৬. সপ্পদাসত্থেৰগাথাৱণ্ণনা
পণ্ণৱীসতীতিআদিকা আযস্মতো সপ্পদাসত্থেৰস্স গাথা. কা উপ্পত্তি? অযম্পি পুৰিমবুদ্ধেসু কতাধিকাৰো তত্থ তত্থ ভৱে ৱিৱট্টূপনিস্সযং কুসলং উপচিনিত্ৱা ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে কপিলৱত্থুস্মিং সুদ্ধোদনমহাৰাজস্স পুৰোহিতপুত্তো হুত্ৱা নিব্বত্তি, তস্স সপ্পদাসোতি নামং অহোসি. সো ৱযপ্পত্তো সত্থু ঞাতিসমাগমে পটিলদ্ধসদ্ধো পব্বজিত্ৱা কিলেসাভিভৱেন চেতোসমাধিং অলভন্তো ব্ৰহ্মচৰিযং চৰিত্ৱা সংৱেগজাতো পচ্ছা সত্থং আহৰন্তো যোনিসো মনসিকাৰং ৱড্ঢেত্ৱা অৰহত্তং পাপুণিত্ৱা অঞ্ঞং ব্যাকৰোন্তো –
৪০৫. ‘‘পণ্ণৱীসতি ৱস্সানি, যতো পব্বজিতো অহং;
অচ্ছৰাসঙ্ঘাতমত্তম্পি, চেতোসন্তিমনজ্ঝগং.
৪০৬. ‘‘অলদ্ধা চিত্তস্সেকগ্গং, কামৰাগেন অট্টিতো;
বাহা পগ্গয্হ কন্দন্তো, ৱিহাৰা উপনিক্খমিং.
৪০৭. ‘‘সত্থং ৱা আহৰিস্সামি, কো অত্থো জীৱিতেন মে;
কথঞ্হি সিক্খং পচ্চক্খং, কালং কুব্বেথ মাদিসো.
৪০৮. ‘‘তদাহং খুৰমাদায, মঞ্চকম্হি উপাৱিসিং;
পৰিনীতো খুৰো আসি, ধমনিং ছেত্তুমত্তনো.
৪০৯. ‘‘ততো মে মনসীকাৰো, যোনিসো উদপজ্জথ;
আদীনৱো পাতুৰহু, নিব্বিদা সমতিট্ঠথ.
৪১০. ‘‘ততো চিত্তং ৱিমুচ্চি মে, পস্স ধম্মসুধম্মতং;
তিস্সো ৱিজ্জা অনুপ্পত্তা, কতং বুদ্ধস্স সাসন’’ন্তি. –
ইমা গাথা অভাসি.
তত্থ পণ্ণৱীসতিৱস্সানি, যতো পব্বজিতো অহন্তি যতো পট্ঠায অহং পব্বজিতো তানিমানি পণ্ণৱীসতিৱস্সানি. অচ্ছৰাসঙ্ঘাতমত্তম্পি, চেতোসন্তিমনজ্ঝগন্তি সোহং এত্তকং কালং ব্ৰহ্মচৰিযং চৰন্তো অচ্ছৰাসঙ্ঘাতমত্তম্পি অঙ্গুলিফোটনমত্তম্পি খণং চেতোসন্তিং চেতসো সমাধানং ন লভিং.
এৱং পন অলদ্ধা চিত্তস্সেকগ্গতং, তত্থ কাৰণমাহ ‘‘কামৰাগেন অট্টিতো’’তি. তত্থ অট্টিতোতি পীড়িতো, অভিভূতোতি অত্থো. বাহা পগ্গয্হ কন্দন্তোতি ‘‘ইদমিধ অতিৱিয অযুত্তং ৱত্ততি, যদাহং নিয্যানিকে সাসনে পব্বজিত্ৱা অত্তানং কিলেসপঙ্কতো উদ্ধৰিতুং ন সক্কোমী’’তি উদ্ধংমুখো বাহা পগ্গয্হ কন্দমানো. ৱিহাৰা উপনিক্খমিন্তি ৱসনকৱিহাৰতো বহি নিক্খন্তো.
যেনাধিপ্পাযেন নিক্খন্তো, তং দস্সেতুং ‘‘সত্থং ৱা আহৰিস্সামী’’তিআদি ৱুত্তং. তত্থ সত্থং ৱা আহৰিস্সামীতি ৱা-সদ্দো ৱিকপ্পনত্থো. তেন ‘‘ৰুক্খা ৱা পপতিস্সামি, উব্বন্ধিত্ৱা ৱা মৰিস্সামী’’তিআদিকে মৰণপ্পকাৰে সঙ্গণ্হাতি. সিক্খন্তি অধিসীলসিক্খং. পচ্চক্খন্তি পচ্চাচিক্খন্তো পৰিচ্চজন্তো. ‘‘পচ্চক্খা’’তিপি পাড়ি, পচ্চক্খাযাতি অত্থো. কালন্তি মৰণং. কথঞ্হি নাম মাদিসো সিক্খাপচ্চক্খানেন কালং কৰেয্যাতি অত্থো. সিক্খাপচ্চক্খানঞ্হি অৰিযস্স ৱিনযে মৰণং নাম. যথাহ ভগৱা – ‘‘মৰণঞ্হেতং, ভিক্খৱে, যো সিক্খং পচ্চক্খায হীনাযাৱত্ততী’’তি (ম. নি. ৩.৬৩). ‘‘সিক্খং পচ্চক্খা’’তি পন পাঠে কথঞ্হি নাম মাদিসো সিক্খং পচ্চক্খায কালং কৰেয্য, সিক্খাসমঙ্গী এৱ পন হুত্ৱা কালং কৰেয্য? তস্মা সত্থং ৱা আহৰিস্সামি, কো অত্থো জীৱিতেন মেতি যোজনা.
তদাহন্তি যদা কিলেসাভিভৱেন সমণধম্মং কাতুং অসমত্থতায জীৱিতে নিব্বিন্দন্তো তদা. খুৰন্তি নিসিতখুৰং, খুৰসদিসং ৱা সত্থকং. মঞ্চকম্হি উপাৱিসিন্তি পৰেসং নিৱাৰণভযেন ওৱৰকং পৱিসিত্ৱা মঞ্চকে নিসীদিং. পৰিনীতোতি উপনীতো, গলে ঠপিতোতি অধিপ্পাযো. ধমনিন্তি ‘‘কণ্ঠে ধমনিং, কণ্ঠধমনিং গলৱলয’’ন্তিপি ৱদন্তি. ছেত্তুন্তি ছিন্দিতুং.
ততো মে মনসীকাৰো, যোনিসো উদপজ্জথাতি ‘‘যদাহং মৰিস্সামী’’তি কণ্ঠে ধমনিং ছিন্দিতুং খুৰং উপনেসিং, ততো পৰং ‘‘অৰোগং নু খো মে সীল’’ন্তি পচ্চৱেক্খন্তস্স অক্খণ্ডং অচ্ছিদ্দং সুপৰিসুদ্ধং সীলং দিস্ৱা পীতি উপ্পজ্জি, পীতিমনস্স কাযো পস্সম্ভি, পস্সদ্ধকাযস্স নিৰামিসং সুখং অনুভৱন্তস্স চিত্তস্স সমাহিততায ৱিপস্সনাৱসেন যোনিসো মনসিকাৰো উপ্পজ্জি. অথ ৱা ততোতি কণ্ঠে খুৰস্স উপনযতো ৱণে জাতে উপ্পন্নং ৱেদনং ৱিক্খম্ভেন্তো ৱিপস্সনায ৱসেন যোনিসোমনসিকাৰো উপ্পজ্জি. ইদানি ততো পৰং মগ্গফলপচ্চৱেক্খণঞাণং উপ্পন্নভাৱং দস্সেতুং ‘‘আদীনৱো পাতুৰহূ’’তিআদি ৱুত্তং. তং হেট্ঠা ৱুত্তত্থমেৱ.
সপ্পদাসত্থেৰগাথাৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.