৭. মিত্তাথেৰীগাথাৱণ্ণনা
চাতুদ্দসিং পঞ্চদসিন্তিআদিকা অপৰায মিত্তায থেৰিযা গাথা. অযম্পি পুৰিমবুদ্ধেসু কতাধিকাৰা তত্থ তত্থ ভৱে ৱিৱট্টূপনিস্সযং কুসলং উপচিনন্তী ৱিপস্সিস্স ভগৱতো কালে খত্তিযকুলে নিব্বত্তিত্ৱা ৱিঞ্ঞুতং পত্ৱা বন্ধুমস্স ৰঞ্ঞো অন্তেপুৰিকা হুত্ৱা ৱিপস্সিস্স ভগৱতো সাৱিকং একং খীণাসৱত্থেৰিং দিস্ৱা পসন্নমানসা হুত্ৱা তস্সা হত্থতো পত্তং গহেত্ৱা পণীতস্স খাদনীযভোজনীযস্স পূৰেত্ৱা মহগ্ঘেন সাটকযুগেন সদ্ধিং অদাসি. সা তেন পুঞ্ঞকম্মেন দেৱমনুস্সেসু সংসৰন্তী ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে কপিলৱত্থুস্মিং সক্যৰাজকুলে নিব্বত্তিত্ৱা ৱিঞ্ঞুতং পত্ৱা সত্থু সন্তিকে ধম্মং সুত্ৱা পটিলদ্ধসদ্ধা উপাসিকা অহোসি. সা অপৰভাগে মহাপজাপতিগোতমিযা সন্তিকে পব্বজিত্ৱা কতপুব্বকিচ্চা ৱিপস্সনায কম্মং কৰোন্তী ন চিৰস্সেৱ সহ পটিসম্ভিদাহি অৰহত্তং পাপুণি. তেন ৱুত্তং অপদানে (অপ. থেৰী ২.১.৪৬-৫৯) –
‘‘নগৰে বন্ধুমতিযা, বন্ধুমা নাম খত্তিযো;
তস্স ৰঞ্ঞো অহুং ভৰিযা, একজ্ঝং চাৰযামহং.
‘‘ৰহোগতা নিসীদিত্ৱা, এৱং চিন্তেসহং তদা;
আদায গমনীযঞ্হি, কুসলং নত্থি মে কতং.
‘‘মহাভিতাপং কটুকং, ঘোৰৰূপং সুদাৰুণং;
নিৰযং নূন গচ্ছামি, এত্থ মে নত্থি সংসযো.
‘‘ৰাজানং উপসঙ্কম্ম, ইদং ৱচনমব্ৰৱিং;
একং মে সমণং দেহি, ভোজযিস্সামি খত্তিয.
‘‘অদাসি মে মহাৰাজা, সমণং ভাৱিতিন্দ্ৰিযং;
তস্স পত্তং গহেত্ৱান, পৰমন্নেন পূৰযিং.
‘‘পূৰযিত্ৱা পৰমন্নং, গন্ধালেপং অকাসহং;
জালেন পিদহিত্ৱান, ৱত্থযুগেন ছাদযিং.
‘‘আৰম্মণং মমং এতং, সৰামি যাৱজীৱিতং;
তত্থ চিত্তং পসাদেত্ৱা, তাৱতিংসমগচ্ছহং.
‘‘তিংসানং দেৱৰাজূনং, মহেসিত্তমকাৰযিং;
মনসা পত্থিতং ময্হং, নিব্বত্ততি যথিচ্ছিতং.
‘‘ৱীসানং চক্কৱত্তীনং, মহেসিত্তমকাৰযিং;
ওচিতত্তাৱ হুত্ৱান, সংসৰামি ভৱেস্ৱহং.
‘‘সব্ববন্ধনমুত্তাহং, অপেতা মে উপাদিকা;
সব্বাসৱপৰিক্খীণা, নত্থি দানি পুনব্ভৱো.
‘‘একনৱুতিতো কপ্পে, যং দানমদদিং তদা;
দুগ্গতিং নাভিজানামি, পিণ্ডপাতস্সিদং ফলং.
‘‘কিলেসা ঝাপিতা ময্হং…পে… কতং বুদ্ধস্স সাসন’’ন্তি. (অপ. থেৰী ২.১.৪৬-৫৯);
অৰহত্তং পন পত্ৱা অত্তনো পটিপত্তিং পচ্চৱেক্খিত্ৱা পীতিসোমনস্সজাতা উদানৱসেন –
৩১. ‘‘চাতুদ্দসিং পঞ্চদসিং, যা চ পক্খস্স অট্ঠমী;
পাটিহাৰিযপক্খঞ্চ, অট্ঠঙ্গসুসমাগতং.
৩২. ‘‘উপোসথং উপাগচ্ছিং, দেৱকাযাভিনন্দিনী;
সাজ্জ একেন ভত্তেন, মুণ্ডা সঙ্ঘাটিপাৰুতা;
দেৱকাযং ন পত্থেহং, ৱিনেয্য হদযে দৰ’’ন্তি. – ইমা দ্ৱে গাথা অভাসি;
তত্থ চাতুদ্দসিং পঞ্চদসিন্তি চতুদ্দসন্নং পূৰণী চাতুদ্দসী, পঞ্চদসন্নং পূৰণী পঞ্চদসী, তং চাতুদ্দসিং পঞ্চদসিঞ্চ, পক্খস্সাতি সম্বন্ধো. অচ্চন্তসংযোগে চেতং উপযোগৱচনং. যা চ পক্খস্স অট্ঠমী, তঞ্চাতি যোজনা. পাটিহাৰিযপক্খঞ্চাতি পৰিহৰণকপক্খঞ্চ চাতুদ্দসীপঞ্চদসীঅট্ঠমীনং যথাক্কমং আদিতো অন্ততো ৱা পৱেসনিগ্গমৱসেন উপোসথসীলস্স পৰিহৰিতব্বপক্খঞ্চ তেৰসীপাটিপদসত্তমীনৱমীসু চাতি অত্থো. অট্ঠঙ্গসুসমাগতন্তি পাণাতিপাতা ৱেৰমণিআদীহি অট্ঠহি অঙ্গেহি সুট্ঠু সমন্নাগতং. উপোসথং উপাগচ্ছিন্তি উপৱাসং উপগমিং, উপৱসিন্তি অত্থো. যং সন্ধায ৱুত্তং –
‘‘পাণং ন হনে ন চাদিন্নমাদিযে, মুসা ন ভাসে ন চ মজ্জপো সিযা;
অব্ৰহ্মচৰিযা ৱিৰমেয্য মেথুনা, ৰত্তিং ন ভুঞ্জেয্য ৱিকালভোজনং.
‘‘মালং ন ধাৰে ন চ গন্ধমাচৰে, মঞ্চে ছমাযং ৱ সযেথ সন্থতে;
এতঞ্হি অট্ঠঙ্গিকমাহুপোসথং, বুদ্ধেন দুক্খন্তগুনা পকাসিত’’ন্তি. (সু. নি. ৪০২-৪০৩);
দেৱকাযাভিনন্দিনীতি তত্ৰূপপত্তিআকঙ্খাৱসেন চাতুমহাৰাজিকাদিং দেৱকাযং অভিপত্থেন্তী উপোসথং উপাগচ্ছিন্তি যোজনা. সাজ্জ একেন ভত্তেনাতি সা অহং অজ্জ ইমস্মিংযেৱ দিৱসে একেন ভত্তভোজনক্খণেন. মুণ্ডা সঙ্ঘাটিপাৰুতাতি মুণ্ডিতকেসা সঙ্ঘাটিপাৰুতসৰীৰা চ হুত্ৱা পব্বজিতাতি অত্থো. দেৱকাযং ন পত্থেহন্তি অগ্গমগ্গস্স অধিগতত্তা কঞ্চি দেৱনিকাযং অহং ন পত্থযে. তেনেৱাহ – ‘‘ৱিনেয্য হদযে দৰ’’ন্তি, চিত্তগতং কিলেসদৰথং সমুচ্ছেদৱসেন ৱিনেত্ৱাতি অত্থো. ইদমেৱ চস্সা অঞ্ঞাব্যাকৰণং অহোসি.
মিত্তাথেৰীগাথাৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.