৪. কুল্লত্থেৰগাথাৱণ্ণনা

কুল্লো সিৱথিকন্তিআদিকা আযস্মতো কুল্লত্থেৰস্স গাথা. কা উপ্পত্তি? অযম্পি পুৰিমবুদ্ধেসু কতাধিকাৰো তত্থ তত্থ ভৱে পুঞ্ঞানি উপচিনন্তো ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে সাৱত্থিযং কুটুম্বিযকুলে নিব্বত্তিত্ৱা কুল্লোতি লদ্ধনামো ৱিঞ্ঞুতং পত্তো সত্থু সন্তিকে ধম্মং সুত্ৱা পটিলদ্ধসদ্ধো পব্বজি. সো চ ৰাগচৰিতত্তা তিব্বৰাগজাতিকো হোতি. তেনস্স অভিক্খণং কিলেসা চিত্তং পৰিযাদায তিট্ঠন্তি. অথস্স সত্থা চিত্তাচাৰং ঞত্ৱা অসুভকম্মট্ঠানং দত্ৱা, ‘‘কুল্ল, তযা অভিণ্হং সুসানে চাৰিকা চৰিতব্বা’’তি আহ. সো সুসানং পৱিসিত্ৱা উদ্ধুমাতকাদীনি তানি তানি অসুভানি দিস্ৱা তং মুহুত্তং অসুভমনসিকাৰং উপ্পাদেত্ৱা সুসানতো নিক্খন্তমত্তোৱ কামৰাগেন অভিভুয্যতি. পুন ভগৱা তস্স তং পৱত্তিং ঞত্ৱা একদিৱসং তস্স সুসানট্ঠানং গতকালে একং তৰুণিত্থিৰূপং অধুনা মতং অৱিনট্ঠচ্ছৱিং নিম্মিনিত্ৱা দস্সেতি. তস্স তং দিট্ঠমত্তস্স জীৱমানৱিসভাগৱত্থুস্মিং ৱিয সহসা ৰাগো উপ্পজ্জতি. অথ নং সত্থা তস্স পেক্খন্তস্সেৱ নৱহি ৱণমুখেহি পগ্ঘৰমানাসুচিং কিমিকুলাকুলং অতিৱিয বীভচ্ছং দুগ্গন্ধং জেগুচ্ছং পটিক্কূলং কত্ৱা দস্সেসি. সো তং পেক্খন্তো ৱিৰত্তচিত্তো হুত্ৱা অট্ঠাসি. অথস্স ভগৱা ওভাসং ফৰিত্ৱা সতিং জনেন্তো –

‘‘আতুৰং অসুচিং পূতিং, পস্স কুল্ল সমুস্সযং;

উগ্ঘৰন্তং পগ্ঘৰন্তং, বালানং অভিনন্দিত’’ন্তি. –

আহ. তং সুত্ৱা থেৰো সম্মদেৱ সৰীৰসভাৱং উপধাৰেন্তো অসুভসঞ্ঞং পটিলভিত্ৱা তত্থ পঠমং ঝানং নিব্বত্তেত্ৱা তং পাদকং কত্ৱা ৱিপস্সনং ৱড্ঢেত্ৱা অৰহত্তং পাপুণিত্ৱা অত্তনো পটিপত্তিং পচ্চৱেক্খিত্ৱা –

৩৯৩. ‘‘কুল্লো সিৱথিকং গন্ত্ৱা, অদ্দস ইত্থিমুজ্ঝিতং;

অপৱিদ্ধং সুসানস্মিং, খজ্জন্তিং কিমিহী ফুটং.

৩৯৪. ‘‘আতুৰং…পে… বালানং অভিনন্দিতং.

৩৯৫. ‘‘ধম্মাদাসং গহেত্ৱান, ঞাণদস্সনপত্তিযা;

পচ্চৱেক্খিং ইমং কাযং, তুচ্ছং সন্তৰবাহিৰং.

৩৯৬. ‘‘যথা ইদং তথা এতং, যথা এতং তথা ইদং;

যথা অধো তথা উদ্ধং, যথা উদ্ধং তথা অধো.

৩৯৭. ‘‘যথা দিৱা তথা ৰত্তিং, যথা ৰত্তিং তথা দিৱা;

যথা পুৰে তথা পচ্ছা, যথা পচ্ছা তথা পুৰে.

৩৯৮. ‘‘পঞ্চঙ্গিকেন তুৰিযেন, ন ৰতী হোতি তাদিসী;

যথা একগ্গচিত্তস্স, সম্মা ধম্মং ৱিপস্সতো’’তি. –

উদানৱসেন ইমা গাথা অভাসি.

তত্থ কুল্লোতি অত্তানমেৱ থেৰো পৰং ৱিয কত্ৱা ৱদতি.

আতুৰন্তি নানপ্পকাৰেহি দুক্খেহি অভিণ্হং পটিপীড়িতং. অসুচিন্তি সুচিৰহিতং জেগুচ্ছং পটিক্কূলং. পূতিন্তি দুগ্গন্ধং. পস্সাতি সভাৱতো ওলোকেহি. কুল্লাতি ওৱাদকালে ভগৱা থেৰং আলপতি. উদানকালে পন থেৰো সযমেৱ অত্তানং ৱদতি. সমুস্সযন্তি সৰীৰং. উগ্ঘৰন্তন্তি উদ্ধং ৱণমুখেহি অসুচিং সৱন্তং. পগ্ঘৰন্তন্তি অধো ৱণমুখেহি সমন্ততো চ অসুচিং সৱন্তং. বালানং অভিনন্দিতন্তি বালেহি অন্ধপুথুজ্জনেহি দিট্ঠিতণ্হাভিনন্দনাহি ‘‘অহং মম’’ন্তি অভিনিৱিস্স নন্দিতং.

ধম্মাদাসন্তি ধম্মমযং আদাসং. যথা হি সত্তা অদাসেন অত্তনো মুখে কাযে ৱা গুণদোসে পস্সন্তি, এৱং যোগাৱচৰো যেন অত্তভাৱে সংকিলেসৱোদানধম্মে যাথাৱতো পস্সতি, তং ৱিপস্সনাঞাণং ইধ ‘‘ধম্মাদাস’’ন্তি ৱুত্তং. তং ঞাণদস্সনস্স মগ্গঞাণসঙ্খাতস্স ধম্মচক্খুস্স অধিগমায অত্তনো সন্তানে উপ্পাদেত্ৱা. পচ্চৱেক্খিং ইমং কাযন্তি ইমং কৰজকাযং নিচ্চসাৰাদিৱিৰহতো তুচ্ছং অত্তপৰসন্তানানং ৱিভাগতো সন্তৰবাহিৰং ঞাণচক্খুনা পতিঅৱেক্খিং পস্সিং.

যথা পন পচ্চৱেক্খিং, তং দস্সেতুং ‘‘যথা ইদ’’ন্তিআদি ৱুত্তং. তত্থ যথা ইদং তথা এতন্তি যথা ইদং ময্হং সৰীৰসঙ্খাতং অসুভং আযুউস্মাৱিঞ্ঞাণানং অনপগমা নানাৱিধং মাযোপমং কিৰিযং দস্সেতি, তথাৱ এতং মতসৰীৰং পুব্বে তেসং ধম্মানং অনপগমা অহোসি. যথা এতং এতৰহি মতসৰীৰং তেসং ধম্মানং অপগমা ন কিঞ্চি কিৰিযং দস্সেতি, তথা ইদং মম সৰীৰম্পি তেসং ধম্মানং অপগমা নস্সতেৱাতি. যথা চ ইদং মম সৰীৰং এতৰহি সুসানে ন মতং ন সযিতং, ন উদ্ধুমাতকাদিভাৱং উপগতং, তথা এতং এতৰহি মতসৰীৰম্পি পুব্বে অহোসি. যথা পনেতং এতৰহি মতসৰীৰং সুসানে সযিতং উদ্ধুমাতকাদিভাৱং উপগতং, তথা ইদং মম সৰীৰম্পি ভৱিস্সতি. অথ ৱা যথা ইদং মম সৰীৰং অসুচি দুগ্গন্ধং জেগুচ্ছং পটিক্কূলং অনিচ্চং দুক্খং অনত্তা, তথা এতং মতসৰীৰম্পি. যথা ৱা এতং মতসৰীৰং অসুচিআদিসভাৱঞ্চেৱ অনিচ্চাদিসভাৱঞ্চ, তথা ইদং মম সৰীৰম্পি. যথা অধো তথা উদ্ধন্তি যথা নাভিতো অধো হেট্ঠা অযং কাযো অসুচি দুগ্গন্ধো জেগুচ্ছো পটিক্কূলো অনিচ্চো দুক্খো অনত্তা চ, তথা উদ্ধং নাভিতো উপৰি অসুচিআদিসভাৱো চ. যথা উদ্ধং তথা অধোতি যথা চ নাভিতো, উদ্ধং অসুচিআদিসভাৱো, তথা অধো নাভিতো হেট্ঠাপি.

যথা দিৱা তথা ৰত্তিন্তি যথা অযং কাযো দিৱা ‘‘অক্খিম্হা অক্খিগূথকো’’তিআদিনা (সু. নি. ১৯৯) অসুচি পগ্ঘৰতি, তথা ৰত্তিম্পি. যথা ৰত্তিং তথা দিৱাতি যথা চ ৰত্তিং অযং কাযো অসুচি পগ্ঘৰতি, তথা দিৱাপি, নযিমস্স কালৱিভাগেন অঞ্ঞথাভাৱোতি অত্থো. যথা পুৰে তথা পচ্ছাতি যথা অযং কাযো পুৰে পুব্বে তৰুণকালে অসুচি দুগ্গন্ধো জেগুচ্ছো পটিক্কূলো, তথা চ পচ্ছা জিণ্ণকালে. যথা চ পচ্ছা জিণ্ণকালে অসুচিআদিসভাৱো, তথা পুৰে তৰুণকালেপি. যথা ৱা পুৰে অতীতকালে সৱিঞ্ঞাণকালে অসুচিআদিসভাৱো চ অনিচ্চাদিসভাৱো চ, তথা পচ্ছা অনাগতকালে অৱিঞ্ঞাণকালেতি এৱম্পেত্থ অত্থো ৱেদিতব্বো.

পঞ্চঙ্গিকেন তুৰিযেনাতি ‘‘আততং ৱিততং আততৱিততং ঘনং সুসীৰ’’ন্তি এৱং পঞ্চঙ্গিকেন পঞ্চহি অঙ্গেহি সমন্নাগতেন তুৰিযেন পৰিচৰিযমানস্স কামসুখসমঙ্গিনো ইস্সৰজনস্স তাদিসী তথাৰূপা ৰতি সুখস্সাদো ন হোতি. যথা একগ্গচিত্তস্স, সম্মা ধম্মং ৱিপস্সতোতি সমথৱিপস্সনং যুগনদ্ধং কত্ৱা ইন্দ্ৰিযানং একৰসভাৱেন ৱীথিপটিপন্নায ৱিপস্সনায খন্ধানং উদযব্বযং পস্সন্তস্স যোগাৱচৰস্স যাদিসা ধম্মৰতি, তস্সা কলম্পি কামৰতি ন উপেতীতি. ৱুত্তঞ্হেতং ভগৱতা –

‘‘যতো যতো সম্মসতি, খন্ধানং উদযব্বযং;

লভতী পীতিপামোজ্জং, অমতং তং ৱিজানত’’ন্তি. (ধ. প. ৩৭৪);

ইমা এৱ চ থেৰস্স অঞ্ঞাব্যাকৰণগাথাপি অহেসুং.

কুল্লত্থেৰগাথাৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.