২. ৰোহিনীথেৰীগাথাৱণ্ণনা

সমণাতি ভোতি সুপীতিআদিকা ৰোহিনিযা থেৰিযা গাথা. অযম্পি পুৰিমবুদ্ধেসু কতাধিকাৰা তত্থ তত্থ ভৱে ৱিৱট্টূপনিস্সযং কুসলং উপচিনন্তী ইতো একনৱুতিকপ্পে ৱিপস্সিস্স ভগৱতো কালে কুলগেহে নিব্বত্তিত্ৱা ৱিঞ্ঞুতং পত্ৱা, একদিৱসং বন্ধুমতীনগৰে ভগৱন্তং পিণ্ডায চৰন্তং দিস্ৱা পত্তং গহেত্ৱা পূৱস্স পূৰেত্ৱা ভগৱতো দত্ৱা পীতিসোমনস্সজাতা পঞ্চপতিট্ঠিতেন ৱন্দি. সা তেন পুঞ্ঞকম্মেন দেৱমনুস্সেসু সংসৰন্তী অনুক্কমেন উপচিতৱিমোক্খসম্ভাৰা হুত্ৱা ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে ৱেসালিযং মহাৱিভৱস্স ব্ৰাহ্মণস্স গেহে নিব্বত্তিত্ৱা ৰোহিনীতি লদ্ধনামা ৱিঞ্ঞুতং পত্ৱা, সত্থৰি ৱেসালিযং ৱিহৰন্তে ৱিহাৰং গন্তৱা ধম্মং সুত্ৱা সোতাপন্না হুত্ৱা মাতাপিতূনং ধম্মং দেসেত্ৱা সাসনে পসাদং উপ্পাদেত্ৱা তে অনুজানাপেত্ৱা সযং পব্বজিত্ৱা ৱিপস্সনায কম্মং কৰোন্তী ন চিৰস্সেৱ সহ পটিসম্ভিদাহি অৰহত্তং পাপুণি. তেন ৱুত্তং –

‘‘নগৰে বন্ধুমতিযা, ৱিপস্সিস্স মহেসিনো;

পিণ্ডায ৱিচৰন্তস্স, পূৱেদাসিমহং তদা.

‘‘তেন কম্মেন সুকতেন, চেতনাপণিধীহি চ;

তত্থ চিত্তং পসাদেত্ৱা, তাৱতিংসমগচ্ছহং.

‘‘ছত্তিংসদেৱৰাজূনং, মহেসিত্তমকাৰযিং;

পঞ্ঞাসচক্কৱত্তীনং, মহেসিত্তমকাৰযিং.

‘‘মনসা পত্থিতা নাম, সব্বা ময্হং সমিজ্ঝথ;

সম্পত্তিং অনুভোত্ৱান, দেৱেসু মনুজেসু চ.

‘‘পচ্ছিমে ভৱসম্পত্তে, জাতো ৱিপ্পকুলে অহং;

ৰোহিনী নাম নামেন, ঞাতকেহি পিযাযিতা.

‘‘ভিক্খূনং সন্তিকং গন্ত্ৱা, ধম্মং সুত্ৱা যথাতথং;

সংৱিগ্গমানসা হুত্ৱা, পব্বজিং অনগাৰিযং.

‘‘যোনিসো পদহন্তীনং, অৰহত্তমপাপুণিং;

একনৱুতিতো কপ্পে, যং দানমদদিং তদা;

দুগ্গতিং নাভিজানামি, পূৱদানস্সিদং ফলং.

‘‘কিলেসা ঝাপিতা ময্হং…পে… কতং বুদ্ধস্স সাসন’’ন্তি.

অৰহত্তং পন পত্ৱা অত্তনো পটিপত্তিং পচ্চৱেক্খিত্ৱা পুব্বে সোতাপন্নকালে পিতৰা অত্তনা চ ৱচনপটিৱচনৱসেন ৱুত্তগাথা উদানৱসেন ভাসন্তী –

২৭১. ‘‘সমণাতি ভোতি সুপি, সমণাতি পবুজ্ঝসি;

সমণানেৱ কিত্তেসি, সমণী নূন ভৱিস্সসি.

২৭২. ‘‘ৱিপুলং অন্নঞ্চ পানঞ্চ, সমণানং পৱেচ্ছসি;

ৰোহিনী দানি পুচ্ছামি, কেন তে সমণা পিযা.

২৭৩. ‘‘অকম্মকামা অলসা, পৰদত্তূপজীৱিনো;

আসংসুকা সাদুকামা, কেন তে সমণা পিযা.

২৭৪. ‘‘চিৰস্সং ৱত মং তাত, সমণানং পৰিপুচ্ছসি;

তেসং তে কিত্তযিস্সামি, পঞ্ঞাসীলপৰক্কমং.

২৭৫. ‘‘কম্মকামা অনলসা, কম্মসেট্ঠস্স কাৰকা;

ৰাগং দোসং পজহন্তি, তেন মে সমণা পিযা.

২৭৬. ‘‘তীণি পাপস্স মূলানি, ধুনন্তি সুচিকাৰিনো;

সব্বং পাপং পহীনেসং, তেন মে সমণা পিযা.

২৭৭. ‘‘কাযকম্মং সুচি নেসং, ৱচীকম্মঞ্চ তাদিসং;

মনোকম্মং সুচি নেসং, তেন মে সমণা পিযা.

২৭৮. ‘‘ৱিমলা সঙ্খমুত্তাৱ, সুদ্ধা সন্তৰবাহিৰা;

পুণ্ণা সুক্কান ধম্মানং, তেন মে সমণা পিযা.

২৭৯. ‘‘বহুস্সুতা ধম্মধৰা, অৰিযা ধম্মজীৱিনো;

অত্থং ধম্মঞ্চ দেসেন্তি, তেন মে সমণা পিযা.

২৮০. ‘‘বহুস্সুতা ধম্মধৰা, অৰিযা ধম্মজীৱিনো;

একগ্গচিত্তা সতিমন্তো, তেন মে সমণা পিযা.

২৮১. ‘‘দূৰঙ্গমা সতিমন্তো, মন্তভাণী অনুদ্ধতা;

দুক্খস্সন্তং পজানন্তি, তেন মে সমণা পিযা.

২৮২. ‘‘যস্মা গামা পক্কমন্তি, ন ৱিলোকেন্তি কিঞ্চনং;

অনপেক্খাৱ গচ্ছন্তি, তেন মে সমণা পিযা.

২৮৩. ‘‘ন তে সং কোট্ঠে ওপেন্তি, ন কুম্ভিং ন খড়োপিযং;

পৰিনিট্ঠিতমেসানা, তেন মে সমণা পিযা.

২৮৪. ‘‘ন তে হিৰঞ্ঞং গণ্হন্তি, ন সুৱণ্ণং ন ৰূপিযং;

পচ্চুপ্পন্নেন যাপেন্তি, তেন মে সমণা পিযা.

২৮৫. ‘‘নানাকুলা পব্বজিতা, নানাজনপদেহি চ;

অঞ্ঞমঞ্ঞং পিহযন্তি, তেন মে সমণা পিযা.

২৮৬. ‘‘অত্থায ৱত নো ভোতি, কুলে জাতাসি ৰোহিনী;

সদ্ধা বুদ্ধে চ ধম্মে চ, সঙ্ঘে চ তিব্বগাৰৱা.

২৮৭. ‘‘তুৱঞ্হেতং পজানাসি, পুঞ্ঞক্খেত্তং অনুত্তৰং;

অম্হম্পি এতে সমণা, পটিগ্গণ্হন্তি দক্খিণং.

২৮৮. ‘‘পতিট্ঠিতো হেত্থ যঞ্ঞো, ৱিপুলো নো ভৱিস্সতি;

সচে ভাযসি দুক্খস্স, সচে তে দুক্খমপ্পিযং.

২৮৯. ‘‘উপেহি সৰণং বুদ্ধং, ধম্মং সঙ্ঘঞ্চ তাদিনং;

সমাদিযাহি সীলানি, তং তে অত্থায হেহিতি.

২৯০. ‘‘উপেমি সৰণং বুদ্ধং, ধম্মং সঙ্ঘঞ্চ তাদিনং;

সমাদিযামি সীলানি, তং মে অত্থায হেহিতি.

২৯১. ‘‘ব্ৰহ্মবন্ধু পুৰে আসিং, সো ইদানিম্হি ব্ৰাহ্মণো;

তেৱিজ্জো সোত্তিযো চম্হি, ৱেদগূ চম্হি ন্হাতকো’’তি. –

ইমা গাথা পচ্চুদাহাসি.

তত্থ আদিতো তিস্সো গাথা অত্তনো ধীতু ভিক্খূসু সম্মুতিং অনিচ্ছন্তেন ৱুত্তা. তত্থ সমণাতি ভোতি সুপীতি ভোতি ত্ৱং সুপনকালেপি ‘‘সমণা সমণা’’তি কিত্তেন্তী সমণপটিবদ্ধংযেৱ কথং কথেন্তী সুপসি. সমণাতি পবুজ্ঝসীতি সুপনতো উট্ঠহন্তীপি ‘‘সমণা’’ইচ্চেৱং ৱত্ৱা পবুজ্ঝসি নিদ্দায ৱুট্ঠাসি. সমণানেৱ কিত্তেসীতি সব্বকালম্পি সমণে এৱ সমণানমেৱ ৱা গুণে কিত্তেসি অভিত্থৱসি. সমণী নূন ভৱিস্সসীতি গিহিৰূপেন ঠিতাপি চিত্তেন সমণী এৱ মঞ্ঞে ভৱিস্সসি. অথ ৱা সমণী নূন ভৱিস্সসীতি ইদানি গিহিৰূপেন ঠিতাপি ন চিৰেনেৱ সমণী এৱ মঞ্ঞে ভৱিস্সসি সমণেসু এৱ নিন্নপোণভাৱতো.

পৱেচ্ছসীতি দেসি. ৰোহিনী দানি পুচ্ছামীতি, অম্ম ৰোহিনি, তং অহং ইদানি পুচ্ছামীতি ব্ৰাহ্মণো অত্তনো ধীতৰং পুচ্ছন্তো আহ. কেন তে সমণা পিযাতি, অম্ম ৰোহিনি, ত্ৱং সযন্তীপি পবুজ্ঝন্তীপি অঞ্ঞদাপি সমণানমেৱ গুণে কিত্তযসি, কেন নাম কাৰণেন তুয্হং সমণা পিযাযিতব্বা জাতাতি অত্থো.

ইদানি ব্ৰাহ্মণো সমণেসু দোসং ধীতু আচিক্খন্তো ‘‘অকম্মকামা’’তি গাথমাহ. তত্থ অকম্মকামাতি ন কম্মকামা, অত্তনো পৰেসঞ্চ অত্থাৱহং কিঞ্চি কম্মং ন কাতুকামা. অলসাতি কুসীতা. পৰদত্তূপজীৱিনোতি পৰেহি দিন্নেনেৱ উপজীৱনসীলা. আসংসুকাতি ততো এৱ ঘাসচ্ছাদনাদীনং আসীসনকা. সাদুকামাতি সাদুং মধুৰমেৱ আহাৰং ইচ্ছনকা. সব্বমেতং ব্ৰাহ্মণো সমণানং গুণে অজানন্তো অত্তনাৱ পৰিকপ্পিতং দোসমাহ.

তং সুত্ৱা ৰোহিনী ‘‘লদ্ধো দানি মে ওকাসো অয্যানং গুণে কথেতু’’ন্তি তুট্ঠমানসা ভিক্খূনং গুণে কিত্তেতুকামা পঠমং তাৱ তেসং কিত্তনে সোমনস্সং পৱেদেন্তী ‘‘চীৰস্সং ৱত মং, তাতা’’তি গাথমাহ. তত্থ চিৰস্সং ৱতাতি চিৰেন ৱত. তাতাতি পিতৰং আলপতি. সমণানন্তি সমণে সমণানং ৱা ময্হং পিযাযিতব্বং পৰিপুচ্ছসি. তেসন্তি সমণানং. পঞ্ঞাসীলপৰক্কমন্তি পঞ্ঞঞ্চ সীলঞ্চ উস্সাহঞ্চ.

কিত্তযিস্সামীতি কথযিস্সামি. পটিজানেত্ৱা তে কিত্তেন্তী ‘‘অকম্মকামা অলসা’’তি তেন ৱুত্তং দোসং তাৱ নিব্বেঠেত্ৱা তপ্পটিপক্খভূতং গুণং দস্সেতুং ‘‘কম্মকামা’’তিআদিমাহ. তত্থ কম্মকামাতি ৱত্তপটিৱত্তাদিভেদং কম্মং সমণকিচ্চং পৰিপূৰণৱসেন কামেন্তি ইচ্ছন্তীতি কম্মকামা. তত্থ যুত্তপ্পযুত্তা হুত্ৱা উট্ঠায সমুট্ঠায ৱাযমনতো ন অলসাতি অনলসা. তং পন কম্মং সেট্ঠং উত্তমং নিব্বানাৱহমেৱ কৰোন্তীতি কম্মসেট্ঠস্স কাৰকা. কৰোন্তা পন তং পটিপত্তিযা অনৱজ্জভাৱতো ৰাগং দোসং পজহন্তি, যথা ৰাগদোসা পহীযন্তি, এৱং সমণা কম্মং কৰোন্তি. তেন মে সমণা পিযাতি তেন যথাৱুত্তেন সম্মাপটিপজ্জনেন ময্হং সমণা পিযাযিতব্বাতি অত্থো.

তীণি পাপস্স মূলানীতি লোভদোসমোহসঙ্খাতানি অকুসলস্স তীণি মূলানি. ধুনন্তীতি নিগ্ঘাতেন্তি, পজহন্তীতি অত্থো. সুচিকাৰিনোতি অনৱজ্জকম্মকাৰিনো. সব্বং পাপং পহীনেসন্তি অগ্গমগ্গাধিগমেন এসং সব্বম্পি পাপং পহীনং.

এৱং ‘‘সমণা সুচিকাৰিনো’’তি সঙ্খেপতো ৱুত্তমত্থং ৱিভজিত্ৱা দস্সেতুং ‘‘কাযকম্ম’’ন্তি গাথমাহ. তং সুৱিঞ্ঞেয্যমেৱ.

ৱিমলা সঙ্খমুত্তাৱাতি সুধোতসঙ্খা ৱিয মুত্তা ৱিয চ ৱিগতমলা ৰাগাদিমলৰহিতা. সুদ্ধা সন্তৰবাহিৰাতি সন্তৰঞ্চ বাহিৰঞ্চ সন্তৰবাহিৰং. ততো সন্তৰবাহিৰতো সুদ্ধা, সুদ্ধাসযপযোগাতি অত্থো. পুণ্ণা সুক্কান ধম্মানন্তি একন্তসুক্কেহি অনৱজ্জধম্মেহি পৰিপুণ্ণা, অসেখেহি সীলক্খন্ধাদীহি সমন্নাগতাতি অত্থো.

সুত্তগেয্যাদিবহুং সুতং এতেসং, সুতেন ৱা উপ্পন্নাতি বহুস্সুতা, পৰিযত্তিবাহুসচ্চেন পটিৱেধবাহুসচ্চেন চ সমন্নাগতাতি অত্থো. তমেৱ দুৱিধম্পি ধম্মং ধাৰেন্তীতি ধম্মধৰা. সত্তানং আচাৰসমাচাৰসিক্খাপদেন অৰীযন্তীতি অৰিযা. ধম্মেন ঞাযেন জীৱন্তীতি ধম্মজীৱিনো. অত্থং ধম্মঞ্চ দেসেন্তীতি ভাসিতত্থঞ্চ দেসনাধম্মঞ্চ কথেন্তি পকাসেন্তি. অথ ৱা অত্থতো অনপেতং ধম্মতো অনপেতঞ্চ দেসেন্তি আচিক্খন্তি.

একগ্গচিত্তাতি সমাহিতচিত্তা. সতিমন্তোতি উপট্ঠিতসতিনো.

দূৰঙ্গমাতি অৰঞ্ঞগতা, মনুস্সূপচাৰং মুঞ্চিত্ৱা দূৰং গচ্ছন্তা, ইদ্ধানুভাৱেন ৱা যথাৰুচিতং দূৰং ঠানং গচ্ছন্তীতি দূৰঙ্গমা. মন্তা ৱুচ্চতি পঞ্ঞা, তায ভণনসীলতায মন্তভাণী. ন উদ্ধতাতি অনুদ্ধতা, উদ্ধচ্চৰহিতা ৱূপসন্তচিত্তা. দুক্খস্সন্তং পজানন্তীতি ৱট্টদুক্খস্স পৰিযন্তভূতং নিব্বানং পটিৱিজ্ঝন্তি.

ন ৱিলোকেন্তি কিঞ্চনন্তি যতো গামতো পক্কমন্তি, তস্মিং গামে কঞ্চি সত্তং ৱা সঙ্খাৰং ৱা অপেক্খাৱসেন ন ওলোকেন্তি, অথ খো পন অনপেক্খাৱ গচ্ছন্তি পক্কমন্তি.

ন তে সং কোট্ঠে ওপেন্তীতি তে সমণা সং অত্তনো সন্তকং সাপতেয্যং কোট্ঠে ন ওপেন্তি ন পটিসামেত্ৱা ঠপেন্তি তাদিসস্স পৰিগ্গহস্স অভাৱতো. কুম্ভিন্তি কুম্ভিযং. খড়োপিযন্তি পচ্ছিযং. পৰিনিট্ঠিতমেসানাতি পৰকুলেসু পৰেসং অত্থায সিদ্ধমেৱ ঘাসং পৰিযেসন্তা.

হিৰঞ্ঞন্তি কহাপণং. ৰূপিযন্তি ৰজতং. পচ্চুপ্পন্নেন যাপেন্তীতি অতীতং অননুসোচন্তা অনাগতঞ্চ অপচ্চাসীসন্তা পচ্চুপ্পন্নেন যাপেন্তি অত্তভাৱং পৱত্তেন্তি.

অঞ্ঞমঞ্ঞং পিহযন্তীতি অঞ্ঞমঞ্ঞস্মিং মেত্তিং কৰোন্তি. ‘‘পিহাযন্তি’’পি পাঠো, সো এৱ অত্থো.

এৱং সো ব্ৰাহ্মণো ধীতুযা সন্তিকে ভিক্খূনং গুণে সুত্ৱা পসন্নমানসো ধীতৰং পসংসন্তো ‘‘অত্থায ৱতা’’তিআদিমাহ.

অম্হম্পীতি অম্হাকম্পি. দক্খিণন্তি দেয্যধম্মং.

এত্থাতি এতেসু সমণেসু. যঞ্ঞোতি দানধম্মো. ৱিপুলোতি ৱিপুলফলো. সেসং ৱুত্তনযমেৱ.

এৱং ব্ৰাহ্মণো সৰণেসু সীলেসু চ পতিট্ঠিতো অপৰভাগে সঞ্জাতসংৱেগো পব্বজিত্ৱা ৱিপস্সনং ৱড্ঢেত্ৱা অৰহত্তে পতিট্ঠায অত্তনো পটিপত্তিং পচ্চৱেক্খিত্ৱা উদানেন্তো ‘‘ব্ৰহ্মবন্ধূ’’তি গাথমাহ. তস্সত্থো হেট্ঠা ৱুত্তোযেৱ.

ৰোহিনীথেৰীগাথাৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.