২. চালাথেৰীগাথাৱণ্ণনা

সতিং উপট্ঠপেত্ৱানাতিআদিকা চালায থেৰিযা গাথা. অযম্পি পুৰিমবুদ্ধেসু কতাধিকাৰা তত্থ তত্থ ভৱে ৱিৱট্টূপনিস্সযং কুসলং উপচিনিত্ৱা ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে মগধেসু নালকগামে ৰূপসাৰিব্ৰাহ্মণিযা কুচ্ছিম্হি নিব্বত্তি. তস্সা নামগ্গহণদিৱসে চালাতি নামং অকংসু, তস্সা কনিট্ঠায উপচালাতি, অথ তস্সা কনিট্ঠায সীসূপচালাতি. ইমা তিস্সোপি ধম্মসেনাপতিস্স কনিট্ঠভগিনিযো, ইমাসং পুত্তানম্পি তিণ্ণং ইদমেৱ নামং. যে সন্ধায থেৰগাথায ‘‘চালে উপচালে সীসূপচালে’’তি (থেৰগা. ৪২) আগতং.

ইমা পন তিস্সোপি ভগিনিযো ‘‘ধম্মসেনাপতি পব্বজী’’তি সুত্ৱা ‘‘ন হি নূন সো ওৰকো ধম্মৱিনযো, ন সা ওৰিকা পব্বজ্জা, যত্থ অম্হাকং অয্যো পব্বজিতো’’তি উস্সাহজাতা তিব্বচ্ছন্দা অস্সুমুখং ৰুদমানং ঞাতিপৰিজনং পহায পব্বজিংসু. পব্বজিত্ৱা চ ঘটেন্তিযো ৱাযমন্তিযো নচিৰস্সেৱ অৰহত্তং পাপুণিংসু. অৰহত্তং পন পত্ৱা নিব্বানসুখেন ফলসুখেন ৱিহৰন্তি.

তাসু চালা ভিক্খুনী একদিৱসং পচ্ছাভত্তং পিণ্ডপাতপটিক্কন্তা অন্ধৱনং পৱিসিত্ৱা দিৱাৱিহাৰং নিসীদি. অথ নং মাৰো উপসঙ্কমিত্ৱা কামেহি উপনেসি. যং সন্ধায সুত্তে ৱুত্তং –

‘‘অথ খো চালা ভিক্খুনী পুব্বণ্হসমযং নিৱাসেত্ৱা পত্তচীৱৰং আদায সাৱত্থিং পিণ্ডায পাৱিসি. সাৱত্থিযং পিণ্ডায চৰিত্ৱা পচ্ছাভত্তং পিণ্ডপাতপটিক্কন্তা যেন অন্ধৱনং, তেনুপসঙ্কমি দিৱাৱিহাৰায. অন্ধৱনং অজ্ঝোগাহেত্ৱা অঞ্ঞতৰস্মিং ৰুক্খমূলে দিৱাৱিহাৰং নিসীদি. অথ খো মাৰো পাপিমা যেন চালা ভিক্খুনী, তেনুপসঙ্কমি, উপসঙ্কমিত্ৱা চালং ভিক্খুনিং এতদৱোচা’’তি (সং. নি. ১.১৬৭).

অন্ধৱনম্হি দিৱাৱিহাৰং নিসিন্নং মাৰো উপসঙ্কমিত্ৱা ব্ৰহ্মচৰিযৱাসতো ৱিচ্ছিন্দিতুকামো ‘‘কং নু উদ্দিস্স মুণ্ডাসী’’তিআদিং পুচ্ছি. অথস্স সত্থু গুণে ধম্মস্স চ নিয্যানিকভাৱং পকাসেত্ৱা অত্তনো কতকিচ্চভাৱৱিভাৱনেন তস্স ৱিসযাতিক্কমং পৱেদেসি. তং সুত্ৱা মাৰো দুক্খী দুম্মনো তত্থেৱন্তৰধাযি. অথ সা অত্তনা মাৰেন চ ভাসিতা গাথা উদানৱসেন কথেন্তী –

১৮২. ‘‘সতিং উপট্ঠপেত্ৱান, ভিক্খুনী ভাৱিতিন্দ্ৰিযা;

পটিৱিজ্ঝি পদং সন্তং, সঙ্খাৰূপসমং সুখং.

১৮৩. ‘‘কং নু উদ্দিস্স মুণ্ডাসি, সমণী ৱিয দিস্সতি;

ন চ ৰোচেসি পাসণ্ডে, কিমিদং চৰসি মোমুহা.

১৮৪. ‘‘ইতো বহিদ্ধা পাসণ্ডা, দিট্ঠিযো উপনিস্সিতা;

ন তে ধম্মং ৱিজানন্তি, ন তে ধম্মস্স কোৱিদা.

১৮৫. ‘‘অত্থি সক্যকুলে জাতো, বুদ্ধো অপ্পটিপুগ্গলো;

সো মে ধম্মমদেসেসি, দিট্ঠীনং সমতিক্কমং.

১৮৬. ‘‘দুক্খং দুক্খসমুপ্পাদং, দুক্খস্স চ অতিক্কমং;

অৰিযং চট্ঠঙ্গিকং মগ্গং, দুক্খূপসমগামিনং.

১৮৭. ‘‘তস্সাহং ৱচনং সুত্ৱা, ৱিহৰিং সাসনে ৰতা;

তিস্সো ৱিজ্জা অনুপ্পত্তা, কতং বুদ্ধস্স সাসনং.

১৮৮. ‘‘সব্বত্থ ৱিহতা নন্দী, তমোক্খন্ধো পদালিতো;

এৱং জানাহি পাপিম, নিহতো ত্ৱমসি অন্তকা’’তি. –

ইমা গাথা অভাসি.

তত্থ সতিং উপট্ঠপেত্ৱানাতি সতিপট্ঠানভাৱনাৱসেন কাযাদীসু অসুভদুক্খানিচ্চানত্তৱসেন সতিং সুট্ঠু উপট্ঠিতং কত্ৱা. ভিক্খুনীতি অত্তানং সন্ধায ৱদতি. ভাৱিতিন্দ্ৰিযাতি অৰিযমগ্গভাৱনায ভাৱিতসদ্ধাদিপঞ্চিন্দ্ৰিযা. পটিৱিজ্ঝি পদং সন্তন্তি সন্তং পদং নিব্বানং সচ্ছিকিৰিযাপটিৱেধেন পটিৱিজ্ঝি সচ্ছাকাসি. সঙ্খাৰূপসমন্তি সব্বসঙ্খাৰানং উপসমহেতুভূতং. সুখন্তি অচ্চন্তসুখং.

‘‘কং নু উদ্দিস্সা’’তি গাথা মাৰেন ৱুত্তা. তত্ৰাযং সঙ্খেপত্থো – ইমস্মিং লোকে বহূ সমযা তেসঞ্চ দেসেতাৰো বহূ এৱ তিত্থকৰা, তেসু কং নু খো ত্ৱং উদ্দিস্স মুণ্ডাসি মুণ্ডিতকেসা অসি. ন কেৱলং মুণ্ডাৱ, অথ খো কাসাৱধাৰণেন চ সমণী ৱিয দিস্সতি. ন চ ৰোচেসি পাসণ্ডেতি তাপসপৰিব্বাজকাদীনং আদাসভূতে পাসণ্ডে তে তে সমযন্তৰে নেৱ ৰোচেসি. কিমিদং চৰসি মোমুহাতি কিং নামিদং, যং পাসণ্ডৱিহিতং উজুং নিব্বানমগ্গং পহায অজ্জ কালিকং কুমগ্গং পটিপজ্জন্তী অতিৱিয মূড়্হা চৰসি পৰিব্ভমসীতি.

তং সুত্ৱা থেৰী পটিৱচনদানমুখেন তং তজ্জেন্তী ‘‘ইতো বহিদ্ধা’’তিআদিমাহ. তত্থ ইতো বহিদ্ধা পাসণ্ডা নাম ইতো সম্মাসম্বুদ্ধস্স সাসনতো বহিদ্ধা কুটীসকবহুকাৰাদিকা. তে হি সত্তানং তণ্হাপাসং দিট্ঠিপাসঞ্চ ডেন্তি ওড্ডেন্তীতি পাসণ্ডাতি ৱুচ্চতি. তেনাহ – ‘‘দিট্ঠিযো উপনিস্সিতা’’তি সস্সতদিট্ঠিগতানি উপেচ্চ নিস্সিতা, দিট্ঠিগতানি আদিযিংসূতি অত্থো. যদগ্গেন চ দিট্ঠিসন্নিস্সিতা, তদগ্গেন পাসণ্ডসন্নিস্সিতা. ন তে ধম্মং ৱিজানন্তীতি যে পাসণ্ডিনো সস্সতদিট্ঠিগতসন্নিস্সিতা ‘‘অযং পৱত্তি এৱং পৱত্ততী’’তি পৱত্তিধম্মম্পি যথাভূতং ন ৱিজানন্তি. ন তে ধম্মস্স কোৱিদাতি ‘‘অযং নিৱত্তি এৱং নিৱত্ততী’’তি নিৱত্তিধম্মস্সাপি অকুসলা, পৱত্তিধম্মমগ্গেপি হি তে সংমূড়্হা, কিমঙ্গং পন নিৱত্তিধম্মেতি.

এৱং পাসণ্ডৱাদানং অনিয্যানিকতং দস্সেত্ৱা ইদানি কং নু উদ্দিস্স মুণ্ডাসীতি পঞ্হং ৱিস্সজ্জেতুং ‘‘অত্থি সক্যকুলে জাতো’’তিআদি ৱুত্তং. তত্থ দিট্ঠীনং সমতিক্কমন্তি সব্বাসং দিট্ঠীনং সমতিক্কমনুপাযং দিট্ঠিজালৱিনিৱেঠনং. সেসং ৱুত্তনযমেৱ.

চালাথেৰীগাথাৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.