৪. দন্তিকাথেৰীগাথাৱণ্ণনা

দিৱাৱিহাৰা নিক্খম্মাতিআদিকা দন্তিকায থেৰিযা গাথা. অযম্পি পুৰিমবুদ্ধেসু কতাধিকাৰা তত্থ তত্থ ভৱে ৱিৱট্টূপনিস্সযং কুসলং উপচিনন্তী বুদ্ধসুঞ্ঞকালে চন্দভাগায নদিযা তীৰে কিন্নৰযোনিযং নিব্বত্তি. সা একদিৱসং কিন্নৰেহি সদ্ধিং কীড়ন্তী ৱিচৰমানা অদ্দস অঞ্ঞতৰং পচ্চেকবুদ্ধং অঞ্ঞতৰস্মিং ৰুক্খমূলে দিৱাৱিহাৰং নিসিন্নং. দিস্ৱান পসন্নমানসা উপসঙ্কমিত্ৱা সালপুপ্ফেহি পূজং কত্ৱা ৱন্দিত্ৱা পক্কামি. সা তেন পুঞ্ঞকম্মেন দেৱমনুস্সেসু সংসৰন্তী ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে সাৱত্থিযং কোসলৰঞ্ঞো পুৰোহিতব্ৰাহ্মণস্স গেহে নিব্বত্তিত্ৱা ৱিঞ্ঞুতং পত্ৱা জেতৱনপটিগ্গহণে পটিলদ্ধসদ্ধা উপাসিকা হুত্ৱা পচ্ছা মহাপজাপতিগোতমিযা সন্তিকে পব্বজিত্ৱা ৰাজগহে ৱসমানা একদিৱসং পচ্ছাভত্তং গিজ্ঝকূটং অভিৰুহিত্ৱা দিৱাৱিহাৰং নিসিন্না হত্থাৰোহকস্স অভিৰুহনত্থায পাদং পসাৰেন্তং হত্থিং দিস্ৱা তদেৱ আৰম্মণং কত্ৱা ৱিপস্সনং ৱড্ঢেত্ৱা সহ পটিসম্ভিদাহি অৰহত্তং পাপুণি. তেন ৱুত্তং অপদানে (অপ. থেৰী ২.২.৮৬-৯৬) –

‘‘চন্দভাগানদীতীৰে, অহোসিং কিন্নৰী তদা;

অদ্দসং ৱিৰজং বুদ্ধং, সযম্ভুং অপৰাজিতং.

‘‘পসন্নচিত্তা সুমনা, ৱেদজাতা কতঞ্জলী;

সালমালং গহেত্ৱান, সযম্ভুং অভিপূজযিং.

‘‘তেন কম্মেন সুকতেন, চেতনাপণিধীহি চ;

জহিত্ৱা কিন্নৰীদেহং, তাৱতিংসমগচ্ছহং.

‘‘ছত্তিংসদেৱৰাজূনং, মহেসিত্তমকাৰযিং;

মনসা পত্থিতং ময্হং, নিব্বত্ততি যথিচ্ছিতং.

‘‘দসন্নং চক্কৱত্তীনং, মহেসিত্তমকাৰযিং;

ওচিতত্তাৱ হুত্ৱান, সংসৰামি ভৱেস্ৱহং.

‘‘কুসলং ৱিজ্জতে ময্হং, পব্বজিং অনগাৰিযং;

পূজাৰহা অহং অজ্জ, সক্যপুত্তস্স সাসনে.

‘‘ৱিসুদ্ধমনসা অজ্জ, অপেতমনপাপিকা;

সব্বাসৱপৰিক্খীণা, নত্থি দানি পুনব্ভৱো.

‘‘চতুন্নৱুতিতো কপ্পে, যং বুদ্ধমভিপূজযিং;

দুগ্গতিং নাভিজানামি, সালমালাযিদং ফলং.

‘‘কিলেসা ঝাপিতা ময্হং…পে… কতং বুদ্ধস্স সাসন’’ন্তি.

অৰহত্তং পন পত্ৱা অত্তনো পটিপত্তিং পচ্চৱেক্খিত্ৱা পীতিসোমনস্সজাতা উদানৱসেন –

৪৮. ‘‘দিৱাৱিহাৰা নিক্খম্ম, গিজ্ঝকূটম্হি পব্বতে;

নাগং ওগাহমুত্তিণ্ণং, নদীতীৰম্হি অদ্দসং.

৪৯. ‘‘পুৰিসো অঙ্কুসমাদায, ‘দেহি পাদ’ন্তি যাচতি;

নাগো পসাৰযী পাদং, পুৰিসো নাগমাৰুহি.

৫০. ‘‘দিস্ৱা অদন্তং দমিতং, মনুস্সানং ৱসং গতং;

ততো চিত্তং সমাধেসিং, খলু তায ৱনং গতা’’তি. – ইমা গাথা অভাসি;

তত্থ নাগং ওগাহমুত্তিণ্ণন্তি হত্থিনাগং নদিযং ওগাহং কত্ৱা ওগয্হ ততো উত্তিণ্ণং. ‘‘ওগয্হ মুত্তিণ্ণ’’ন্তি ৱা পাঠো. ম-কাৰো পদসন্ধিকৰো. নদীতীৰম্হি অদ্দসন্তি চন্দভাগায নদিযা তীৰে অপস্সিং.

কিং কৰোন্তন্তি চেতং দস্সেতুং ৱুত্তং ‘‘পুৰিসো’’তিআদি. তত্থ ‘দেহি পাদ’ন্তি যাচতীতি ‘‘পাদং দেহি’’ইতি পিট্ঠিআৰোহনত্থং পাদং পসাৰেতুং সঞ্ঞং দেতি, যথাপৰিচিতঞ্হি সঞ্ঞং দেন্তো ইধ যাচতীতি ৱুত্তো.

দিস্ৱা অদন্তং দমিতন্তি পকতিযা পুব্বে অদন্তং ইদানি হত্থাচৰিযেন হত্থিসিক্খায দমিতদমথং উপগমিতং. কীদিসং দমিতং? মনুস্সানং ৱসং গতং যং যং মনুস্সা আণাপেন্তি, তং তং দিস্ৱাতি যোজনা. ততো চিত্তং সমাধেসিং, খলু তায ৱনং গতাতি খলূতি অৱধাৰণত্থে নিপাতো. ততো হত্থিদস্সনতো পচ্ছা, তায হত্থিনো কিৰিযায হেতুভূতায, ৱনং অৰঞ্ঞং গতা চিত্তং সমাধেসিংযেৱ. কথং? ‘‘অযম্পি নাম তিৰচ্ছানগতো হত্থী হত্থিদমকস্স ৱসেন দমথং গতো, কস্মা মনুস্সভূতায চিত্তং পুৰিসদমকস্স সত্থু ৱসেন দমথং ন গমিস্সতী’’তি সংৱেগজাতা ৱিপস্সনং ৱড্ঢেত্ৱা অগ্গমগ্গসমাধিনা মম চিত্তং সমাধেসিং অচ্চন্তসমাধানেন সব্বসো কিলেসে খেপেসিন্তি অত্থো.

দন্তিকাথেৰীগাথাৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.