১১. মুত্তাথেৰীগাথাৱণ্ণনা
সুমুত্তা সাধুমুত্তাম্হীতিআদিকা মুত্তাথেৰিযা গাথা. অযম্পি পুৰিমবুদ্ধেসু কতাধিকাৰা তত্থ তত্থ ভৱে কুসলং উপচিনিত্ৱা ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে কোসলজনপদে ওঘাতকস্স নাম দলিদ্দব্ৰাহ্মণস্স ধীতা হুত্ৱা নিব্বত্তি, তং ৱযপ্পত্তকালে মাতাপিতৰো একস্স খুজ্জব্ৰাহ্মণস্স অদংসু. সা তেন ঘৰাৱাসং অৰোচন্তী তং অনুজানাপেত্ৱা পব্বজিত্ৱা ৱিপস্সনায কম্মং কৰোতি. তস্সা বহিদ্ধাৰম্মণেসু চিত্তং ৱিধাৱতি, সা তং নিগ্গণ্হন্তী ‘‘সুমুত্তা সাধুমুত্তাম্হী’’তি গাথং ৱদন্তীযেৱ ৱিপস্সনং উস্সুক্কাপেত্ৱা সহ পটিসম্ভিদাহি অৰহত্তং পাপুণি. তেন ৱুত্তং অপদানে –
‘‘পদুমুত্তৰো নাম জিনো, সব্বধম্মেসু চক্খুমা;
পাণিনে অনুগণ্হন্তো, পিণ্ডায পাৱিসী পুৰং.
‘‘তস্স আগচ্ছতো সত্থু, সব্বে নগৰৱাসিনো;
হট্ঠতুট্ঠা সমাগন্ত্ৱা, ৱালিকা আকিৰিংসু তে.
‘‘ৱীথিসম্মজ্জনং কত্ৱা, কদলিপুণ্ণকদ্ধজে;
ধূমং চুণ্ণঞ্চ মাসঞ্চ, সক্কাৰং কচ্চ সত্থুনো.
‘‘মণ্ডপং পটিযাদেত্ৱা, নিমন্তেত্ৱা ৱিনাযকং;
মহাদানং দদিত্ৱান, সম্বোধিং অভিপত্থযি.
‘‘পদুমুত্তৰো মহাৱীৰো, হাৰকো সব্বপাণিনং;
অনুমোদনিযং কত্ৱা, ব্যাকাসি অগ্গপুগ্গলো.
‘‘সতসহস্সে অতিক্কন্তে, কপ্পো হেস্সতি ভদ্দকো;
ভৱাভৱে সুখং লদ্ধা, পাপুণিস্সসি বোধিযং.
‘‘হত্থকম্মঞ্চ যে কেচি, কতাৱী নৰনাৰিযো;
অনাগতম্হি অদ্ধানে, সব্বা হেস্সন্তি সম্মুখা.
‘‘তেন কম্মৱিপাকেন, চেতনাপণিধীহি চ;
উপ্পন্নদেৱভৱনে, তুয্হং তা পৰিচাৰিকা.
‘‘দিব্বং সুখমসঙ্খ্যেয্যং, মানুসঞ্চ অসঙ্খিযং;
অনুভোন্তি চিৰং কালং, সংসৰিম্হ ভৱাভৱে.
‘‘সতসহস্সিতো কপ্পে, যং কম্মমকৰিং তদা;
সুখুমালা মনুস্সেসু, অথো দেৱপুৰেসু চ.
‘‘ৰূপং ভোগং যসং আযুং, অথো কিত্তিসুখং পিযং;
লভামি সততং সব্বং, সুকতং কম্মসম্পদং.
‘‘পচ্ছিমে ভৱে সম্পত্তে, জাতাহং ব্ৰাহ্মণে কুলে;
সুখুমালহত্থপাদা, ৰমণিযে নিৱেসনে.
‘‘সব্বকালম্পি পথৱী, ন পস্সামনলঙ্কতং;
চিক্খল্লভূমিং অসুচিং, ন পস্সামি কুদাচনং.
‘‘কিলেসা ঝাপিতা ময্হং…পে… কতং বুদ্ধস্স সাসন’’ন্তি.
অৰহত্তং পন পত্ৱা উদানেন্তী –
১১. ‘‘সুমুত্তা সাধুমুত্তাম্হি, তীহি খুজ্জেহি মুত্তিযা;
উদুক্খলেন মুসলেন, পতিনা খুজ্জকেন চ;
মুত্তাম্হি জাতিমৰণা, ভৱনেত্তি সমূহতা’’তি. – ইমং গাথং অভাসি;
তত্থ সুমুত্তাতি সুট্ঠু মুত্তা. সাধুমুত্তাম্হীতি সাধু সম্মদেৱ মুত্তা অম্হি. কুতো পন সুমুত্তা সাধুমুত্তাতি আহ ‘‘তীহি খুজ্জেহি মুত্তিযা’’তি, তীহি ৱঙ্ককেহি পৰিমুত্তিযাতি অত্থো. ইদানি তানি সৰূপতো দস্সেন্তী ‘‘উদুক্খলেন মুসলেন, পতিনা খুজ্জকেন চা’’তি আহ. উদুক্খলে হি ধঞ্ঞং পক্খিপন্তিযা পৰিৱত্তেন্তিযা মুসলেন কোট্টেন্তিযা চ পিট্ঠি ওনামেতব্বা হোতীতি খুজ্জকৰণহেতুতায তদুভযং ‘‘খুজ্জ’’ন্তি ৱুত্তং. সামিকো পনস্সা খুজ্জো এৱ. ইদানি যস্সা মুত্তিযা নিদস্সনৱসেন তীহি খুজ্জেহি মুত্তি ৱুত্তা. তমেৱ দস্সেন্তী ‘‘মুত্তাম্হি জাতিমৰণা’’তি ৱত্ৱা তত্থ কাৰণমাহ ‘‘ভৱনেত্তি সমূহতা’’তি. তস্সত্থো – ন কেৱলমহং তীহি খুজ্জেহি এৱ মুত্তা, অথ খো সব্বস্মা জাতিমৰণাপি, যস্মা সব্বস্সাপি ভৱস্স নেত্তি নাযিকা তণ্হা অগ্গমগ্গেন মযা সমুগ্ঘাটিতাতি.
মুত্তাথেৰীগাথাৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.