৯. ভদ্দাকুণ্ডলকেসাথেৰীগাথাৱণ্ণনা
লূনকেসীতিআদিকা ভদ্দায কুণ্ডলকেসায থেৰিযা গাথা. অযম্পি পদুমুত্তৰস্স ভগৱতো কালে হংসৱতীনগৰে কুলগেহে নিব্বত্তিত্ৱা ৱিঞ্ঞুতং পত্ৱা একদিৱসং সত্থু সন্তিকে ধম্মং সুণন্তী সত্থাৰং একং ভিক্খুনিং খিপ্পাভিঞ্ঞানং অগ্গট্ঠানে ঠপেন্তং দিস্ৱা, অধিকাৰকম্মং কত্ৱা তং ঠানন্তৰং পত্থেত্ৱা যাৱজীৱং পুঞ্ঞানি কত্ৱা কপ্পসতসহস্সং দেৱমনুস্সেসু সংসৰিত্ৱা কস্সপবুদ্ধকালে কিকিস্স কাসিৰঞ্ঞো গেহে সত্তন্নং ভগিনীনং অব্ভন্তৰা হুত্ৱা, ৱীসতি ৱস্সসহস্সানি দস সীলানি সমাদায কোমাৰিব্ৰহ্মচৰিযং চৰন্তী সঙ্ঘস্স ৱসনপৰিৱেণং কাৰেত্ৱা, একং বুদ্ধন্তৰং সুগতীসুযেৱ সংসৰিত্ৱা ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে ৰাজগহে সেট্ঠিকুলে নিব্বত্তি. ভদ্দাতিস্সা নামং অহোসি. সা মহতা পৰিৱাৰেন ৱড্ঢমানা ৱযপ্পত্তা, তস্মিংযেৱ নগৰে পুৰোহিতস্স পুত্তং সত্তুকং নাম চোৰং সহোড্ঢং গহেত্ৱা ৰাজাণায নগৰগুত্তিকেন মাৰেতুং আঘাতনং নিয্যমানং, সীহপঞ্জৰেন ওলোকেন্তী দিস্ৱা পটিবদ্ধচিত্তা হুত্ৱা সচে তং লভামি, জীৱিস্সামি; নো চে, মৰিস্সামীতি সযনে অধোমুখী নিপজ্জি.
অথস্সা পিতা তং পৱত্তিং সুত্ৱা একধীতুতায বলৱসিনেহো সহস্সলঞ্জং দত্ৱা উপাযেনেৱ চোৰং ৱিস্সজ্জাপেত্ৱা গন্ধোদকেন ন্হাপেত্ৱা সব্বাভৰণপটিমণ্ডিতং কাৰেত্ৱা পাসাদং পেসেসি. ভদ্দাপি পৰিপুণ্ণমনোৰথা অতিৰেকালঙ্কাৰেন অলঙ্কৰিত্ৱা তং পৰিচৰতি. সত্তুকো কতিপাহং ৱীতিনামেত্ৱা তস্সা আভৰণেসু উপ্পন্নলোভো ভদ্দে, অহং নগৰগুত্তিকেন গহিতমত্তোৱ চোৰপপাতে অধিৱত্থায দেৱতায ‘‘সচাহং জীৱিতং লভামি, তুয্হং বলিকম্মং উপসংহৰিস্সামী’’তি পত্থনং আযাচিং, তস্মা বলিকম্মং সজ্জাপেহীতি. সা ‘‘তস্স মনং পূৰেস্সামী’’তি বলিকম্মং সজ্জাপেত্ৱা সব্বাভৰণৱিভূসিতা সামিকেন সদ্ধিং একং যানং অভিৰুয্হ ‘‘দেৱতায বলিকম্মং কৰিস্সামী’’তি চোৰপপাতং অভিৰুহিতুং আৰদ্ধা.
সত্তুকো চিন্তেসি – ‘‘সব্বেসু অভিৰুহন্তেসু ইমিস্সা আভৰণং গহেতুং ন সক্কা’’তি পৰিৱাৰজনং তত্থেৱ ঠপেত্ৱা তমেৱ বলিভাজনং গাহাপেত্ৱা পব্বতং অভিৰুহন্তো তায সদ্ধিং পিযকথং ন কথেসি. সা ইঙ্গিতেনেৱ তস্সাধিপ্পাযং অঞ্ঞাসি. সত্তুকো, ‘‘ভদ্দে, তৱ উত্তৰসাটকং ওমুঞ্চিত্ৱা কাযাৰূড়্হপসাধনং ভণ্ডিকং কৰোহী’’তি. সা, ‘‘সামি, ময্হং কো অপৰাধো’’তি? ‘‘কিং নু মং, বালে,‘বলিকম্মত্থং আগতো’তি সঞ্ঞং কৰোসি? বলিকম্মাপদেসেন পন তৱ আভৰণং গহেতুং আগতো’’তি. ‘‘কস্স পন, অয্য, পসাধনং, কস্স অহ’’ন্তি? ‘‘নাহং এতং ৱিভাগং জানামী’’তি. ‘‘হোতু, অয্য, একং পন মে অধিপ্পাযং পূৰেহি, অলঙ্কতনিযামেন চ আলিঙ্গিতুং দেহী’’তি. সো ‘‘সাধূ’’তি সম্পটিচ্ছি. সা তেন সম্পটিচ্ছিতভাৱং ঞত্ৱা পুৰতো আলিঙ্গিত্ৱা পচ্ছতো আলিঙ্গন্তী ৱিয পব্বতপপাতে পাতেসি. সো পতিত্ৱা চুণ্ণৱিচুণ্ণং অহোসি. তায কতং অচ্ছৰিযং দিস্ৱা পব্বতে অধিৱত্থা দেৱতা কোসল্লং ৱিভাৱেন্তী ইমা গাথা অভাসি –
‘‘ন হি সব্বেসু ঠানেসু, পুৰিসো হোতি পণ্ডিতো;
ইত্থীপি পণ্ডিতা হোতি, তত্থ তত্থ ৱিচক্খণা.
‘‘ন হি সব্বেসু ঠানেসু, পুৰিসো হোতি পণ্ডিতো;
ইত্থীপি পণ্ডিতা হোতি, লহুং অত্থৱিচিন্তিকা’’তি. (অপ. থেৰী. ২.৩.৩১-৩২);
ততো ভদ্দা চিন্তেসি – ‘‘ন সক্কা মযা ইমিনা নিযামেন গেহং গন্তুং, ইতোৱ গন্ত্ৱা একং পব্বজ্জং পব্বজিস্সামী’’তি নিগণ্ঠাৰামং গন্ত্ৱা নিগণ্ঠে পব্বজ্জং যাচি. অথ নং তে আহংসু – ‘‘কেন নিযামেন পব্বজ্জা হোতূ’’তি? ‘‘যং তুম্হাকং পব্বজ্জায উত্তমং, তদেৱ কৰোথা’’তি. তে ‘‘সাধূ’’তি তস্সা তালট্ঠিনা কেসে লুঞ্চিত্ৱা পব্বাজেসুং. পুন কেসা ৱড্ঢন্তা কুণ্ডলাৱট্টা হুত্ৱা ৱড্ঢেসুং. ততো পট্ঠায সা কুণ্ডলকেসাতি নাম জাতা. সা তত্থ উগ্গহেতব্বং সমযং ৱাদমগ্গঞ্চ উগ্গহেত্ৱা ‘‘এত্তকং নাম ইমে জানন্তি, ইতো উত্তৰি ৱিসেসো নত্থী’’তি ঞত্ৱা ততো অপক্কমিত্ৱা যত্থ যত্থ পণ্ডিতা অত্থি, তত্থ তত্থ গন্ত্ৱা তেসং জাননসিপ্পং উগ্গহেত্ৱা অত্তনা সদ্ধিং কথেতুং সমত্থং অদিস্ৱা যং যং গামং ৱা নিগমং ৱা পৱিসতি, তস্স দ্ৱাৰে ৱালুকাৰাসিং কত্ৱা তত্থ জম্বুসাখং ঠপেত্ৱা ‘‘যো মম ৱাদং আৰোপেতুং সক্কোতি, সো ইমং সাখং মদ্দতূ’’তি সমীপে ঠিতদাৰকানং সঞ্ঞং দত্ৱা ৱসনট্ঠানং গচ্ছতি. সত্তাহম্পি জম্বুসাখায তথেৱ ঠিতায তং গহেত্ৱা পক্কমতি.
তেন চ সমযেন অম্হাকং ভগৱা লোকে উপ্পজ্জিত্ৱা পৱত্তিতৱৰধম্মচক্কো অনুপুব্বেন সাৱত্থিং উপনিস্সায জেতৱনে ৱিহৰতি. কুণ্ডলকেসাপি ৱুত্তনযেন গামনিগমৰাজধানীসু ৱিচৰন্তী সাৱত্থিং পত্ৱা নগৰদ্ৱাৰে ৱালুকাৰাসিম্হি জম্বুসাখং ঠপেত্ৱা দাৰকানং সঞ্ঞং দত্ৱা সাৱত্থিং পাৱিসি.
অথাযস্মা ধম্মসেনাপতি এককোৱ নগৰং পৱিসন্তো তং সাখং দিস্ৱা তং দমেতুকামো দাৰকে পুচ্ছি – ‘‘কস্মাযং সাখা এৱং ঠপিতা’’তি? দাৰকা তমত্থং আৰোচেসুং. থেৰো ‘‘যদি এৱং ইমং সাখং মদ্দথা’’তি আহ. দাৰকা তং মদ্দিংসু. কুণ্ডলকেসা কতভত্তকিচ্চা নগৰতো নিক্খমন্তী তং সাখং মদ্দিতং দিস্ৱা ‘‘কেনিদং মদ্দিত’’ন্তি পুচ্ছিত্ৱা থেৰেন মদ্দাপিতভাৱং ঞত্ৱা ‘‘অপক্খিকো ৱাদো ন সোভতী’’তি সাৱত্থিং পৱিসিত্ৱা ৱীথিতো ৱীথিং ৱিচৰন্তী ‘‘পস্সেয্যাথ সমণেহি সক্যপুত্তিযেহি সদ্ধিং ময্হং ৱাদ’’ন্তি উগ্ঘোসেত্ৱা মহাজনপৰিৱুতা অঞ্ঞতৰস্মিং ৰুক্খমূলে নিসিন্নং ধম্মসেনাপতিং উপসঙ্কমিত্ৱা পটিসন্থাৰং কত্ৱা একমন্তং ঠিতা ‘‘কিং তুম্হেহি মম জম্বুসাখা মদ্দাপিতা’’তি পুচ্ছি. ‘‘আম, মযা মদ্দাপিতা’’তি. ‘‘এৱং সন্তে তুম্হেহি সদ্ধিং ময্হং ৱাদো হোতূ’’তি. ‘‘হোতু, ভদ্দে’’তি. ‘‘কস্স পুচ্ছা, কস্স ৱিস্সজ্জনা’’তি? ‘‘পুচ্ছা নাম অম্হাকং পত্তা, ত্ৱং যং অত্তনো জাননকং পুচ্ছা’’তি. সা সব্বমেৱ অত্তনো জাননকং ৱাদং পুচ্ছি. থেৰো তং সব্বং ৱিস্সজ্জেসি. সা উপৰি পুচ্ছিতব্বং অজানন্তী তুণ্হী অহোসি. অথ নং থেৰো আহ – ‘‘তযা বহুং পুচ্ছিতং, মযম্পি তং একং পঞ্হং পুচ্ছামা’’তি. ‘‘পুচ্ছথ, ভন্তে’’তি. থেৰো ‘‘একং নাম কি’’ন্তি ইমং পঞ্হং পুচ্ছি. কুণ্ডলকেসা নেৱ অন্তং ন কোটিং পস্সন্তী অন্ধকাৰং পৱিট্ঠা ৱিয হুত্ৱা ‘‘ন জানামি, ভন্তে’’তি আহ. ‘‘ত্ৱং এত্তকম্পি অজানন্তী অঞ্ঞং কিং জানিস্সসী’’তি ৱত্ৱা ধম্মং দেসেসি. সা থেৰস্স পাদেসু পতিত্ৱা, ‘‘ভন্তে, তুম্হে সৰণং গচ্ছামী’’তি আহ. ‘‘মা মং ত্ৱং, ভদ্দে, সৰণং গচ্ছ, সদেৱকে লোকে অগ্গপুগ্গলং ভগৱন্তমেৱ সৰণং গচ্ছা’’তি. ‘‘এৱং কৰিস্সামি, ভন্তে’’তি সা সাযন্হসমযে ধম্মদেসনাৱেলাযং সত্থু সন্তিকং গন্ত্ৱা পঞ্চপতিট্ঠিতেন ৱন্দিত্ৱা একমন্তং অট্ঠাসি. সত্থা তস্সা ঞাণপৰিপাকং ঞত্ৱা –
‘‘সহস্সমপি চে গাথা, অনত্থপদসংহিতা;
একং গাথাপদং সেয্যো, যং সুত্ৱা সুপসম্মতী’’তি. –
ইমং গাথমাহ. গাথাপৰিযোসানে যথাঠিতাৱ সহ পটিসম্ভিদাহি অৰহত্তং পাপুণি. তেন ৱুত্তং অপদানে (অপ. থেৰী ২.৩.১-৫৪) –
‘‘পদুমুত্তৰো নাম জিনো, সব্বধম্মান পাৰগূ;
ইতো সতসহস্সম্হি, কপ্পে উপ্পজ্জি নাযকো.
‘‘তদাহং হংসৱতিযং, জাতা সেট্ঠিকুলে অহুং;
নানাৰতনপজ্জোতে, মহাসুখসমপ্পিতা.
‘‘উপেত্ৱা তং মহাৱীৰং, অস্সোসিং ধম্মদেসনং;
ততো জাতপ্পসাদাহং, উপেসিং সৰণং জিনং.
‘‘তদা মহাকাৰুণিকো, পদুমুত্তৰনামকো;
খিপ্পাভিঞ্ঞানমগ্গন্তি, ঠপেসি ভিক্খুনিং সুভং.
‘‘তং সুত্ৱা মুদিতা হুত্ৱা, দানং দত্ৱা মহেসিনো;
নিপচ্চ সিৰসা পাদে, তং ঠানমভিপত্থযিং.
‘‘অনুমোদি মহাৱীৰো, ভদ্দে যং তেভিপত্থিতং;
সমিজ্ঝিস্সতি তং সব্বং, সুখিনী হোহি নিব্বুতা.
‘‘সতসহস্সিতো কপ্পে, ওক্কাককুলসম্ভৱো;
গোতমো নাম গোত্তেন, সত্থা লোকে ভৱিস্সতি.
‘‘তস্স ধম্মেসু দাযাদা, ওৰসা ধম্মনিম্মিতা;
ভদ্দাকুণ্ডলকেসাতি, হেস্সতি সত্থু সাৱিকা.
‘‘তেন কম্মেন সুকতেন, চেতনাপণিধীহি চ;
জহিত্ৱা মানুসং দেহং, তাৱতিংসমগচ্ছহং.
‘‘ততো চুতা যামমগং, ততোহং তুসিতং গতা;
ততো চ নিম্মানৰতিং, ৱসৱত্তিপুৰং ততো.
‘‘যত্থ যত্থূপপজ্জামি, তস্স কম্মস্স ৱাহসা;
তত্থ তত্থেৱ ৰাজূনং, মহেসিত্তমকাৰযিং.
‘‘ততো চুতা মনুস্সেসু, ৰাজূনং চক্কৱত্তিনং;
মণ্ডলীনঞ্চ ৰাজূনং, মহেসিত্তমকাৰযিং.
‘‘সম্পত্তিং অনুভোত্ৱান, দেৱেসু মানুসেসু চ;
সব্বত্থ সুখিতা হুত্ৱা, নেককপ্পেসু সংসৰিং.
‘‘ইমম্হি ভদ্দকে কপ্পে, ব্ৰহ্মবন্ধু মহাযসো;
কস্সপো নাম গোত্তেন, উপ্পজ্জি ৱদতং ৱৰো.
‘‘উপট্ঠাকো মহেসিস্স, তদা আসি নৰিস্সৰো;
কাসিৰাজা কিকী নাম, বাৰাণসিপুৰুত্তমে.
‘‘তস্স ধীতা চতুত্থাসিং, ভিক্খুদাযীতি ৱিস্সুতা;
ধম্মং সুত্ৱা জিনগ্গস্স, পব্বজ্জং সমৰোচযিং.
‘‘অনুজানি ন নো তাতো, অগাৰেৱ তদা মযং;
ৱীসৱস্সসহস্সানি, ৱিচৰিম্হ অতন্দিতা.
‘‘কোমাৰিব্ৰহ্মচৰিযং, ৰাজকঞ্ঞা সুখেধিতা;
বুদ্ধোপট্ঠাননিৰতা, মুদিতা সত্ত ধীতৰো.
‘‘সমণী সমণগুত্তা চ, ভিক্খুনী ভিক্খুদাযিকা;
ধম্মা চেৱ সুধম্মা চ, সত্তমী সঙ্ঘদাযিকা.
‘‘খেমা উপ্পলৱণ্ণা চ, পটাচাৰা অহং তদা;
কিসাগোতমী ধম্মদিন্না, ৱিসাখা হোতি সত্তমী.
‘‘তেহি কম্মেহি সুকতেহি, চেতনাপণিধীহি চ;
জহিত্ৱা মানুসং দেহং, তাৱতিংসমগচ্ছহং.
‘‘পচ্ছিমে চ ভৱে দানি, গিৰিব্বজপুৰুত্তমে;
জাতা সেট্ঠিকুলে ফীতে, যদাহং যোব্বনে ঠিতা.
‘‘চোৰং ৱধত্থং নীযন্তং, দিস্ৱা ৰত্তা তহিং অহং;
পিতা মে তং সহস্সেন, মোচযিত্ৱা ৱধা ততো.
‘‘অদাসি তস্স মং তাতো, ৱিদিত্ৱান মনং মম;
তস্সাহমাসিং ৱিসট্ঠা, অতীৱ দযিতা হিতা.
‘‘সো মে ভূসনলোভেন, বলিমজ্ঝাসযো দিসো;
চোৰপ্পপাতং নেত্ৱান, পব্বতং চেতযী ৱধং.
‘‘তদাহং পণমিত্ৱান, সত্তুকং সুকতঞ্জলী;
ৰক্খন্তী অত্তনো পাণং, ইদং ৱচনমব্ৰৱিং.
‘‘ইদং সুৱণ্ণকেযূৰং, মুত্তা ৱেড়ুৰিযা বহূ;
সব্বং হৰস্সু ভদ্দন্তে, মঞ্চ দাসীতি সাৱয.
‘‘ওৰোপযস্সু কল্যাণী, মা বাড়্হং পৰিদেৱসি;
ন চাহং অভিজানামি, অহন্ত্ৱা ধনমাভতং.
‘‘যতো সৰামি অত্তানং, যতো পত্তোস্মি ৱিঞ্ঞুতং;
ন চাহং অভিজানামি, অঞ্ঞং পিযতৰং তযা.
‘‘এহি তং উপগূহিস্সং, কত্ৱান তং পদক্খিণং;
ন চ দানি পুনো অত্থি, মম তুয্হঞ্চ সঙ্গমো.
‘‘ন হি সব্বেসু ঠানেসু, পুৰিসো হোতি পণ্ডিতো;
ইত্থীপি পণ্ডিতা হোতি, তত্থ তত্থ ৱিচক্খণা.
‘‘ন হি সব্বেসু ঠানেসু, পুৰিসো হোতি পণ্ডিতো;
ইত্থীপি পণ্ডিতা হোতি, লহুং অত্থৱিচিন্তিকা.
‘‘লহুঞ্চ ৱত খিপ্পঞ্চ, নিকট্ঠে সমচেতযিং;
মিগং উণ্ণা যথা এৱং, তদাহং সত্তুকং ৱধিং.
‘‘যো চ উপ্পতিতং অত্থং, ন খিপ্পমনুবুজ্ঝতি;
সো হঞ্ঞতে মন্দমতি, চোৰোৱ গিৰিগব্ভৰে.
‘‘যো চ উপ্পতিতং অত্থং, খিপ্পমেৱ নিবোধতি;
মুচ্চতে সত্তুসম্বাধা, তদাহং সত্তুকা যথা.
‘‘তদাহং পাতযিত্ৱান, গিৰিদুগ্গম্হি সত্তুকং;
সন্তিকং সেতৱত্থানং, উপেত্ৱা পব্বজিং অহং.
‘‘সণ্ডাসেন চ কেসে মে, লুঞ্চিত্ৱা সব্বসো তদা;
পব্বজিত্ৱান সমযং, আচিক্খিংসু নিৰন্তৰং.
‘‘ততো তং উগ্গহেত্ৱাহং, নিসীদিত্ৱান একিকা;
সমযং তং ৱিচিন্তেসিং, সুৱানো মানুসং কৰং.
‘‘ছিন্নং গয্হ সমীপে মে, পাতযিত্ৱা অপক্কমি;
দিস্ৱা নিমিত্তমলভিং, হত্থং তং পুড়ৱাকুলং.
‘‘ততো উট্ঠায সংৱিগ্গা, অপুচ্ছিং সহধম্মিকে;
তে অৱোচুং ৱিজানন্তি, তং অত্থং সক্যভিক্খৱো.
‘‘সাহং তমত্থং পুচ্ছিস্সং, উপেত্ৱা বুদ্ধসাৱকে;
তে মমাদায গচ্ছিংসু, বুদ্ধসেট্ঠস্স সন্তিকং.
‘‘সো মে ধম্মমদেসেসি, খন্ধাযতনধাতুযো;
অসুভানিচ্চদুক্খাতি, অনত্তাতি চ নাযকো.
‘‘তস্স ধম্মং সুণিত্ৱাহং, ধম্মচক্খুং ৱিসোধযিং;
ততো ৱিঞ্ঞাতসদ্ধম্মা, পব্বজ্জং উপসম্পদং.
‘‘আযাচিতো তদা আহ, এহি ভদ্দেতি নাযকো;
তদাহং উপসম্পন্না, পৰিত্তং তোযমদ্দসং.
‘‘পাদপক্খালনেনাহং, ঞত্ৱা সউদযব্বযং;
তথা সব্বেপি সঙ্খাৰে, ঈদিসং চিন্তযিং তদা.
‘‘ততো চিত্তং ৱিমুচ্চি মে, অনুপাদায সব্বসো;
খিপ্পাভিঞ্ঞানমগ্গং মে, তদা পঞ্ঞাপযী জিনো.
‘‘ইদ্ধীসু চ ৱসী হোমি, দিব্বায সোতধাতুযা;
পৰচিত্তানি জানামি, সত্থুসাসনকাৰিকা.
‘‘পুব্বেনিৱাসং জানামি, দিব্বচক্খু ৱিসোধিতং;
খেপেত্ৱা আসৱে সব্বে, ৱিসুদ্ধাসিং সুনিম্মলা.
‘‘পৰিচিণ্ণো মযা সত্থা, কতং বুদ্ধস্স সাসনং;
ওহিতো গৰুকো ভাৰো, ভৱনেত্তি সমূহতা.
‘‘যস্সত্থায পব্বজিতা, অগাৰস্মানগাৰিযং;
সো মে অত্থো অনুপ্পত্তো, সব্বসংযোজনক্খযো.
‘‘অত্থধম্মনিৰুত্তীসু, পটিভানে তথেৱ চ;
ঞাণং মে ৱিমলং সুদ্ধং, বুদ্ধসেট্ঠস্স সাসনে.
‘‘কিলেসা ঝাপিতা ময্হং…পে… কতং বুদ্ধস্স সাসন’’ন্তি.
অৰহত্তং পন পত্ৱা তাৱদেৱ পব্বজ্জং যাচি. সত্থা তস্সা পব্বজ্জং অনুজানি. সা ভিক্খুনুপস্সযং গন্ত্ৱান পব্বজিত্ৱা ফলসুখেন নিব্বানসুখেন চ ৱীতিনামেন্তী অত্তনো পটিপত্তিং পচ্চৱেক্খিত্ৱা উদানৱসেন –
১০৭. ‘‘লূনকেসী পঙ্কধৰী, একসাটী পুৰে চৰিং;
অৱজ্জে ৱজ্জমতিনী, ৱজ্জে চাৱজ্জদস্সিনী.
১০৮. ‘‘দিৱাৱিহাৰা নিক্খম্ম, গিজ্ঝকূটম্হি পব্বতে;
অদ্দসং ৱিৰজং বুদ্ধং, ভিক্খুসঙ্ঘপুৰক্খতং.
১০৯. ‘‘নিহচ্চ জাণুং ৱন্দিত্ৱা, সম্মুখা অঞ্জলিং অকং;
এহি ভদ্দেতি মং অৱচ, সা মে আসূপসম্পদা.
১১০. ‘‘চিণ্ণা অঙ্গা চ মগধা, ৱজ্জী কাসী চ কোসলা;
অনকা পণ্ণাস ৱস্সানি, ৰট্ঠপিণ্ডং অভুঞ্জহং.
১১১. ‘‘পুঞ্ঞং ৱত পসৱি বহুং, সপ্পঞ্ঞো ৱতাযং উপাসকো;
যো ভদ্দায চীৱৰং অদাসি, ৱিপ্পমুত্তায সব্বগন্থেহী’’তি. –
ইমা গাথা অভাসি.
তত্থ লূনকেসীতি লূনা লুঞ্চিতা কেসা ময্হন্তি লূনকেসী, নিগণ্ঠেসু পব্বজ্জায তালট্ঠিনা লুঞ্চিতকেসা, তং সন্ধায ৱদতি. পঙ্কধৰীতি দন্তকট্ঠস্স অখাদনেন দন্তেসু মলপঙ্কধাৰণতো পঙ্কধৰী. একসাটীতি নিগণ্ঠচাৰিত্তৱসেন একসাটিকা. পুৰে চৰিন্তি পুব্বে নিগণ্ঠী হুত্ৱা এৱং ৱিচৰিং. অৱজ্জে ৱজ্জমতিনীতি ন্হানুচ্ছাদনদন্তকট্ঠখাদনাদিকে অনৱজ্জে সাৱজ্জসঞ্ঞী. ৱজ্জে চাৱজ্জদস্সিনীতি মানমক্খপলাসৱিপল্লাসাদিকে সাৱজ্জে অনৱজ্জদিট্ঠী.
দিৱাৱিহাৰা নিক্খম্মাতি অত্তনো দিৱাৱিহাৰট্ঠানতো নিক্খমিত্ৱা. অযম্পি ঠিতমজ্ঝন্হিকৱেলাযং থেৰেন সমাগতা তস্স পঞ্হস্স ৱিস্সজ্জনেন ধম্মদেসনায চ নিহতমানদব্বা পসন্নমানসা হুত্ৱা সত্থু সন্তিকং উপসঙ্কমিতুকামাৱ অত্তনো ৱসনট্ঠানং গন্ত্ৱা দিৱাট্ঠানে নিসীদিত্ৱা সাযন্হসমযে সত্থু সন্তিকং উপসঙ্কমিত্ৱা.
নিহচ্চ জাণুং ৱন্দিত্ৱাতি জাণুদ্ৱযং পথৱিযং নিহন্ত্ৱা পতিট্ঠপেত্ৱা পঞ্চপতিট্ঠিতেন ৱন্দিত্ৱা. সম্মুখা অঞ্জলিং অকন্তি সত্থু সম্মুখা দসনখসমোধানসমুজ্জলং অঞ্জলিং অকাসিং. এহি, ভদ্দেতি মং অৱচ, সা মে আসূপসম্পদাতি যং মং ভগৱা অৰহত্তং পত্ৱা পব্বজ্জঞ্চ উপসম্পদঞ্চ যাচিত্ৱা ঠিতং ‘‘এহি, ভদ্দে, ভিক্খুনুপস্সযং গন্ত্ৱা ভিক্খুনীনং সন্তিকে পব্বজ উপসম্পজ্জস্সূ’’তি অৱচ আণাপেসি. সা সত্থু আণা ময্হং উপসম্পদায কাৰণত্তা উপসম্পদা আসি অহোসি.
চিণ্ণাতিআদিকা দ্ৱে গাথা অঞ্ঞাব্যাকৰণগাথা. তত্থ চিণ্ণা অঙ্গা চ মগধাতি যে ইমে অঙ্গা চ মগধা চ ৱজ্জী চ কাসী চ কোসলা চ জনপদা পুব্বে সাণায মযা ৰট্ঠপিণ্ডং ভুঞ্জন্তিযা চিণ্ণা চৰিতা, তেসুযেৱ সত্থাৰা সমাগমতো পট্ঠায অনণা নিদ্দোসা অপগতকিলেসা হুত্ৱা পঞ্ঞাস সংৱচ্ছৰানি ৰট্ঠপিণ্ডং অভুঞ্জিং অহং.
যেন অভিপ্পসন্নমানসেন উপাসকেন অত্তনো চীৱৰং দিন্নং, তস্স পুঞ্ঞৱিসেসকিত্তনমুখেন অঞ্ঞং ব্যাকৰোন্তী ‘‘পুঞ্ঞং ৱত পসৱী বহু’’ন্তি ওসানগাথমাহ. সা সুৱিঞ্ঞেয্যাৱ.
ভদ্দাকুণ্ডলকেসাথেৰীগাথাৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.