৯. পুৰোহিতপুত্তজেন্তত্থেৰগাথাৱণ্ণনা

জাতিমদেন মত্তোহন্তিআদিকা আযস্মতো জেন্তত্থেৰস্স গাথা. কা উপ্পত্তি? অযম্পি পুৰিমবুদ্ধেসু কতাধিকাৰো তত্থ তত্থ ভৱে পুঞ্ঞানি উপচিনিত্ৱা ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে সাৱত্থিযং কোসলৰঞ্ঞো পুৰোহিতস্স পুত্তো হুত্ৱা নিব্বত্তি, তস্স জেন্তোতি নামং অহোসি. সো ৱযপ্পত্তো জাতিমদেন ভোগইস্সৰিযৰূপমদেন চ মত্তো অঞ্ঞে হীড়েন্তো গৰুট্ঠানিযানম্পি অপচিতিং অকৰোন্তো মানথদ্ধো ৱিচৰতি. সো একদিৱসং সত্থাৰং মহতিযা পৰিসায পৰিৱুতং ধম্মং দেসেন্তং দিস্ৱা উপসঙ্কমন্তো ‘‘সচে মং সমণো গোতমো পঠমং আলপিস্সতি, অহম্পি আলপিস্সামি; নো চে, নালপিস্সামী’’তি চিত্তং উপ্পাদেত্ৱা উপসঙ্কমিত্ৱা ঠিতো ভগৱতি পঠমং অনালপন্তে সযম্পি মানেন অনালপিত্ৱা গমনাকাৰং দস্সেসি. তং ভগৱা –

‘‘ন মানং ব্ৰাহ্মণ সাধু, অত্থিকস্সীধ ব্ৰাহ্মণ;

যেন অত্থেন আগচ্ছি, তমেৱমনুব্ৰূহযে’’তি. (সং. নি. ১.২০১) –

গাথায অজ্ঝভাসি. সো ‘‘চিত্তং মে সমণো গোতমো জানাতী’’তি অভিপ্পসন্নো ভগৱতো পাদেসু সিৰসা নিপতিত্ৱা পৰমনিপচ্চাকাৰং কত্ৱা –

‘‘কেসু ন মানং কযিৰাথ, কেসু চস্স সগাৰৱো;

ক্যস্স অপচিতা অস্সু, ক্যস্সু সাধু সুপূজিতা’’তি. –

পুচ্ছি. তস্স ভগৱা –

‘‘মাতৰি পিতৰি চাপি, অথো জেট্ঠম্হি ভাতৰি;

আচৰিযে চতুত্থম্হি, সমণব্ৰাহ্মণেসু চ.

‘‘তেসু ন মানং কযিৰাথ, তেসু অস্স সগাৰৱো;

ক্যস্স অপচিতা অস্সু, ত্যস্সু সাধু সুপূজিতা.

‘‘অৰহন্তে সীতিভূতে, কতকিচ্চে অনাসৱে;

নিহচ্চ মানং অত্থদ্ধো, তে নমস্সে অনুত্তৰে’’তি. (সং. নি. ১.২০১) –

পঞ্হং ৱিস্সজ্জেন্তো ধম্মং দেসেসি. সো তায দেসনায সোতাপন্নো হুত্ৱা পব্বজিত্ৱা ৱিপস্সনায কম্মং কৰোন্তো অৰহত্তং পত্ৱা অত্তনো পটিপত্তিকিত্তনমুখেন অঞ্ঞং ব্যাকৰোন্তো –

৪২৩. ‘‘জাতিমদেন মত্তোহং, ভোগইস্সৰিযেন চ;

সণ্ঠানৱণ্ণৰূপেন, মদমত্তো অচাৰিহং.

৪২৪. ‘‘নাত্তনো সমকং কঞ্চি, অতিৰেকঞ্চ মঞ্ঞিসং;

অতিমানহতো বালো, পত্থদ্ধো উস্সিতদ্ধজো.

৪২৫. ‘‘মাতৰং পিতৰঞ্চাপি, অঞ্ঞেপি গৰুসম্মতে;

ন কঞ্চি অভিৱাদেসিং, মানত্থদ্ধো অনাদৰো.

৪২৬. ‘‘দিস্ৱা ৱিনাযকং অগ্গং, সাৰথীনং ৱৰুত্তমং;

তপন্তমিৱ আদিচ্চং, ভিক্খুসঙ্ঘপুৰক্খতং.

৪২৭. ‘‘মানং মদঞ্চ ছড্ডেত্ৱা, ৱিপ্পসন্নেন চেতসা;

সিৰসা অভিৱাদেসিং, সব্বসত্তানমুত্তমং.

৪২৮. ‘‘অতিমানো চ ওমানো, পহীনা সুসমূহতা;

অস্মিমানো সমুচ্ছিন্নো, সব্বে মানৱিধা হতা’’তি. –

ইমা গাথা অভাসি.

তত্থ জাতিমদেন মত্তোহন্তি অহং উদিচ্চে ব্ৰাহ্মণকুলে নিব্বত্তো, ‘‘ন মাদিসো উভতো সুজাতো অঞ্ঞো অত্থী’’তি কুলমানেন মত্তো মানথদ্ধো অচাৰিন্তি যোজনা. ভোগইস্সৰিযেন চাতি ৱিভৱেন আধিপচ্চেন চ হেতুভূতেন ভোগসম্পদঞ্চ ইস্সৰিযসম্পদঞ্চ পটিচ্চ উপ্পন্নমদেন মত্তো অহং অচাৰিন্তি যোজনা. সণ্ঠানৱণ্ণৰূপেনাতি সণ্ঠানং আৰোহপৰিণাহসম্পত্তি, ৱণ্ণো ওদাতসামতাদিছৱিসম্পত্তি, ৰূপং অঙ্গপচ্চঙ্গসোভা. ইধাপি ৱুত্তনযেন যোজনা ৱেদিতব্বা. মদমত্তোতি ৱুত্তপ্পকাৰতো অঞ্ঞেনপি মদেন মত্তো.

নাত্তনো সমকং কঞ্চীতি অত্তনো সমকং সদিসং জাতিআদীহি সমানং অতিৰেকং ৱা কঞ্চি ন মঞ্ঞিসং ন মঞ্ঞিং, মযা সমানম্পি ন মঞ্ঞিং, কুতো অধিকন্তি অধিপ্পাযো. অতিমানহতো বালোতি বালো অহং ততো বালভাৱতো অতিমানেন খতূপহতকুসলাচাৰো, ততো এৱ পত্থদ্ধো উস্সিতদ্ধজো থম্ভৱসেন গৰূনম্পি নিপচ্চকাৰস্স অকৰণতো ভুসং থদ্ধো অনোনমনথদ্ধজাতো উস্সিতমানদ্ধজো.

ৱুত্তমেৱত্থং পাকটতৰং কাতুং ‘‘মাতৰ’’ন্তিআদি ৱুত্তং. তত্থ অঞ্ঞেতি জেট্ঠভাতুআদিকে, সমণব্ৰাহ্মণে চ. গৰুসম্মতেতি গৰূতি সম্মতে গৰুট্ঠানিযে. অনাদৰোতি আদৰৰহিতো.

দিস্ৱা ৱিনাযকং অগ্গন্তি এৱং মানথদ্ধো হুত্ৱা ৱিচৰন্তো দিট্ঠধম্মিকসম্পৰাযিকপৰমত্থেহি ৱেনেয্যানং ৱিনযনতো সযম্ভুতায নাযকভাৱতো চ ৱিনাযকং. সদেৱকে লোকে সীলাদিগুণেহি সেট্ঠভাৱতো অগ্গং. পুৰিসদম্মানং অচ্চন্ততায দমনতো সাৰথীনং ৱৰুত্তমং, অতিৱিয উত্তমং ব্যামপ্পভাদিওভাসেন আদিচ্চমিৱ তপন্তং, ওভাসন্তং ভিক্খুসঙ্ঘপুৰক্খতং ধম্মং দেসেন্তং সব্বসত্তানং উত্তমং সত্থাৰং দিস্ৱা বুদ্ধানুভাৱেন সন্তজ্জিতো ‘‘অহমেৱ সেট্ঠো, অঞ্ঞে হীনা’’তি পৱত্তমানং ভোগমদাদিমদঞ্চ ছড্ডেত্ৱা পহায ৱিপ্পসন্নেন চেতসা সিৰসা অভিৱাদেসিন্তি যোজনা. কথং পনাযং মানথদ্ধো সমানো সত্থু দস্সনমত্তেন মানং পহাসীতি? ন খো পনেতং এৱং দট্ঠব্বং. সত্থু দস্সনমত্তেন মানং ন পহাসি ‘‘ন মানং, ব্ৰাহ্মণ, সাধূ’’তিআদিকায পন দেসনায মানং পহাসি. তং সন্ধায ৱুত্তং ‘‘মানং মদঞ্চ ছড্ডেত্ৱা, ৱিপ্পসন্নেন চেতসা. সিৰসা অভিৱাদেসি’’ন্তি. ৱিপ্পসন্নেন চেতসাতি চ ইত্থম্ভূতলক্খণে কৰণৱচনং দট্ঠব্বং.

‘‘অহমেৱ সেট্ঠো’’তি পৱত্তো মানো অতিমানো. ‘‘ইমে পন নিহীনা’’তি অঞ্ঞে হীনতো দহন্তস্স মানো ‘‘ওমানো’’তি ৱদন্তি. ‘‘সেয্যোহমস্মী’’তি পন অঞ্ঞং অতিক্কমিত্ৱা অত্তানং সেয্যতো দহন্তস্স পৱত্তো সেয্যমানো অতিমানো. ‘‘হীনোহমস্মী’’তি পৱত্তো হীনমানো ওমানো. পহীনা সুসমূহতাতি হেট্ঠিমমগ্গেহি পহীনা হুত্ৱা অগ্গমগ্গেন সুট্ঠু সমুগ্ঘাটিতা. অস্মিমানোতি ‘‘এসোহমস্মী’’তি খন্ধে ‘‘অহ’’ন্তি গহণৱসেন পৱত্তমানো. সব্বেতি ন কেৱলং অতিমানওমানঅস্মিমানা এৱ, অথ খো সেয্যস্স সেয্যমানাদযো নৱৱিধা অন্তৰভেদেন অনেকৱিধা চ সব্বে মানৱিধা মানকোট্ঠাসা হতা অগ্গমগ্গেন সমুগ্ঘাটিতাতি.

পুৰোহিতপুত্তজেন্তত্থেৰগাথাৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.