৭. কাতিযানত্থেৰগাথাৱণ্ণনা
উট্ঠেহীতিআদিকা আযস্মতো কাতিযানত্থেৰস্স গাথা. কা উপ্পত্তি? অযম্পি পুৰিমবুদ্ধেসু কতাধিকাৰো তত্থ তত্থ ভৱে পুঞ্ঞানি উপচিনিত্ৱা ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে সাৱত্থিযং অঞ্ঞতৰস্স কোসিযগোত্তস্স ব্ৰাহ্মণস্স পুত্তো হুত্ৱা নিব্বত্তো, মাতুগোত্তৱসেন পন কাতিযানোতি লদ্ধনামো ৱযপ্পত্তো সামঞ্ঞকানিত্থেৰস্স গিহিসহাযো থেৰং দিস্ৱা পব্বজিতো সমণধম্মং কৰোন্তো ৰত্তিং ‘‘নিদ্দাভিভৱং ৱিনোদেস্সামী’’তি চঙ্কমং আৰুহি. সো চঙ্কমন্তো নিদ্দায অভিভূতো পচলাযমানো পৰিপতিত্ৱা তত্থেৱ অনন্তৰহিতায ভূমিযা নিপজ্জি, সত্থা তস্স তং পৱত্তিং দিস্ৱা সযং তত্থ গন্ত্ৱা আকাসে ঠত্ৱা ‘‘কাতিযানা’’তি সঞ্ঞং অদাসি. সো সত্থাৰং দিস্ৱা উট্ঠহিত্ৱা ৱন্দিত্ৱা সংৱেগজাতো অট্ঠাসি. অথস্স সত্থা ধম্মং দেসেন্তো –
৪১১. ‘‘উট্ঠেহি নিসীদ কাতিযান, মা নিদ্দাবহুলো অহু জাগৰস্সু;
মা তং অলসং পমত্তবন্ধু, কূটেনেৱ জিনাতু মচ্চুৰাজা.
৪১২. ‘‘সেয্যথাপি মহাসমুদ্দৱেগো, এৱং জাতিজৰাতি ৱত্ততে তং;
সো কৰোহি সুদীপমত্তনো ত্ৱং, ন হি তাণং তৱ ৱিজ্জতেৱ অঞ্ঞং.
৪১৩. ‘‘সত্থা হি ৱিজেসি মগ্গমেতং, সঙ্গা জাতিজৰাভযা অতীতং;
পুব্বাপৰৰত্তমপ্পমত্তো, অনুযুঞ্জস্সু দড়্হং কৰোহি যোগং.
৪১৪. ‘‘পুৰিমানি পমুঞ্চ বন্ধনানি, সঙ্ঘাটিখুৰমুণ্ডভিক্খভোজী;
মা খিড্ডাৰতিঞ্চ মা নিদ্দং, অনুযুঞ্জিত্থ ঝায কাতিযান.
৪১৫. ‘‘ঝাযাহি জিনাহি কাতিযান, যোগক্খেমপথেসু কোৱিদোসি;
পপ্পুয্য অনুত্তৰং ৱিসুদ্ধিং, পৰিনিব্বাহিসি ৱাৰিনাৱ জোতি.
৪১৬. ‘‘পজ্জোতকৰো পৰিত্তৰংসো, ৱাতেন ৱিনম্যতে লতাৱ;
এৱম্পি তুৱং অনাদিযানো, মাৰং ইন্দসগোত্ত নিদ্ধুনাহি;
সো ৱেদযিতাসু ৱীতৰাগো, কালং কঙ্খ ইধেৱ সীতিভূতো’’তি. –
ইমা গাথা অভাসি.
তত্থ উট্ঠেহীতি নিদ্দূপগমনতো উট্ঠহন্তো উট্ঠানৱীৰিযং কৰোহি. যস্মা নিপজ্জা নাম কোসজ্জপক্খিযা, তস্মা মা সযি. নিসীদাতি পল্লঙ্কং আভুজিত্ৱা উজুং কাযং পণিধায পৰিমুখং সতিং উপট্ঠপেত্ৱা নিসীদ. কাতিযানাতি তং নামেন আলপতি. মা নিদ্দাবহুলো অহূতি নিদ্দাবহুলো নিদ্দাভিভূতো মা অহু. জাগৰস্সূতি জাগৰ, জাগৰিযমনুযুত্তো হোহি. মা তং অলসন্তি জাগৰিযং অননুযুঞ্জন্তং তং অলসং কুসীতং পমত্তবন্ধু মচ্চুৰাজা কূটেনেৱ অদ্দুহনেন ৱিয নেসাদো মিগং ৱা পক্খিং ৱা জৰাৰোগেহি মা জিনাতু মা অভিভৱতু, মা অজ্ঝোত্থৰতূতি অত্থো.
সেয্যথাপীতি সেয্যথা অপি. মহাসমুদ্দৱেগোতি মহাসমুদ্দস্স ঊমিৱেগো. এৱন্তি যথা নাম মহাসমুদ্দঊমিৱেগো উপৰূপৰি উট্ঠহন্তো তং অভিক্কমিতুং অসক্কোন্তং পুৰিসং অভিভৱতি, এৱং জাতি জৰা চ কোসজ্জাভিভূতং তং অতিৱত্ততে উপৰূপৰি অজ্ঝোত্থৰতি. সো কৰোহীতি সো ত্ৱং, কাতিযান, চতূহি ওঘেহি অনজ্ঝোত্থৰণীযং অৰহত্তফলসঙ্খাতং সুদীপং অত্তনো কৰোহি অত্তনো সন্তানে উপ্পাদেহি. ন হি তাণং তৱ ৱিজ্জতেৱ অঞ্ঞন্তি হীতি হেতুঅত্থে নিপাতো. যস্মা ততো অগ্গফলতো অঞ্ঞং তৱ তাণং নাম ইধ ৱা হুৰং ৱা ন উপলব্ভতি, তস্মা তং অৰহত্তসঙ্খাতং সুদীপং কৰোহীতি.
সত্থা হি ৱিজেসি মগ্গমেতন্তি যং সাধেতুং অৱিসহন্তা যতো পৰাজিতা পুথূ অঞ্ঞতিত্থিযা, তদেতং তস্স সুদীপস্স কাৰণভূতং পঞ্চৱিধসঙ্গতো জাতিআদিভযতো চ অতীতং অৰিযমগ্গং দেৱপুত্তমাৰাদিকে অভিভৱিত্ৱা তুয্হং সত্থা ৱিজেসি সাধেসি. যস্মা সত্থু সন্তকং নাম সাৱকেন অধিগন্তব্বং ন ৱিস্সজ্জেতব্বং, তস্মা তস্স অধিগমায পুব্বৰত্তাপৰৰত্তং পুৰিমযামং পচ্ছিমযামঞ্চ, অপ্পমত্তো সতো সম্পজানো হুত্ৱা অনুযুঞ্জ যোগং ভাৱনং দড়্হঞ্চ কৰোহি.
পুৰিমানি পমুঞ্চ বন্ধনানীতি পুৰিমকানি গিহিকালে আবদ্ধানি গিহিবন্ধনানি কামগুণবন্ধনানি পমুঞ্চ ৱিস্সজ্জেহি, তত্থ অনপেক্খো হোহি. সঙ্ঘাটিখুৰমুণ্ডভিক্খভোজীতি সঙ্ঘাটিধাৰী খুৰেন কতসিৰমুণ্ডো ভিক্খাহাৰভোজী, তিৱিধম্পেতং পুৰিমবন্ধনপমোক্খস্স খিড্ডাৰতিনিদ্দাননুযোগস্স চ কাৰণৱচনং. যস্মা ত্ৱং সঙ্ঘাটিপাৰুতো মুণ্ডো ভিক্খাহাৰো জীৱতি, তস্মা তে কামসুখানুযোগো খিড্ডাৰতিনিদ্দানুযোগো চ ন যুত্তোতি ততো পুৰিমানি পমুঞ্চ বন্ধনানি খিড্ডাৰতিং নিদ্দঞ্চ মানুযুঞ্জিত্থাতি যোজনা. ঝাযাতি ঝাযস্সু আৰম্মণূপনিজ্ঝানং অনুযুঞ্জ.
তং পন অনুযুঞ্জন্তো যেন ঝানেন ঝাযতো কিলেসা সব্বসো জিতা হোন্তি, তং লক্খণূপনিজ্ঝানং অনুযুঞ্জাতি দস্সেন্তো ‘‘ঝাযাহি জিনাহী’’তি আহ. যোগক্খেমপথেসু কোৱিদোসীতি চতূহি যোগেহি খেমস্স নিব্বানস্স পথভূতেসু বোধিপক্খিযধম্মেসু কুসলো ছেকো অসি, তস্মা ভাৱনং উস্সুক্কাপেন্তো অনুত্তৰং উত্তৰৰহিতং, ৱিসুদ্ধিং নিব্বানং অৰহত্তঞ্চ পপ্পুয্য পাপুণিত্ৱা পন ত্ৱং পৰিনিব্বাহিসি. ৱাৰিনাৱ জোতীতি মহতা সলিলৱুট্ঠিনিপাতেন অগ্গিখন্ধো ৱিয অৰিযমগ্গৱুট্ঠিনিপাতেন পৰিনিব্বাযিস্সতি.
পজ্জোতকৰোতি পজ্জোতিং কৰো পদীপো. পৰিত্তৰংসোতি খুদ্দকচ্চিকো. ৱিনম্যতেতি ৱিনমীযতি অপনিয্যতি. লতাৱাতি ৱল্লি ৱিয. ইদং ৱুত্তং হোতি – যথা ৱট্টিআদিপচ্চযৱেকল্লেন পৰিত্তৰংসো মন্দপভো পদীপো অপ্পিকা লতা ৱা ৱাতেন ৱিধমিয্যতি ৱিদ্ধংসিয্যতি, এৱং তুৱম্পি. কোসিযগোত্ততায, ইন্দসগোত্ত, ইন্দসমানগোত্তং. মাৰং তস্স ৱসে অনাৱত্তনা অনুপাদানতো চ অনাদিযানো, নিদ্ধুনাহি ৱিধমেহি ৱিদ্ধংসেহি. এৱং পন ৱিদ্ধংসমানো সো ত্ৱং ৱেদযিতাসু সব্বাসু ৱেদনাসু ৱিগতচ্ছন্দৰাগো ইধেৱ ইমস্মিংযেৱ অত্তভাৱে সব্বকিলেসদৰথপৰিড়াহাভাৱেন সীতিভূতো নিব্বুতো অত্তনো পৰিনিব্বানকালং কঙ্খ আগমেহীতি. এৱং সত্থাৰা অনুপাদিসেসং নিব্বানং পাপেত্ৱা দেসনায কতায থেৰো দেসনাৱসানে ৱিপস্সনং ৱড্ঢেত্ৱা অৰহত্তং পাপুণি. অৰহত্তং পন পত্ৱা সত্থাৰা দেসিতনিযামেনেৱ ইমা গাথা অভাসি. তা এৱ ইমা গাথা থেৰস্স অঞ্ঞাব্যাকৰণঞ্চ জাতা.
কাতিযানত্থেৰগাথাৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.