স তস্স পচ্চযধম্মস্স অভাৱে সো সো পচ্চযুপ্পন্নধম্মো নিৰুজ্ঝতি নপ্পৱত্ততীতি দস্সনত্থং ইধ ‘‘অৱিজ্জানিৰোধা সঙ্খাৰনিৰোধো, সঙ্খাৰনিৰোধা ৱিঞ্ঞাণনিৰোধো…পে… দুক্খক্খন্ধস্স নিৰোধো হোতী’’তি ৱুত্তং, ন পন অনুলোমে ৱিয কালত্তযপৰিযাপন্নস্স দুক্খক্খন্ধস্স নিৰোধদস্সনত্থং. অনাগতস্সেৱ হি অৰিযমগ্গভাৱনায অসতি উপ্পজ্জনাৰহস্স দুক্খক্খন্ধস্স অৰিযমগ্গভাৱনায নিৰোধো ইচ্ছিতোতি অযম্পি ৱিসেসো ৱেদিতব্বো.
এতমত্থং ৱিদিত্ৱাতি য্ৱাযং ‘‘অৱিজ্জানিৰোধাদিৱসেন সঙ্খাৰাদিকস্স দুক্খক্খন্ধস্স নিৰোধো হোতী’’তি ৱুত্তো, সব্বাকাৰেন এতমত্থং ৱিদিত্ৱা. ইমং উদানং উদানেসীতি ইমস্মিং অত্থে ৱিদিতে ‘‘অৱিজ্জানিৰোধা সঙ্খাৰনিৰোধো’’তি এৱং পকাসিতস্স অৱিজ্জাদীনং পচ্চযানং খযস্স অৱবোধানুভাৱদীপকং উদানং উদানেসীতি অত্থো.
তত্ৰাযং সঙ্খেপত্থো – যস্মা অৱিজ্জাদীনং পচ্চযানং অনুপ্পাদনিৰোধসঙ্খাতং খযং অৱেদি অঞ্ঞাসি পটিৱিজ্ঝি, তস্মা এতস্স ৱুত্তনযেন আতাপিনো ঝাযতো ব্ৰাহ্মণস্স ৱুত্তপ্পকাৰা বোধিপক্খিযধম্মা চতুসচ্চধম্মা ৱা পাতুভৱন্তি উপ্পজ্জন্তি পকাসেন্তি ৱা. অথ যা পচ্চযনিৰোধস্স সম্মা অৱিদিতত্তা উপ্পজ্জেয্যুং পুব্বে ৱুত্তপ্পভেদা কঙ্খা, তা সব্বাপি ৱপযন্তি নিৰুজ্ঝন্তীতি. সেসং হেট্ঠা ৱুত্তনযমেৱ.
দুতিযবোধিসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.