১. অঞ্ঞতৰাথেৰীগাথাৱণ্ণনা

ইদানি থেৰীগাথানং অত্থসংৱণ্ণনায ওকাসো অনুপ্পত্তো. তত্থ যস্মা ভিক্খুনীনং আদিতো যথা পব্বজ্জা উপসম্পদা চ পটিলদ্ধা, তং পকাসেত্ৱা অত্থসংৱণ্ণনায কৰীযমানায তত্থ তত্থ গাথানং অট্ঠুপ্পত্তিং ৱিভাৱেতুং সুকৰা হোতি সুপাকটা চ, তস্মা তং পকাসেতুং আদিতো পট্ঠায সঙ্খেপতো অযং অনুপুব্বিকথা –

অযঞ্হি লোকনাথো ‘‘মনুস্সত্তং লিঙ্গসম্পত্তী’’ত্যাদিনা ৱুত্তানি অট্ঠঙ্গানি সমোধানেত্ৱা দীপঙ্কৰস্স ভগৱতো পাদমূলে কতমহাভিনীহাৰো সমতিংসপাৰমিযো পূৰেন্তো চতুৱীসতিযা বুদ্ধানং সন্তিকে লদ্ধব্যাকৰণো অনুক্কমেন পাৰমিযো পূৰেত্ৱা ঞাতত্থচৰিযায লোকত্থচৰিযায বুদ্ধত্থচৰিযায চ কোটিং পত্ৱা তুসিতভৱনে নিব্বত্তিত্ৱা তত্থ যাৱতাযুকং ঠত্ৱা দসসহস্সচক্কৱাড়দেৱতাহি বুদ্ধভাৱায –

‘‘কালো খো তে মহাৱীৰ, উপ্পজ্জ মাতুকুচ্ছিযং;

সদেৱকং তাৰযন্তো, বুজ্ঝস্সু অমতং পদ’’ন্তি. (বু. ৱং. ১.৬৭) –

আযাচিতমনুস্সূপপত্তিকো তাসং দেৱতানং পটিঞ্ঞং দত্ৱা, কতপঞ্চমহাৱিলোকনো সক্যৰাজকুলে সুদ্ধোদনমহাৰাজস্স গেহে সতো সম্পজানো মাতুকুচ্ছিং ওক্কন্তো দসমাসে সতো সম্পজানো তত্থ ঠত্ৱা, সতো সম্পজানো ততো নিক্খন্তো লুম্বিনীৱনে লদ্ধাভিজাতিকো ৱিৱিধা ধাতিযো আদিং কত্ৱা মহতা পৰিহাৰেন সম্মদেৱ পৰিহৰিযমানো অনুক্কমেন ৱুড্ঢিপ্পত্তো তীসু পাসাদেসু ৱিৱিধনাটকজনপৰিৱুতো দেৱো ৱিয সম্পত্তিং অনুভৱন্তো জিণ্ণব্যাধিমতদস্সনেন জাতসংৱেগো ঞাণস্স পৰিপাকতং গতত্তা, কামেসু আদীনৱং নেক্খম্মে চ আনিসংসং দিস্ৱা, ৰাহুলকুমাৰস্স জাতদিৱসে ছন্নসহাযো কণ্ডকং অস্সৰাজং আৰুয্হ, দেৱতাহি ৱিৱটেন দ্ৱাৰেন অড্ঢৰত্তিকসমযে মহাভিনিক্খমনং নিক্খমিত্ৱা, তেনেৱ ৰত্তাৱসেসেন তীণি ৰজ্জানি অতিক্কমিত্ৱা অনোমানদীতীৰং পত্ৱা ঘটিকাৰমহাব্ৰহ্মুনা আনীতে অৰহত্তদ্ধজে গহেত্ৱা পব্বজিতো, তাৱদেৱ ৱস্সসট্ঠিকত্থেৰো ৱিয আকপ্পসম্পন্নো হুত্ৱা, পাসাদিকেন ইৰিযাপথেন অনুক্কমেন ৰাজগহং পত্ৱা, তত্থ পিণ্ডায চৰিত্ৱা পণ্ডৱপব্বতপব্ভাৰে পিণ্ডপাতং পৰিভুঞ্জিত্ৱা, মাগধৰাজেন ৰজ্জেন নিমন্তিযমানো তং পটিক্খিপিত্ৱা, ভগ্গৱস্সাৰামং গন্ত্ৱা, তস্স সমযং পৰিগ্গণ্হিত্ৱা ততো আড়াৰুদকানং সমযং পৰিগ্গণ্হিত্ৱা, তং সব্বং অনলঙ্কৰিত্ৱা অনুক্কমেন উৰুৱেলং গন্ত্ৱা তত্থ ছব্বস্সানি দুক্কৰকাৰিকং কত্ৱা, তায অৰিযধম্মপটিৱেধস্সাভাৱং ঞত্ৱা ‘‘নাযং মগ্গো বোধাযা’’তি ওড়াৰিকং আহাৰং আহৰন্তো কতিপাহেন বলং গাহেত্ৱা ৱিসাখাপুণ্ণমদিৱসে সুজাতায দিন্নং ৱৰভোজনং ভুঞ্জিত্ৱা, সুৱণ্ণপাতিং নদিযা পটিসোতং খিপিত্ৱা, ‘‘অজ্জ বুদ্ধো ভৱিস্সামী’’তি কতসন্নিট্ঠানো সাযন্হসমযে কাড়েন নাগৰাজেন অভিত্থুতিগুণো বোধিমণ্ডং আৰুয্হ অচলট্ঠানে পাচীনলোকধাতুঅভিমুখো অপৰাজিতপল্লঙ্কে নিসিন্নো চতুৰঙ্গসমন্নাগতং ৱীৰিযং অধিট্ঠায, সূৰিযে অনত্থঙ্গতেযেৱ মাৰবলং ৱিধমিত্ৱা, পঠমযামে পুব্বেনিৱাসং অনুস্সৰিত্ৱা, মজ্ঝিমযামে দিব্বচক্খুং ৱিসোধেত্ৱা, পচ্ছিমযামে পটিচ্চসমুপ্পাদে ঞাণং ওতাৰেত্ৱা, অনুলোমপটিলোমং পচ্চযাকাৰং সম্মসন্তো ৱিপস্সনং ৱড্ঢেত্ৱা সব্ববুদ্ধেহি অধিগতং অনঞ্ঞসাধাৰণং সম্মাসম্বোধিং অধিগন্ত্ৱা, নিব্বানাৰম্মণায ফলসমাপত্তিযা তত্থেৱ সত্তাহং ৱীতিনামেত্ৱা, তেনেৱ নযেন ইতৰসত্তাহেপি বোধিমণ্ডেযেৱ ৱীতিনামেত্ৱা, ৰাজাযতনমূলে মধুপিণ্ডিকভোজনং ভুঞ্জিত্ৱা, পুন অজপালনিগ্ৰোধমূলে নিসিন্নো ধম্মতায ধম্মগম্ভীৰতং পচ্চৱেক্খিত্ৱা অপ্পোস্সুক্কতায চিত্তে নমন্তে মহাব্ৰহ্মুনা আযাচিতো বুদ্ধচক্খুনা লোকং ৱোলোকেন্তো তিক্খিন্দ্ৰিযমুদিন্দ্ৰিযাদিভেদে সত্তে দিস্ৱা মহাব্ৰহ্মুনা ধম্মদেসনায কতপটিঞ্ঞো ‘‘কস্স নু খো অহং পঠমং ধম্মং দেসেয্য’’ন্তি আৱজ্জেন্তো আড়াৰুদকানং কালঙ্কতভাৱং ঞত্ৱা, ‘‘বহুপকাৰা খো মে পঞ্চৱগ্গিযা ভিক্খূ, যে মং পধানপহিতত্তং উপট্ঠহিংসু, যংনূনাহং পঞ্চৱগ্গিযানং ভিক্খূনং পঠমং ধম্মং দেসেয্য’’ন্তি (মহাৱ. ১০) চিন্তেত্ৱা, আসাড়্হিপুণ্ণমাযং মহাবোধিতো বাৰাণসিং উদ্দিস্স অট্ঠাৰসযোজনং মগ্গং পটিপন্নো অন্তৰামগ্গে উপকেন আজীৱকেন সদ্ধিং মন্তেত্ৱা, অনুক্কমেন ইসিপতনং পত্ৱা তত্থ পঞ্চৱগ্গিযে সঞ্ঞাপেত্ৱা ‘‘দ্ৱেমে, ভিক্খৱে, অন্তা পব্বজিতেন ন সেৱিতব্বা’’তিআদিনা (মহাৱ. ১৩; সং. নি. ৫.১০৮১; পটি. ম. ২.৩০) ধম্মচক্কপৱত্তনসুত্তন্তদেসনায অঞ্ঞাসিকোণ্ডঞ্ঞপ্পমুখা অট্ঠাৰসব্ৰহ্মকোটিযো ধম্মামতং পাযেত্ৱা পাটিপদে ভদ্দিযত্থেৰং, পক্খস্স দুতিযাযং ৱপ্পত্থেৰং, পক্খস্স ততিযাযং মহানামত্থেৰং, চতুত্থিযং অস্সজিত্থেৰং, সোতাপত্তিফলে পতিট্ঠাপেত্ৱা, পঞ্চমিযং পন পক্খস্স অনত্তলক্খণসুত্তন্তদেসনায (মহাৱ. ২০; সং. নি. ৩.৫৯) সব্বেপি অৰহত্তে পতিট্ঠাপেত্ৱা ততো পৰং যসদাৰকপ্পমুখে পঞ্চপণ্ণাসপুৰিসে, কপ্পাসিকৱনসণ্ডে তিংসমত্তে ভদ্দৱগ্গিযে, গযাসীসে পিট্ঠিপাসাণে সহস্সমত্তে পুৰাণজটিলেতি এৱং মহাজনং অৰিযভূমিং ওতাৰেত্ৱা বিম্বিসাৰপ্পমুখানি একাদসনহুতানি সোতাপত্তিফলে নহুতং সৰণত্তযে পতিট্ঠাপেত্ৱা ৱেড়ুৱনং পটিগ্গহেত্ৱা তত্থ ৱিহৰন্তো অস্সজিত্থেৰস্স ৱাহসা অধিগতপঠমমগ্গে সঞ্চযং আপুচ্ছিত্ৱা, সদ্ধিং পৰিসায অত্তনো সন্তিকং উপগতে সাৰিপুত্তমোগ্গল্লানে অগ্গফলং সচ্ছিকত্ৱা সাৱকপাৰমিযা মত্থকং পত্তে অগ্গসাৱকট্ঠানে ঠপেত্ৱা কাড়ুদাযিত্থেৰস্স অভিযাচনায কপিলৱত্থুং গন্ত্ৱা, মানত্থদ্ধে ঞাতকে যমকপাটিহাৰিযেন দমেত্ৱা, পিতৰং অনাগামিফলে, মহাপজাপতিং সোতাপত্তিফলে পটিট্ঠাপেত্ৱা, নন্দকুমাৰং ৰাহুলকুমাৰঞ্চ পব্বাজেত্ৱা, সত্থা পুনদেৱ ৰাজগহং পচ্চাগচ্ছি.

অথাপৰেন সমযেন সত্থৰি ৱেসালিং উপনিস্সায কূটাগাৰসালাযং ৱিহৰন্তে সুদ্ধোদনমহাৰাজা সেতচ্ছত্তস্স হেট্ঠাৱ অৰহত্তং সচ্ছিকত্ৱা পৰিনিব্বাযি. অথ মহাপজাপতিযা গোতমিযা পব্বজ্জায চিত্তং উপ্পজ্জি, ততো ৰোহিনীনদীতীৰে কলহৱিৱাদসুত্তন্তদেসনায (সু. নি. ৮৬৮ আদযো) পৰিযোসানে নিক্খমিত্ৱা, পব্বজিতানং পঞ্চন্নং কুমাৰসতানং পাদপৰিচাৰিকা একজ্ঝাসযাৱ হুত্ৱা মহাপজাপতিযা সন্তিকং গন্ত্ৱা, সব্বাৱ ‘‘সত্থু সন্তিকে পব্বজিস্সামা’’তি মহাপজাপতিং জেট্ঠিকং কত্ৱা সত্থু সন্তিকং গন্তুকামা অহেসুং. অযঞ্চ মহাপজাপতি পুব্বেপি একৱাৰং সত্থাৰং পব্বজ্জং যাচিত্ৱা নালত্থ, তস্মা কপ্পকং পক্কোসাপেত্ৱা কেসে ছিন্দাপেত্ৱা কাসাযানি অচ্ছাদেত্ৱা সব্বা তা সাকিযানিযো আদায ৱেসালিং গন্ত্ৱা আনন্দত্থেৰেন দসবলং যাচাপেত্ৱা, অট্ঠগৰুধম্মপটিগ্গহণেন পব্বজ্জং উপসম্পদঞ্চ অলত্থ. ইতৰা পন সব্বাপি একতো উপসম্পন্না অহেসুং. অযমেত্থ সঙ্খেপো. ৱিত্থাৰতো পনেতং ৱত্থু তত্থ তত্থ পাড়িযং (চূড়ৱ. ৪০২) আগতমেৱ.

এৱং উপসম্পন্না পন মহাপজাপতি সত্থাৰং উপসঙ্কমিত্ৱা অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং অট্ঠাসি. অথস্সা সত্থা ধম্মং দেসেসি. সা সত্থু সন্তিকে কম্মট্ঠানং গহেত্ৱা অৰহত্তং পাপুণি. সেসা চ পঞ্চসতভিক্খুনিযো নন্দকোৱাদপৰিযোসানে (ম. নি. ৩.৩৯৮) অৰহত্তং পাপুণিংসু. এৱং ভিক্খুনিসঙ্ঘে সুপ্পতিট্ঠিতে পুথুভূতে তত্থ তত্থ গামনিগমজনপদৰাজধানীসু কুলিত্থিযো কুলসুণ্হাযো কুলকুমাৰিকাযো বুদ্ধসুবুদ্ধতং ধম্মসুধম্মতং সঙ্ঘসুপ্পটিপত্তিতঞ্চ সুত্ৱা, সাসনে অভিপ্পসন্না সংসাৰে চ জাতসংৱেগা অত্তনো সামিকে মাতাপিতৰো ঞাতকে চ অনুজানাপেত্ৱা, সাসনে উৰং দত্ৱা পব্বজিংসু. পব্বজিত্ৱা চ সীলাচাৰসম্পন্না সত্থুনো চ তেসং থেৰানঞ্চ সন্তিকে ওৱাদং লভিত্ৱা ঘটেন্তিযো ৱাযমন্তিযো নচিৰস্সেৱ অৰহত্তং সচ্ছাকংসু. তাহি উদানাদিৱসেন তত্থ তত্থ ভাসিতা গাথা পচ্ছা সঙ্গীতিকাৰকেহি একজ্ঝং কত্ৱা এককনিপাতাদিৱসেন সঙ্গীতিং আৰোপযিংসু ‘‘ইমা থেৰীগাথা নামা’’তি. তাসং নিপাতাদিৱিভাগো হেট্ঠা ৱুত্তোযেৱ. তত্থ নিপাতেসু এককনিপাতো আদি. তত্থপি –

১. ‘‘সুখং সুপাহি থেৰিকে, কত্ৱা চোড়েন পাৰুতা;

উপসন্তো হি তে ৰাগো, সুক্খডাকংৱ কুম্ভিয’’ন্তি. –

অযং গাথা আদি. তস্সা কা উপ্পত্তি? অতীতে কিৰ অঞ্ঞতৰা কুলধীতা কোণাগমনস্স ভগৱতো কালে সাসনে অভিপ্পসন্না হুত্ৱা সত্থাৰং নিমন্তেত্ৱা দুতিযদিৱসে সাখামণ্ডপং কাৰেত্ৱা ৱালিকং অত্থৰিত্ৱা উপৰি ৱিতানং বন্ধিত্ৱা গন্ধপুপ্ফাদীহি পূজং কত্ৱা সত্থু কালং আৰোচাপেসি. সত্থা তত্থ গন্ত্ৱা পঞ্ঞত্তে আসনে নিসীদি. সা ভগৱন্তং ৱন্দিত্ৱা পণীতেন খাদনীযেন ভোজনীযেন পৰিৱিসিত্ৱা, ভগৱন্তং ভুত্তাৱিং ওনীতপত্তপাণিং তিচীৱৰেন অচ্ছাদেসি. তস্সা ভগৱা অনুমোদনং কত্ৱা পক্কামি. সা যাৱতাযুকং পুঞ্ঞানি কত্ৱা আযুপৰিযোসানে দেৱলোকে নিব্বত্তিত্ৱা একং বুদ্ধন্তৰং সুগতীসু এৱ সংসৰন্তী কস্সপস্স ভগৱতো কালে গহপতিকুলে নিব্বত্তিত্ৱা ৱিঞ্ঞুতং পত্ৱা, সংসাৰে জাতসংৱেগা সাসনে পব্বজিত্ৱা উপসম্পজ্জিত্ৱা ৱীসতিৱস্সহস্সানি ভিক্খুনিসীলং পূৰেত্ৱা, পুথুজ্জনকালকিৰিযং কত্ৱা, সগ্গে নিব্বত্তা একং বুদ্ধন্তৰং সগ্গসম্পত্তিং অনুভৱিত্ৱা ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে ৱেসালিযং খত্তিযমহাসালকুলে নিব্বত্তি. তং থিৰসন্তসৰীৰতায থেৰিকাতি ৱোহৰিংসু. সা ৱযপ্পত্তা কুলপ্পদেসাদিনা সমানজাতিকস্স খত্তিযকুমাৰস্স মাতাপিতূহি দিন্না পতিদেৱতা হুত্ৱা ৱসন্তী সত্থু ৱেসালিগমনে সাসনে পটিলদ্ধসদ্ধা উপাসিকা হুত্ৱা, অপৰভাগে মহাপজাপতিগোতমীথেৰিযা সন্তিকে ধম্মং সুত্ৱা পব্বজ্জায ৰুচিং উপ্পাদেত্ৱা ‘‘অহং পব্বজিস্সামী’’তি সামিকস্সাৰোচেসি. সামিকো নানুজানাতি. সা পন কতাধিকাৰতায যথাসুতং ধম্মং পচ্চৱেক্খিত্ৱা ৰূপাৰূপধম্মে পৰিগ্গহেত্ৱা ৱিপস্সনং অনুযুত্তা ৱিহৰতি.

অথেকদিৱসং মহানসে ব্যঞ্জনে পচ্চমানে মহতী অগ্গিজালা উট্ঠহি. সা অগ্গিজালা সকলভাজনং তটতটাযন্তং ঝাযতি. সা তং দিস্ৱা তদেৱাৰম্মণং কত্ৱা সুট্ঠুতৰং অনিচ্চতং উপট্ঠহন্তং উপধাৰেত্ৱা ততো তত্থ দুক্খানিচ্চানত্ততঞ্চ আৰোপেত্ৱা ৱিপস্সনং ৱড্ঢেত্ৱা অনুক্কমেন উস্সুক্কাপেত্ৱা মগ্গপটিপাটিযা অনাগামিফলে পতিট্ঠহি. সা ততো পট্ঠায আভৰণং ৱা অলঙ্কাৰং ৱা ন ধাৰেতি. সা সামিকেন ‘‘কস্মা ত্ৱং, ভদ্দে, ইদানি পুব্বে ৱিয আভৰণং ৱা অলঙ্কাৰং ৱা ন ধাৰেসী’’তি ৱুত্তা অত্তনো গিহিভাৱে অভব্বভাৱং আৰোচেত্ৱা পব্বজ্জং অনুজানাপেসি. সো ৱিসাখো উপাসকো ৱিয ধম্মদিন্নং মহতা পৰিহাৰেন মহাপজাপতিগোতমিযা সন্তিকং নেত্ৱা ‘‘ইমং, অয্যে, পব্বাজেথা’’তি আহ. অথ মহাপজাপতিগোতমী তং পব্বাজেত্ৱা উপসম্পাদেত্ৱা ৱিহাৰং নেত্ৱা সত্থাৰং দস্সেসি. সত্থাপিস্সা পকতিযা দিট্ঠাৰম্মণমেৱ ৱিভাৱেন্তো ‘‘সুখং সুপাহী’’তি গাথমাহ.

তত্থ সুখন্তি ভাৱনপুংসকনিদ্দেসো. সুপাহীতি আণত্তিৱচনং. থেৰিকেতি আমন্তনৱচনং. কত্ৱা চোড়েন পাৰুতাতি অপ্পিচ্ছতায নিযোজনং. উপসন্তো হি তে ৰাগোতি পটিপত্তিকিত্তনং. সুক্খডাকংৱাতি উপসমেতব্বস্স কিলেসস্স অসাৰভাৱনিদস্সনং. কুম্ভিযন্তি তদাধাৰস্স অনিচ্চতুচ্ছাদিভাৱনিদস্সনং.

সুখন্তি চেতং ইট্ঠাধিৱচনং. সুখেন নিদুক্খা হুত্ৱাতি অত্থো. সুপাহীতি নিপজ্জনিদস্সনঞ্চেতং চতুন্নং ইৰিযাপথানং, তস্মা চত্তাৰোপি ইৰিযাপথে সুখেনেৱ কপ্পেহি সুখং ৱিহৰাতি অত্থো. থেৰিকেতি ইদং যদিপি তস্সা নামকিত্তনং, পচুৰেন অন্ৱত্থসঞ্ঞাভাৱতো পন থিৰে সাসনে থিৰভাৱপ্পত্তে, থিৰেহি সীলাদিধম্মেহি সমন্নাগতেতি অত্থো. কত্ৱা চোড়েন পাৰুতাতি পংসুকূলচোড়েহি চীৱৰং কত্ৱা অচ্ছাদিতসৰীৰা তং নিৱত্থা চেৱ পাৰুতা চ. উপসন্তো হি তে ৰাগোতি হি-সদ্দো হেত্ৱত্থো. যস্মা তৱ সন্তানে উপ্পজ্জনককামৰাগো উপসন্তো অনাগামিমগ্গঞাণগ্গিনা দড্ঢো, ইদানি তদৱসেসং ৰাগং অগ্গমগ্গঞাণগ্গিনা দহেত্ৱা সুখং সুপাহীতি অধিপ্পাযো. সুক্খডাকংৱ কুম্ভিযন্তি যথা তং পক্কে ভাজনে অপ্পকং ডাকব্যঞ্জনং মহতিযা অগ্গিজালায পচ্চমানং ঝাযিত্ৱা সুস্সন্তং ৱূপসম্মতি, যথা ৱা উদকমিস্সে ডাকব্যঞ্জনে উদ্ধনং আৰোপেত্ৱা পচ্চমানে উদকে ৱিজ্জমানে তং চিচ্চিটাযতি চিটিচিটাযতি, উদকে পন ছিন্নে উপসন্তমেৱ হোতি, এৱং তৱ সন্তানে কামৰাগো উপসন্তো, ইতৰম্পি ৱূপসমেত্ৱা সুখং সুপাহীতি.

থেৰী ইন্দ্ৰিযানং পৰিপাকং গতত্তা সত্থু দেসনাৱিলাসেন চ গাথাপৰিযোসানে সহ পটিসম্ভিদাহি অৰহত্তং পাপুণি. তেন ৱুত্তং অপদানে (অপ. থেৰী ২.১.২৬-৩০).

‘‘কোণাগমনবুদ্ধস্স, মণ্ডপো কাৰিতো মযা;

ধুৱং তিচীৱৰংদাসিং, বুদ্ধস্স লোকবন্ধুনো.

‘‘যং যং জনপদং যামি, নিগমে ৰাজধানিযো;

সব্বত্থ পূজিতো হোমি, পুঞ্ঞকম্মস্সিদং ফলং.

‘‘কিলেসা ঝাপিতা ময্হং, ভৱা সব্বে সমূহতা;

নাগীৱ বন্ধনং ছেত্ৱা, ৱিহৰামি অনাসৱা.

‘‘স্ৱাগতং ৱত মে আসি, বুদ্ধসেট্ঠস্স সন্তিকে;

তিস্সো ৱিজ্জা অনুপ্পত্তা, কতং বুদ্ধস্স সাসনং.

‘‘পটিসম্ভিদা চতস্সো, ৱিমোক্খাপি চ অট্ঠিমে;

ছড়ভিঞ্ঞা সচ্ছিকতা, কতং বুদ্ধস্স সাসন’’ন্তি.

অৰহত্তং পন পত্ৱা থেৰী উদানেন্তী তমেৱ গাথং অভাসি, তেনাযং গাথা তস্সা থেৰিযা গাথা অহোসি. তত্থ থেৰিযা ৱুত্তগাথায অনৱসেসো ৰাগো পৰিগ্গহিতো অগ্গমগ্গেন তস্স ৱূপসমস্স অধিপ্পেতত্তা. ৰাগৱূপসমেনেৱ চেত্থ সব্বেসম্পি কিলেসানং ৱূপসমো ৱুত্তোতি দট্ঠব্বং তদেকট্ঠতায সব্বেসং কিলেসধম্মানং ৱূপসমসিদ্ধিতো. তথা হি ৱুচ্চতি –

‘‘উদ্ধচ্চৱিচিকিচ্ছাহি, যো মোহো সহজো মতো;

পহানেকট্ঠভাৱেন, ৰাগেন সৰণো হি সো’’তি.

যথা চেত্থ সব্বেসং সংকিলেসানং ৱূপসমো ৱুত্তো, এৱং সব্বত্থাপি তেসং ৱূপসমো ৱুত্তোতি ৱেদিতব্বং. পুব্বভাগে তদঙ্গৱসেন, সমথৱিপস্সনাক্খণে ৱিক্খম্ভনৱসেন, মগ্গক্খণে সমুচ্ছেদৱসেন, ফলক্খণে পটিপ্পস্সদ্ধিৱসেন ৱূপসমসিদ্ধিতো. তেন চতুব্বিধস্সাপি পহানস্স সিদ্ধি ৱেদিতব্বা. তত্থ তদঙ্গপ্পহানেন সীলসম্পদাসিদ্ধি, ৱিক্খম্ভনপহানেন সমাধিসম্পদাসিদ্ধি, ইতৰেহি পঞ্ঞাসম্পদাসিদ্ধি দস্সিতা হোতি পহানাভিসমযোপসিজ্ঝনতো. যথা ভাৱনাভিসমযং সাধেতি তস্মিং অসতি তদভাৱতো, তথা সচ্ছিকিৰিযাভিসমযং পৰিঞ্ঞাভিসমযঞ্চ সাধেতি এৱাতি. চতুৰাভিসমযসিদ্ধিযা তিস্সো সিক্খা, পটিপত্তিযা তিৱিধকল্যাণতা, সত্তৱিসুদ্ধিযো চ পৰিপুণ্ণা ইমায গাথায পকাসিতা হোন্তীতি ৱেদিতব্বং. অঞ্ঞতৰাথেৰী অপঞ্ঞাতা নামগোত্তাদিৱসেন অপাকটা, একা থেৰী লক্খণসম্পন্না ভিক্খুনী ইমং গাথং অভাসীতি অধিপ্পাযো.

অঞ্ঞতৰাথেৰীগাথাৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.