৫. পঞ্চকনিপাতো

১. অঞ্ঞতৰাথেৰীগাথাৱণ্ণনা

পঞ্চকনিপাতে পণ্ণৱীসতি ৱস্সানীতিআদিকা অঞ্ঞতৰায থেৰিযা গাথা. অযম্পি পুৰিমবুদ্ধেসু কতাধিকাৰা তত্থ তত্থ ভৱে ৱিৱট্টূপনিস্সযং কুসলং উপচিনন্তী ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে দেৱদহনগৰে মহাপজাপতিগোতমিযা ধাতী হুত্ৱা ৱড্ঢেসি. নামগোত্ততো পন অপঞ্ঞাতা অহোসি. সা মহাপজাপতিগোতমিযা পব্বজিতকালে সযম্পি পব্বজিত্ৱা পঞ্চৱীসতি সংৱচ্ছৰানি কামৰাগেন উপদ্দুতা অচ্ছৰাসঙ্ঘাতমত্তম্পি কালং চিত্তেকগ্গতং অলভন্তী বাহা পগ্গয্হ কন্দমানা ধম্মদিন্নাথেৰিযা সন্তিকে ধম্মং সুত্ৱা কামেহি ৱিনিৱত্তিতমানসা কম্মট্ঠানং গহেত্ৱা ভাৱনমনুযঞ্জন্তী ন চিৰস্সেৱ ছড়ভিঞ্ঞা হুত্ৱা অত্তনো পটিপত্তিং পচ্চৱেক্খিত্ৱা উদানৱসেন –

৬৭. ‘‘পণ্ণৱীসতি ৱস্সানি, যতো পব্বজিতা অহং;

নাচ্ছৰাসঙ্ঘাতমত্তম্পি, চিত্তস্সূপসমজ্ঝগং.

৬৮. ‘‘অলদ্ধা চেতসো সন্তিং, কামৰাগেনৱস্সুতা;

বাহা পগ্গয্হ কন্দন্তী, ৱিহাৰং পাৱিসিং অহং.

৬৯. ‘‘সা ভিক্খুনিং উপাগচ্ছিং, যা মে সদ্ধাযিকা অহু;

সা মে ধম্মমদেসেসি, খন্ধাযতনধাতুযো.

৭০. ‘‘তস্সা ধম্মং সুণিত্ৱান, একমন্তে উপাৱিসিং;

পুব্বেনিৱাসং জানামি, দিব্বচক্খু ৱিসোধিতং.

৭১. ‘‘চেতোপৰিচ্চঞাণঞ্চ, সোতধাতু ৱিসোধিতা;

ইদ্ধীপি মে সচ্ছিকতা, পত্তো মে আসৱক্খযো;

ছড়ভিঞ্ঞা সচ্ছিকতা, কতং বুদ্ধস্স সাসন’’ন্তি. –

ইমা গাথা অভাসি.

তত্থ নাচ্ছৰাসঙ্ঘাতমত্তম্পীতি অচ্ছৰাঘটিতমত্তম্পি খণং অঙ্গুলিফোটনমত্তম্পি কালন্তি অত্থো. চিত্তস্সূপসমজ্ঝগন্তি চিত্তস্স উপসমং চিত্তেকগ্গং ন অজ্ঝগন্তি যোজনা, ন পটিলভিন্তি অত্থো.

কামৰাগেনৱস্সুতাতি কামগুণসঙ্খাতেসু ৱত্থুকামেসু দড়্হতৰাভিনিৱেসিতায বহলেন ছন্দৰাগেন তিন্তচিত্তা.

ভিক্খুনিন্তি ধম্মদিন্নত্থেৰিং সন্ধায ৱদতি.

চেতোপৰিচ্চঞাণঞ্চাতি চেতোপৰিযঞাণঞ্চ ৱিসোধিতন্তি সম্বন্ধো, অধিগতন্তি অত্থো. সেসং ৱুত্তনযমেৱ.

অঞ্ঞতৰাথেৰীগাথাৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

২. ৱিমলাথেৰীগাথাৱণ্ণনা

মত্তা ৱণ্ণেন ৰূপেনাতিআদিকা ৱিমলায থেৰিযা গাথা. অযম্পি পুৰিমবুদ্ধেসু কতাধিকাৰা তত্থ তত্থ ভৱে ৱিৱট্টূপনিস্সযং কুসলং উপচিনিত্ৱা ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে ৱেসালিযং অঞ্ঞতৰায ৰূপূপজীৱিনিযা ইত্থিযা ধীতা হুত্ৱা নিব্বত্তি. ৱিমলাতিস্সা নামং অহোসি. সা ৱযপ্পত্তা তথেৱ জীৱিকং কপ্পেন্তী একদিৱসং আযস্মন্তং মহামোগ্গল্লানং ৱেসালিযং পিণ্ডায চৰন্তং দিস্ৱা পটিবদ্ধচিত্তা হুত্ৱা থেৰস্স ৱসনট্ঠানং গন্ত্ৱা থেৰং উদ্দিস্স পলোভনকম্মং কাতুং আৰভি. ‘‘তিত্থিযেহি উয্যোজিতা তথা অকাসী’’তি কেচি ৱদন্তি. থেৰো তস্সা অসুভৱিভাৱনমুখেন সন্তজ্জনং কত্ৱা ওৱাদমদাসি. তং হেট্ঠা থেৰগাথায আগতমেৱ, তথা পন থেৰেন ওৱাদে দিন্নে সা সংৱেগজাতা হিৰোত্তপ্পং পচ্চুপট্ঠপেত্ৱা সাসনে পটিলদ্ধসদ্ধা উপাসিকা হুত্ৱা অপৰভাগে ভিক্খুনীসু পব্বজিত্ৱা ঘটেন্তী ৱাযমন্তী হেতুসম্পন্নতায ন চিৰস্সেৱ অৰহত্তং পত্ৱা অত্তনো পটিপত্তিং পচ্চৱেক্খিত্ৱা উদানৱসেন –

৭২. ‘‘মত্তা ৱণ্ণেন ৰূপেন, সোভগ্গেন যসেন চ;

যোব্বনেন চুপত্থদ্ধা, অঞ্ঞাসমতিমঞ্ঞিহং.

৭৩. ‘‘ৱিভূসেত্ৱা ইমং কাযং, সুচিত্তং বাললাপনং;

অট্ঠাসিং ৱেসিদ্ৱাৰম্হি, লুদ্দো পাসমিৱোড্ডিয.

৭৪. ‘‘পিড়ন্ধনং ৱিদংসেন্তী, গুয্হং পকাসিকং বহুং;

অকাসিং ৱিৱিধং মাযং, উজ্ঝগ্ঘন্তী বহুং জনং.

৭৫. ‘‘সাজ্জ পিণ্ডং চৰিত্ৱান, মুণ্ডা সঙ্ঘাটিপাৰুতা;

নিসিন্না ৰুক্খমূলম্হি, অৱিতক্কস্স লাভিনী.

৭৬. ‘‘সব্বে যোগা সমুচ্ছিন্না, যে দিব্বা যে চ মানুসা;

খেপেত্ৱা আসৱে সব্বে, সীতিভূতাম্হি নিব্বুতা’’তি. –

ইমা গাথা অভাসি.

তত্থ মত্তা ৱণ্ণেন ৰূপেনাতি গুণৱণ্ণেন চেৱ ৰূপসম্পত্তিযা চ. সোভগ্গেনাতি সুভগভাৱেন. যসেনাতি পৰিৱাৰসম্পত্তিযা. মত্তা ৱণ্ণমদৰূপমদসোভগ্গমদপৰিৱাৰমদৱসেন মদং আপন্নাতি অত্থো. যোব্বনেন চুপত্থদ্ধাতি যোব্বনমদেন উপৰূপৰি থদ্ধা যোব্বননিমিত্তেন অহঙ্কাৰেন উপত্থদ্ধচিত্তা অনুপসন্তমানসা. অঞ্ঞাসমতিমঞ্ঞিহন্তি অঞ্ঞা ইত্থিযো অত্তনো ৱণ্ণাদিগুণেহি সব্বথাপি অতিক্কমিত্ৱা মঞ্ঞিং অহং. অঞ্ঞাসং ৱা ইত্থীনং ৱণ্ণাদিগুণে অতিমঞ্ঞিং অতিক্কমিত্ৱা অমঞ্ঞিং অৱমানং অকাসিং.

ৱিভূসিত্ৱা ইমং কাযং, সুচিত্তং বাললাপনন্তি ইমং নানাৱিধঅসুচিভৰিতং জেগুচ্ছং অহং মমাতি বালানং লাপনতো ৱাচনতো বাললাপনং মম কাযং ছৱিৰাগকৰণকেসট্ঠপনাদিনা সুচিত্তং ৱত্থাভৰণেহি ৱিভূসিত্ৱা সুমণ্ডিতপসাদিতং কত্ৱা. অট্ঠাসিং ৱেসিদ্ৱাৰম্হি, লুদ্দো পাসমিৱোড্ডিযাতি মিগলুদ্দো ৱিয মিগানং বন্ধনত্থায দণ্ডৱাকুৰাদিমিগপাসং, মাৰস্স পাসভূতং যথাৱুত্তং মম কাযং ৱেসিদ্ৱাৰম্হি ৱেসিযা ঘৰদ্ৱাৰে ওড্ডিযিত্ৱা অট্ঠাসিং.

পিড়ন্ধনং ৱিদংসেন্তী, গুয্হং পকাসিকং বহুন্তি ঊৰুজঘনথনদস্সনাদিকং গুয্হঞ্চেৱ পাদজাণুসিৰাদিকং পকাসঞ্চাতি গুয্হং পকাসিকঞ্চ বহুং নানপ্পকাৰং পিড়ন্ধনং আভৰণং দস্সেন্তী. অকাসিং ৱিৱিধং মাযং, উজ্ঝগ্ঘন্তী বহুং জনন্তি যোব্বনমদমত্তং বহুং বালজনং ৱিপ্পলম্ভেতুং হসন্তী গন্ধমালাৱত্থাভৰণাদীহি সৰীৰসভাৱপটিচ্ছাদনেন হসৱিলাসভাৱাদীহি তেহি চ ৱিৱিধং নানপ্পকাৰং ৱঞ্চনং অকাসিং.

সাজ্জ পিণ্ডং চৰিত্ৱান…পে… অৱিতক্কস্স লাভিনীতি সা অহং এৱং পমাদৱিহাৰিনী সমানা অজ্জ ইদানি অয্যস্স মহামোগ্গল্লানত্থেৰস্স ওৱাদে ঠত্ৱা সাসনে পব্বজিত্ৱা মুণ্ডা সঙ্ঘাটিপাৰুতা হুত্ৱা পিণ্ডং চৰিত্ৱান ভিক্খাহাৰং ভুঞ্জিত্ৱা নিসিন্না ৰুক্খমূলম্হি ৰুক্খমূলে ৱিৱিত্তাসনে নিসিন্না দুতিযজ্ঝানপাদকস্স অগ্গফলস্স অধিগমেন অৱিতক্কস্স লাভিনী অম্হীতি যোজনা.

সব্বে যোগাতি কামযোগাদযো চত্তাৰোপি যোগা. সমুচ্ছিন্নাতি পঠমমগ্গাদিনা যথাৰহং সম্মদেৱ উচ্ছিন্না পহীনা. সেসং ৱুত্তনযমেৱ.

ৱিমলাথেৰীগাথাৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৩. সীহাথেৰীগাথাৱণ্ণনা

অযোনিসো মনসিকাৰাতিআদিকা সীহায থেৰিযা গাথা. অযম্পি পুৰিমবুদ্ধেসু কতাধিকাৰা তত্থ তত্থ ভৱে ৱিৱট্টূপনিস্সযং কুসলং উপচিনিত্ৱা ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে ৱেসালিযং সীহসেনাপতিনো ভগিনিযা ধীতা হুত্ৱা নিব্বত্তি. তস্সা ‘‘মাতুলস্স নামং কৰোমা’’তি সীহাতি নামং অকংসু. সা ৱিঞ্ঞুতং পত্ৱা একদিৱসং সত্থাৰা সীহস্স সেনাপতিনো ধম্মে দেসিযমানে তং ধম্মং সুত্ৱা পটিলদ্ধসদ্ধা মাতাপিতৰো অনুজানাপেত্ৱা পব্বজি. পব্বজিত্ৱা চ ৱিপস্সনং আৰভিত্ৱাপি বহিদ্ধা পুথুত্তাৰম্মণে ৱিধাৱন্তং চিত্তং নিৱত্তেতুং অসক্কোন্তী সত্ত সংৱচ্ছৰানি মিচ্ছাৱিতক্কেহি বাধীযমানা চিত্তস্সাদং অলভন্তী ‘‘কিং মে ইমিনা পাপজীৱিতেন, উব্বন্ধিত্ৱা মৰিস্সামী’’তি পাসং গহেত্ৱা ৰুক্খসাখাযং লগ্গিত্ৱা তং অত্তনো কণ্ঠে পটিমুঞ্চন্তী পুব্বাচিণ্ণৱসেন ৱিপস্সনায চিত্তং অভিনীহৰি, অন্তিমভৱিকতায পাসস্স বন্ধনং গীৱট্ঠানে অহোসি, ঞাণস্স পৰিপাকং গতত্তা সা তাৱদেৱ ৱিপস্সনং ৱড্ঢেত্ৱা সহ পটিসম্ভিদাহি অৰহত্তং পাপুণি. অৰহত্তং পত্তসমকালমেৱ চ পাসবন্ধো গীৱতো মুচ্চিত্ৱা ৱিনিৱত্তি. সা অৰহত্তে পতিট্ঠিতা উদানৱসেন –

৭৭. ‘‘অযোনিসো মনসিকাৰা, কামৰাগেন অট্টিতা;

অহোসিং উদ্ধতা পুব্বে, চিত্তে অৱসৱত্তিনী.

৭৮. ‘‘পৰিযুট্ঠিতা ক্লেসেহি, সুভসঞ্ঞানুৱত্তিনী;

সমং চিত্তস্স ন লভিং, ৰাগচিত্তৱসানুগা.

৭৯. ‘‘কিসা পণ্ডু ৱিৱণ্ণা চ, সত্ত ৱস্সানি চাৰিহং;

নাহং দিৱা ৱা ৰত্তিং ৱা, সুখং ৱিন্দিং সুদুক্খিতা.

৮০. ‘‘ততো ৰজ্জুং গহেত্ৱান, পাৱিসিং ৱনমন্তৰং;

ৱৰং মে ইধ উব্বন্ধং, যঞ্চ হীনং পুনাচৰে.

৮১. ‘‘দড়্হপাসং কৰিত্ৱান, ৰুক্খসাখায বন্ধিয;

পক্খিপিং পাসং গীৱাযং, অথ চিত্তং ৱিমুচ্চি মে’’তি. –

ইমা গাথা অভাসি.

তত্থ অযোনিসো মনসিকাৰাতি অনুপাযমনসিকাৰেন, অসুভে সুভন্তি ৱিপল্লাসগ্গাহেন. কামৰাগেন অট্টিতাতি কামগুণেসু ছন্দৰাগেন পীড়িতা. অহোসিং উদ্ধতা পুব্বে, চিত্তে অৱসৱত্তিনীতি পুব্বে মম চিত্তে ময্হং ৱসে অৱত্তমানে উদ্ধতা নানাৰম্মণে ৱিক্খিত্তচিত্তা অসমাহিতা অহোসিং.

পৰিযুট্ঠিতা ক্লেসেহি, সুভসঞ্ঞানুৱত্তিনীতি পৰিযুট্ঠানপত্তেহি কামৰাগাদিকিলেসেহি অভিভূতা ৰূপাদীসু সুভন্তি পৱত্তায কামসঞ্ঞায অনুৱত্তনসীলা. সমং চিত্তস্স ন লভিং, ৰাগচিত্তৱসানুগাতি কামৰাগসম্পযুত্তচিত্তস্স ৱসং অনুগচ্ছন্তী ঈসকম্পি চিত্তস্স সমং চেতোসমথং চিত্তেকগ্গতং ন লভিং.

কিসা পণ্ডু ৱিৱণ্ণা চাতি এৱং উক্কণ্ঠিতভাৱেন কিসা ধমনিসন্থতগত্তা উপ্পণ্ডুপ্পণ্ডুকজাতা ততো এৱ ৱিৱণ্ণা ৱিগতছৱিৱণ্ণা চ হুত্ৱা. সত্ত ৱস্সানীতি সত্ত সংৱচ্ছৰানি. চাৰিহন্তি চৰিং অহং. নাহং দিৱা ৱা ৰত্তিং ৱা, সুখং ৱিন্দিং সুদুক্খিতাতি এৱমহং সত্তসু সংৱচ্ছৰেসু কিলেসদুক্খেন দুক্খিতা একদাপি দিৱা ৱা ৰত্তিং ৱা সমণসুখং ন পটিলভিং.

ততোতি কিলেসপৰিযুট্ঠানেন সমণসুখালাভভাৱতো. ৰজ্জুং গহেত্ৱান পাৱিসিং, ৱনমন্তৰন্তি পাসৰজ্জুং আদায ৱনন্তৰং পাৱিসিং. কিমত্থং পাৱিসীতি চে আহ – ‘‘ৱৰং মে ইধ উব্বন্ধং, যঞ্চ হীনং পুনাচৰে’’তি যদহং সমণধম্মং কাতুং অসক্কোন্তী হীনং গিহিভাৱং পুন আচৰে আচৰেয্যং অনুতিট্ঠেয্যং, ততো সতগুণেন সহস্সগুণেন ইমস্মিং ৱনন্তৰে উব্বন্ধং বন্ধিত্ৱা মৰণং মে ৱৰং সেট্ঠন্তি অত্থো. অথ চিত্তং ৱিমুচ্চি মেতি যদা ৰুক্খসাখায বন্ধপাসং গীৱাযং পক্খিপি, অথ তদনন্তৰমেৱ ৱুট্ঠানগামিনিৱিপস্সনামগ্গেন ঘটিতত্তা মগ্গপটিপাটিযা সব্বাসৱেহি মম চিত্তং ৱিমুচ্চি ৱিমুত্তং অহোসীতি.

সীহাথেৰীগাথাৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৪. সুন্দৰীনন্দাথেৰীগাথাৱণ্ণনা

আতুৰং অসুচিন্তিআদিকা সুন্দৰীনন্দায থেৰিযা গাথা. অযম্পি কিৰ পদুমুত্তৰস্স ভগৱতো কালে হংসৱতীনগৰে কুলগেহে নিব্বত্তিত্ৱা ৱিঞ্ঞুতং পত্ৱা, সত্থু সন্তিকে ধম্মং সুণন্তী সত্থাৰং একং ভিক্খুনিং ঝাযিনীনং অগ্গট্ঠানে ঠপেন্তং দিস্ৱা অধিকাৰকম্মং কত্ৱা তং ঠানন্তৰং পত্থেত্ৱা কুসলং উপচিনন্তী কপ্পসতসহস্সং দেৱমনুস্সেসু সংসৰন্তী ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে সক্যৰাজকুলে নিব্বত্তি. নন্দাতিস্সা নামং অকংসু. অপৰভাগে ৰূপসম্পত্তিযা সুন্দৰীনন্দা, জনপদকল্যাণীতি চ পঞ্ঞাযিত্থ. সা অম্হাকং ভগৱতি সব্বঞ্ঞুতং পত্ৱা অনুপুব্বেন কপিলৱত্থুং গন্ত্ৱা নন্দকুমাৰঞ্চ ৰাহুলকুমাৰঞ্চ পব্বাজেত্ৱা গতে সুদ্ধোদনমহাৰাজে চ পৰিনিব্বুতে মহাপজাপতিগোতমিযা ৰাহুলমাতায চ পব্বজিতায চিন্তেসি – ‘‘ময্হং জেট্ঠভাতা চক্কৱত্তিৰজ্জং পহায পব্বজিত্ৱা লোকে অগ্গপুগ্গলো বুদ্ধো জাতো, পুত্তোপিস্স ৰাহুলকুমাৰো পব্বজি, ভত্তাপি মে নন্দৰাজা, মাতাপি মহাপজাপতিগোতমী, ভগিনীপি ৰাহুলমাতা পব্বজিতা, ইদানাহং গেহে কিং কৰিস্সামি, পব্বজিস্সামী’’তি ভিক্খুনুপস্সযং গন্ত্ৱা ঞাতিসিনেহেন পব্বজি, নো সদ্ধায. তস্মা পব্বজিত্ৱাপি ৰূপং নিস্সায উপ্পন্নমদা. ‘‘সত্থা ৰূপং ৱিৱণ্ণেতি গৰহতি, অনেকপৰিযাযেন ৰূপে আদীনৱং দস্সেতী’’তি বুদ্ধুপট্ঠানং ন গচ্ছতীতিআদি সব্বং হেট্ঠা অভিৰূপনন্দায ৱত্থুস্মিং ৱুত্তনযেনেৱ ৱেদিতব্বং. অযং পন ৱিসেসো – সত্থাৰা নিম্মিতং ইত্থিৰূপং অনুক্কমেন জৰাভিভূতং দিস্ৱা অনিচ্চতো দুক্খতো অনত্ততো মনসিকৰোন্তিযা থেৰিযা কম্মট্ঠানাভিমুখং চিত্তং অহোসি. তং দিস্ৱা সত্থা তস্সা সপ্পাযৱসেন ধম্মং দেসেন্তো –

৮২. ‘‘আতুৰং অসুচিং পূতিং, পস্স নন্দে সমুস্সযং;

অসুভায চিত্তং ভাৱেহি, একগ্গং সুসমাহিতং.

৮৩. ‘‘যথা ইদং তথা এতং, যথা এতং তথা ইদং;

দুগ্গন্ধং পূতিকং ৱাতি, বালানং অভিনন্দিতং.

৮৪. ‘‘এৱমেতং অৱেক্খন্তী, ৰত্তিন্দিৱমতন্দিতা;

ততো সকায পঞ্ঞায, অভিনিব্বিজ্ঝ দক্খিস’’ন্তি. –

ইমা তিস্সো গাথা অভাসি.

সা দেসনানুসাৰেন ঞাণং পেসেত্ৱা সোতাপত্তিফলে পতিট্ঠহি. তস্সা উপৰিমগ্গত্থায কম্মট্ঠানং আচিক্খন্তো ‘‘নন্দে, ইমস্মিং সৰীৰে অপ্পমত্তকোপি সাৰো নত্থি, মংসলোহিতলেপনো জৰাদীনং ৱাসভূতো, অট্ঠিপুঞ্জমত্তো এৱায’’ন্তি দস্সেতুং –

‘‘অট্ঠিনং নগৰং কতং, মংসলোহিতলেপনং;

যত্থ জৰা চ মচ্চু চ, মানো মক্খো চ ওহিতো’’তি. (ধ. প. ১৫০) –

ধম্মপদে ইমং গাথমাহ.

সা দেসনাৱসানে অৰহত্তং পাপুণি. তেন ৱুত্তং অপদানে (অপ. থেৰী ২.৩.১৬৬-২১৯) –

‘‘পদুমুত্তৰো নাম জিনো, সব্বধম্মান পাৰগূ;

ইতো সতসহস্সম্হি, কপ্পে উপ্পজ্জি নাযকো.

‘‘ওৱাদকো ৱিঞ্ঞাপকো, তাৰকো সব্বপাণিনং;

দেসনাকুসলো বুদ্ধো, তাৰেসি জনতং বহুং.

‘‘অনুকম্পকো কাৰুণিকো, হিতেসী সব্বপাণিনং;

সম্পত্তে তিত্থিযে সব্বে, পঞ্চসীলে পতিট্ঠপি.

‘‘এৱং নিৰাকুলং আসি, সুঞ্ঞতং তিত্থিযেহি চ;

ৱিচিত্তং অৰহন্তেহি, ৱসীভূতেহি তাদিভি.

‘‘ৰতনানট্ঠপঞ্ঞাসং, উগ্গতোৱ মহামুনি;

কঞ্চনগ্ঘিযসঙ্কাসো, বাত্তিংসৱৰলক্খণো.

‘‘ৱস্সসতসহস্সানি, আযু ৱিজ্জতি তাৱদে;

তাৱতা তিট্ঠমানো সো, তাৰেসি জনতং বহুং.

‘‘তদাহং হংসৱতিযং, জাতা সেট্ঠিকুলে অহুং;

নানাৰতনপজ্জোতে, মহাসুখসমপ্পিতা.

‘‘উপেত্ৱা তং মহাৱীৰং, অস্সোসিং ধম্মদেসনং;

অমতং পৰমস্সাদং, পৰমত্থনিৱেদকং.

‘‘তদা নিমন্তযিত্ৱান, সসঙ্ঘং লোকনাযকং;

দত্ৱা তস্স মহাদানং, পসন্না সেহি পাণিভি.

‘‘ঝাযিনীনং ভিক্খুনীনং, অগ্গট্ঠানমপত্থযিং;

নিপচ্চ সিৰসা ধীৰং, সসঙ্ঘং লোকনাযকং.

‘‘তদা অদন্তদমকো, তিলোকসৰণো পভূ;

ব্যাকাসি নৰসাৰথি, লচ্ছসে তং সুপত্থিতং.

‘‘সতসহস্সিতো কপ্পে, ওক্কাককুলসম্ভৱো;

গোতমো নাম গোত্তেন, সত্থা লোকে ভৱিস্সতি.

‘‘তস্স ধম্মেসু দাযাদা, ওৰসা ধম্মনিম্মিতা;

নন্দাতি নাম নামেন, হেস্সতি সত্থু সাৱিকা.

‘‘তং সুত্ৱা মুদিতা হুত্ৱা, যাৱজীৱং তদা জিনং;

মেত্তচিত্তা পৰিচৰিং, পচ্চযেহি ৱিনাযকং.

‘‘তেন কম্মেন সুকতেন, চেতনাপণিধীহি চ;

জহিত্ৱা মানুসং দেহং, তাৱতিংসমগচ্ছহং.

‘‘ততো চুতা যামমগং, ততোহং তুসিতং গতা;

ততো চ নিম্মানৰতিং, ৱসৱত্তিপুৰং ততো.

‘‘যত্থ যত্থূপপজ্জামি, তস্স কম্মস্স ৱাহসা;

তত্থ তত্থেৱ ৰাজূনং, মহেসিত্তমকাৰযিং.

‘‘ততো চুতা মনুস্সত্তে, ৰাজানং চক্কৱত্তিনং;

মণ্ডলীনঞ্চ ৰাজূনং, মহেসিত্তমকাৰযিং.

‘‘সম্পত্তিং অনুভোত্ৱান, দেৱেসু মনুজেসু চ;

সব্বত্থ সুখিতা হুত্ৱা, নেককপ্পেসু সংসৰিং.

‘‘পচ্ছিমে ভৱে সম্পত্তে, সুৰম্মে কপিলৱ্হযে;

ৰঞ্ঞো সুদ্ধোদনস্সাহং, ধীতা আসিং অনিন্দিতা.

‘‘সিৰিযা ৰূপিনিং দিস্ৱা, নন্দিতং আসি তং কুলং;

তেন নন্দাতি মে নামং, সুন্দৰং পৱৰং অহু.

‘‘যুৱতীনঞ্চ সব্বাসং, কল্যাণীতি চ ৱিস্সুতা;

তস্মিম্পি নগৰে ৰম্মে, ঠপেত্ৱা তং যসোধৰং.

‘‘জেট্ঠো ভাতা তিলোকগ্গো, পচ্ছিমো অৰহা তথা;

একাকিনী গহট্ঠাহং, মাতৰা পৰিচোদিতা.

‘‘সাকিযম্হি কুলে জাতা, পুত্তে বুদ্ধানুজা তুৱং;

নন্দেনপি ৱিনা ভূতা, অগাৰে কিন্নু অচ্ছসি.

‘‘জৰাৱসানং যোব্বঞ্ঞং, ৰূপং অসুচিসম্মতং;

ৰোগন্তমপিচাৰোগ্যং, জীৱিতং মৰণন্তিকং.

‘‘ইদম্পি তে সুভং ৰূপং, সসীকন্তং মনোহৰং;

ভূসনানং অলঙ্কাৰং, সিৰিসঙ্ঘাটসংনিভং.

‘‘পুঞ্জিতং লোকসাৰংৱ, নযনানং ৰসাযনং;

পুঞ্ঞানং কিত্তিজননং, উক্কাককুলনন্দনং.

‘‘ন চিৰেনেৱ কালেন, জৰা সমধিসেস্সতি;

ৱিহায গেহং কাৰুঞ্ঞে, চৰ ধম্মমনিন্দিতে.

‘‘সুত্ৱাহং মাতু ৱচনং, পব্বজিং অনগাৰিযং;

দেহেন নতু চিত্তেন, ৰূপযোব্বনলাড়িতা.

‘‘মহতা চ পযত্তেন, ঝানজ্ঝেন পৰং মম;

কাতুঞ্চ ৱদতে মাতা, ন চাহং তত্থ উস্সুকা.

‘‘ততো মহাকাৰুণিকো, দিস্ৱা মং কামলালসং;

নিব্বন্দনত্থং ৰূপস্মিং, মম চক্খুপথে জিনো.

‘‘সকেন আনুভাৱেন, ইত্থিং মাপেসি সোভিনিং;

দস্সনীযং সুৰুচিৰং, মমতোপি সুৰূপিনিং.

‘‘তমহং ৱিম্হিতা দিস্ৱা, অতিৱিম্হিতদেহিনিং;

চিন্তযিং সফলং মেতি, নেত্তলাভঞ্চ মানুসং.

‘‘তমহং এহি সুভগে, যেনত্থো তং ৱদেহি মে;

কুলং তে নামগোত্তঞ্চ, ৱদ মে যদি তে পিযং.

‘‘ন ৱঞ্চকালো সুভগে, উচ্ছঙ্গে মং নিৱাসয;

সীদন্তীৱ মমঙ্গানি, পসুপ্পযমুহুত্তকং.

‘‘ততো সীসং মমঙ্গে সা, কত্ৱা সযি সুলোচনা;

তস্সা নলাটে পতিতা, লুদ্ধা পৰমদাৰুণা.

‘‘সহ তস্সা নিপাতেন, পিড়কা উপপজ্জথ;

পগ্ঘৰিংসু পভিন্না চ, কুণপা পুব্বলোহিতা.

‘‘পভিন্নং ৱদনঞ্চাপি, কুণপং পূতিগন্ধনং;

উদ্ধুমাতং ৱিনিলঞ্চ, পুব্বঞ্চাপি সৰীৰকং.

‘‘সা পৱেদিতসব্বঙ্গী, নিস্সসন্তী মুহুং মুহুং;

ৱেদযন্তী সকং দুক্খং, কৰুণং পৰিদেৱযি.

‘‘দুক্খেন দুক্খিতা হোমি, ফুসযন্তি চ ৱেদনা;